Skip to main content

Full text of "Doctrina nvmorvm vetervm conscripta a Josepho Eckhel .."

See other formats 


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



Kf /-79 i*f- 






KF /'J9^'+ 







.. * 



m »* 



Kf/i^i^H 






PRAEFATIO 



Alteram praesentis operis partem^ quae monetam Romanorum 
complectitur, in lucem edere paranti nihil^ quod benevolum lecto- 
rem amice commoneri cuperem^ occurrit^ quod non in monitb 
generalibus volumini primo praefixis rite occupav|ssem. Istud 
unum observasse satis erit, me dedita opera in quintum hoc vo- 
lumen nihO' recepisse ampiius^ nisi eam partem, quae numos 
consulares et familianim pertractat Atque etsi fratribus illud sub 
fore contractius praevideram, tamen instituto gratam iis, quonim 
interest, rem facturam putavi, si materiam suapte integram^ et 
quae ab aliis separatim tractata fuit, singulari voliunine comple^ 
cterer, quae causa fuit, cur suos ilii etiam indices adjiciendos 



• > 



IT 



PRAEFATIO. 



piitaverini. Hunc deinde tractatum excipient ntimi Augiistonim, 
Caesarum, tyrannoram, cjui partis hujus 11 generatim sumptae 
partem alteram constituunt 



€ONSPECTVS VOLVMINIS V. 



S E € T I O I. 

Be numis consularibus» 

GAP.L Namonim Rtimanoruniy tum 

consularium origo ct antiquitas . Pag. 2 ' 
GAP. IL De moneta aeuea Roma- 

iionxm .^,.-. .... — 3 
$. I. De asse el ejus partibus — 4 
§. IL De assis deminutione . «- 6 
(. m* 'Gharacteres monetae 

aeneae consularis .... ^ 9 
§. lY. Gatalogus monetae ae- 

neae consularis .... — 13 
C4P. III. De moneta argenlea Ro* 

manorum >«•*..*. — i6 
(. L De ezordiis monetae ar- 

genteae, ejusque divisione — i6 
$.11. De denario, ejusque pon* 

dere ac notis >-» 18 

§. III. De quinario ejusque 

notis .•.••«..-— 20 
f. IV. De sesterlio ejusque 

notis -*- 23 

(lY. De ratione veterum nii- 

roerandi in sestertiis . • « ~ 23 
). yi. De Talore sestertii com- 
parate ad monetam hodier- 

nam . . • ^^ 27 

CAP. IV. De moneta aurea Roma- 

nomm « • . -^ 28 

). L De exordiis monetae an* 
reae , pondere , valore . • -* 28 



% II. Sitne moneta anrea stan- 
te rep. ex kge ordinaria si- . 

gnata ? Pag. 37 

GAP.V. Catalogus numorum consu- 

larium . — 42 

GAP. VI. De numis peregrinis in- 

scriptis ROMA -^44 

§.L-Numi peregrini AVREI 
• inscrip^i ROMA • . . . — 44 
§. II. Numi peregrini ARGEN- 

-TEI inscripti RO!iaA . . — 45 
§. nr^ Numi peregrini AENEI 

in»cripti-RO>IA . , . . •— 46 
§. IV» Nurai peregrini inscripti 
ROMANO vel ROMANOM — 48 



S £ C T I o n. 

De numis Familiarum. 
Prolegomena ad namos Familiaram. 



GAP. I. ludicium de utilttate ttumo 

rum familianim . . • • • 
GAP. 11. De nominibus in nnmis Fa 

miliarum 

§. I. De praenomine • . 
§. II. De nomine . . • • 
§. III. De cogaomine , et ag 

nomine • ' 

$. rV. De nominibus per ado 

plionem 

§• V. De mentione palris, et avi 



— 55 



55 
56 

57 



- 58 

- 59 

- 59 



VI CONSPECTVS 

9 

CAP. III. De magistratibus in numis 

Familiarum . • Pag. 6o 

CAP. IV. De Illviris et miviris mo- 

netalibus — (i 

CAP.V. An ad solos Illviros pcrti- 

nuerit monetae negotium ? • . — 65 
CAP. VI. An , et a quibus eztra ur- 

bem signati numi Romani ? . • «^ 68 
CAP. VII. De Epigrapbe in numis 

Familiarum .••..•.-* 69 

f . I. £pigrapbes lex ordinaria •— 70 

(. II. Compendia scripturae . — 71 

Per siglas , -« 71 

Per monogrammata ... -^ 72 

f • III. Archaismi — 73 

$. IV. De solitariis literis al- 

pbabeti ^75 

^.V^ De notis arithmeticis . -^ 78 
CAP. VIII. De typis in numis Fami- 

liarum in genere — > 79 

GAP. IX. De capitibus partis adTer- 

aae^ — 80 

Capita virilia ...... — 81 

Capita muliebria . • • . — 82 
CAP. X. De capite muliebri galeato 

alato . • . • • -* 84 

CAP. XI. De geniis — 85 

Genii regionum) urbium, po- 

pulorum . .^ 07 



VOLVMINIS V. 

Boni genii Pag. 87 

Mali genii \, -.. 3$ 

CAP^ XII. De typis laudum dome- 

sticarum testibus — 88 

CAP. XIII. De typis cum adlusione 

ad nomen — 90 

GAP. XrV. De sigillis solitariis • . — 91 
CAP. XV. De typis permutatis • .' — 92 

GAP. XVI. De numis serratis . • ~ 94 

CAP. XVIL De numis restitutionum — 97 
f . I. Numi restitutionum ar- 

gentei -^98 

f* IL Numi restitutioQunr att- 

rei • '• '. — 100 

§. III. Numi restitutionum ae- 

nei '--105 

GAP. XVIII. Gbronologia numorum 

Familiarum *- llt 

GAP. XDL De auctoribus, «jui nu- 

mos Familiarum illustrarunt — 113 

GAP. XX. Institutum auctoris . . — 115 

Numi Familiarum descripti, 
explicatique .•*•.. ^ 116 

• « 

Indices lU. in volumen V. . -* 347 



DOCTRINA 



NVMORVM VETERVM. 



mA 



MONETAE ROMANORVM 

P A R S L 



COMPLECTENS 



NYHOS CONSYLARE^ ET FAMIX«U?IY1I. 



JMainos CQDsalares dieiiimsy qai stAnte 
republica, qao tempore eoDsales pria- 
cipatom t^noeret sigoati sont, neque 
cojuspiam familiae B« nomen inscri- 
ptnm praeferont, Familiaram nnmos ap- 
pellamo^, qoi insignes snnt nomine gen- 
tiSy yel fsmiliae Bomanae, qoomm pleri- 
qoe teinpore reipnblioae» non paaci ta- 
men etiam sob lolio CaesarOf IIlTiris, 
et Aogasto malleom subifere. Lobet 
praemonerey nnmomm consnlariom do- 
etrmam saapte jejonam ac sterilea pan? 



ca objicere philologiae commodis pro* 
ftttorat et %\ qua sont digniora , molestb 
ponderisi yiJoriS) i^etatis disquititipnibos 
implicari) in qoibos com pleramqae ^nb 
conjectoris pngnandontsiti operamdaba, 
nt neqoe praeclpoa ejos capila lectori 
sint ignotai neqoe ejos ad otiliorai 
amoenioraqne prop^rantis latigen pa- 
tientiam. Qpiod fi ampUores if cQn|ii|en- 
tarios reqoirati bab^iti ^qoibos se peni* 
tos proloat, fontes a me sempev adea- 
rate 



{ro/. r.) 



CAPVT I. 



S E C T I O I. 



/ 



DE NVMIS CONSYLARIByS. 



C A P V T I. 



Numorum Romanorum^ tum consularlum origo et antiquitas. 



^oae de Satamo et lano mi moneta* 
riae in Ilalia «nctoribns tradnnt Entro- 
pinsy Atbenaens, Macrobiosy Istdorus, 
qnoniam fabulis illigantnri prudens 
praetereo. Primam monetae signatae 
aetatemi et metalli modnm edizit PIh 
nius *): Servius rex primui jignavit 
aeu jfntea rudi ujos Eomae Timaeus 
tradit* Signatum eit nota peeudum^ 
unde et pecunia appellaia* In hano qno« 
que sententiam Cassiodorus ^): Serviue 
rex monetam in aere primum impres^ 
lisje perhibetur^ Difiicile taxl^ in bis 
longinquae TOtustatis tenebris certi qnid 
adferre. Quaremirnm non est, Flinium, 
qui ob aliis iradita plernmqne compHa- 
rit , et ipium variare« Mam alibi ad Nu- 
mam monatae initinm refert ^). Docui* 
muSf quamdfu populus /?« aere tantum 
jignato U4US eii. Sed et alia vetustas 



aequalem urbi auctoritatem ejus decla» 
rat^ a rege Numa collegio tertio aera-' 
riorum fabrum instituto. Etiam Snidas 
Numam anctorem monetae ferreae et 
nereae facit ^). 

Menetam yetnstissimiim fnisse signa- 
tam nota pecndum, atqne inde fisctum 
nomen pecuniae^ moz ez Plinio Yidi- 
mns, atqne idem alibi «): Servius rex 
ovium boumque effigie primus aes si- 
gnavit. Ingenere Oyidius 0* 

Cetera luxuriae nondum instrumenta 

vigebant^ 
Aut peeuSf aut latam diveshabe- 

bat humum. 

Hine etiam locuples^ hine ipsa pe^ 

cumia dicta eet. 

Seoundum qnod Plinios s) : Ninc et lo^ 



ite 



n^ L. XXXni. f JS. b^ Vnr. form. L. VIL o) L. XXXIV. (. i. d^ tn Afnra^tcu 

tO L. XVlir $. 3. r Fiisl. V. 270. g^ L. XVIII. J. 5. 



NVMI CONSTLARES. 



cuplctcj dicebanif lociy hoc est^ agri 
plenoj; pecunia ip^a a pecore appella'^ 
batur. Et jam olim Cicero *)t multaque 
'ditione ovium^ et boum^ quod tune erat 
res in pecore et in locorum pouessioni- 
busy ex quo pecuniosi^ et locupletei vo^ 
eabantur^ Adde Yarroiiem> ^): aut bo* 
vem^ aut ovem^ aut vervecem habet //- 
gnum. Idem alibi ^) : et quod aes antir 
quissimum pecore est notatum. £t paollo 
in£ra: Est scientia pecoris parandiy ut 
JYuetus quam possint maximi capiantur 
ex ea^ a quibus ipsa pecunia nominata 
est^ Nam omnis peeuniae pecus funda^ 
menium. Et inter exteror anctores Plnt- 
archas loqaens de Romanomm mone- 
ta ^): Ntt' r«» vofJLs&fAapnp roig naKatorOf-^ 
roig ^^f inBXa^aerrot^ if n(fificerofj ij &Wf 
et numis vetustissimis bovem^ vel ovem^ 
vel suem inscuipserunt ^ qaod ti yeram, 
tria baec animalia Romaois non modo in 



monetae tjpoa, sed et sacrificia Snove- 
taarilia seryierant* 

Haec nobis acriptores Teteres de mo» 
netae R* aen antiqoitate, aeu primaevis 
tjpis memoriae prodita reliqaere* Eo 
conspirant omnea ^ vetoatiaaimam gentia 
monetam faiaae aeneam, idque confir* 
mant nnmi anperatitea, ut dicetar. Aliad 
faiaae inatitatam non modo Graecia re- 
motioribaa, aed et Sicalia, et nationibaa 
ipai Romae conterminia, qioaram nomi 
antiqaiaaimi faerant aiirei et argenteif 
recentiorea aenei» diapatavimua in Pro- 
legomenia generalibaa cap. VIII. Sintne 
ex nnmia Romania, qni aaperaant, ali- 
qai aetati Servii aynchroni habendi , aut 
ea non admodam recentiorea, examina- 
bimos capite II, ^. 3^, qao loco examina- 
bimoa qaoqae, atram veriaimile ait, ve- 
taatiaaimam Romanoram monetam foiase 
pecade aignatam» 



C A P V T n. 



De moneta aenea Romanorum. 



Vjom , nt vtdimna , Romani in ferianda 
moneta ab aere aint anapicati, ab hajaa 
metalli moneta commode initiom iacie* 



nroa. Neceaae vero eat, materiam ali» 
qaanto nberiorem in phirea articnloa di< 
apeacere. 



a) De Rep. L. II. apud Non. Marcell. b) de \ii. pop. Rom, L. I. 
c. t. d) in Poplic. et in Quaest. Rom. 



c) de R. R. L. 11. 



A 2 



CAPVT n. 



Be asife dt ejtu parMtu. 



Fnit as Roniitnis eoYi|[6tiie8 pondjeris 
distribatns in patle^ XlLf qnae dice^ 
batitar unciae. Dixei^e Latiini at, et 
djjis^ et ajjariuSf nnde Graecoram a&^ 
^a(iO0f mt ex denario i^ai^iof. Synd- 
tkyfatL kssi fmete libra^ tibella^ pondb. 
C«m ks taioiieta seciindam primam Ser- 



Vii institatAYH libtali ponder^ ferirctnr , 
in totidem haec qaoiqtfe \lUiciaa diyita 
fait , et babentar nioni Mpf Osi non aiMlH 
modo, aed et partiam aliqiTdt* Ea ache- 
Ina diyisi in partes assis tam ponderis, 
qoaki monetao: 



As 

Deanx 

Dextana 

Dodrans 

Bes 

Septanz 

Semis 

Quincunz 

Triens 

Qoadrans 

Sextans 

Sescnncia 

Yncia 

Semancta 









Notae in ntmie. 


continet 


19 nndas* 


I. 


— 


lU 


— 


— 


— 


iO» 


— 


— 


— 


9- 


— 


— 


_ — 


8. 


— 


— 


— 


7- 


— 


* ■"■• 


— 


6. 


— 


S^ TCl 000000 


— 


5. 


— 


0<>000 


1 


4. 


— 


oooo 


— 


3* 


— 


ooo 


— 


3. 


— 


oo 


— 


IJ- 


— 


— 


— 


1» 


— 


o 


— 




— 


f^ 



Ceternm as apad Romanos non so- 
lum spectato ponderOy et moneta soli- 
dom qooddam fait et integritaSi sed 
etiam spectatis xnterrallisi mensuris li« 
qoidonimY haereditafe eto* En singalo* 
ram exempla : 

Pes Romanos diTidebatar in XIL 
poIKces. At ColomeUa plorttas loeit 
pedem, tanqoam as esset, di?idit in 



uocias. Sic: dupondio^ et dodrante al^ 
tuj julcuj, pro: doobas pedibosi no- 
Tcm poliicibus. Habet in latitudinem 
parj prior dupondium eemUjjem^ parj 
pojteritr guatuor pedej^ pro: podes 
doos et pedes doos et dixnidiam. S» 
Hieronjmos literarum unciaUum memi- 
«tt *)| qood haborent •meiee-i -eeo pel* 
licis magnitadinem. £t LiTios ^): tri' 



«Mte 



a) Praef. in Job. h) L. V. c. 24. 



NVMI CONSVLARES. 



umviri^ md id ertati ternm fugeta et 
a^iuncej mritim diviwranU 

Es BeiisvrMi Uf t i mm m etxtwim 
tm vitlar Assb, ditmt proiiide in in 
unciM, ^^e et i^«M/ twdbeatiir* Igi« 
isr 4eo cyfttJii textaM , tres cyathi qM« 
drMu eto« qm fvoile ««plseater iUvd 
Martialis •)« 

Quincandas ^t eex cynthos bessent' 

que bibamus^ 
Caiue utjiat^ lutius et Proculus^ 



»ettpe «jatliM i^ pre ««aiero liremriiiB, 
qvee ea»t 4ii Caias^ iuiius^ ftocuhm. 
Evat aifeai sextattns eexta pers «oogii^ 
>ieide «tkni Mami traxit^ et coq(^ 
neiittRrai ifoee liqaidatt le likrarem 
poodere oentiaebat, ez qM tettgiiimm 
potoivai celebrata nomiM btcongierumi 
Ot qai his plM «dehaoti tricangtorum^ 
qM in laode speotatM qoosdMt JmroM 
OMrrat l^iiiviM ^)» 

Haereditas tota consm^ f onotlis nti^ 
cahator-ar; hiac m? asse kaores^ %m et 
toia haereditate, ex guadrante^ besse eee* 
Cicero «)-: Testeaneniofaoto muHer mo^ 
ritur^ Faeit Itaeredem ox deunoe mt sem» 
uneia Caeeinam^ ex duabus sdSPtuHs M^ 
Fulcinium libertum superioris viri^ jie- 
butio sextulam adspergit. Qmo partes 
omnes collectae «mciM XII,, sea assem, 
seo totam haereditatem efficiont. 

De asoris semissibos, qaincnncibos, 
qMO similem onciaram rationem seqnnn* 
tory Tide jareconsultos Teteres, ac prae* 
cipne cL Dopoy ^y 



A.d Mtem et partes^ pront foere me- 
aela^ ni reTertamnr, ditimM snpra, 
oeneM primnm librali pondere fnisM 
s^gnetM, qued modo tetemm testimo* 
niis comprobamM. Ait PliniM loco 
saepe a nobis in eansa nomernm oonsn- 
Inriota citando®): Libraies^ unde ot 
smneiibeUaetieitur^ et dupondiau^ appen* 
^bantmr assms^ ot {lanttoinrrt^ iibrmio 
mmtem pondms aeris imminutum Mio Pu^^ 
nico primo, Gellins agens de lempore, 
^fMXn. tabnlae oonditao ennt ^, nam 
•Ubrariis aswibue^ inqnit, in oa iempestO' 
tepopmlusususestj FMtns s)c Grave 
dectom a pondero-j quia deni emes^ 
guiB pondo librae^ effidebmnt denmrimm 
ab hoc ipso numero dictum* Et Dieof- 
oiM iialicarBMseMis ^)^ ifir & ue^^tAP 
ymK%909 woiu4fiuty fia^C hrr^ieuo9^ erat mt^ 
tem as aeneum numismoy iibraiipondem. 
Wnie s a cpe apod avctorM «eris graTit 
IpMM, Tol mnlcU^ Tol alilor. Limit 
de CaouIIo i): uibsens Xr. miUibu* 
gravis aeris dmmnatur^ mt alibis denit 
miiUibus gravis aeris etc. qoo nomiae ae^ 
oM Mmper intellige. £x qvo tnolestom 
monetM IL pondos etiam in eniuina tion 
maxima potes oolligere^ tic nt tesle Li» 
Tio ^) aM i^rtTe etiam plaMtris od ao* 
rarinm conTcheretnr. Cnmqne ob mo* 
lem in arca reponi non posset, teste Yar- 
rone ^) stipabatur in aliqu cella, qno 
minns spatii occnparet, nnde etiam di- 
clnm stips^ et inde stipendia. 

A. Pondo , qnod fuit assi sjnonjmnm, 
ducitvr dupondium. Varro "): Dupon" 



a) L. XI. epigr. S7. b) L. XIV. §. 28. c) pro CaeciM c. 6. d) B. L. T. XX^TIL 

p.?34. c) L.XXXm. f. 13. I) L.XX. c. i. g) in GrtTt tes. h) L.IX. p.586. 
i) L. V. c. 32. k) L. IV. c. 60. I) dc L. L. Lib. IV. m) dc L. L. Lib. IV. 



CAPVT IL 



diuj a duqbuj ponderibus^ quod unum 
ponduj asjipondium dicebatur^ id idco^ 
quod as erat libram pondo* Ab aMe- 
composita sant tresiis^ sea tres assesi 
octussisy octas^ 8 asses, decussis^ vicessis^ 
centussisj lo, ao, loo asses* A decussis 
e%t decussare , nempe, ut est ap«d Cd- 
lumellam, lineas transyersas dacere ad 
f ormam rti X , et arbores in qaincnncetti 
disponere dixit Cicero *), nempe ad fov* 
mam ra Y* 

Qaamdia os namns librale pondns 
obtinnit, seqnitor, eandem etiam ra- 
tionem secatas assis partes sic nt t. g* 
aemis appenderet solidas sex nncias, 
Bextans dnas etc. Namos ipsos difleri' 
mvs in §. lY. 

De yero librae yeteris Romanae pon- 
dere multa a recentioribns snnt -dispa- 
tata. Teste Plinio ^) jnstom erat dena- 
rios 84 e libris signari. Faere antem 
denarii obria Romanomm moneta ar- 
gentea* Idem cnm Plinio adfirmat 
Scribonins Largns ^) : aegue enim in li^ 
bra denarii 84 apud nos^ quot drachmae 
apud Graecos incurrunt^ Atqne iisdem 
fers yerbis Celsas ^). At jaxta prao* 
cepta Barrei <) Caere in libra Romana 
denarii 96 , qnorom singali grana fS 



appendnnt, atqne adeo faeront si 
I unciae. Et secnndom haec libra Ro- 
mana retas aeqniralet nnciis la^ librae 
Parisinae granomm 7200. Qood Pliniho 
aliiqne adseront, ex libra denarios 84 
jnste signari, iis, ait, yerbis indicari, im- 
peratnmmonetariis, at pro singolis lilNris 
argenti mdis repraesentarmt denarios 
84 1 denariis daodecim , qni a Tcra libra 
deficiant, inde dednctis, qoibas sopple- 
rentnr detrimenta metalli per ipsnm 
opns, et snmptus in monetarios faciendi, 
et lacrom faceret aerariam principis. 
Atqae in boc sensn libra monetaria erit 
tantnm granoram Farisinonun 63oo. 
Alii, qni libram veram, et monetariam 
non distingnnnt, alind librae rerae pon* 
dns stiEitnnnt» Ex his tres tantnm recen-» 
tiores nominabo. Eisensehmidio est libra 
yera grannomm Parisinornm 6d4o , seu 
nnciamm lo^ ^) Naazeo granornm Pa* 
ris.6i44» d® cajns calcalo yide infra 
cap* ly. Batrei doctrinam de dnplice 
libra late impngnat cU Dapnj, sic ot 
profiteatnr, docentibns nnmis libram 
TOterem faisse granomm 63oo 8) , ex 
qnomm dictatis qoilibet, qaod e re Ti«' 
sum faerit» eligat« 



fi. 11. 
J)e assis deminutione^ 



I Romanos inde a principio aere signato, sic nt as moneta ejns- 
aere mdi osos, inde a 8erT* Tnllio rege dem com asse librali esset ponderis* At 



a) De Senect. c. 19. b) L. XXXIII. $. 46« c) ad CalHstum. d) Epist. ad Natalem. 
e) Mem. B. L. Tom. VIII, p. 372. et Tom. DL bist p. 86. de Pondei*ib p. 33. g) B. L. 
Tom. XXVIII. p. 647. 



NVMI CONSVIiARES. 



% 



noB perpetna feit haee les^ de qaa in- 
fracta haec docet Fliniiu *) : Pppulus 
Homanujne argento quidem jignato an» 
te tyrrhum regem detdctum usus est* 
Libralee^ unde etiam nunc libella diei^ 
tur^ et dupondiuj^ appendebantur aues^ 
Quare aerij gravie poena dicta • • • 
Servius rexprinuu Hgnavit aes^ Antea 
rudi uioe Romae Timaeus tradit^ Signa^ 
tum est nota pecudum^ unde etpecuma 
appellata* • • - Argentum signatum est 
anno uriis CCCCLXXXK. Q^ Fabio 
consule^ i/uinque annis ante primum bel" 
lum PurUeum* Etplacuit denariumpro 
decem libris aerisf quinarium pro quirt^ 
que^ sestertium pro dupondio et semisse. 
Librale autem ponduj aeris imminutum 
bello Panico primo^ eum impensis resp. 
non sufficeret^ constitutumquCf ut asses 
sextantario pondere ferireniur^ Ita quin^ 
que partesjactae lucri^ dissolutumque 
aes aiienum. Nota aeris fuit ex altera 
parte laruis geminus^ ex aitera rostrum 
navis^ in triente vero et quadrante rateu 
Quadrans ante teruncius voeaius a tri" 
bus unciis. Postea Hannibale MrgentCf Q» 
Fabio Maximo dictaiorcf asses unci<t- 
les facti^ plaeuitque denarium sedecim 
assibus permutariy quinarium octorUsy 
sestertium quaternis. Ita resp. dimidium 
lucrata est* In militari tamen sttpendio 
semper denarius pro decem assibus datus. 
Nota argentifuere bigae atque quadrh 
gacf et inde bigati^ quadrigatique dicti^ 
Mox lege Papiriana semunciaies asses 
facti. 

Locam PUnii totum recitaTi propter- 
ea , qaoniam bic basis ett ac fundamen- 
tumi quo omnia doctrina de astis ejos- 



qne parUam deminntione nititur, et ad 
qaem ab omnlbas , qai hanc monetam 
jndicio exercent, proTOCatar. Com Fli« 
nio conjange YitraTium ^), Maecianami 
et Fompejam Festom. (in Grave aes^ et 
SextantariusJ) 

Ex his ergo Flinii Terbis Tarias con* 
ficitar statas monetae Romanoram ae* 
neae saltem asqae ad aetatem imperato* 
ranu 

L ilis Ubralisi seaXII.anciaram. Da« 
raTit a Ser, TuUio asque in tempora 
belii Fanici L , quod coepit Y* C» 49» 
ex compota Pighii, DenariaSf namo» 
argenteasi qainqaennio ante hoc bellnm 
Ceriri coeptus<| permntabatar denis assi* 
bas libralibas, unde et nomen accepit. 

11« As sextantarins, sea II. uncia* 
ram« Coepit hic status ferTcnte bello 
Fanico L • duraTitque osque in dictatu- 
ram Q« Fabii llaximi, qaam is iniTit 
Y- C. 337, 

III. As vncialis, seoLnnoiae, inde 
« Q. Fabio dictatore osqoe ad legefls^ 
Papiriam, incertam qaande, et a qao 
Fapirio latam. Yocabulom mox^ qoo 
Flinius utitur, hunc statom non admo- 
dum porrigit. Ab eo tempore constitu-. 
tom , ut denarius assibns XYI* permuta^ 
retor. 

lY. As semoncialis, seo dimidiac 
onciae , inde a dicta lege Papiria. 

Traditae huic a Piinio doctrinae non 
pauca Tidentor adTcrsari, ac L quidem 
experientia ipsa; nam exstant in Tario- 
ram museis asses obTii, iiqoe haud du- 
bie Romani, qui oncias 11 , 10, 8 
etc. appendont, item semisses pondere 
onciarnni 5, 4 ^tc. sic in proportione 



a) L. XXXin. ^ 13. b) L. IIL c. i. 



8 



CAPVT U. 



Se trieDtibnty qoA&antilnu, textaiitl* 
bot, «ncialibas* £z qoo manifettom , 
aMem neqoaqoam repente, nt Plinim 
docere Tidetnr, sine nlla mc£a imrai- 
nntione ad dnas nnciat redactnai. 11« 
Tt retp. atte ad dnat nnciat redaeto 
qninqne teztat in aerit alieni tolotionem 
appotoit Incro, ita tantnndem decettit 
priTatity atqne bnjnt itemm dimidinm 
atte textantario ad nnam nnciam arta- 
to I deniqne bn jnt etiam dimidinm eon- 
ttttnto atte temnncialL Ergo qni anno 
T' C. 490 babnit 60000 aerit in foenns 
datot, it tete repente ad 10000 aerit 
redactnm ridit, annia pottea 47 ^d 
6000, ac non mnlto pott per legem 
Fapiriam ad a5oo. An Tcritimije ett , 
qnantnm decettit pondere, tantnm an- 
cto remm Tenalinm pretio diTitet tie ad 
panpertatem , et panperet ad extremam 
miteriam detradi, qnin remp« {nnditot 
CTerti contingeret? IIL Qooniam de- 
sarint Taliebat 10 attet libralet, et in 
fibra fnere 84 denarii doeente boe qno- 
qoe Plinio ■), tom et Celto, et 8cri- 
bonio Largo paragrapbo praecedente 
citatit , necette ett , tpectato Talore fnit- 
ae tnm argentnm ad aet, nt 1 ad 840. 
Qnantnmconqoe pritcot Romanot pan- 
peret ttatnamot , et nobilit metalli ege- 
aot, an Teritimilit ntqne adeo diver> 
gent ratio argentnm inter et aet? Ittod 
enm ab omni Tcri tpecie abhorrere ple- 
ritqne jore Tideretor, creditom mnltia, 
denariot flatot tnm, cnm libralet ad- 
bno ettent attet, majorit fnitte ponde- 
rit; qnin eo progrettnt ettSaTOtnt, nt 
Bon dnbitaret conjieere, denarinm es 



primaeTO inatitnto (nitte nncialem, im- 
minntomqaa tnbinde analoge cnm aere, 
aie nt teriut ex nacia dno, tret, qoa* 
toor ete. denarii ferirentnr ^)» Mitto, 
neminem anetoram ittod Hqiddo adte* 
rere , et param coaunode , ant tnto oon- 
trmari Terbit Plinii : ratione sestertio* 
rum^ qui TTNf} ewant «), ant Taironisy 
qnem citat Caritina <<)• At )nre qnaeri- 
moty qni iactom, nt, ex qao tempore 
opiboa nnraismaticit aride inbiamnt, nnl- 
Int tete praetenti ejnt ponderit dena* 
rint, aat ponderia analogi qninarins te- 
ttertiotTe in contpectom dederit? InteU 
ligo, foti foere, et ad noTae legit de« 
aariot redacti« At cnr non etiam ea 
eadem canta fosi attet, temisses, qna- 
drantes Teteris rationis, qnorom ma- 
gnam copiara babemos soperstitera ? ant 
si eadem lex denarios Teteres conilari 
jnssit, an eadem Talnit qnoqne in eos, 
qni jam tom ia exteraram gentiora ma- 
nibos foere , et jam tom perditi , et anb 
terra occnltati, et aliqoando ia Incem 
emersnri? IT* At mnlto magis miromi 
qood seqnitor. Denarios, qni primnm 
Talebat asses X. Ilbrales, sen iso ua* 
ciss, intra annos aoa plarim6s Tolnit 
asses semnnciales 16, sen nneiaa 8. 
Non impngno postremam banc ratio- 
aem, qoae ntiqne modnm non excedit, 
aimiram deaario, qni fait ^ aaciae, 
foisse permntatas nnclas 8 aeria mone* 
tae. Terum quis facile concoqnet, 
exiguo temporis spatio a snmrao pre- 
tio ad t^ntam Tilitateai prplapsam ar^ 
geatnm ? 

Sisto iotra bas difBenltatea, qnae 



a) L. XXXIII. f 46. 
gram. L. I. 



b) Mcd. ant. psrt III. c. 7. c) L, XXXIII. (. i^ ^ Iq^i, 



NVMI CONSVLARE& 



hanc Plinii orationem exercent, eum 
plures aliae praesto sint, quas Tiri eru* 
diti docte ao •ubtiliter moTeront, Ha* 
buit tamOA tnos etiam patronoSi qni 
avtetoris mentem explicare adlabora- 
mnt, quo tamen pamm bactenos ern» 
ditis fttit satis&ctam. Inrer eos oum- 
primis memorandos Harduinus •)• Ce* 
temm nequaquam longius huie de assis 
imminutione, et ponderum doctrinae 
immorari est animi^s, non quod ad ex- 
tricanda tot ambigua et difficultates la* 
bores supterfugiam I quae tantae sunt| 
ut Frolichius ipse ezamen istud majo- 
ris esse operae, et altaram Tiriumi 
quam suas ipse agnosceret, nimium 
sane modestei profiteretur ^)| quam 
quod fatentibus ipsis Italis, qui, quod 
id genus namis abnndant, plus ad eruetih 
dam rerttatem habent* substdiii post 
tot emditomm conatas et pericula pa- 



ram hactenus fuit profeclum, quod 
ipsam Eminent* Zelada in sua de nu^ 
mis uncialibus epistola conqueritur. Cm 
Tolupe est| ex copiosis spissisque to- 
luminibus Tariantia antiquariorum ja« 
dicia eognoseerei nam tIx alia cansa 
magis adsidoe et obnize est disputatai 
adeat Alciatum ^)^ Budeam «^), SaTO* 
tum •), Grotiofinm Ot deinde Por- 
ciam, Camerarittm, Snellium, los. Sca* 
ligerumi quorum commentarii exstant 
Tomo IX» eollectionis GronoTianae, 
Bouteroud s), Montfaucon ^)^ Hardai- 
num i), Wachterum ^), Fasserium 1)| 
at praecipue insignem libellnm Eisen* 
schmidii ^), coi junge praeclaros com- 
mentarios BarrA ^), Arbathnotii o)| Da- 
puj P), Oderici <l). Reliquom est, nt 
numos ipsos, goi assis aut partiam *notaa 
exhibent, repraesentemus» 



Characteres monetae aeneae conjuiartj. 



Yetus est doctrina, eaque cOm aa« 
Gtoritatei tum experientia conftrmatai 
asses eoramTO partes, quo praestant 
ponderOi eo esse antiquiores. Duce 
hac regula Passerius mulio labore Chro- 



nicon numarium tezuit >*), in qao numo- 
rnm Itaiicorum pondus a graTiore in le- 
Tius vergens descripsit* Ex' quo cano* 
ne ut facile intelligirous , qui numi, 
saltem qni certi Romani sint, aliis an- 



a) Ad locum clt Plinii, et Oper. sel. p. i85. b) AntmadT. in num. urb. p. 56« c) de 
Pond. ct mens. d) de Asse. c) M^d. snt. ^® Scstert. g) Recherch. cur. inde 
a P«g. 70. h) Anliq. Suppl. Tom.III. p.89. i) 1- »nox. c. k) Archaeol. nnra. I) Pa- 
ralip. iu Dcmpster. m) de Pond. ct mcns. n) Mem. B. L. T. VIII. p. 372, cl Hisl. T. IX. 
p. 86. o) Tabulae anl. num. p) B. L. Tom. XXVIU. p. 647. q) Saggi di Cort. 

T. VIII. p. 158. r) Dcmpster. Paralip. p. 193. 

{Voi. r.) ' B 



10 



CAPVT n. 



tiquinile praestent, sic de rera eonun 
actate nihil certi potest coostitai, do- 
nec ad indicatos a Piinio imniinationes 
delabamur, ad qo^s epochas si Telimoa 
attendere , inteliigemas , . asses. sexiantar 
rios non posse praevertere circiter an- 
nam Y. G. 495, unciales aannm 537, '^^ 
semunciales lege Papiria inTCCtos ab 
uno annorum conseqnentiam) qui deii« 
niri nequit, ortum dncere. 

Quaesitum^ possintne nonnulli gra- 
Tis aeris nnmi, qui sopersnnt, in ipsnm 
Servii regnom aliqua Veri specie pro- 
moTcri? EnimTero, ai aetatem solum 
spectes, non magnopere istud repugnie 
•ret. Servii mors iigilur ad annum Y. C 
ai8. Hal>emus numos Rhegii ei Mes- 
sanae signatos circa annnm Y« C. 276, 
«tqae hos adhuc antiqaitate praestant 
numi inscripti Zancles nomine , .ut prae- 
teream numos Cauloniatarum, alios- 
que civitatum Ticinarum ab remotissi- 
ma antiquitate cognitos. Yeram ob- 
stat auctoritas Plinii, aliorumque, quos 
capite L citavi« diserte adfirmanlium, 
siquidem tantt facienda sunt ea Xfisii- 
monia, primam Bomanorum monetam 
fnisse pecude signatam , cum tamen , 
qaos vetustissimos habemus, et certe 
Romae signatos numos, nuUum pecudi 
cubile praebeant, dempto unico, quem 
in a&sibus recensebo, eoque, nt colli- 
gerc licet, non maximae vetustatis. De- 
inde si qui essent ejas aevi, eos essc 
librales oportcret, si asses sant, aut, 
cam assis sunt partes , esse ponderis ana- 
logi ad assem libralem. Yerum hacte- 
nus as Romanus Hbralis conspectus non 



est^- et ex pariibas assis umcum a Pas- 
serio Tideo citari trientem, qui uncias 
lY* appendat. Interim ut , quod Te- 
rum Tidetur, edisseram, Tcreor, nt 
aactprum oratio, adfirmantium, TCtu^ 
stissimam monetam faisse pecade in- 
aignitam, ac propterea dictam pecu- 
niam , continuo Tideatur admittenda , 
Tcl ideo, quia qui restant numi anti- 
quissimi Romani, eam non confirmant, 
cujnqne alio loco idem Plinius, tum 
Ovidius et Macrobios, quornm testi- 
monia sectione proxima citabo , diserte 
doceant, in vetustissima Romanorum 
moneta fuisse una parte caput lani, 
altera naTim, eamque doctrinam late 
Gonfi,rment -numi, licere mihi putabo, 
aententiae priori negare fidem, et per 
jGOgnitam enucleationum etjmologica- 
rum licentiam longius arcessitam arbi- 
trari. Haud gravatc largiar, pecnniam 
duci a pecore, at non aeque dedero, 
eam propterea sic appellatam, quia pe- 
coris illi nota impressa fuit, sed qnia 
pecunia in pecoris locum quasi successit, 
et qui multas in arca pecunias condidit, 
perinde heatus , est habilus , quam qni 
olim pecore abundavit, praeclare isttid 
explicante Livio, cum de Massjlisait *): 
Familiae aliquot cum mapalibUi pecori* 
busque {ea pecunia illis est) persecuti 
suntregem, Atqui et Columellae possom 
auctoritate niti, quo teste ^) nomina pc- 
cuniae et peculii tracta videntur a pc- 
core^ quod non solum veteres possede* 
runt sed adhuc apud quasdam gentes 
unum usurpatur divittarum genus , non 
ergo a signis monetae impressis. 



a) L. XXIX. c. 31. b) L. VII, in pracf. 



"• I 



NVMr CONSVLARES. 



u 



Forma antiqaisBimoram hajos chs- 
sis namorom, perinde ac alioram, est 
rotanda* Passerius tamen inter namosi 
et in hanc classem recepit massas qaas- 
dam aeneas oblongas, quae distinctae 
panctis, sea globalia. pondns et ralo- 
rem sibi yidebantnr indicare *)• Hac 
etiam yocayit massam aeneam jasti- yo- 
Inminis forma parallelogrammi, in cu- 
jus una facie expressas bos, alteram fa- 
ciem yirga instar spifoae mediam divi- 
dit globulis item dislincta ^). Fasse- 
rium praeiyit Molinetus, qui similem 
laminam, atrinque bom imagine insi- 
goem , in monetae k>co putavit ^). Si- 
milia tamen monamenta aenea utrum 
Tcre liceat monetam dicere, adiirmare 
non ausim, at dtxi in Prolegomenis ad 
numos Italiae mediie. Exstant tamen 
non pauci, quos nomos tuto dixeris, 
crassiusculi , et figarae oyalis : qui hinc 
claTam, illinc unciarum nolas gIoba« 
los oflferunt. In moneta etiam putan- 
tur monumenta quaedam quadrilatera j 
ex quibus longe illustrissimom est, quod 
serTatur in museo emin. cardinalis Ste* 
phani Borgiae inscriptom HOMANOM, 
et quod infra cap. YI. £. lY. dcscribam. 
Alia quoqae qoadrilatera dedere Moli- 
netns ^) , et Passei*ius «). Yerum dubi- 
tare ilem licet^ utrum haec quatuor late- 
rum artefacta veram habeant monetae 
rationem, etsi Suidas, sed satis perfnn- 
ctorie, meminerit Tir^aryoifv fOfii<TfjLurog^ 
quadrati numi '), ac multo etiam ma» 



gis, utruni sine dubio monetae .Roma* 
nae partem constituant* 

Qui>graTioris sunt ponderis, fusi sunt 
omnes, neqoe enim malleo opas adeo 
exstans, quale nbmi hi oflTerunt, per- 
agi potaisset. Assibus imminutis abolita 
fttsio, et res monetaria malleum re- 
spexit* 

Non satia commode a majoribus ne- 
stris inter assea Romanos , et urbiumlta- 
Itcarum discretnm. PIus ad hoc exa- 
men criterii attulere Passerius, et emin. 
Zelada. Salis constat, Yolalerrano», 
Tudertes , IguTinos , Hadrianos suos 
quoque et jasti ponderis habuisse asses, 
docente istud urbis nomine ipsis nmnis 
inscripte* LiTius non uno loco memo- 
rat^ Italiae populos, Taria aetate a 
Bomanitf Tictos, aeris gravis poena a 
Tictoribus multatos, cnjus exempla Ta- 
ria recitat Passerius k). Ergo non om- 
nes continuo id genus numi, qui, quod 
illiteratx sunt, nataies suos reticent, 
Bomanornm moneta habendi. Certissi- 
mum Romani commatis indicium fa- 
ciunt tjpi. Asset) enim in antica oflTerant 
caput lani , semisses loTis , tricntes Pal- 
ladis, quadrantcs Herculis, sextantes 
Mercurii, unciae iterum Palladis, ct 
omnes xn aTcrsa proram navis. Et 
Tcro fuisse hos tjpos Romanae monc-' 
tae proprios, demonstrant asses corum- 
que partes, qoi deinceps imminuti fa- 
miliarum Bomanarum nomina, scii- 
ptumque jnxta BOMA praeferunr, ct 



a) Dempst. Paralip. p. 159. 
c") DempsU Paralip. p. i60. 



L^; ibid. p. 160. 
f in ^ruryn;» 



c) JTus. Gcnov. p. 47. 
g} Dempst. Paralip. p. 156. 

B 2 



a^ I. c. 



12 



CAPVT n. 



iisdem utrioque typis insigne^ in extre- 
ma usque reip. tempor^ perdurnali 
nam et aeaei ipsius Sipz. Poqapeji hinc 
^}ani caput, illinc proram aavis ost^iir 
tant. Istnd cum exporientia ipsa cer^ 
tum sit, mirum profecCo, fuisse anti* 
quarios, qui typo^ hof sUtos fixosque 
historiae inyitos applicuere. Exempl^ 
esto Begerus, qi^i cum yel solos F|ilvii 
Yrsini numos contenden^o eiperiri fa^ 
cile potuisset, hos typos esse ponderi 
adcommodatos , malebat eos bistopiae 
subjicere* Stc ubi uotum C. Aburii sex- 
tantem explicat *), ait, eo iadicari, 
quod refert Livius , G. Abnrium fuisse 
inter Ulviros ad Masinissam missos, tum 
liercurio anticae aotari deujn amipitiaa 
«tfoederis, navis aversae profectioneM 
maritimam, perinde quasi non omn^ 
•extantes tn antica Mercurium , in nver- 
sa navim ostentarent. Movi, non pau« 
cos in catalogis numos aeneos in hanc 
numornm classem conjici , qui tjrpos ab 
his diversos exhibent, at novi etiamt 
quod jam ab aliis est aiMmadversum , 
non omnes numos, qui gentis Roma- 
taae nomen enunciant, Romanos esse 
pntandos. lam enim satis compertum, 
eorum multos Panormum, Paestuv , 
aut aliorsum pertinere, quod in singo- 
larum urbium moneta comprobayimus. 
Idem senliendum de ^eneis gentium CIo* 
viae , Oppiae , aliarumque , qui , ut 
dicemus, commatis peregrini indicia 
omnia praebent. Hi omnes si , ut opor- 
tet, excludantur, exiguus supererit nu- 
merus eorum , qai aliam legem sequan- 
tur, quosque dubitare nequeas mone- 



lae urbis insjorendos. luvat eornm bre- 
yem catalogum ex Thesauro lloreUii 
jQOinponere : 

Caput f^ulcanif pone S et tre^globuli. 
X C, CASSI. RQMA. Prora aavU . 
ju^iu & et ires globuli^ Semip genlis 
Cassia^, 

BOMA. Caputlani. X CN.BLASIO. 
CN. F. FictQria Jtgns d. malleum trQ^ 
paeum staiuit. As gentisXorneliae. 

Caput lani. X h. MYRENA. FictO' 
ria stans tropaeum coronat. As gentis 
Liciniae* 

NVMilE. POMPILL ANCL MARCL 
Capita jugata Numae et Anci. X C. 
MARGL C£NSO« ROMA. Prora navis. 
As gentis Marciae. 

Capita HercuUs at Mercurii instar 
Jani conjuncta. X L. RYBRL DOSSEN. 
Prora navis^ juxta templum distylum^ 
intra quod ara cum ovq ei scrpente. As 
gentis Rubriae* 

Caput lani. X P. TE. Gemini /a- 
ctentes. As forte gentis Terentiae. 

En dx tanto numero numerum sane 
ignobilem. Yt ergo legis instar, quae 
nonnisi rarissime fallit, haberi possit, 
esse numos Romanos, qui typis supra 
memoratis sunt praediti , ita vix dubitem, 
eos, qui abludunt, fere semper alteri 
populo , etsi ignoto , tribuendos. De nu- 
mis copiosis anreis, argenteis, aeneia 
qui ROMA inscriptum habent , et aliis 
sunt tjpis, utrum moncta Romana pn- 
tandi sint , agetur infra. 

Valorem pecuniae aeneae indicant 
notae adstitutae, sic ut assem faciat 
nota I, semissem S, reliquum agmen 



a) Observat. p. 38. 



NVMI CONSVLARES. 



13 



namero glolii»Ioiiim » qoi «nciae miiit in* 
dices , definialiir. Nota X. decem M«et| 
•eu decttssem notat in moneta aenea, 
nam in argentea alinm eadem nota ha- 
bet explicatnm. Eadem iigna, et ea- 
dem aignificatione , insident etiam no- 
moa nrbinm Italicanam, et magnae 
Graeciae, semperqne aeneos tantnm, 
quin in iptam Hispaniam perrasere 
capta ia nnmis Cordnbae^ aliaramqae 
sede. DesiTere deinde cum rep., nt ta- 
men compareant itemm in moneta Ne- 
ronis, in qna obserran notas 11« L 8, 
qnibns notari dnpoodinm, asaem, ae» 
missem, ad ipsos hos nnmos monebo. 
Globnli comparent etiam in nnmis Agri< 
genti, Himerae, Centnriparnm , Syra- 
cnsammi aliarnmqne Siciliae nrbinm 
non aeneia tantnm^ sed et ar^enteis^ 



qnibns, nt nen impngnarero notari Ta- 

lorem monetae, qnod oensnerat prin« 

ceps Turris Mnciae •), parnm tamen 

adhoc de Taloris ejns progressione sn« 

mos ernditL In nnmo gentis Cassiae 

panllo svpra eitato Tidimns S, notam 

semissis, additis tribus globnlis. De- 

cidere non ansim, ntmm globnli bi, 

tanqnam totidem nnciae, insoper ad- 

dendi sint ad semissem, sic nt efficiant 

nncias q, sen dodrantem, qoemadmo- 

dnm Tidemns etiam in argenteis Sjra- 

o 
cnsarom notas oXIII« , an yero signa sfnt 

Q 

monetarioram nobis inoognita, perinde 
ac in nnmis familiaram Tidebimns globn- 
los, aut pnncta literis alphabeti Tario 
eitn a^ nomero «dstitnta* 



5. rv. 

Caialogu4 monetae a§neae consularis^ 



Hnjns classis nnmos copiosos ac con- 
fertos edidere Clandius Holinetns ^)i 
Arigonius, Fasserins ^), ac nnperrime 
em« card. Zelada. Binis postremis ad* 
fnsam his nnmis Incem liberaliorem 
grati debemns, qnod plns ox^i^cio^ et 
artis crilicae ad explorandam eoram 
natnram attnlere. Nos hoc loco de- 
scribemns eos tantnm, qnos cansa tj- 
poram esse Romanos satis tnto licet 
eonjiceroi serTato ponderb decrescentia 
ordine. 



Deeusjis^ 

Caput Palladis^ pone X* X Prora 
navis^ superne X» (Arigoni Vnc, 34* 
Zelada*Vnc. 38.) 

Victoria in citis bigis d. elata fla- 
gellum^ superne X, inferne ROMA. .Z 
Prora navis^ supernc X« (Arigoni Vnc. 4^« 
Karat, 46.) 

Hi decnsses, sen 10 assinm nnmi re- 
liqnis nt mole et Tolomine , ita et rari- 
tate praestant. Non tamen sunt in an- 



a) Aggiunta 11. p. 97, «t IT. p. 227. 
c\ Dempst. Paralip. 



b) Cabinet de la biUioth. d« la Ste Gen^T. 



14 



CAPVT IL 



tiqaissimis patandi, nant ia eos gra?i- 
. ter immiaaendo fuisse saevitam, ipaum 
'.pondos demonstrat. 

Tripondius. 

Caput Palladis^ pone.UL X Prora 
.naviSf supcrne III. (Arigoni Ync. i2. 
ZeUda Ync. lo drachm. S^. 

Dupondius^ 

Caput Palladis^ pone IL. X» Prora 
. uavis^ superne Ih (Zelada Ync, 6 draehm. 
i^, alius Ync. 5 dr. ij.) 

A s^ 

Caput lani. X Prora naviSj superne 
X Maximi ponderis cognilns Passerio 
Ync. 1 1 2 et ' inde deersum usque ad 
drachmas duas. 

Caput Palladis galeatum adversum. 
X Taurus stans^ superne I, inferne RO- 
HA. Ync. &. dr. i apud eminent. Ze- 
lada, et)in maseo Genov. ^ 

Adstitata lineola I numos hos indabi- 
tatos asses facit , et secundum hanc re» 
gulam Tidimus mox, tripondium nota 
in, dnpondiam II deiiniri. Haec lineola 
saepe ipsi lani capiti media insidet, ha- 
be^ue in assibus recentioribus non raro 
speciem remi non satis explQrata. causa* 

Tjpus in assibus fere perpetuus: hinc 
caput lani^ illinc /^rora navis. Argumen- 



lius redegisset, regni eum soeietate mw 

neravitj cumprimus qaoque aera sigrHt' 

.rtf^; servavit et in hoc Saturni reveren- 

tiamf ut guoniam ille navi fuerat adve* 

■ ctusy ex una guidem parte sui capitisef" 

figies^ ex altera vera navis exprimeretur^ 

quo Saturni memoriam in posteros pro» 

pagaret. Itafuisse signatum hodiegue 

inteliigiturin aleae lusu^ cum pueri de^ 

narios in sublime jactantes^ capita au^ 

nayia./aja teste vetustatis exclati^ant^ 

Eadem cum Macrobio narrat etiam Au- 

relius Yictor ^), Ovidius ez lano scisci- 

tatus c): 

Multa quidem didiei; sed eur nmva* 

r lis in. aere 
Altera signata est^ altera forma 

biceps? 

istud a bono deo responsum tulit : 

^ Causa ratis superest: Tuscum rate 

venit in amnem 
Ante pererratofaicifer orbe deus. - - 
At bona posteritas puppim servavit in 

aere^ 
Hospitis adventam testfficata dei. 

Similia docet Plutarchus <^. Draco Cor- 
cjrensis haec de lano ®): Tr^coroY ^; xa/ 
fspavov iv^stfj nat ey^eStag^ %ai Tci^otcc^ 



tum istud, tum et causam plures attigere* * wat fOfiicrficc ;^aXKify Tr^coroif xa^a^at. ^to 
auctores veteres. Macrobius ■) t Hic igi" - %'ut tw» itarci rr^v lS.KhaSa TtorKKa^ xohsti^ 
tur lanus cum Saturnum ciasse pvrve"' %at rcov nara ry,f Irahiait Mat 2^i^shiaf sTtt 

ctum excepisset hospitio'^ et ab eo edo^ rvfOfJLKTfiarogiyx^^''^^'^''^^^^'^^^^''''^^?'^'' 
ctus peritiatn ruris ferurh iitum , et ru^ Xby, inat in ^urs^n fJLSQ>tg if e)(s^iafy -if ^spa^ 
dem ante fruges cognitas victum in.rne* ' fOf^ linhoief» lanumvtro pritnum inveniste 



«) Sritunr. L. I. c.7. b).do Orig. gjent. Rom. sub init. 
Rom. e) ap. Athenaeum L. XY. p. m. 692- 



c) Fast. L. I. c. 229. d) Quacst. 



NVMI CONSVLARES. 



l^ 



coronam^ rates,^ et navigia^ et numum 
aeneum primum cudijje^ JUultas ergo 
urbes cum Graecas^ tum Italicas SicU" 
lasque numis insculpsisse caput gemi* 
num^ et ex altera parie aut ratem^ aut 
coronamy aut navigiunu Similia reCert 
Eustathioa *)• Namam urbia Graecae a«t 
Sicalae cum hia utrinque tjpia nallom 
habemoa. Qoiauperant, Romjani haod do* 
bie sonU Secondom Pliniom ^) tomf com 
as ad textantalriam decidit, nota aeris 
(assis) fuit ex altera parte Janus gemi* 
nus^ ex altera rostrum navis ^ in triente 
vero et quadrante rates^ Param islod 
vere et concinne secondom namoa, ham 
iidem typi jam exstant in assibos, qui 
sextantarios aetate roul.lom praecedont». 
Deinde non intelHgo discrimen, qaod ia 
in rostro nayia assiom, et rate trientis 
et qoadrantis constitoit , com in omnibos 
his ait prora navis eadem aemper forma 
et partiom compage, etsi idem discrimen 
propinet eiiam Festos ^), 

As alter a solitis receptisqoe tjpia 
discedit. Qaoniam secondom veterom 
testimonia, quae capile i. recitaTi, an« 
tiqoissima Romanorom moneta pecode 
insignis fuit, credi posset, assem honc 
inter initia rei Romanoroni monetariae 
refeirendum. yemm non addicit pondos, 
qood eom demptis qoatoor fere onciia 
inferiore loco constitoit. 

Deunx^ Dextans^ Dodransy Besy 

Septunx* 

Tot onciarom, qoot haec noniina 
enonciant, sive ]pondbre , aire valore ne» 



qoe Romanomy neqoe Italicae mrbia na- 
mom signatom habemas, nisi forte wk-^ 
mom gentis Cassiae, cajos §.III. memini 
propter notam S additoaque trea globo- 
los inter dodrantes referre velis* 

Semis, 

Coput loviSf juxta S. X Prora na^ 
viSf superne S. Vnc. 5j et deorsom os* 
que ad i drach. (Passeri, Zelada.) 

Nota semissis est S, pro hac, aed 
rarissime in semissibua orbiom Ilalica-- 
rom sex globoli* Tjpos in Romanis non' 
variat. Paoci illi semisaes* familiae no- 
mine notati, qoi alio sont tjpo, Tidentor' 
Terios extra orbem signati, qoalea sont 
inscripti triplici nomine: CN. DOMI.- 
1[.'SILA. Q. CVRTI. Tel: T. POM. m 
nomis gentis Pompeiae. 

Quincunx^ 

Caput ^poliinis laureatum^ pone P. 
X ROMA, Dioscuri in citis equis^ infra 
quinque globuli. (Mos. Caea.) 

Passerios qoinconcem nallom recitaf, 
neqoe ollom com epigraphe ROMA me« 
morat emin. Zelada. Forte neque hic, 
qoem ex moseo Caesareo descripsi, no" 
mos est in orbe signatoa, secundom ea, 
quae dicentor infra cap* VI. $. 3. 



Tri 



ens. 



Caput Palladis^ juxta 4 globuli. X 
Prora navis , juxta 4 globuii. Pondere 
analogo. 

Alios trientes inscriptos ROMA qoae* 
re infra capite VI« $• 3. 



a"» Ad Odyss. T. v. 251. b^ L. XXXIII. §. 13. c) in Rdiitiim. 



16 



CAPVT IIL 



Qaataor globali trientem, seu qoa- 
taor uncias testantur. Capot Palladia 
in trientibas perpetcram, eliam in iis, 
qni familiae nomen addunt* Morelliiis 
in nonnallis cam hoc typo tres tantum 
globalos Tidit, sed malim credere, 
horam onam aevo extritam oculos fu« 
gisse» 

Quadrans» 

Caput Herculii^ juxta 3 globuli. 3C 
Prora navis, juxta tres globuU. Fondere 
^alogo. 

Alios quadrantes inseriptos ROliA 
-vide infra capite YL $• 3r 

Tres globoli certa quadrantisi seu 
assis in 4 partes diyisi nota» et Hercuiis 
caput tjpus pevpetuus. 



Sextant. 



Caput Mercurii, juxta duo globuli^ 
X Prora navis^ juxta duo globuli. Pon" 
dere analogo. 

Alios seztantes inscriptosROMA vide 
infra capite Yt. ^. 3. 

Duo globuli nota oonstans sextantis, 
seu sextae partis assis^ el typut Mer- 
auritts. 

Vneia. 

Caput PalladiSj juxta globulus. Z 
Prora navis^ juxta globulus, 

Alios onciales iaseriptos HOMA ride 
infra oap* YI. $• 3* 



C A P V T in. 

De moneta argentea Romanorum. 



De exordiis monetae argenteae^ ejusque divisione* 



jri.nnnm, qoo Romae feriri argentnm 
coepit, dilucide indicat Plinins *): jlr- 
gentum signatum est anno urbis CCCL 
'XXXV* Q. Fabio cos. quinque annis 
ante primum bellum PunicuM. Est hic 



annros Vflrrronis. In eandem aetatem in- 
cidit, qaod refertor in Liyiana epitome 
libri Xy. Tunc primum populus R. ar^ 
gento uti coepit. Ab his dirersns abit 
Yarro, quem citat Carisius, numum ar- 



a) L. XXXIII. $.13. 



NVMI CONSVLARES. 



IT 



genteum eonftatum primum a Servio 
TuUio dicunt^ ii guatuor scriptu^ 
lis major fuit^ quam nunc est. Sed 
xnajor hoc loco habenda fide» Pliiiio et 
Liyio, qaam Varroni. Minos aberrat 
Chronicon AleiAndrinao»! 4{uod argen* 
teae monetae exordiam adsignat annam 
V« C. 481« Sjncellas etChronicon Fro-^ 
•peri eam regnante Ftolemaeo Fhiladel-' 
pho orsam atatannt , sed qni limites laxi 
sant, Apad Eosehiam est btennii pro*^ 
chronismas, coi imtiom signati Romae 
argenti est annas V« C. 483 ■)• 

Dirisa foit ia denarium^ fuinarium^ 
sestertiumy sic ot quinarias eseet dimi^ 
dium denarii , sestertios qoinarii. Libel^ 
lam etiam in moneta argentea nnmerat 
Varro ^): Humi denmrii decuma libelimp 
quod libram pondo as vmUbat^ et eratest 
argento parva. Vndo Plaotas in Pseit» 
dolo <^) : Tibi libeUam argenti nunquam 
eredam^ et simile in CaptiTeia (^)« De 
praeteasa hac libella praeter aactorita-^ 
tes nihil habeo, qaod commemorem« 
Nam hactenos id geoos namali repertt 
non snnt» Interiisse credontar,. qaod 
nimis essent graciles et angusti yolami-' 
nis. EnimTero com aestertii, q«i asses 
daos com .dimidio Tslaere,. tam arto 
sint compendioy qaam esse minnti to«^ 
laminis oportehat esse nnmos^ qoi as-- 
sem onam Talebant? Tamen reperti 
sant, et exstant in mnseo Caesareo el 
argeotei Atheniensam ,. Taresti-^ 



nornm, alioromqae, qoi levioris sant 
ponderis, qnam cujus secondum stata- 
lam rationem libella csse. debuerat» 
Qaam TOro deinde minotas esse oportue- 
rat scmbellas et teruncioSf qoam qooqae 
Tarii' in moneta argentea numertnt? 
BoateroTius Teterom teatimonia secnta^ 
libeUao, semliellae« et terancii tjpos 
proposait «), sed teslatar ipse pagina 
praecedentet eibi eos aanqaam conspe-; 
ctos» Qttod monendom doxi, ne qats 
conspectis hie typis in fraudem indo- 
catar* 

Hanc monetae argenteae in denariost 
qainariosy sestertios dirisionem ab aa« 
ctoribas memoratam ipsi etiam nami 
saperstites comprobant» Habuisse Ro* 
manos nomam rere argentenm denarios 
C. adpendentem, ex S» Epiphanio, He- 
rone Alexandrino^ Maximo, aliisqae 
probat cl. Dupay Gallos 0* ^on oego, 
istod ex citati» aaetoribas manifesto 
emi, sed haee testimonio tanti Tiden- 
tnr patanda^ qoanti absorda reliqoa, 
qaae praeterea eodem loco» iidem aa- 
cCores commemorant,. et qaae cam hao* 
tenns dictis, et aUoroas graTiorom aa* 
ctorom testimoniis apert^ pvgnant» 
Ejos certe ponderis Boqne Graecos nn- 
qnam,. neqae Romanns namas argen- 
tens est oonspectas* Graeooram .mina, 
et Romanoram libra argenti congeriea 
fnere drachauuruax, et denariomaorr no» 
ipsae peconia Tcnu 



a) In Chronico. 
e) Rech. car. p. 85. 

{roi. 



b) de L. L. Lib. TV. c) Act II.sc.ILt. 34« 
B. L. T. XXYIH. p. 652. 



d) ActV.scLT.a?. 



18 



CAPVT nL 



i. n. 

Be denariv.f ejiijque pondere^ ae noHs^ 



Denariiis nomentrasit a denis assi* 
busi qmbus adhac libralibos, citm pri« 
mum argentum feriri coepit, permuta- 
batur. Ita enim Plinius post enarratum 
monetae argenteae exordiam *) : et pla* 
cuit denarium pro decem libris aeris^ 
guinarium pro guinque^ scdtertium pro 
dupondio ac semisse^ yidelicet: perma* 
tari, Asse «irca annnm V. C. 687* ad un- 
ciam redacto^i placuit , yerba sunt Plinii 
eodem loco, denarium sedcciin assibus 
permutari\ (fuinarium octonis, sester' 
titim quaternis. Seryavit igitar denarias 
yetus saum homen,'etsi cessante appel- 
lationis causa. Nodos, qui hanc Plinii 
doctrinam impe^iont, supra cap. II. 
$.11. nen qoidem exsoI?i, sed indicayi. 

Ad pondus denarii qaod attinet, re- 
petenda hic, quae supra cap. 11. $• 1, 
com de librae TCteris pondere agerem^ 
commemoraTi. Nimirum testtbus Pli- 
nio,'aUisqae, qaos ibi cilaYi , foisse in 
libra denarios 84. Foisse .Tetastiores 
denarios recentioribos pondere auctio- 
res, nullo idoneo argomento probari 
potest. Qoi dictam pondus amplios 
excedant, eos esse monetam peregri- 
nam habendos, dicetnr infra cap. TL 
5. 2. 

Ex dictatis fetemm dimarius pon- 
dere aequiparatos est drachmae Alticae, 
quoram testimonia collegit Eisenschmi- 



dins h^ , aliiqae* Plinios «)*: Drachma 
j/ittiea denarii argentei habet pondus^ 
Idem d) : Taientum Atticum X Tl. (de- 
nariorom sez millibas) taxat M. Varro. 
Atqoi faere in talento Attico 6000 
drachmarnm. Idem adseront Celsos et 
Scribonios liargas ab Eisenschmidio cl- 
tati. Et Tideaa passim ab scriptoribos , 
quando monetam Graecam cum Roma- 
na contendunt, denarium, tcI qood 
eodem^ redit, qaatoor sestertios pro 
drachma accipi. Ejus promiscui osaa 
iniinita soppetont exempla , quoram il- 
lastriora aliqoot recitabo infra $. Y., 
quae oaasa fdit, cor nonBolIi aactores 
Latini drachmam Graecorom , etsi Talde 
improprie, appellent denariom, ca- 
}os ^. seqoente exempla dabimas. Sed 
enim etsi popularis sententia, asosqoe 
promiscai -commercii idem denario et 
drachmae pondos eonstitueront, com- 
pertam tamen post accuratam Eisen- 
schmidit «) et Barrei examen , draoh- 
mam Atticam nonnihil esse denario gra- 
Tiorem, et habere se ad denariom, ut 
ii-a ad 100, Tel proxime, at 9 ad 8. 
Et Tero eandem rationem deprehendi 
etiam collatis ad bilancem setradrach- 
mss Atticis eom denariia Aagoati, ot 
prolixios adTcrti ad monetam argen- 
team Athenarom, ot adeo non modo 
aoctoritates a Tiris eraditis adlatae , sed 



a) L. XXXIII. (. 13. 4>) d« Pander. «ect. I. c. 3. 

% 40. c) I. c. B. L. Mem. Tom.yiII. p. 372. 



c) L. XXI, %. 109. d) L. XXXV. 



NVML CONSYLARES. 



19 



ipsa etUm experientia ex moneta popu- 
loram pablica capta drachmae ad dena- 
riom Teram rationem stabiiiat. Sed 
baec, qaam dixi, ratio tantam yalet ad 
denarios, qai stante rep. aat aaltem im- 
perante Aagoate signati sant; nam dein- 
cepf, praecipae inde a-Nerone, octa- 
vam fere ponderis partem amisere, qaan- 
qaam et bos lisas tjrannas^. qai adsaeta 
Teris praebabety. dracbmae aeqniparare 
.pergeret». 

Nota denarli £ait X yel^. Diximoa 
sapra cap. II. $«.3, eandem notam in 
aenea quoque moneta adbibitam ad in- 
dicandom pondas X« aasium; at eadem 
in denariis indicat Talorem X« assium., 
quibos fuisse permutatnm denarium 
paullo supra dizimus. Pro bac in ni:^ 
mis gentium Atiliaej Aufidiae, luliae, 
Titiniae,. Yaleriae penitur XYL, que 
nnmero baud dubie indicatur yalor de- 
narii XYI. assium, ad quem eum fer- 
yente bello Panico IL dictatore Q. Fa» 
bio redactom sopra docuimus. Ex quo 
Tisum antiqnariis non paucis, denarios 
nota XYL insignes sab illod bellnm^ 
quo lata.ea.Iez^ aignatos,. paollo post 



ad' Teterem notam X redttmn, quod 
quidem neque adiirmare, neque negare' 
eerta ratione ausim, elsi Terisimiliua 
putem, menetarii arbitrio permissum, 
utramris notam mallet. Nam ut nota* 
X sdludit ad nomen deharii numo in- 
ditnm, sic nota XYL ad ejus Talorem. 
EnimTero denarii Yalerii Flaqci Teto- 
stioris formae, qui, ut omnia indicia 
maniCestant, uno eodemque tempore 
sunt signati^- alilX, alii XYL praefe- 
runt* 

Qood attinet ad tjpes denarionun, et 
quae aetas boriim Tetustissimis , qui su* 
persunt, possit adsignari, quoniam otra- 
que baec doetrina eum numis quoque 
familiarum. connectitur , opportunius in 
bis persequemur. Id unum observa, se- 
oundum Plinium^*) notam argenti JuUse 
bigas atque guadrigas ,- et inde bigatos 
quadrigatosque dictos* Isttid de magna 
parte Temm, at magna pars alios^babet 
tjpos. Bigatorum meminitqueque Taci- 
tos ^), et saepe LiTius,' cum praedam 
Hispaniensem et Ci$alpinam enumerat, 
quae testimonia dedimus in Prolegome*» 
nis ad numos Hispaniae. 



"^■i-W 



•} L. XZXIQ. 1. 11. b) 4e Morib. Gcrm. 



"t. 



20 



CAPVT m. 



De guinario^ ejus^ue notis. 



Nomen ^pioarit jam ipsum indicat, 
numum sic appellatam fttisse denarii di- 
midiam , quod et confirmator «uctori- 
tate Plinii paragrapho praecedente ci- 
tati, tum et institoto ad bilancem eza- 
mine, De ejus yalore dicere auperae- 
deO| quia is analogus aemper fuit va- 
lori deDarii, 

Ejus nota liiit Y9 nimirum quod quin- 
-qne asses Taleret. Tn nonnullis, ut in 
quinariis gentis Egnatuleiaey «st 'Qt 
nempe litera cL^xtuwa ^uinarii. 

In quinariis antiquissimis , nt et se* 
stertiis , iidem f oere typi , qui in 4lena* 
riis , nempe : Caput Palladis galeatum 
alatum. X IIOMA.. Dioscuri eguites* 
Serius Yictoria perpetuus «jus typus 
evasit, jam partem anticam occo^ns, 
jam in arersam trajecta, Tarioque «ea 
'habitu, jam -stans, jam sedens, jam 
tropaeum statuens, jam quidquid aliud 
peragens. Ex tanto quinariomm su- 
perstitum numero aliis «sse tjpis pau- 
cissimos Tideo, nerope qdos Cordius, 
Hettius, Fapius, et Sestius cuderunt. 
I^uin et eandem legem obtinent quina- 
rii Augustorum aero signati, laro alio, 
quam Victoriae, tjpo, ut adeo is huic 
monetae argenteae classi Tclut proprius 
jure sit oxistimandus. Istud cum Tcrum 
sit, qnam quod «st Terissimum, non 
possum sine stomacho legere Yaillan-' 
XiXj HaTercampi, aliorumque inconsultas 



conjeetQraa, qni com Tictoriam in qni- 
nariis expressam Tident, continue Ticto- 
riam ipsam , cnjns cansa ejus imago mo- 
netae illatai ariolantnr, praecipue cnm 
et certum nnmoram genus yictoriati^ 
de quibus mox agemns, dicerentor, 
finde arguimus, nsumet consnetudinem , 
non relatam aliquam Tictoriam hunc tj- 
pnm praescripsisse , quemadmodum tc- 
tus institutnm et nsus proram naTia in 
•aeneis signaTit. 

Holesta mihi semper Tisa oratio Pli- 
nii, quam opportnne hoc loco in judi- 
cinm Tocamns , eujns Terba snnt •) : Li^ 
vius Drusus in^tribunatu plebis octa^ 
vam partem aeris argento miscuit^ Qui 
nunc Tictoriatns appellatur^ lege Clo^ 
^ia percussus est^ Antea enim hic nu^ 
mus ex Ulyrico advectus mercis loco 
kabebatur^ Est autem signatus Yicto- 
ria. et inde nomen^ t^uaero abs te, mi 
Secundel ubi gentinm percnasus hic no- 
mus argenteus? Non sane in lUjTico, 
nam numos in hoc tractu Yictoria signa- 
tos ignoramus. Sed neque tu istud ais , 
aed ex Illjrico adTCctos* Prosequamur 
iter abs te indicatum. Yltra Illjricum 
ex Italia tendenti est Macedonia. Ea 
regio abundat Yictorialis Alexandri et 
Philippiy at non argenteis, sed aureis. 
Non hic potes opponere, memoratos cum 
hoc tjpo argenteos temporis injuria inte- 
riisse; nam cnm praedicas, Yictoriatnm 



H} L.xxxirr. j. 13. 



NVMl CONSVLARES. 



21 



inercis loco habhwBi necesseeftt, eQm 
hac aetate fuisse copioaami et obYium; 
sin iatad| non poterat non joatoa eomm 
xittmeroa ad noa penrenirei qaando 
tanto nnmero Yictoriatoa aureoa regnm 
Haoedoniae babemna anperatites. Ne- 
acio, tttrnm quantacanqne Plinii aacto- 
ritaai oojoa oracola non raro fallooli 
certe in hoc de moneta B. tractato Oe* 
dipom aaepe reqoironti certam possU 
experlentiam elcTare. Nisi igitor aot 
lapsom memoria , aot ignarnm hoc loco 
Telimos dicere Pliniomi ^erisimile est| 
illostrem honc scriptoremi qni per do- 
riorem orationem sibi aaepe tantom nni 
intellectos est i spectato solom Yictoriae 
typo nnmos peregrinos ex Macedonia per 
IllTricom adyentitioa com Romania ar- 
genteia Toloisse componere. 

At qnosnam Plinios nomos Bomanoa 
argenteos Yictoriatonun nomine inlelli- 
£it? non certe denariosi ^orompaollo 
altios typoa recitarit: nota argenii JUere 
.digae attfue quadrigae. Foiase sie appel- 
latoa qoinarioa | diserte colligo ez Yolo* 
sioMaecianOi etsi ethic, Pliniom haod 
dobie docem aecotoa i Yictoriatoa pere- 
grinom nomom loco mercia foisse adae- 
rat. Ita hic loqoena de asse: Victoriatus 
nunc tantundem valet^ quantum quina* 
rius olimj ac peregrinuj numus loco mer^ 
eis^ uti nunc telradrachmum^ et drack* 
ma habebatur» Denarius primo aues de^ 
cem valebat^ unde et nomen traxit^ ' 
Quinariuj dimidium efusj idest:quinque 
asses^ unde et ipse vocatur. Nunc dena» 
rius sexdecim^ victoriatus et guinarius 



octoassesvalei^ En?ictoriatam ejosdem 
ponderis ao valoris eom -qoinario i solo 
tantom nomine dirersnm. Argomentam 
aliod satisi nt potO| aperte sofficit Ci- 
cero *)• Refellens hic 'objectom crimen 
propter pertoriom rini institotom sic ait: 
itaque Titurium Tolosae ifuaternos de^ 
narios In singuias vini nmpharas porto^ 
rii nomine exegisse^ Croduni Porcium 
•eL JSumium ternos victoriatos, Vulcha^ 
lone Servaeum binos sestertios. Memo* 
rat hoc loco Cicero denarios | Tictoria* 
^os, sesterttos. Nisi qoinarii -sont, qooa 
Tictoriatoa appellati voi erunt monetae 
B, generi tsontriboendi , i;om aliam mo- 
netam argenteam non haboerint Romani, 
praelerqoam denariosi ^oinarios, -se- 
«tertios? Ex his erg0| et^ooniam pro- 
harimosi Tictoriam propriom foisse 
^oinariorom tjpomi patet| com Ticto- 
riatoa legimasi •qoinarios esse putan- 
dos. 

Posteaqoam haec iscripserami Torle 
in binos Li?ii locos incidi, ez quibas 
-GoUegi, jam ab hoc tinos eosdemqae 
nomos jam Illjrios , jam Victoriatos dici* 
Refert is nno ]oco^)| in praeda ricti 
Gentii Illyrici regis Toisse argenti signati 
denarium tria miiiia^ et centum viginti 
miiiia liijrrii argenti. Altero loco nar- 
rat' c), Claodiom in triumpho de Istris 
tulisse denarium tercenta septem miliia 
et victoriaium octoginta quinque millia 
septingentos duos* Mira enimTero in 
his dictatis confosio. Memorat primum 
denarios. At cojos hi gentis foere mo- 
neta? non ntiqoe aIterioS| qoam Ro- 



9. 



Pco Fonteio c. 5. b) L.XLV. e.43. c) L.5CLL c. 15. 



22 



CAPVT nr.. 



inanatf. Tocalmlom eiiim denarins, ut 
« constaty totom Latinum est, at Grae* 
corom nomns huic analogos. foii drach« 
. ma. Si. ergo denarii hi foere moneta 
Bomana, sequitor, captam. ex hi>slico 
praedam constitisse peconia commatis 
Bomani per lUj^ricpm latriamqoe spar- 
sa I et seqoitor etiam , peconiam Bo- 
manam jam ea aetate, nempe cir^a 
annora Y. C. 577, quo Claodii triom- 
. phos agebator, inter gentes extemas 
raluisse. Quod deinde ad. argentum 
Uljrium et Tictoriaios attinet^ credi^, 
ex iis, qoa^ proxime dLspotayimus, sa- 
tis liquere». utrovis Tocaholo perinde 
intelligendos qoinarios, atque istnd 
tanto luculentius, quiaa denariis cpepit 
Livius, quos deindo proxime seqountor 
quinarii* At enim num probaci qoa- 
dam Teri specie potest, Taluisso mone- 
tam Bomanant pec lUjricuin ea aetate , 
qua maxime ejus civitates propria pe« 
onnia osas oonstat, quod, ut alias de- 
mam, probant drachfnae ApoUoniae, 
et Djrrhachii ,. inoredibili , qnod omni^ 
bus vnlgo notum, numero signati? Ni^ 
hil profecto in his Tideo,. qpod apte 
oohaereat. Illud nnum mo puto posse 
oonjicere, denarios LiWo xaTa)(^vifi%»g 
fuisse dictos nnmoa. externos drach* 



mae pondere, qoia denarias noma- 
norom pro ,drachma Graecorom rependi 
fnit solitos, qpo modo is quoqpe ta- 
lenta. et denarioa in Achaeorum mo- 
neta posuit ^)^ aut qoo-modo Qoinctilia- 
. nos narrat, Eyathlum a.Protagora Ab- 
derite rhetoricam decem miUibus dena* 
riorom didicisae ^), deinde dictum Li- 
Tao liljricnm^arg^ntum, toI Tictoriatos 
illos nuinos extemos, qoi dimidiara 
drachmam appenderont, cnjus Taloris 
xeipsa faernnt Bomanorom quinarii, 
, qoos Tocatos foisse etiam' Tictoriatos , 
et ex caosa aopra aUata. etiam in qao- 
dam sensu Illyrios^diximos. Qoam ini- 
qoe saepe Tocabolnm denarius alienis 
popolis et temporibus fuerit a sczlpto- 
ribus. tribntum^ e|us aliqua exempla 
capite sequente §• 11. dabimusV Atqui 
expertus sum ctianL, Livium, cum nu- 
morum Tocabula ,. eorumque Talorem ac 
pondus commemorat, auctorem non esse 
ax^i^fffaroy, praecipoe cum praedae ab 
hostibos captae rationem init, cojos 
locttlentnm exemplum dedimus in mo* 
neta Attica,. secutus haud dubie eom- 
mentarios confectos ab iis, qoibus. rei 
monetariae negotium noa satia. foit per- 
spectum» 



ji) L. XXXIY. c. 50. b) iDstit. L. m. c. 1. 



JSVMI €ONSVLAREa 



t^ 



5* IV- 

Xffi lesiertioj ejuifque notis* 



SeaterliiiSi Yel sesqiiitertios niimiis 
dtctos, qood yaleret atsea doos com 
dimidio. Foit adeo qparta part dena- 
rii| et dimidiom quinacrii, haboitqoe 
<com hi8| 81 qoando yalorem motari con« 
tigit| fatom commoney ot dizimoa. Est 
nomoa monetae argenteae B« tenoissi- 
mus, si praetenaam libeHam demasi de 
qoa sopra egimos. 

Nota sestertii est nS| indicio, sin^o- 
los Talere asses doos et semissemi qoi 
qoater snmpti conficionc denariom. In 
noto Hadriani nomo inscripto IIELT- 
QTA. VETERA etc, tom et in aliis 
Teterom monomentis, librisqoe ediiis 
scribitor HS, nempe lineola otramqoe 
assis notam colligante» Sic et per dena« 



riorom notam "X Tidimas sopra trajectam. 
Tirgolam, nt sit j^^ qoo modo et Os- 
censes Hispaniae pro UVIR- in nomis 
scripsere HYlR* 

Tjrpi. Caput muliebre galeatum aio' 
tum^ pone IIS. Z Dioscuri equites^ ir^ 
fra HOMA. Com aliis tjpis aliom ha* 
ctenos antiqoioris formae non reperL 
Et Tero ut in moneta llomana obTii 
sont denarii et qoinariii ita sestertii 
non admodom parabiles. Inter familia* 
rum nomos tantom doos hactenos Tidi, 
nnum gentis CordiaOi qoi sestertios es 
pondere colligitor, alterom SepoIIiaei 
qui insuper notam IIS in nonnollis prae- 
fert, habentque typos noTae legiS| ut ad 
sin|pIos dicetor. 



J>e ratione veterum nuineranii in eestertiijk 



Niimiis sestertios nt pondere ignobi- 
liS| ita, qood omnis fere Romanorom 
numersrndae peconiae t*atio sestertiis per* 
agebat«r| magis qoam denarios, qoina- 
riusqoe in Tolgos est cognitos. Eam ra- 
tionem hoc loco compendio proponere 
lobet stabilitam aoctoritate et testimo- 
niis Teterom, qoin animos sit| nollo, 
qoantom ad institotom nomismaticom 



pertinibt, emolomento ejtls caosas copio- 
sius rimari, qoodpridem Tario soccess^ 
praestitere alii, qoiconqo^ de ponderi- 
bos Teterom dissefuere. Hie in sester^ 
tiis nomerandi modos foittriplex: 

L St legalor sestertius-^ toI in plorali 
sestertii^ alqoe adeo in genere mascu- 
lilnO) tot intelligefidi efunt nomi sester^ 
tii, qo6t ih nomero indicantor unitates. 



24 



CAPVT m. 



Sic: deeemy eentwit sestertii totiden 
niDimoa sestertios indicant» qnorum qai- 
Tia qaartam partem denarii ralet» 

II. Si lcgatur sesterfium in genere 
neutrOy in plurali sestertiay subandire 
oportet mille , Tel millia* Ita decem se^ 
stertia sunt decem milUa sestertia* Hu- 
jus rationem sic expedit GronoTiua «)r 
Bomani commenti sunt libram quandam 
diyersam a yulgarx stathmica^ quae con- 
tinet loo denarios^ atque adco 400 ae» 
stertios, respondens minae Graecorum 
100 dracbmas complexae* Cum au* 
tem sestertius ex notione nominis in se 
contineat asses y vel libras dnas cum di* 
midia^ inde efBcientur flSo denarii,. 
seit 1000 sestertii. Quare cum legitur 
decem sestertiay monet subaudiri de» 
beret pondera^ Tel pondo^ nerope^ quae 
dixi^ commentitia*. Haec libra sester- 
tia satis commode ex TCteribus eruitur» 
Narrat LiTius ^)i inter Cartbaginienses 
et Romanos de permutandis capti?is sic 
conTenisse^ ut ia singula capita darentur 
argenti ponda bina et selibnfe^ Idem 
narrat Plutarcbus in Q. Fabio Maximo,. 
qui eandem summam sic Graece effertr 
S^si)(fjuit^ nsfxifpiOtru xui Steatocriogf drach" 
mas quinquaginta et ducentas* Erge 
libra una argenti aequiparata est loe 
denariis, seu dracbmis, et aSo denarit 
librae seitertiae» Qilidquid erit de hoe 
GronoTii inTonta ingenioso sane atque 
erudito » istud certmm ei innumeris to* 
tenim locia^ seatertium sio in neotre 
positttm ia miUe dncwdom esae* En 10«^ 



signiora aliquot exempla* Ait Cicero ad 
Atticnm «)^ et ad Q. fratrem ^): Tridw 
nicii candidati juraruntf se arbitrio CO' 
tonis petituros ^ apud eum IIS quingena 
deposuerunt^ luxta allatam regulam legi 
debett sestertia quingena miilia* £t 
Tcro sic legendum esse probat Plutar- 
chus in Catone minore «), qui eandem 
sammam modo compntandi Graeco sic 
effert: net^a^aKitr^at ^^uxfMw hia^ow i^ 
f^u^ta Sixa Svo iq^ffx^ fiu^taSag^ ut perjol» 
vat unusquisque drachmarum argenti 
myriades duodecim cum dimidia. Yoca- 
bulum Graecum /jlv^io^ indicat decem 
millia,. et drachma Tulgo aequiparatnr 
denario* lam Sixa Suo fJLVQiaSeg S^avfjMp 
sant drachmae 1 20000 , quibus si addatur 
fjw^iug liiJLttrvy seu 5ooo, exsurgit^jiame- 
rus laSooo^ haec multiplicata per qna- 
tttor conficiunt numerttm sestertiornm 
SooooOt nempe snmmam^ qoam Cicera 
simpliciter Tocat IIS quingena^ 

Alterum illustre exemplum ofiertPIu- 
tarcbus f) : ^sug Se fi^frmug a^eiv uTro c^tr- 
Tf^icpr T(iaxo<rm»^ r^tuxorra r^tm^ xai 
ivjfu^tcdw T^tuKOirtw^ T^tuxovra r^i<io9, sTi 
T^iTi^fjLO^iH Tr^octovTO^ * THTO Jr nspaKoiOf ifr 
&CT« fJLy^iuisg ^^uy^fmt^ xat i^a^fiat T^i<r- 
X{^'^^ TrevTOkO^iut oy^o^fixorra T^etg^ %ui 
ivo o^ohot. Recte istud interpres Xjlan- 
der Tertitt simui iudi magni voti 333ooo 
numum et 333 denariis^ triente^ Haec 
summa quadrat 83583 dra^hmii ^t 2 
oboiis. Ergo secondam ea^ qoae. docoi- 
mus, mtthipUcentor Flatarohi setler- 
tia 333 per &ooo^ el daboiu: iMUMe sas- 



a) De Ssslert. b) L. XXII. c. 23* 
ia Fabio Max. p. m» 17$.. 



t) L. IV. tp. 5. d) L. II. tp. i5» t) pag. ». 78i. 



KVMI CONSVLARES. 



23 



•terltot 333ooo, et hi difisi per 4 daboiit 
denarios •...••• 83s5a* 
bh oddaatar donarii - - 333 

et prodSbit awBina dracb* 



83583 

a Plotarcho dictata. Additar rfirjiifjLo^iO^ 
triemi^ aeaipo deoariit qaeni Plolar* 
choa recte daobaa obolia defiait; Dam 
oam deoarioa et dmchma eodefa TOto-^ 
riboa estent looot et oboloa para aesto 
drachmaOt necoMe eat, trientont denarii 
faiaae t oboloa. 

In mannoreY qood edidit Hannibal 
Olirieroa *), dicitar C« Tidus teatamen- 
to dediste D£CI£S. C£NT£NA. MIL* 
LIA» NYM. hac legOt ot es nsnria 
8£ST£RTIORYM. CCCC. per aiogaloa 
annos detor popolo epalom, et ex as^ 
ris 8£ST£RTIORyM. DC. qobto qao- 
qae anno manoa gladiatoriam, yideot 
dirisaa has sammas maltiplicandas per 
mille, at somma totioa aortis deciea 
centenonms milliom namoram cooi»- 
ciatar. 

£josmodi sommao Tocari solent um^ 
plae propter amplai^ de qoiboa mox, 
£t hac compotandi rationo Romani pro* 
gresM soat osqoe ad^milliooem. 

111« Milliooes aKa ratione oxpresae- 
ront, qoaOs at melins inteUigator, en»- 
ditionia oaosa nonnoUa aont praenom- 
da« Has sammas Tocamos amplas^ aea 
amplos mUlenarios^ ot distiBguantof o 
simplb, de qaibos eontinao actom, ot 
indicantor praepositione ad?erbii ampli- 
ficatiri deeieif eenties^ miliieJ. Shec 
odTorbia natoram sabstantiTorom indo- 



ant accessione articoU hoe decies^ aat 
adjedifi^ utapod Teteres saepios . legi* 
mos : deeies pienum , deeies iajcam , se» 
stertiamf amplum. Sestertias ex natnra 
soa est nomeo adjectivom; hine legitar: 
sestertitts peSf sestertius numus^ sestmr^ 
timm miiiiare* ynde fit, ot ra sestertioa 
•pod antiqaos in omnes fere casos ile«- 
jLom, et com sobstantifis decies miilies 
eoncordans reperiator. yalerios Maxi- 
mos: qui deeem arbiueularum umbram 
tricies sestertii suma$a eompenses. Soe- 
tonioa io Caesaret seseagies sestertio 
margaritam mereatms est. Tacitna: bis 
et vicies miliies sestertium donaiionibus 
Sero effUderat.. 

Com legerias decies sestertiumf cen* 
ties sestertimm , miliies sestertium , aot : 
ter miUieSf vicies septies miliies eto«, 
aemper sobaodi: eenties miiiies» Raro 
enim Romani conceptia Torbis sammam 
integramperscripseroot, sed pro: deeies 
eenties miliies sestertium simpUciter dt- 
seronti deeies sestertium. Haec legendi 
ratto copiosb potest exemplis compr<^ 
bari. Seligam tantam aliqoot, 

Platarchos in Antonio: raDir pthmv rtn 
fsuftaiag ixiKmf&f n»T9 nas ititofft iod^fOi* 
TWTO VmfAaiOi A£KIE2 xatXndr/, amieo^ 
rum euidam myriades fussit ^uifufue et 
mginti (nempo drachmamm , sea deaa* 
rionim) dari. Istud Romani DBCIES 
vocant. DenoriiaSmaltipUoftiper loooo 
eCBcioot denarios oSoooo, hi rarsos per 
4 moUipUcati, at sestertiorom nanraras 
emergat, praebent loooooov sea deciea 
-centena 



a) Marm. Pisanr. n. 43- 



B 



26 



CAPVT ni. 



Hartialis '): Si dederint Mperi dc 
cies mihi millia centum^ ei Y«rM po- 
iitremo? Aut Dive^ aut decies, Scaevoloj 
redde deiu Eodem inodo Cicero in Yer- 
rutis eandem summam jam decies 1IS| 
jam decies centena miliia IIS Tocat. 

Hadrianus imp. popalo R. aes in- 
gens «lieniMn remitit. Praeclari bnjns 
facti memoria stgnata «st in ejnsdem 
Hadriani nnmo, in qno legitnr: B£« 
LIQVA. VETEBA. HS. NOVIES. 
HILL. ABOLITA. Idem factnm in- 
•culptnm est marmori «pnd<iiiilernm ^), 
sed plene perseriptnm: SESl^EBTIVH* 
NOVIES. HILLIES. CENTENA* HIL- 
LIA. N. 

Notae sestertii IIS saepOi ac praeci- 
pne in marmoribns addi solet litera N, 
^na numus indicatun Hillenarios nn- 
mems saepe deiinitnr virgnla nnmerum 
tegente ; sic X indicat decem millia^ «nt 
Tirgnlae loco additnr H, nempe li^tera 
iL^)(tm^A nillenarii. Si nnmerns tan- 
tnm signis bisMt ezpressns, saepe dif- 
ficile est discernere , ntrum snmma «im- 
pla, an ampla inteiligatur, t. g« si scri- 
ptnm sit ; ' IIS« X. , ntmm ennnciari de- 
beati sestertia decem miliia^ an : sester^' 
tium decies centies millLes* Notandnm 
enim^ tam simplam, quam amplam snm- 
mam iisdem notis eoncipi sotitam esse, 
et^^ipsis olmi Bomanis diTinandum saepe 
fiusse, et in jndiciis ad fraudes ansam 
prad>nisse. Lncttlentum ejus testimo- 
Biam refert Snetonins in Galba : Liviae 
moriuae iestamemto paene ditatus est 
(Galba)' IIS namque quingenties - - 



guia hoiatOj non perscripta erat summa^ 
haerede Tiberio legatum ad guingenta 
revoeante^ nehoc quidem accepit. LiTia 
ergo per notas scripsit IIS. D* Ecgo di^ 
Tinandum fult, an bae nolae qungenties 
sestertinm, (qningenties centies millies) 
an quingenta sestertia (qmingenla ^llia) 
designent. Vnde frans TiberiL Sed ple- 
fumqoe ipsae peristases facilem exitnm 
praebent* Exemplo esto, qnod refert 
Gellius ^)x Equus Alexandri regis et ca- 
pite et nomine Bucephalas fuit* Emptum 
Chares scripsit taientis tredecim^ et regi 
Phiiippo donatufru jieris nostri summa 
est IIS. CCCXII. Ipsa ratio docet, non 
intelligendos boc numere nnmos sestei^ 
tios 3 13. Qnis enim credat, sonipe- 
^em tam generosum, et formae ina« 
eitatae in regis stabnla Tenditnm tam 
le?i pretio, quod, ut ex ^. seqnente 
patebit, Tix esset florenomm nostrorum 
d3, eut sontoram Bemanornm circiter 
«1» Sed et ratio docet, non posse in- 
telligi summam amplamj nam multi- 
plicando 3i^ per looeoo prodirent se- 
stertii 3iAooooo, qni conficerent circi- 
tnr florenos nostrates s34oooo, scntorum 
B. 1170000 in nnitts, qood incredibile, 
equi sumpt«s« Ergo intelligenda snmma 
simpla^ secundum quam3ia.mnltiplicata 
per 1000 dant summam sestertioram 
3iaooo, sen florenos nostros a34oo. 
Legi etiam sic debere^ eruitnr ex «ddita 
snmma Graeca : talentis tredecim» Cum 
talentum contioeat 6ooe drechmamm, re- 
solnta in has talenta i3 ei&ciunt drach>J 
mas 78000, hae innltiplicatae per 4, ut 



•) L. I. epigr. 104. b) psg. 10. c) L. V. c. 0. 



NVAII CONSVLARES. 



27 



habeantar settertii^ ezhibent eandem:, 
qaem erueram^ nameram Siaooo. Si« 
nili taepe interpretatione jorandi aa» 
Gtorea Teterea. aappreaaia miUenariit, nt 



cnm PUnioa opea retp. eniimerat ^}^ ain 
com longitadinem orbia terraram meti- 
tnr b), qaae ezempla breyiutia caoaa 
praeiereo» 



5. VL 
De valore Mtertii eomparaie ad monetam hodlernam^ 



Stabilita apad Romanoa ferre vnica 
in aeatertiit nameranJK ratione neceate 
enmprimia ett, aettertii yalorem relate 
ad noatram monetam explorare, nt 
qaamlibet a reteribaa proditam aamv 
mam probabiK qaodam modo liceat ae- 
ttimare. Hic yalor ot aecand^m om- 
nem ann^t^itaf obtineri potait, necette 
foret, penitot nobit conatare, qoae 
foerit olim aeria cd argentom ratia, et 
qaae argentt ratio adr ipaaa rea Tenaletf 
qoae ot ab orgenti aiTC majore abon-^ 
dantia , aiye caritate perpetoo alteman* 
tiboa omnino pendet, aic molto difiici» 
lioa ad rationem nottrae aetalia esigi 
poteat, qoa omnia diaaimOia,. nihil tc* 
teria aiTe inttitoti,. atTe natorae ezperi- 
mor* Vnom ergo aopereat, ot aeater- 
tiom ez pretia intrinaeco^ aire qoan"^ 
tnm pro eo monetae noatme rependi ao* 
let, aeatimemoa* 

Atqoe etiam in hac aettimatione rei 
Teteria interpretea magnopere Tariant. 
Miaait Teteribot , Boato, Agrieola, Bo** 
dea, alittqoe, qoi tettertiom ez mooeta 
aoi temporia Hiapaniea, Gallica, Bel- 
giea aeatimant, eojoa none ratio aot 



abolita eat , aot fere Ignota, eorom, 
qoi nottram propioa aetatem continganr, 
cakoloa proferam» 

Noriaioa notaa IIS^ IIII. N. legit : /Fl 
^millia seitertia numum ^ idqae expRcat: 
nempe jcutatoj Romanae monetae cetv- 
tum «)• Idem in(ra looooa nomom com- 
parat nSoo acotatia ^) , et alibi diaerte 
aic, denarionl lolio Bom. comparari ^*. 
Brgo acotatoa Bom;» aettertiot 40, denn- 
riot lOTalebit, comqoe in acato tint 10 
lolii, Tel 100 Bajocchi, Talebit denarioa 
loliom onnm, tcI 10 Bajocchot, atqae 
adea aeatertioa t| Bajocchoa, qui effi- 
eiont in moneta Anttriaca circitor groa- 
aom, Tcl 3 erociferot, in denario 12.. 
Eodem calcnlo oaom Tideo Hannibalem 
OliTierinm f) , et If orcellom %). 

Hafdoinoa in Tariia Plioii toi locit, 
nt Tom. II. p. 742 innota»iSy componit 
10 tettertioa com libra Gallica, Tolgo 
Uvre. Qooniam haec aecnndom hodier- 
nam ratiooem aeqoiTalet monetae no- 
atrae ae crociferia et paolla ampliaa, 
erit tettertioa circiter ^\ crociferorum,^ 
denarrot 9\ aot q* 

Eiaentchmidioa aeatertinm sr aolidia 



a) L. XXXIir. f IT. b) t. If . f 12- c) Ccnol Pi$. diss. I; c. 2. d) Ibid. c. 3. 

e) Ibid. diss. U. 0.4. sub. fioi £) Blarm; Pisaur. p. i36> g^ de stilo inscript. p. 85. 



28 



CAPVT IV. 



GalKcis, Tnlgo sous^ taxat| qai efflciunt 
ia moneta nostra craciferos s-^ et in de« 
narto cmctferoa 9. 

Brotieras in nota ad Tacitum Tom« 
I. pag. 98 sestertios 3oo ad 58 libras 
Gallicas redigit. Ergo libram yalent se- 
atertii 5 et paallo amplias \ ergo in me- 
neta nostra seatertiaa circUar craciferos 
41 denariiis i8« 

ArbathaotiiiB mtertijwi fere ad s de« 
narioB AngUcos ^ penee ^ cogit *). Eat 
adeo aesteitiaa aecandam noa Gracifero» 
nm 4} denarima 17^. 

Tam Taria cam adTerterem, atqne 
aecnm pngiaantia emditoram jodicia, 
necesse daxi, sepoaitia «actoritatibas 
experientiae acbitriam permittere yocato 
in jadiciam monetariae noalrae offici* 
nae integerrimo Aagoati denario adpen- 
dente grana Farisina 75» qaod ipsom 
pondas denayiis coasilaribayi coBstitnaat 



Eisenschmidias et Barreos. Et patnil, 
tantam in eo inesse argenti, qnantam 
18 cmciferis nostris rependitor, et 
qnod seqnitar, sestertiam yalere croci- 
feros 41) 9^^ efficiont in moneta Rom. 
circiter Bajocchos 4^ ^^ Gallica solidos 
4 9 in Anglica denarios sea pence qoasi 
daos, qoae singala si in 4 docas, habe- 
bis yalorem denarii« Ez qoo apparet, 
ad hanc rationem AKbothnotiam proxi- 
me, Brotiemm penitas accessisse* Mo» 
nendom tamen, hoc pondere et yalore 
esse tantom denarios consolarea» in 
utroqoe sensim deficientibos denariia 
Aogostonim 9 ot sopra dictom. Confer 
etiam, qaae de hoc argomento diaae* 
ruimos VoU I. in Frolegomenis genera« 
libtts capite IX* , qoo loco Graecorom 
pondevai qoalia fiDere talentum^ miad^ 
drachma etc. «orumqoe yalorem eiami* 
iMiyimaa* 



C A P V T IV. 

De moaetft «ttrea Romanorum. 



1. 1. 

« 

Do exordiU monetae aurcae^ pondere^ valore^ 

l^e moneta aorea haec Plinior ^): cusmi est^ -quam argenteus^ ita ui scru" 
Aureus numus post annum LXIL per^ puiumvaleretsestertiiswcenis^quodeffc 



a) Tabulae anL num. ttb.X. b) L.XXXIII. ). 13- 



NVMI CONSVLA&ES. 



29 



cit in Hbras ratione sMertiorum^ gui 
tmcerantf jeitcrtioi DCCCCL Ppsthaec 
placuit denarios XIh Hgnari ex auri li* 
iritf pauliatimque principes imminuere 
pondtts^ minutissime Nero ad XLV. 
Ergo cam ex eodem Plinio constel» ar* 
gentum ■ignari coeptnm y« C. 485 , aari 
rignati initiam ci^iendom ab anno Y. C, 
547 fertente tvm bello Hannibalico. De- 
narii hi qnoqne na^ayify^^iiMg a Plinio 
pastim Tocantnr, qnod argenteomm non 
qnidem pondui el valorem , sed fere to- 
Inmen habnere* £tiam Arrianaa memo- 
rat iiffcf^tof x^^* ^^ i^y^^ ")• Et Ife- 
troniaa ^)4 /Vo catcuiis enim aibis ac 
nigris aureoi\ argentoosque habebat de^ 
narios. 

Pondas denarii aurei sic «x cognito 
jam pondere denarii argentei emit Bar- 
rent ^y. Tette Plinio ex libra argenti 
percosai sont denarii 84« Qaoniam ho* 
ram singoli adpendebant grana Pariaina 
75, haec dncta in 84 dabont sommam 
granoram ad libram monetariam reqni- 
aitoram, nempe 63oo* At com con« 
atet ex eodem PliniOi •ex libra aori 
aignatoa denarios 40^ *> 63oo diyidas 
per 40, habebis nomeram granomm 
aingolis anreis debitom, nempe i5rj\* 
Patet ex^hoc, denariom aoreom doo- 
ram argenteoram pondns exoedere gra- 
nis 7|. Ex qno conseqoitor, inde a 
Nerone, snb qoo ex aori libra denarii 
45 feriri coepere, pondos «nrei foisse 
granoram 140. 

Tilait apad Romanos aareoi perpe- 



toa lege denarios a5, idqne stc, ui 
qoa ratione sire aoetom est, si?e im- 
minotom aorei pondos, aogeretor 
etiam, rel immioaeretnr pondos de- 
narii. mctos aorei Talor moItipKci 
testimonie comprobatnr. Definite Zo- 
naras ^): ivfoaneu' ii Tca^a 'Pufiatotg 
it itxfi^t %eu nnn i^aj^fAOi x^v^ fOftitffia 
if, ul^d Romanos viginti quinque 
drachmae aureum numum anum efft- 
ciunt^ Idem docoit Xiphilimis <). Lo- 
ciano aorei 3o aeqoiralent drachmis 
75o '0'» ^rgo anreos onos drachmis seo 
denariis aS* Narrat Soetomos s), Otho- 
nem exoobanti cohorti Tiritim diri- 
sisse aoreos, et Plotarclios, qui idem 
factom refeit, Graeoe dixit: ;^^Hy 
Ixa^^ S^/tfM/tftty, aureum singuiis divi* 
dens ^). Qood hi aore», hoc Tacitaa 
«estertiis definirit i): ut cohorti vigilias 
agenti viritim centenos numos divideret^ 
Sed 100 sestertii aeqoales 95 denariis. 
Soetonios de Denriiiano ^)-: addidit et 
quartum stipendium militi aureos ter^ 
nos^ Tcl, nt alii legunt, aureis ternis^ 
nempe ternis aoreis qoartom adjecit. 
Eandem sonimam in drachmis oxhibet 
Zonaras ^): cum singulis miiitibus se^ 
ptuagenae guinque drachmae soiverentur 
centenas dari jussit. Secondom haec in- 
telHgendos «st Martialis ™), com sibi ad 
aimosS^, qoos Tixerat, optat accedere 
adhoc bis noTeimos, «t perageret Titae 
tres aoreos. Yixisset igitor tom annos 
75 , qoo^nempe denarios efficiont aorei 
tres. 



a) Peripl. Erythr. T. I. p. 28. b) Satyr. c. 33. c) B. L. Hist. T. DC p. 88. ^) I*. X. 
c. 36. e) ez Dionis libro LT, f) in Pseudolog, g) in Othon. c. 4. h) in Galba 
p.m. 1062. i) ilist. L.L c.24. k; Cap.YIL 1) L.XI. c. 19. m) L.X. epig.24. 



50 



CAPVT IV. 



Pieriqae aacteres modenii raliqMm 
aiXTi ad argentam ^ qaalia fait apad Bo- 
manoa yeteres ,. stataant ot i fere ad i3, 
- aic at pro aari libra rependerentar 12 
argentei* Haic rationi non magnopere 
repagnat experientia; nam ^o aoreOi 
qai pondere fait - daplaa denarii cam 
aliqao excessa, rependebantar denarii 
2$« Comparate ad nostram monetam 
aareaa- lulii Caesaria, Tel Aagasti ad- 
pendit aiireoa Hangarices ^el Hollandi* 
coa 9 i i i decrescente sentim in se- 
q^aentibus Aagustis pondere,. ot dixi- 
mas. Hanc apnd Teteres aari ad ar- 
gentam ralionem Tariia temporibaa ?a- 
riam copiosiaa illastratam yide ab era-^ 
dito Dopay «) ,. et q^ae praeterea dixi» 
mas in Frolegpmenia generalibas YoL L 
eap» iX^ 

Monetao aareae Romanae originent 
ct progressam non maltos abhino annos 
explicare adnisns est cL Nauze in dis- 
sertatione peealiari^ qua sibi proposae- 
rat, pondas librae R« ex Plinio,. na- 
misqae Romanoram aoreis definire ^)» 
Cum hoc Tiri eraditi tentamen unum 
ex postremis sit^ quae soper hoc arga- 
mento eomparuere, ad baec adproba- 
tum sit a summae yiro aoctoritatis Bar- 
thelemjo, qtii soam illi operam hac in 
causa. commodaTit, placet^ ejoa dir 
ctata enncleatius proponere,. idqoe 
tanto lubentins quod eadem opera ani<- 
Yersus monetae aureae status ac fbrtuna,. 
qualis stante rep. fuit, ob qpnlos po^ 
nitnr. Ad^iciam postremo,. qoae ipse 
in eodom argomentO' obserTand* da- 
serOk 



^oniam numeta aurea apvd Roma- 
noa. inde a prima soa origine, quae fuit 
V. C. 547, Tarias esl Tices paasa, eam 
Nauzeus in YIIL epochas diTidit, quaa 
aibi Tidebantur suggerere numi ipsi au* 
rei Taria aetate signati, et ad bilaa- 
cem Tocati* Hos omnea Barthelemjua 
ex museo regio suppeditaTit admissia 
in consortium numis anreis Pembrochii, 
qui pondus suum in granis Anglicis 
in catalogo adj.ectum exhibent; addidit 
etiam timpora, quibus singuli numi 
eusi Tidebantur, quod cumprimis ad M-. 
gendas epochas necessarium fuit. £n ha* 
rum progressum* 

* e 

Bpocha L ab anno Y* C. 547 ad 56o. 

Adpendebat sorupulns Romanus, quo- 

rum a8& in libra fdere ,. grana Pariaina 

»14. 

Hane rationem Nanzeus constituit ex 
sequentibus aureia: 

Caput Martij galeatum Barbatum^ 
pon9 M^X. qnod scribitur pvo LX. in aliis 
XXXX^ in aliis XX. X ROMA. Aquila 
injiUens fulmini^ 

Yariat in his pondna pre ratione io- 
acripti numeri,. sici 

LX adpendit cireitev 

grana - • - - 631 
XXXX circiter - * 4** 
XX --.•-- flo{ Terius Si{ 

His numis tanqaam basi nititnr Nau- 
seus, quo comprobet,. libram R. TCte- 
rem fuisse granorum Parismomm 6i44- 
Argumentum Tcro sic instruit secutus 



a) B«L. Tom.XXyilL p.687. b) B.L. Tom. XXX. Mcm. p.359. 



KVMI COKSVLAaES. 



31 



Hardsuuun •imHia jm Mm dMea» 
tem *){ 

N«U inaeiipto XX iadiett Talorem 
•etleitionim XX. (es soa hTpetlieai.) 

At^ et terapalmm Mri Telebat ae« 
•tertioa m« (Plioioa.)^ 

Ergo hio ^oqae namaa oam nota 
XX fott pondere tcrapali aarei* 

lam Tero in libra Tetere faere scra- 
pnla anrei 988. (nam foit acrapalam a4 
para niiciae.) 

Ergo ai n88 , tiTO totam nnmeram 
acrapaloram in libra dacai in grana Pa- 
riaina ii|, qno pondere est hic namasi 
habebia pondna Ubrae ?eteria gvanorom 

6144. 

Scqaitnr, nnmnm cam nota XXXX 

Talniase daplnm , ot namom LX triplam 

prioiis, ai?e tot aestertiosi qaotORan- 

ciat mimenu intcitplat. Item namam 

XXXX caaaa analogiae, .cam integer 

adhnc easet^ adpendere deboisse grana 

4a|, et nnmum LX, grana 64« 

Ad eandem epocham roTOcat Nan* 
sena anrenm Comelii Blasionis ez mi»- 
aeo regio, tjpo oognito Bacchi a Pallade 
coronati, ^nia circiter grana 106 J «^ 
pendit. 

Conaeqnttar deniijae , per hanc epo* 

cham foisae ralionem aori ad argentnm , 

ut I ad i7f* Nam com scrapolum 

aori Talnerit aestertios ao, seo dena* 

rios 5t soropola a88, seo tota ^bra 

anri, Taloere denarioa i44o« ^^ Toro 

ex Plinio eonstat, ex libra argenti si- 

gnatos denarios 84, ergo si 1440 din* 

das per 84, footos 17^ docet, pro li- 

bra «ori repensaa fnisse argenti libras 

"r* 



Epoaha II. ab aimo Y. C. 56o ad 6ao* 
Signati tom ex libra aorei 489 pondere 
aingali gnmomm is8. Hanc oomprobat 
aeqaentibos aoreis: 

Caput lani gemini imberbe. Z BO- 

MA« Duo milites hastati Jtantei por- 

cam baciUo contingunt^ quam vir genu^ 

flexus teneU Est granomm circiter t^S. 

(Mos* resg.) 

uiiiu4 umilis^ sed fuinarius* Gra- 
nerom 64« (Pembroch.) 

ROMA« Caput Pailadis galeatum 
alatum. 3C C* SERYEILL M. F. Dios- 
ouri in divoruun eguitantes^ Granoram 
circiter i3i« (PembrodL.) 

Proiome juvemiii galeala hastata^ 
X NERYA* Septa comitiorum etc. y« 
gentem Siliam. Granorom ia8« (Pem- 
broch.) 

Batio tnm ami ad argentnm, nt 1 ad 
i4^. Mam cnm tota libra Tetos ex sen* 
tentia Naozei adpenderit grana 6i44y 
ai haec di?idas per nomerom granorom 
ia8, qoem adpendont hi nomi, dabit 
libra tota aoreos 48. lam Tero com teste 
Plinio aoreos valaerit denarios ^5, aorei 
48 nMdtiplicati per a5 respondebont spe- 
ctalo Talore denariis laoo, qoi si diyi<- 
dantor per 84, qoot nempe denarii ex 
libra signati sont, qootns i4f docebit, 
libram aori repenaam foisse^ libris ar* 
genti ikh 

Epoeha IIL ab anno Y, C. 6ao ad 
635. Signati tom ex libra aorei 45 pon- 
dere singoli circiter granomm iS6. Ehnc 
legem Naoseos «x nomo onico sancit: 

M. FOVRI. L. F. Caput lani. JC 



a) Opp. 3eL p. 190. 



52 



CAPVT IV. 



PHILI. ROHA. Boma galeata ttans 
tropaeum coronat. E«t g|«n«nim i35. 

(MllB« Mg.) 

Inxta methoduiDt qawa siib epochit 
praecedente dictayi, reperies rationem 
aari ad argentum , nt i ad i3 eom ali- 
ipio excetsn* 



Epocha IF. ab anno T. C. 635. ad 
6So* Stgnati tom ex libra anrei 4e , pon- 
dere singnli circiter granornm 146« 

Ynicns item banc legem Nanseo tta* 
biiit. 

Caput lovis. 2 CN. BENTTL. yiqfii-^ 
la fidmini injijtenj. Granorom circi^ 
ter 146. 

Eadem metbodns docebit, foisse tnm 
rationem anri ad argentom nt 1 ad is|* 



Epocha V* ab T. C. 65o ad 717* 
Signati tnm ez libra anrei 4o, pondere 
singnli granomm i63}* 

Liberalior ad hanc stabiliendam nn« 
morum copia, qnos, qnia jam cogniti^ 
obiter cito : 

C. Clodii tjpo Testalis — Sumonii 
Vaalac — Arrii Seeundi — > Z» Cejtii 
et C Norbani — Metelli Pii cnm Craj^ 
jo luninno^ tom lulii Caejarij^ Illvi* 
rprumf Sex* Pompeji^ aliommqne ejvs 
aetatift, qoi com integri sont, adpendont 
grana i53 cnm aliqoo ezcessu. . 

Reperitnr tom ratio auri ad argen- 
tomi ot 1 ad 11^}, aot fere ratio doo 
decima. 

Magnam Nanaeo molestiam facetsnnt 
nnmi Sollae dictatoris ob aoctins pon- 
dos. Sunt bi: 

L. STLLA» Caput Venerij^ prae quo 
jtanj Cupido cum palmae ramo. X IMP. 



ITEH. Gutiuj et Utuuj inter iuo tro^ 
paca. Est granomm 202. (Pembrock.) 

lu liANLL PRO. 9. Capia Pmlladis 
galeatum alaium. X U STLLA« IMP. 
Suila in gaadrigij triumpAaiiSuj ab ad^ 
volante Victoria coronatuj. Est grano* 
rum circiter noa* (Mos. reg. Pembrock.) 
A. MAN. -• - Capui /uveaile galeaiuai. 
3E STLL, IMP, Sulia equej pacificatorij 
habitu. £st granorom so4» (PemfaroclL) 

Ez anctiore pondere conseqnitnr 
aoreos 3o foisse ex libra cosos. Qnod 
cum sit praeter morem bojns epochae, 
censet Naozeos Taillantinm secotna, 
esse istud nnmornm genos ex iis, qooa 
Locollus Sullae nomine in Peloponneso 
feriundos corarit, ot aoctor est Plotar* 
cbns in LucuUo. Causam yero aogmenti 
confert in Sullam liberalitatem in mili- 
tes, et magniiicentiam adfectantem« £n 
aliom ponderis. analogi : 

HO. TIRT. KAL£NL Notoa dena- 
rios gentium Fnfiae et Mneiae. Sed is, 
de quo agimns , est qoinarins AT» gra- 
nornm lo^i* 

£x cansa ponderis analogi Nansens 
hnnc item quinarinm in SoIIaoa moneta 
pntat, et conjicit cusum a Caleno et 
Cerdo SuIIae monetariis, postqnam is ex 
rcTerstts in orbem eat. 



Epocha VL ab anno T* C* 717 ad 
767, seo excessnm Aogosti. Signati tnm 
ex libra aurei 41 , pondere gronorum 
149J. 

Coofirmat hane legen eopiooia M« 
Antonii, ac praecipne Angnati nomia. 
Tamen in nnmis Petronii Tnrpiliant, 
Dormii , et Aquiltii Flori, aliiaqnet qoos 
signatos norimus T. C. 734» pondos 



NVMI CONSVLARES- 



33 



habetttr* aitctiaft, granorum i53, t54» 
qiiiil et i56. 

Fttit ergo tnm ratio aari ad argen-^ 
tam, at i ad <i{|* 

# o 

Epocha VII. a morte Augotti ad n- 

tremoi Neronis amioa. 

Ficto ad bilan6em examme eomper» 
tam, T^mm etie, qaod docuit Pliniua^ 
paallatim princlpea imminaiue anreS 
pondat, aignatia ex libra aareia 42.» 43 ^ 
44. 

Epocha yilL ab eictremB Neronia 
ad extremoa Caraealbe annoa. Signieiti 
tam ex libra aorei 4&, pondere aingoK 
granomm i36/j. 

£jtfs legia experimentam' praebenl 
nami ipsii non tamen aine exceptione. 
Nam nami Doknitiani, NeiVae, Tri^ 
jani primo ejas biennio enat adpendont 
grana 140 ^ atqae lua plnra, qain ei 
145. 

A qoo ten^K>re aorei 45 es libra a»- 
gnati aant, ex libra argenti aignati fiiere 
denaiii (>6» Si ergo 4^ doeantar in aS, 
(qoot nempe denarios yalilit aoreaa 
anaa) factom iis5 ai diTida^ar per <)6t. 
qaotoa 11 1| dabit proportionem inter 
•aram et «rgeiltiun» qnae eat fere^ nt 
I ad le. 

Inde a Caracalta amreoram pondoa 
uc Tagatar» at ad nnllam eoa legem 
redacere potoerit Bartheleirijaa» Sab 
Conatantine M. inTectl aont aolidi anrei, 
aed qaornm raUe a praeaente inadtnto 
aliena , et de qoa copioae af;it d. Da» 



Expoaita hac enidili Naaaei doctri*» 
na meMram est partiam, qaaatam ea 
aecnndam arti» nostrae praecepta 'nit& 
possimna, arbitrari, digno aane eperae 
pretio. Agitur enim remm librae ne^ 
teria penda», agitor ratio Tariana antf 
ad argentam, agitar yarioram nnmo- 
ram faojaa daasia aetaa adbac contro«> 
Tersa, agitnr deniqoe nniversua alataa 
Bkonetae aoreae Roma adhac libera. 
Quae omnia ai hoc Naazei tentamine 
legfem aie aceepere, at dabitandi am* 
plins locas non relinqaatar, cenfiteri 
necesse est| illostre beneficiam in artem 
noatram- hac opera coIIatOm. yernm 
aant non panea, quae dilfidere hia le- 
giboa cognnt, quaeqoe me jadice magi» 
adhac Tidentar stabilienda, anteqaam 
itt legem ire poasint. En horam nen* 
nulta, de qaiboa arbitralar lecton 

I. Conanlaraa antiqaiasimos poCat 
aoreoa^ qoi notaa arithmetieaa LX, 
XXXX,. XX oflbrant^ eoaqoe epochae 
primae aabjidt, quod nimiram anb ip* 
aom monetae aoreae exordiom signatf 
aont. At Tero haec dectrina disperitt 
si Ternm estt qood pleriqoe nan6 existi- 
mant, praeclaros hoa nomoa iia moneta 
Remana potandoa non eaae, et haben* 
doa potioa magnae Graeciae , aot Sid» 
liae aobolenK Caoaam adferant^ non 
modo qaod operia in iia aomma elegan* 
tia ejoa ingeniom aoli aatia ez nomia 
ipais eognitom penilna referat, atqoe hae 
regionea nnmoa aoreoa non exigoo ni^ 
meradederint, Tcram etiam, qood^aatia 
conatat^ hoa,. deqoibas agimos^ nnmoa 



a> B.L. Tom.UyiII. 699. 



34 



CAPVT IV. 



in retere Lucania, Apuliay et finitimo 
triicta , tnm et Sicilia f ere tantam re« 
per^., minime T«ro Romae, et, per 
ejas YicijEia« At qaorsam inscriptam nu- 
mp peregrino B.OMA? Nimiram et in* 
Bcriptam. PHMH legimus in numis Lo* 
croram Ep^z^phjrioram, Thesaaloram, 
^t Ale^undrinis M. Antonii, qao sane 
institnto hi popali aat soam, in Roma* 
nos fidem, aut se iis obnoxios testati 
•unt*. Magis res patebit ex numo ae- 
neo, qnem.infra recitabimus, cam epi- 
'graphe PIIMAIIIN, qui certe Neat- 
ppli Campaniae cusus est* At cur in- 
.scriptam Latine in nrbe Graeca? quasi 
Aon et remotissimi Philippopplitae Thra- 
eiaey Caesarienses Cappadociae, An- 
.tiochenses Sjrriae, Gra^ci omnes, ne« 
/qae Rproanorum coloni, Latiue non« 
nunquam sups inscripsissent nnmos. 
Sane cum Terisimile dixerim,. magnae 
Qraeciae, Tel Siciliae haec deberi nu- 
i^ism^, pronissimiim erat, ab ejas 
incolis per ip^am Ticiniam adsciri Ro- 
manornm idioma, Tel quod Tellent t^- 
>e,tori spse popnlo adqommodare, Tel 
qjuod percapere Romanps intellig^bant, 
.ut non modo eaedem lejges, aed et 
Jingna per Italiam ralerent. Atqne ea- 
dem ex^ fiJUMj^ numeri qaoqoe Latini 
Graeeis suffecti, non solo hoc in nrbe 
Graeca exenyplp, nam et in nnmis 
STracusaram .et Mamertinprum legitur 
3^111. XII, in nnmo Centnriparpm XI», 
nt e conTcrso notas aritbmeticas Grae« 
. cas , legimns in nnn^is Bom^nis gentis 
. Volteiae , aliarnmqne. Qnod si nrbes 
^ magnae Graeciae, etiam qnae coloniae 
R* non foemntf poterant more Ro- 
manoram monetae suae aeneat impri- 
mere globulos, quibos ejas Talor indi- 



caretnr, nescio, cur non et Romanis 
notis potuerint insignire nnmos suos 
aareos, per' quas eoram Talorem re- 
specta namorum Tilioris roetalli, sed 
suorum, indicareVit, Et yero si inscri- 
ptum ROMA demas, nullam aliam po- 
test Nauzeus commemorare auctorita* 
tem, quae Romanam hos namos mo- 
netam comprobaret» Docuit Plinius, 
monetam argenteam ratione ponderis 
diTisam fuisse* in denarios, ^uinarios, 
sestertios, aeneam in asses, semisses 
etc. nonnnllornm etiam ex his tjpos de- 
finiTit, at ne Terbo quidem monetam 
quoqae auream ratione ponderis trifa- 
riam dirisam, quam diTisionem hi, de' 
quibns agimus, numi offerunt, ant qui? 
hus fuerint typis insignes, testatna 

Idem existima. de numis, quos in 
epocham 11« triboit, in quibus hinc ca- 
pnt lani, illinc ROMA, et milites cnm 
porca. Morellitts, aliique nnmnm hunc 
g^ntis Yeturiae numis insememnt, qaod 
in horum STersa simillimus est tjpus, 
quo indicatnr ritus, quo Romani foe* 
dus inire consneTerunt, de quo agemns 
in nnmis ejosdem gentis. At esse nn» 
mom gentis Yetoriae, certum non est, 
nam abest ejus ndmen. Deinde tjpos 
foederis Romani Romanuin etiam nn- 
mom no;i argoit; nam idem est ctiam 
in nomis. Acerraram Campaniae, qoin 
et in Samniticis, qoos percossos essc 
credimos bello sociali ab acerrimis Ro- 
mae hostibos. At Tero operis elegan« 
tia, qoae in his nomis somma est, et 
Graecae artii illecebras penitos spirans, 
conjicere facit, in eodem eos solo pro* 
gnatos, qoo praecedentes diximos. S«- 
ne otriqae artis sont perfectioris , quam 



NYMI CONSYLARES. 



95 



illa foitt ciim maxiiiie fait ia'iirbe pr<H 
yecta , nedam Y • C. 547 , qaod tettari 
ipse poumm, cam ia mateo Caetareo 
eorum sex exstent exemplaria. 

Oood ti ergo Teritimilia eraditit ti- 
deatar liaec mea alioramqoe tentenlia, 
aoreot hot' nomot commatit Romani 
non ettOi qooniam hit, ceo fondamen* 
to, totom Naosei tyttema mlitort ne» 
eeste ett etiam, qoaecanqoe bit toper* 
ttraxeraf, in praecept agi* Faltonl 
enim erit L, intcriptat notat XX. , 
XXXX etc. iodicare totidem nomero 
tettertiot Romanos, IL faltom etiami 
pondoa librae Teterit esse granorom 
6144« III. per epocham primam foisse 
rationem aori ad argentom, nt 1 ad 
17I, qoam qoidem onqoam obtinoiste 
apad Romanot etiam tumi Com angn» 
ttittimae eorom ret foeronti nuUo ar- 
gomeoto eTicerit, certe non inde ab 
anno Y. C 54? 1 m qoem tignati aori 
iniliom confertor, qoo jam totam fere 
ItaKam SiciKamqoe teooere. Si non 
fallit calcoloa eroditi Dopoy, cojot 
nono rationet expendere non Tacat, 
foit tom otriusqoe metalli ratio, ot 1 

ad i5 •)• 

n. Expendenti modom , qoo osot ett 
Naoxeot ad figendam detcriptorom no- 
norom aetatem, facile patebit, arbi« 
trariam pleromqoe ette et fallacem. En 
nonnolla toper hoc dobia. Nomot bi« 
not ^po lani gemini, qoorom IcTior 
adpenJUt grana 64, granor laS, in 
epocham II. confert. At noii Tideo, 
cnr non aeqoo jore in epocham L con- 
ferri possint. Grana.64 adpendere etiam 



deboit ex mente Naosei nnmot e^o- 
chae I. intcriptot LX, et com namot id* 
ter granorom 128 hojos sit doplosi cnm 
eidem sese rationi adcommodeti ejosidem 
etiam epochae praebebit sese patlen'* 
tem. Non potoisse Tero aoreoshojaa 
aetatia ejus esse- ponderis, noUo ijn- 
qoam argomento comprobaTerit. Non 
igitor certe disjongendi, qoos ponderit 
ratio tociat» 

Yetoa qoerela , in figenda nomorom 
com contolariom, tnm familiarom ae- 
tate, qood notia chronologicit fere ca* 
rent| in Tado noa pleromqoe destitoi. 
Satis qaidem in ea definienda animo* 
rum fuit Yaillantio et HaTcrcampo, 
aed consilii parom, nimirom qaod unia 
nixi foere conjectaris pleromqoe arbi- 
trariit, taepe falsis. Placoit his IlTi* 
riS| siTC ope Ijporom, tiTO ab intcri* 
ptis familiarum nominibot stabilire ' ae- 
talem, et qood teqoitor,' etiam pon- 
dot coint aetati debitom. Ratione 
hoic contraria Rarthelemyot et Naa« 
seot ex pondere numorom aetatem era« 
ant,'id ett, ignotom ignoto ttabiliont. 
Qoinariom aoreum Caleni et Cordi ti* 
gnatom Y. C. 671 contendnnt, qood 
pondos habet analogom ad denariot 
aoreot . SoUae, atque inde argnont, 
ntromqoe ioitte monetae a SoIIa prae-* 
fectom, et e Graecia com imperatore 
redocem eodem perrexitte pondere fe* 
rire nomoti qoo foere nomi SoUae di- 
cti Locolei. Non adTerlemnt Tiri ero* 
diti, denariot Caleni et Cordi argen« 
teot ejusdem argomenti, et qood seqoi* 
tur, synchronos, esse omnes serratot. 



a> B. L. Tom. XXVin. p. 651. 



E 2 



36 



CAPVT iv: 



^ «l^pie ^adeo remoiiiis iUis aoFum iribaettF 
dom 9 ut dicetvr in tracuttt de nomis £$r 
miUariuii icap. XYI* 

UL SaUa appanet etiam^ tentatam 
in epechaa diTiaionem.| tom et praeacrir 
ptnm aingelia' pendoa minna pctespene 
CQmprobatom, neqne aperandos . Cacile 
laetiorea in hoc argnmenio progreaana. 
Primae «nim qnatnor epochae quam 
annt misere steriles nnmoram, onm t»* 
men ad firmandas hnjna natorae le^a 
maltomm ait opna anbaidio? atqne sieoa 
^raetenea «xclndas, qnoa esae comma- 
,tia peregrini gratis est conjectnta^ vis 
nnns aUer?e in singnlaa •epoehaa resta- 
bit, atqne eliam hos si aegaTero esse 
ejns aetatiai qnae praetenditnr , qne 
Istnd pacto oomprobabil Naoaens?. fai*- 
telligo, pondere nnmi, 'Sed hoc iipsnm 
est, in qnod tnqnirimns. 8i cnim alioi> 
som de aetate nnmi certi non anmns^ 
qaa qnaeso fidncia adseri potesl., aomos 
qoaliscnnqne aeiatis hoc rel illo foisse 
pondere? Atqne nt demns •eliam, pan« 
«cissimis iis nnmis, qni snpersnnty aoam 
esse aetatem recte adsignatam, si iia 
forte accidit, qnod saepe alias factnm 
apse fatetnr, «I per cansam AliqoanL, 
enjoa exempla moz dabimna, Tel ex* 
cedanl pondere, Tel deficianl, qnam 
delnde pamm horom potest aoctoiitali 
triboi? Magis ezplicata ratio in qna!* 
inor postremis epochis^ qnod nnmi plns 
abnndant^ et qni ad eas absqne dubie 
pertineot* Sed legem ponderis, qoae 
in plerisqne commode addidt^ non 
panci per interraUa graTiter tnrbant* 
Sic com nnmis epochae V. grana i63f 
adsignat , nomi ' Snllani e)nsdem epe- 
chae grana 302, qoin et aoq adpen^ 
dont, qoarta debiti ponderis parte ao« 



etiores. Cnm nnmis epochae TI. de- 
beantnr grana i49^, nnmi Afignsti si- 
gnati y« C 734 adpendont grana t53, 
qnin et i56« In epocha YIIL debitnm 
«nreornm pondna praeten^nr grano- 
ram i36/f, al oumii Domttiani, Ner- 
•Tae, et Trajani imperinm inchoantia in 
grana 140 nsque 146 yalent, Qnomo- 
decnnqne . hanc inconatantiam ezcnset 
Nansena, nam qnae adfert, imbeciHa 
«nnt, et necessitate arcessita, istnd cer- 
^lom, !reram ponderis in aureis legem 
diffienlter posse reperiri , slve ejna cao- 
aam in monetarios eonjicias jam olim 
tn serrando pondere minns religiosos, 
sive in aetatis injuriaa nnmis damneaas, 
eire in magiatratna ponderi addentea yel 
^mentes* Atque haec praecipna oansa 
«st, cnr in pondcre librae Toteris ope 
denariomm siTC anreorom, aive argen- 
leomm definiendo tantopere Tarient 
emditi, de qoo diasidie egi sopra ca- 
pile H. ^. 1. 

Fossoni haee, qnae ad eleTandnm 
bojns doctrinae meritom modo dispn- 
tareram, snfficere, el eonsnlio absti- 
aeo ealcnlia aiithmeticis, <qnos praeter- 
ea ad enerrandoa Maii«ei calcnlos pe* 
rayeram^ cnm <qnod hi in praesente 
caosa niminm aese late porrignnl, tom 
jqood in hac caosa inde ab Alcialo pn* 
gnatnm calcnlis^ qni nnnqnam desont 
noTae dectrinae patronis, sed qoi ad 
plenam e>bsenrae hnjna doctrinae co* 
gmtionem nondnm hactenoa anffecere. 
DopIeiL lamen esl emohimetttom, qnod 
ez hoc Bartheleeiji' et Nausei tenta^ 
mine percipimus, primom qnod nn* 
moram aoreomm pondns^ elsl non 
xoT ux^t^sswff tamen qoale proxime foe- 
rit, ex hoc catalogo tenemns, deinde 



MJPOB 

■{ll 



firVMI GONSVLAHES. 

qvod bde pertpicuutf ^«i» fBerit •Unle • quae dupetaBde •epemnt^ 
repoUiea aoeet e e aweee •telaii de qeo • ertJrehiin diffim* 



5? 
proiioMm 



Sitne m^MdiM amta stanie rqu es lcge erdinoiia signata. 



Cetaloge» munorem eoraMvm prae- 
cedente articiilo propoaitaa ditpatendi 
mihi materiem obtnUl, Mtne reTers, 
qaod adbac a nemine in dubiam Toca- 
tum reperio, moneta eorea tenipore 
reipablicae ez lege •ordinaria ugoata. 
Dabitandi canaam praebet insignis paa- 
citas namoram hajaa metalli, qaae at 
manifestias appareati placet ees, qoi 
reip. temporibas tribaaotar, in sjna- 
bam cogere asqae ad laliom Caesarem 
dedactos. 

Horam dao sant genera:: 

L inscripti solo ROMA, qooa ride ift 
liamis epochae L et IL 

II. inscripti familiae Domine, Corn&^ 
iii Bioiionii^ C^ Serviiiif Korvaej^ Furii 
Phiii^ Cn^ Lentuii. Bactenas citati om- 
nes signati feronta^ ab anno Y. C. 547« 
asqoe 65o« Deiooeps asqae ad L Caese- 
rem: C/. Ciodii^ Humonii^ Arrii^ Ce* 
stii, Meteili^ Suiiae^ Fufii CaienL 

En tibi lotam hactenas cegnitAm no- 
moroni consolariom eareoram egmen, 
•ed neqne istad sincernm, nam inde ex- 
imendi L ii, qoos primos citaTi aolo 
nOMA. inscripto^, qni Toria^ •ant mo- 
aeta peregrina, nt Tcrisimile dizeram 
preecedente, II* ii^ qaoram 



forte aetaa Terios in lempora L Caesa- 
ris, Tel IllTiroram cadit, qaam enim 
iis adsignat Naaxeos, aribitraria saepe 
est, et eolis nixa conjectaris, 111« ii^ 
qai forte adalterini sont* Nolo in yi^ 
ram sammom Barthelemjam param of* 
ficiosos labem adspergere ejos tcI ad- 
4MiratioBi, toI peritiae, qoam qoia 
ignorat? Toram qaos majore namero 
ex maseo Fembreckiano recitat^ non 
Tidit ip»e; nemo tcm negabit, inter 
iuimos ejos ma^ei aeri incisos ezhiberi 
oamismata aliqaa Talde saspecta. Qaod 
ai Frdlichias , Tir erlis nestrae scientis- 
•imas^ potoit oonnalles aoreos consa- 
lares, qaos in Catalogo cimelii Vindo- 
benensis indicaril «) , agnescere genai- 
nes , qaoa indnbitatam est «sse sparios^ 
iacile etiam illastri ejos masei aactori 
potj^it aliqaid humanilas accidere. Hos 
ei^o omnes si ez medico oonsnlariam 
MPeorom namere praeierea eximas, 
yvL denarias eoram aameros^ qai om- 
niom consensn reip. aoTO debeantur^ 
•opererit. Cam ergo tam pauci •in€ 
hojas generis aqrei, qaos indeab anno 
Y. C. 547 otqae ad principatum 1, Cae* 
saris, sIto saecolo ono cam dimidio si- 
gnatos oeno agnoscimas , en poterant 



•) Pag. CLIV. 



38 



CAPVT IV. 



i bi idoneum praettare arguineiitoin , le- 
ge quadam ordinaria tignatoi sob con* 
snlibds anreos? Darem Inbenter istnd, 
si yel pancomm bnjns classis nnmisma- 
iom copiosa exstarent exemplaria, nt 
copiosa exstant in moneta argentea, at 
Tcro nnmi omnes aurei, qnos consn* 
Inm aetati jnre tribnimns, ant raris« 
ttmi snnt, ant, nt appeliare solemns, 
unici, qnae sane parsimonia tam pamm 
fayet monetae ordinariae, praecipne in 
* tanto imperio, ut etiam propalam yidea* 
' tnr repngnare. 

Ergo, inqutes, anro certa lege signa* 
to carnit respublica? Intelligo, si istud 
adsero, adTersabitur quippe agmen em- 
ditomm, qnornm, quod sciam, usqne 
nemini de cusis tum lege ordinaria au« 
reis obortnm dubium, obtendetur ora- 
[culum Flinii nequaquam de re moneta* 
ria Persarum, Indomm, Garamantom, 
sed Romanornm, et domestica «ua dis« 
serentis. Acquiesco, modo probabilis 
adferatur ratio, quid sit, quod in tanta 
imperii msjestate, atque a tot annis 
Tix pancos ejus aeyi babeamns resi« 
.duosf Jnteriere scilicet lemporis inju- 
rias expcrti. At quae tempori in nnnm 
istud genns irarnm oansa, quando anreis 
Philippi IL Macedonis , qui saeculo nno 
ac dimidio praetensam signati«in nrbe 
auri aetatem praeTertnnt, ac moz AIe« 
xandri Si. et Ljsimachi sic pepercit, nt 
nondnm nobis per copiam ac yilitatem 
moleiti esse destnant? ^ Sed mittamus 
Qiajora haec regna: at supersiint copiosi 
aurei Syracnsarnm, Tarenti, ao remo* 
tissimae Cjrenes, signati omnes multo 



.ante..dictam anrei in nrbe taecnli epo- 
ebam, atqne hamm cifitatium ditto 
quotacnnqne tandem portio Tasti Ro- 
manomm imperii? Ergo anrei L Cae- 
saria^ Sex. Pompeji, Bmti, Casaii, 
Illriromm, potnemnt eradere interi- 
tum, qui praecessemnt pmxime, non 
potuerunt? Quod justius fuit aptinsque 
tempns feriundi anri, qnam cum L. 
Scipio ricto Antiocho M«, ant Cn. 
Pompejns Tictis Mithridate, et Tigrane 
totios Asiae opes urbi infudere? At ar- 
gentei utriusque adfatim exstant, au- 
rens nuUns. Si cui mirum Tidebitur, m 
ea urbis potentia, iisque opibus aumm 
in re monetaria neglectnm, is miretur 
etiam, idem institutnm, quantum hacte- 
nus experientia cdnstat, placnisse Athe- 
niensibus, quorum perspecta potentia, 
et £ftcnltates, nnllo tamen eomm bacte- 
nns cognito aureo, et placere hodieque 
praepotenti Sinarum imperio» 

Ad Plinii oraculum qood attinet, in 
qno maxima anro fidocia, qoaeso, si 
scriptori praestantissimo adeo explorata 
fuit signali aikri epocha, cnr in nnis 
aureis dissimnlsTit commemorare ty- 
pos, qnibos ii insignes fuerei aut eo- 
mm in partes diTisionem, hammqne 
nomina, qnando haec omnia in moneta 
argentea , aeneaque indicare. non \ ne^ 
glexit? Cur Li?ius, qni diserte signati 
primum Romae argenti meminerat •), 
cum ad indicatom a Plinip auri exor- 
tum dcTentnm est, ne minimann qoidem 
signati tnm auri mentionem injecit? Cor 
nemo scriptomm Tetemra, cum ejns ae- 
tatu res gestas refert, numi aurei Ro- 



a) Epit. L. XV. 



BVMI CONSVLARES. 



3g 



anftni meminil? quaiKivam eui ejas aU- 

qaod eztUret tetlimonittmi istud aliad 

iion probaret, qaam aactorem nfoKiffsrt» 

«Mf loqai potaisse, et tam onnm ralo* 

rem apectattei yelat Dionytiat Halicarw 

nattentit de oollatit tab Tarqainio 8a« 

perbo Tiritim decem dracbmit memi* 

nit '), et • conyerto refert Seneca, 

pbilotopbnm Cynicam ab Antigono 

Atiae rege petiitte denariam ^), et Car- 

tiat «) , Alexandram M, tingalit captiTia 

Graecit tema millia denariam dari jat- 

aitte , et alibi tiogalit qainqaaginU te* 

ttertia<i), qao tempore neqae denarii, 

tettertiire ezttitere , Aeqne ti jam eztti- 

tittent, agniti per Atiam fautent, at 

PlnUrcbat, qai idem pbilotopbi Cj- 

nici factam refert, diterte et Tere }<«X* 

/LMff dixit *)• Simili modo cam aucto* 

ret TCteret , qai taepe in bac caata pa- 

rom faere in^ifitig^ anream tidentar mo* 

aetam iodicare, dabiam non ett, aat aa« 

ram ra4e, aat tignatnm peregrinam ette 

intelligendam. Sic cam narrat Appia* 

nnt 1 Camillam captit Yejit conflatam 

ex pecania a Romfnit coIIaU (jino r^pSt 

rcDy x^^^A^^') ^vreum craterem Delpbit 

dedicatte, certam tane ett, eam aat fal- 

tnm dixitte , aat nomine XC^f^^'^' aarum 

rade Tolatte intelligi. Capti Veji Y* C* 

358 , at tecnndam ditertam PUnM tetti- 

monium , qno ano maxime nituntur mo- 

neue aureae patroni, aurom Romae ti- 

gnari coeptom V. C. 547« Cnratint 

Plotarcbut, qni idem factom perbibet^ 

non x^nifiaTaf ted writof yvpaniM^ muih 



dum mulUbrem in anrei craterit CtbrH 
cam collatum adterit t). EnimTcro Ti- 
deo, Romanot jnxU aactoret Teteret, 
ac praecipae LiTiam, cajut tettimoniam 
in bac canta omoibnt praetut, ante 
epocbam Plinianam, tea Y. C. 647 in 
tumptibttt faciendit anro adpento tic, 
ntot, nt nomerato* Qno pacto Capito* 
linm a Gallit redemerint, adpento nem>, 
pe anro, Tulgo notnm. Y. C« 544 P^^ 
mente Hannibale, et tnccambente aera- 
rio anrnm fitctnm a tenatoribat liberali- 
ter fuit in tamptat belli collatam, qaem 
LiTii locam mox enncleatiat propooam* 
, Anno^pott, tea Y. C«^ 545 magit pre- 
mente pecnniae pennria aurum vieesU 
marium^ guod in lanetiore aerario ad 
ultimos eams eervabatur^ promi pla^ 
cuit ^). Facile ergo, qnod pecifniae Ti-^ 
cem praettitit, pecnnia dici potoit etiam 
pott tempnt, qao aarttm tignari coeptum, 
tUtttit Plintot. 

Qiueri deniqne potett, car ne nnam 
quidem babeamot contalarem anream a. 
Trajano rettitntttm, quando non paa- 
cot imperatoriot .aureot ab eodem re- 
ttitatot habemat, qai Umen in rettituen- 
dit ' numit non tjpornm modo , ted et. 
metalli rationem babuit? Ex.qao tobit, 
ttttpicari, eodem tempore, qao L Cae-. 
tari mnlta delata tont jnra, eidem et 
in aumm lege ordinaria feriundnm jnt 
permittum, qnod deinde per ejut ae- 
tatit licentiam reteninm fuit ab iit,. qui 
proxime tuccettere, Sex, Pompejo, 
Bi*ato, IIlTirit, aliitqoe, pancot Toro 



^^mm 



a) L. IV. c. 43. b) de Benefic. L. IL e. 17. c) L. V. c, 5. 

c) Apophthegm. p. I82« de reb. Ital. yol.L p. 38. edU. ScUnrelgh. 

tere alieno p. 828- b) Liv. L. XXTIL c. 10. 



d) L.Vin. c 6. 
g) de yitando 



40 



CAPVT IV. 



eos aareos, ^nos jure iater eonsalares' 
referimtts^» extraordinariis qaibusdam' 
casibas deberi , qac>^ praeter maha alia 
ignoramos» qaanqaam in prompta sit 
ratio» ear exstent Sullae aorei, etsi et 
hi .rarisstmi, cognita ntmiram ejoa di- 
ctatoris potentia et iasta. Qaid quod 
ex lege ab ipso hoc 8uUa lata aatia id » 
de quo agimusy eri^tur. Lcge Corne^ 
lia^ refert Tlpianos ^)^- cavcturfUt t^ui 
in aurum vitii guid addidtrit , qui ar^ 
gcntcos numos aduitcrinosflavcrityfalsi 
ariminc tcncri» Si auram tom lege ordi- 
naria sigaatam fuit, cur lex aurum taa- 
tum enunciat, non vero nomes aureosy 
perinde ac mox argenteoa? Qued si cot 
istud tn rep. institutanf minos Tideatur 
credibile, ejusqae sibi yelit eertioren* 
adferri cAosam, is idem agat, ae si cau- 
aam sibi dari TcKtt ear ratiene centra» 
via inde a Glaodio Gothico osqoe ad. Die* 
cletianom meneta argentea fere signari 
desierit, eum interim auream solita lege 
ac cepia ferire liberet. Molti soat in re 
antiquaria nedi Tindice quidem digni, 
sed qoi ees expliearet, nondom adfbit 
deos* Atqae haec emnia eo disseroe- 
ram, non qoe Ptiniom Telim mendacii^ 
aot incensoltae orationis argoere, Terom 
qoe eos, qoi.Flinit Tclint caosam toeri, 
oltre intitem , ut proferant majore no- 
fliero nomos , qoi ex certia indiciia cen- 
aolari aetati debeaotor* 

Non dissimolabe ' aoctoritatea aliaa 
monetae aoreae patronis amicas, nimi« 
rom Pompooii et Ciceronia ipsioa. Se- 
condom Pemponiom ^) : Illviri monc^ 
talcs acrisf argcnti^ auri flatorcs^ cen- 



stitoti jam sont cxrea aitfnom Y. C. 465. 
Cicero in eptatola acripta ad Tre&atiom 
ctrca aonom V* C. 700 aitz Trcviros r/- 
tcs ccnsco} audioj capitdlcs cssc^ mal' 
lcm auroy argcnto^ acrc csscnt-^). Tam 
Hbro III. de Legibas c. 3, qood opos 
biennio post Fabrido lacem Tidiase tI- 
detor, hanc legem sancit: acs^ argcn^ 
tum aurumvc pubticc signanto. Parom 
meror Pompeniom, cojus eratio, etsi 
Teram demos , * interpretatione certe 
mollienda est, qoam dabimus infra in 
nomis familiarom cap. lY. Grayior, ao- 
etoritaa in otroqoe Ciceronis testimonio, 
ex qoibos , etsi illod per jocdm foderit, 
in altero legem arbitrato soo ferat , pa- 
tet tamen , aoctorem ad receptum domi 
institntnm adlosisse. Tamen hic mihi 
acropoloa minos melestus, com non 
aegem signatom sob consulibus aurnra, 
aed lege ordinaria signatum pemegem. 
Dobiom etiam mOTere posset Liyioa, 
qoo teste M. Yalerius LacTinus cos. 
y. C/544 cessante tum ob belli Hanniba- 
Kci pertinaciam aerario hia Tcrbia pa- 
trea est cobortatus: aurum^ argcntum^ 
acs signatum omne scnatorcs crastino 
die in publicum conferamus ^) ^ ex qoi- 
hos Terbis liqoere Tideator, jam tom Re- 
manos aoro aignate osos. At facile pro- 
baTeroV in his LiTii Terbia Tocabolom 
signatum neqoaqoam ad aikrom » aed ad 
aes tantora, aot ferte etiam argentom 
esse referendom. Ejos caosam habeo 
doplicm. Primom , si to signatum ad 
avrom qooqoe pertinet, sequetor, jam 
anno Y. C. 544 Romanes pasaim mo- 
neta aorea osos, at tom aUicieiida erit 



a) Digg. L.XLyiU. tit.i0. $.9. 
XXTL e. 36. 



b) de Orig. jor. leg. 2. c) L. YII. ep. 13. d) U 



NYMI GONSVLARES. 



Ul 



aoctorita» Flinii, noimisi ttino Y* C. 547 
ooeptam Romae signari anrum adaeren- 
tis. Deinde eondem, qnem dizi^ seosum 
foisse Lirio intentnm, ez Terbis moz 
conseqnentibos elocet. Nam com definit 
Laerinns, qoantom ex iriplici lioc me« 
tallo singolis patril>os relinqni posstt, 
aeris tantum signati meminit, reliqoom 
censom ia/aclo tantnm aoro argentoqoe 
peragit: permittendam niminins singnKs 
SAncit nnciam anri in annolos sibi* et 
conjogiy et bollam fiiio, libram argenti 
in ornamenta eqoi, salinom, patellam- 
que deorom, at aeris • Jignati quinque^ 
millia* Apertios alibi Lifios mentem 
suam expiteat, qoando de ttsdem ageos 
temporibns EUmnibalicis L. Yalertom tri* 
bonnm pL in baec rerba toqoentem ii^ 
doctt: cautum erat^ quo nc pius auri 
et argenti faett , qu9 nc pius signafi ar» 
genti et aeris dofni haberemus *)• Qoo- 
rom Terbomm significationem iritide tr»* 
ditlsidoms ^*)? tria^ inqnit, sunt genera 
argenti et auri ct aerisj signatum, fa^ 
ctum, infcctum^ Signatum cst^ quod in 
numis csty, factum^ quodin vasis et si^ 
gnis, infectum^ quod in massism Signa* 
tom Graeci disere {KitrifffjLOw, nt Aelia- 
nos <^), et scboliastes Euripidis <^): nt^ 
^tof int&}fifJtop i^yv(t09 ro %i)(u^oayiU$Qt y 
%ai atrvifJLOf ro fv^ nij^oQetyixivof f mtfa^fJLOW 
ro na^an9Xo^ayfJii909» 

Ceterom etst Romanos ea aetate a 
ferinnda aoro fere abstiitiHsse statoamos^ 



non tamen Romae defeeit meaeta ao- 
rea eom tanlo Bomero' peregrina illala 
foerit» Aoreos intelligo Philippeos, 
sea Philippi II» Macedoniae regis no- 
mine insignes, qnornm qoanta copia 
Romam migra?erit, en ex tmo Li?io 
Incolenta exempla, etsi in nnmis qo(^ 
qoe Philippi jam memorata. InTexit 
Qainctios ez Graecia redaz in trinmpho 
Phiiippeos E45t5 «), Scipio Asiaticas 
' yicto Anliocho M, 140000 ^. M. Fol^ios 
in triompho de Aetolis ta^aa s). Gn« 
Manlius victis Gallograecis »63ao ^). 
Tantam sammam in orbem infodit ra- 
pioa poblica a solo Liyio, eoqae misec* 
maaco indicala, qoanlam tulerit prtTata 
et repetita, tnm et inter Romaaos Grae» 
Gosqoe commereSom? Quae de hoc pe- 
eoniae peregrinae in nrbe nsu dixi , exi» 
mie eonfirmantnr Terbis Pompeji Pe* 
sii >): etcnim soiebant (Romani) jtmin^ 
dc a Romulo numis auri atquc argenit 
signati uitramarinis utij id quod pubii' 
cac ct privatac rationes eommcntario* 
rum docent» Referl Lactantios ^), Stbjrl- 
lam a IVaqatnto Ptisco pro libris IS* fa- 
tidicis petiisse trecentoaPhilippeos. Non 
moror ridtculam, ol rideri possil, para* 
chronismnm , qoo Tarqninios* et Phi« 
Itppos Antyntae conjangontor» Sed 
istod certe indicare aoctor eeter» non 
iKutSitrrog Tolait , qao tempore Romani 
propriam monetam aoream non ha- 
boere, nsos externa. £rgo si jam al- 
tiore aetate Romants praesto foere nomi 



■) L. XXXIV. c. 6. , b)L.XVI. 17. i 
«) L. XXXIV. c. 5X f) L. XXXVIL c. 59. 

i) in Patrcs. h) dc fals, relig. c. 6- 



Var. hist. L. I. c. 22. 
e^) L.XXXOL C.5* 



dj «d Hcctib. V. 379. 
h) L.XXX1X. c.7. 



h% 



CAPVT V. 



peregrinit ttfnft liii moneUe propriae Imt deinde, qnuido erenonun vegno- 
?ice lui MiBtt qaanto his pliu «bnnda- nun theuncos in ncbeni deriraTerant? 



C A P V T V. 

Catalqgus munonim consalariara. 



^ttOs hiiic classi tribiio iwmos , F. Tr- 
sinat I Yaillantias , Morellioa inter incer- 
tot familiarum reposaere* Malo praesen** 
tem eis aedem adsignarei ^od prae- 
•tare existimo, cum sint cerli consaIa<- 
resy incerii lamiliaram, jCOs Iogo certo^ 
^am incerto recenseri* 

Aoreos aeneosqne Jioc loco frustva 
qnaesiveria. Et quidem aureos inscri- 
plos ROMA, qaomam Bomanos non 
patO| in seqaens caput conjeci. Ae- 
aeos commatis Romanii «osqoe certos 
consalaresi recitayi sapra capite IL 
{« 4« Reliqaos aeneos inscriptos ROMA| 
Sied neqae hos me judice namos Ro- 
manosi eodem capite YI* proponam* 
Qaare de solis hic mihi numis argen- 
teis secandam triplicem eorom diTisio- 
nem sermo» 

DenariL 

Caput muliebre galeatum alatum^ 
pofie X« X DiOACuri eguite^^^ injra 
ROMA. 

Tidentar hi denarii omniam anti- 



qaissimi I «t -sigaati sob ipsam monetae 
argenteae exordiume Nam primum sa- 
tb constati ex -denariis illos antiqai- 
tate praestare.| qui in antica offerunt ca- 
pnt| qaale detcripsii de cajas significa- 
tione agam in tractatu de namis fami- 
liarum* Deinde praeyertant aetatem, 
antequam mos signandae ia onmis £a- 
miiiae esset iaTectus. Deniqae idem 
utrinqae tjpns est in qninariis antiquis- 
simisi nam ht seriasi nt dicetar, Yi- 
ctoria insignici coeperant* Dioscnros 
fuisse familiaria yetastissimorum Roma- 
norum numinai satis docet ^el ipsa 
popularis jurandi formala Mecastgry 
AedepoU . 

Caput muliebre gahatum alatum^ po- 
ne X. X Diana in citis cervorum bigii^ 
in area lunula. *— Diana in eguorum 
bigis. — Victoria in citis bigis , in om- 
nibus inferne ROMA. 

Hos aetato posteriores conjicio, 
quando omissis Dioscnris alii tjpi in par- 
tes arersas faere admissi. 



^ 



NTMI GONSVLABfiS. 



43 



Caput ApolUnU' lauremtumr infra 
quod fulmen. X Iuppit€r fidminator in 
citis guadrigis. 

Caput lovit laureatum.' X Fictoria 
tropaeum coronans variantibus per areom 
/am literiiyjam jigiltii^ inferne ROMA*» 

Hi iterum denarii aetatem se^orem 
praefemAt, aliia jam eiiam anticae tj* 
pis, De capite Apollints, hoc loco Ye* 
joTiSi agetor in gente Caesia^ Fonteia^ 
aliisqne» 

• w 

Caput muHebre galeaium tdatum^ 
pone Xf infra ROMA. X Mulier galeata 
eiypeij insidena i^ hastae innititur^ ante 
eam lupa gemelios iactaty in area hinc 
et iilinc avis voians*- Pondas argentr 
Tariat. Restitntns item a Trajano. 

In hnjns denarii aTersa Yrsinas Tidit 
Fanstalam pastorem cam pico aTi mi- 
racalam lopae considerantera;, eamqae 
adeo a Sex» Pompeio Fostlo cosam opi- 
nator, qoia in ejaa deAario similis na* 
torae thema objicftor. Istod jam eo 
Cslsomi qood figora sedens nequaqaam 
Tir est, sed mnlieri mammiS|. ot trea 
integerrimi mosel Caesarei common- 
stranty liberaliter instracta* Haec ear 
dem caosa redargoet Perisoniami qui 
figliram sedentem lCartem dixit ia con- 
sortio Martiae lopaCi et Martii piei *)• 
Aliad plaeoit HaTcrcampo ^)| coi figo- 
ra sedens est imago Remaei hos ao- 
tem denarioa signatos foisse a Romanisi 
tempore belH socialis, lcctomqae ab 
iis honc typomi quc jactarent praer<^ 



g^tWam soam prae aliis' Italiae popoKs 
e^os belli aoctoribos, memorando im- 
periom sommam*| qood Romolo aogo* 
riom captanti Toltores significaront , et 
orbem soam lactati» per prodigiom ge- 
mellia deorom nomine fondatam. In 
hae sententia istod displiceti qood cao- 
sam hojos tjpi a bello sociali petit. Non 
aane Titos bellum istod- respexerit , in 
eojos nomis aoreis inscriptis C09. YI. 
idem hic ad omnes apices tjposcom- 
paret, qoorom fres Tarii sont inmoseo 
Caesareo, His adde aliom non admo- 
dom diTersom, qoem Morellius in in- 
eertis tab«. 11«^ lit* B» sistit , et qai baud 
dttbie sob imperatoribos signatas est. 
Com tjpos hic Taria aetate monetariis 
placoeriti certom Tidetori eom som- 
ptom a celebrata qoadam deae Romae 
statoa, (nam esse Romae effigiem col- 
lati tot alii nomi ioTicte argount) cujus 
explicatio plana est ac obTia; nempe 
exhlbetor Boma illostri prodigio et ao* 
spicato conditai qood indicator com ge- 
mellis miracolo natritisi tom adToIao- 
tibos Valtoribos. Qood otromqoe meri- 
tam com toties a Latinis scriptoriboa 
jactari TideamoS| jostom etiam argomen^ 
tom artificibos soffeeit*. 

Qurinariu 

Caput muliebre galeatum alaium^ 
pone y, X Dioscuri equites^ infira 
ROMA. 

Simillimr sont hi qoinarii denariis il- 
Ks, qoos paollo ante Tetostissimos dixi| 
nisi quod pendere' horom sant dimidii , 



"^ 



a) Diss, liL p. vu 255. h) Famil. incert. p. 46o. 



F % 



44 



CAPVT Vt 



et 4{aod pro note denarii X habeoC no- 
tam Aaam Y, neiiipe tot MMam. £t Tero 
non modo tjponim Miio Ua qitiitariM 
<na}orom Tetiutatam triboit (nam his 
aitranfae Xjtpis nalli deinoeps alii anat 
insij^aea) »ed etiam ^nod aeriut Ticioria 
iniifairi oensiieFennut » &t dixi ssipra 
oap. Ul §4^. 

* ^ o 

GM^fUt uipMiidi lauroatum» X yictm- 
ria trapaeiMM ^ramanf variantibus per 
aruun fam littHs^ jam sigiilis^ inferne 
BdMA« 

Similii rationia denatios snpra reci- 
tavi , ox quo apparet, iUis quinariua hos 
esse eoaofoa* 



Sestertii. 



Captit muliehre galeatum adatum, 
pone liS* Z Dioiciiri equUas^ is^a 
ROMA. 

Yidimns eosdem typos tn. antiquissi- 
mis denariis et quinariis, in qaonim 
adeo aetatem aestertii fai commode pro« 
moTeatnr* Perfecta ergo omniam triom 
generam concordia , nisi quod pondere, 
linjusqae notis discrepant, facile persua- 
det, fab tjpis promiscue primam argen- 
team monetam fuisse insignem. Alios 
sestertios fan jus classis non noTi , nt mo- 
noi anpra capite III* ^. 4« 



C A P V T VL 

De numis peregrinis inscriptis B.OMA. 



Jl raeter namos faaotenns descriptos non 
pauci exstat alii in omni metallo cum 
epigraphe ROMA| qaos propter faanc 
ipsam causam ^ antiqnariis passim 
cWn moneta Romanorum misceri Tide-^ 
inus. Malo eos extra urbem signatos 



existimart, quanquam a populis Ro- 
mae serTientibus. NoTi, non delntu' 
ros, iquibus ilhtd inconsaltius adserere 
Tidebor, At spero, perlectis, qnae ad 
singulos monelsOf in gratiam mecom 
xeditoros. 



- 5- ^* 
NunU peregrini AYREI inseripti ROMA» 

Caput Martis galeatum barbatum^ insistens. (Mns. Pembrock tab, YI. Mus. 
pone "^X. Z ROMA. jiguila fulmini Caes.) 



KVMl CONSVLARES. 



Ai 



JllidSy sed pone XXXX« (Peailirbck 
ihid.) 

jUiuM^ 9ed pone XX ^M«a« Pe«- 
JirMky Mai. Ceek) 

De horunn nmmoraa pondere ena- 
logOy aeUte, patria aSfatim ditpotaTi 
•upra capite IF« ^ a« Yalor «lemeati 
>1^ in nnmo primo minns in ml{;tt6 oo- 
gnitus. Posilam fllod pro L , seu 5o , 
iacile ex monu^iientta iptit probavero* 
Ez obyits denariit Ti« Claudii, alio- 
ramqoe liqnet, Telertbot Eomanit no* 
tam qninquagenariam •criptam eie «I, 
nemipe moce inversi T. Ita Tidemns 
in citatia denariis: CLT!. J.XXIIU. 
XXXXXYL eie. At pbcnit nonnun- 
qnam etiain, lineam rectam horicM« 
talem in angninm acutnm cogere, ex 
qno enatum ^, niminMi ut Romant 
testiboa obTiis faa»ilianMi miims ecri- 
psere L et \ angnlo ja«i reete, jam 
acntOy aic etiam X et 4^ «ngulta jam 
rectis, jam acntaa» 4ed neqoe ad posle* 
riorem hanc formam etabiliendam defi- 
cinivt monumeota hasd dtibie Homana. 
Consnle denarioa genlis Calpiirniae, 
qni snnt apnd MoreUioM lab« Y. €XYL 



^t reperies >WUI. >VXXin. MrXXXX. etc. 
Ex quo eifictior, dobkari non pesse, 
BOtam >l^ iA nnme aoreo, de quo agi* 
mus, Ttee noiiieri (exagenarit positam. 
In stmitt anreo ntnsei GeooTerae , sed , 
ut reor, iniqne, numerus hic exprimi* 
tar Aci VX '») eC sjic «liam e« eodem 
mmseo jiescribitnr ab HardntM, nisi 
qned inrertat ordtnem, eeribatqne XV. 
£tiam Moreliios in sme, qui forte nnos 
idemqve est enm priore, T4dit YX ad- 
dito altero peceato, dnm aenenm sta- 
tnit, qni cerle aoreos est ^). At nomi 
omnine qttalWMrt iiqtto iotegerrimi mn- 
sei Caesarei habent looolentom >^X, 
perinde atqno iikid piogitnr io Pem- 
breckiano* 



Cafmt lani gemini imierte Imurea^ 
tunu X ROMA^ 3u0 militei hastati 
etantes poream tmeillo montingunt^ quam 
^ir inter eos medius ingenicuiatus tenet. 
XPembrodlL tdb. YL Mus. Caes^) 

Yidot ^ae de «amornm stmiKnm 
-pondere et patria dispotaTi sopraoap. IF. 
•5. u 



5. a 

Humi peregrini ABGEMTEI inscripti BOMA. 



Caput lani gemini imberbe laurett' 
tunu X luppiter in eitis guadrigis d* 
ftMnen intprquet^ s. seeptrum^ Wlctoria 
habenas modemnte^ inforne BOMA, //• 



teris in aliis exstantibus^ in aliis in^ 
trorsum hiantibus. Restilntus etiam a 
Trajano. 

f ondoa faonim iiWBonim Tariat. Sont 



a) Ttb. 1?. n. XV. b) in numis ROMA tab. I. n. Tl. 



46 



CAPVT VL 



i4^ geBQt ii> iHQtea CaMaret> decei»t vi 
a drachma ciim seiHMae oaqae ad draeti- 
aiam aensim decreacimt. In caUlogo 
dTnnerj pag. 187 citator aimiiia aa- 
veaa qoinani £orma, acd aine addko 

BOHA. 

Safotoa, et post eum aKi^ eom a 
Teteriboa majos Tiderent argenti pre- 
Ciom respeeto aeris* proditom, qoam 
aibi oUo pacto Terisimile Tideretor, de 
^o egimoa cap. IL $• a 9 anapicati aont, 
Tetostissimos denarios fitisse pondevis 
aoctioris^ comqoe boS', qooa coram 
descripsi, excedere pondere Tiderent, 
eoB referre in ipsa monetae argenteae 
inconabola non dmbitayere^ lis deinde 
aociaront alios argenteoa ejoadem fere 
ponderis inscriptoa ROMANOi de qui- 
bos infra. At praeterqoam qood jodi- 
eiom iStttd ona coojectora-nititori. apeiv 
te repagnat fabric», qoaOt eom in no- 
mia eoaaolariboay qooa antiqoissimoa 
noTimos, apectata elegantia medioeri* 
tatem tix adseqoatar , 10 hia eat aoaap 
mae» et Tcre Groecae artia» Ynde tc- 
risimile Tidetvr^ signatos^ in Campar 
nia, aot alia Graeciae M. plaga, poop 
dere ad rationem monetae anae accom- 
modato^ neqoe adeo miromi esse rar 



lionio '^Toraae a RMUaa. Bestitiitnm 
a Trajano mirom non Tideaior,. -ikam 
■omi hi etsi peregrini, tamen Romae 
foeront obTiif et cnm in iia ei^reaana 
Romae nomen legeretor^ potennt mo- 
aetae R.. fCcenserL Sed de restitoto 
Hngolari hoe nomo Tide Sectioae U. 
eap. XVn. 

m m 

Capmt JUartis gaUatum eum temd 
lanugfne^ X ROMAu Caput equi frerut- 
tumy pone harpa* AR. II.. IIL (Moa. 
Caea.) 

Caput MartU gatetktum e^m tenui 
lanugine ^ pone elava. X ROMA. Eguus 
currensy superne elava^ AR* U. Q£qm. 
Caea.> 

Caput ApoUiTUs laureatum^ X RO- 
MJU Eguus currens^ AR.IL (Moa»Caea.) 

Nomi hi similia aont com praeeeden- 
tiboa ponderiai aimilia.elegantiae. Per- 
peram ergo, ad ofGcinam Romanam re- 
Tocantor. Ad haec capot eqoi, aot 
eqoos- liber correos typi sont a certa 
moneu R. prorsoa eslorrea, at obTii 
in nomiai qm Panoymo Sieiliae tribni 
.aole.nt, qoosqao in hojos gaza deacripsi. 
Similes etiam tjpos offeront nomi ae« 
nei^ qnoa continoo recitabo- 



Ifund peregrini AENEI insetipti ROMA. 



Caput Martis galeaium. X ROMA. Similea otrinqoe typoa in praeceden* 

Caput equi /wenatum^ pofte hmtpa. AE« libBa aegenteia Tidimoa* Snnt kboria de«- 

III. (Moa. Caes.) lioatissimi» 

Caput jtpoUinis laureatum* S RO- o * e 

MA. Equus currenst AE,ni. (Mos.Ca^s)^ • Capui mutiebre corona turritft redi^ 



J8JVMI CONSYLAIIES. 



4? 



mitunu Z ROKA. FiV nudus eques d. 
fiagelbim eiiato euriu vectuu AE» BI. 
(Hus* Caet.) 

Caput juvenil^ galeatum. Z BOMA« 
CaniJ' gradiens. AE» IV* (Mqs. Caes.) 

Caput Herculis imberbe leoius exu^^ 
viis teetum* Z ROHA* Pegasus volans^ 
superne clava. AE. IIL (Him. Caea.) 

Fabrioa perelegans,- tjpi aeneae Se- 
manonim monetae ignotii Tolominia' 
modoti «{aod in iramo 11. ett perexi- 
gnam » hoa eliam nnmoa alioranm «Ter- 
tnnt. Nnmnt IIL minos ezqniaiti labo- 
ria in Corcjram insulam inritati cnjna 
nnmi.Heronlem et Fegaanmvaaepe oaten* 
tant. 

Caput ^poUinis laureatum. Z PA- 
MAIAN. £ios dimidius cum facie hw 
manOf eui insertum astrunu AE, IIL 
(Pellerin SnppL IL p. a3.) 

PIIMH. (retrograde) Caput PaUa^ 
dis. Z jtpis A£« iL (Bellerin Bec. L 
p* 6i.) 

Nnmns prior aA cansam *meam intt* 
gnis* Ejus simillimnm spectatis tjpia^ 
Tolnminei metallo, £ibricai omnibnsi 
ez mnseo suo «didit cL Nenmanna ^ i 
quem solum inscriptum NEOIIOAI* 
TIIN a priore discemit* Ergo NeapoG- 
tani Campaniae honoria eansa Rornano- 
rum nomeui in quomm erant potestatOi 
pro suo inscripsemnti nisi fortOi tan- 
quam ciyes -essent Romanl | Romanos ae 
TOcaTenmt. Numna aheri etsi Romae 
nomen inscriptum praeferti Romae ta- 
men nnmus, quod nemo non rideti 
certe non est| ejnsque adhuc incerta 



patria. Brgo ntrinque probatnr, urbea 
Romania subjectas Romae nomine in 
menela ana nsaS| atqne ut libniti jam 
Graeoei jam Latine. 

e * 

1« Caput ^poUinis^ pone Ii 1^. Z 

ROMA Dioecuri eguites-j infira 6 glo» 

buU. AE. n. (Mua. Caes.) 

9. Caput muiiebre incertum^ pone 4^ 
gJebulL Z ROMA Hercuies stans d. 
clavam Centaurum crinibus arreptum 
retrorsum trahit-^ juxta 4 globuli. AE« 
maz« mod. (Morelli, Hus. Caes.) 

3. Caput muUebre apri exuviis te* 
ctumj pone 3 globuU. 3L ROMA Bos 
currens^ if^fira quem eerjfcnsj superne i 
globuli. AE» max. mod« item IL et UI» 
formae* (Hua. Caes,) 

4» Lt^ gemellos laetans-y infra n 
globuU. Z ROMA* Afjuila florem rostro 
stringens» AE. L (Mus. Caes.) 

B» Caput SoUs adversum radiatum^ 
juxta globulus. Z ROMA Luna cum 
duobus astrie-^ in medio globuius. AE. 
IL (Mus. Caes.) 

6. Caput Vuleani^ poneforceps^ omr 
nia intra lauream. Z Caput SoUs ad^ 
versum radiatum-^ juxta globutus» AE* 
IL (Mus. Caes.) 

De numis his qaid Tcre statuendum 
8it| difficile decidere* An monetam 
Romanam existimabimns ? Suadere 
istud sane Tidetur additum ROMA. 
8ed satis hactenna Tidimus, hoc adje- 
-cto Tocabulo non semper officinam ur<> 
bis probari. Ad haec «umi Romani, 
qui pondua indicant, multnm diTersos, 
eosque certos habent tjrpos, ut dixl 



a) Rum. pop/p. 12. 



4TJ 



CArVT VL 



cap. IL §* 3» Qttibos ega nottts raUxHii- 
Ims maliai nomoa extero» putaret orbi> 
bua Italiae aeu Romae meatieiie, mq ty- 
pis Romam respicientibvB ^ et Romanoa 
rerum dominoa obseryaiitibaa^ Ad non- 
miUoa ali^ua obsc^anda* 

' Numnm L jam reeitaTi cap. IL §«>4y 
quo loco adyerti^ nvUttm hactenaa ^ino- 
oncem, qoi certo Bomanna ait, comper-* 
tom« Adde testimoniuna emin. enrd. Zela- 
dae tn epistola cataloigo auo praefixa 
pag. *5% Quincuncem nuUum habea lio'^ 
manum y et nullum se tmUm vidiijv xid^ 
Jirmant^ qui plurimos id generis numos 
traciarunt^ Qnae qnidem in£da eaib*^ 
sam meam praeclare joTant» 

Nomus IL loco promnlgaliis mole soa 
est spectabilia* Superfacaoeomc. eat in- 
qnirere, quae sit haeoHerculiscomCen- 
taoro pugna, quia aaepina itli eum for- 
mis bimembriboa negotium fuit* 

. Noim IIL loci cetera aimilea mire in 
pendere difergont; nam poatremus qua« 
drana Tii: octaTam prioris partem con- 
iicit» Neque tamen otriuaqoe aetaa ad- 



medum distare fidetor, Ea noTOa in 
punderom doctnno laqoeoa. In tjpo- 
rum explicatione n<^n mibi eoea Tirta 
eroditia cen^enit.. FrdKGhioa •) efi Ha- 
Tercaffnpos- ^) capot anticae esse^Iom»- 
DiS Sispitae dixeront; qim» et Wacb- 
teitn nomoa kos a qoopiam genlia Tho- 
riae signatea eenset, quie denarii L. 
Thorii «imilea otrinqoe habent typo» ^). 
yerom ego in binis ilhiesis musei Cae- 
sarei namis neqnaqoam exonas esipri 
Sispitae debicas, sed apri yideo, hten- 
letifo ricto, dente, auribus^ setis inde 
a cello procurrentibos, neqoe istud aoli 
mihi Tisovi , sed et S^ipfom Maffeio te- 
ste eodem Wachlero^ Interim diffieile 
est adsequi, qoae sit hae« mulier cam 
xnsolito hoe capitis culto. Tjpos ayer- 
sae haod dnbie est mjthoYogicua , nimi- 
rom Bacchos tanrus ex loye serpentem 
ementito et Proserptna natoa , de qoo 
console jam dicta in disaertatione de tau- 
ro cnm £acie'bamaoo Campaniae numis 
sobjeeta» 



l IV. 
Numi peregrini inscripti BOMANO^ vel ROKANOM^ 



Caput PalladiSf poncclava^ velcor* 
niicopiae y vel pharetra^ 2 ROMANO. 
V^ictoria stans lauream oblongo palmae 
ramo adlignt^ in area Pt vel HH vel 
MM,. vel na^ v^r/ 2 vel A. AR. IL 



(Mus. Caes. FeUerin Ree. L p. 6&, Du- 
tens Explio. p« 5^* Reger T. L p. SS^.) 

Caput ffereulis imbcrbe diadematum^ 
juxta coUum elava et exuviae leonis 



a) Animadr. p. 59- b) in Fam. Morell. p. 476. c) Arcbaedl. num. 



p. 142. 



NVIfll COMSTLARESw 



49 



X ROMANO. Lupa gemeUos lactaru. 
KW. II. (Mosei Caes.) 

ROMANO. Caput ^Uinis. T 
Equus salitns^ superne astrum. AR. 
(Reger I. c. p* 358.^ 

Caput Martis galeatum bartatum. 
X ROMANO. Caput equi frenatum y 
pone spica, AJBL. (Mos. Caes.) 

ROMANO. Caput FaUadis. X RO- 
MANO. Aquila insistens fuimini. AE. 
fere I. (Mas. Caes.) 

Caput Palladis. X Epigraphe varia^ 
ROMANO. ROMAN. ROMN. (Mus. 
Caes. et Neamann.) RGMAA. (Mus. 
Caes.) ROMAAC. (Hunter tab. 46. 
n. Vn.) ROMAAOC. (Mus. Caes.) OMA- 
AOC. (Oderici Nam. Graec. p, Sa.) Ca^ 
put equi frenatum. AE. III. 

De terminatione in NO , qoae in his 

namis legitar, tam et de eorum patria 

jam egi yolamine I. in dissertatione 

Campaniae numis conjancta. Ad tjpos 

quod attinety namos II. Hercalem cam 

gemellis a lapa nutritis jongit. Tjpus 

hi^ nberias illastrabitar in nunus Anto- 

nini Pii antiqoitatem Romanam resli- 

tuentibtts. In namo III. Tidetor hine 

Apollo, iliino eqaaSi qoi propter ra- 

diantem saperne stellam Soli sacer est 

patandas. Aliorsam yero constat, Soli 

eqaos foisse sacros, et saerificatost et 

Tsriis in regionibos ejos honori ex po- 

blico notritos/ Sic Rhodios, apud 

qaos praecipoos foit Solis coltas , 

qootannis qoadrigas Soli consecratas in 

mare ablecisse, qood is tali corricolo 

credebator crfrcomvehi mundom» refert 

Festos •). Ifl nnmo IV. hinc capot 



Martis, iUinc eqnin dtmidius. Ad Bo^ 
mana hic typos sacra pertinec Refert 
Festtts ^), Equiria ludiy qo&s Romultu 
Marti instituit per equorum eurxam^ 
qui in eampo Martia exereebatirr^ Be- 
^qttO dfcto Octobri, qol singaKs mtmf 
Marti iif campa Martio^ immf^olahatiiir , 
vido eondem Festom (c/i Oetober equusy 
et qaae ad hnnc Festi leeoai erndite dis^ 
serit Gaspar Odericos ^). Kal. lan» a 
console lovi Soli eqoom sacrificari soli- 
toro , narrat Laor. Ljdns ^). 

Numi, qoos postremos proposoi^ eo 
differant, quod eoram plerique pro so* 
lito ROMANO TOcabuJa offeront a 
ROM qnidem incipientia, sed rarie 
deinde desinentia, ot Tidimos. Cl. 
Odericos legere* sibi in soo Tisus est 
OMAAOC, ot supra dictum, eomque 
hujus iidttcia inscriptionis tribuit Temno 
Aeolidis ttrbi, et hoc Tocabolo con* 
jicit indicari Temni conditorem. Ye- 
rom facite mihi persoadeo» ez immo 
soo excidisae literam primam R ^ eon»- 
que rcTera eondem esse com ahero mi»- 
sei Caesarei inscripto ROMAAOC. At 
enim quam statoemus Tarianti hoic ia-' 
scriptioni significationem ? Com re eam 
Romana connectendam facile patet. 
Qttod ad insolentem Tarinmqoe exitom 
attinet, haod aberra?ero» si hos qoo- 
qoe signatos existimo a Campanis Oscis , 
in arte qoidem monetaria praestantibos, 
nam elegante omnes sont opere, sed 
qoi lingoam aeo Graecam | seo Latinans 
corropere* 

Aquila expansis aiis fuimen ungui^ 



a) In Equus. b) io Equiria. c) de nu«io Qrcitirigis p. 45- d) de Mensib. in Jan. 



50 



CAFVT VL SVMI CONSVLARES. 



btu 4tringiL XAOKANOM. Pegasiu 
volans. AE« praegFandis modoli fonnae 
guadriUtermo* 

lllostre istnd dsiieliitin, qaod es opu- 
lento maaeo suo mecnm commaniGafit 
em. 8. IBL £• cardinalis Stephanns Bor- 
gia, otim pro Tera sna magnitndine pi- 
etnm ezplicatniHqoe stiti in mea Sylloge 
J. p. ^^ Cansa epigraphes 2&OMA* 



NOM rix esse opns Eomannm pntan* 
dnm, sed a ?icina qnigpiam gente, Ro- 
manis tamen sitbjectai signatnm, late 
dissemi in Tolnmine L hnjos operie, et 
dissertatione singolsri Campaniae numis 
adnexa» Adpendit hodiemae librae Ro- 
manae libras 17« nndas IX. Tjpi ni- 
mo Tagi nihil ad cansam idoneom sop- 
peditsEnt. 



MONETAE ROMANORVM 



P A R r I S I. 



s E c T I II. 



DE NVMIS FAMILIARVM. 






G 3 



PROLEGOMENA 



▲ s 



NVMOS FAMILIARVR 



C A P V T L 

ludacium de utilltale nttmorain fiamiliannii. 



Hin areta eompeadio Inijas aamonim 
classis praestantiam, et atilitatem. Cam 
ajo, passim in iis oecortere deonm 
dearomqae noa eommnniom mqdo, sed 
et domestieomm nomina et imagines, 
sacros riliis eoramqae apparatam, ye- 
tera ai4>is decora, facta, et institata, 
res domi forisqae praeclare gestas, in<- 
signia exteroram de majestate iinperii 
jadicia, leges a majoribos latas, ma- 
gistratoom Yarios modos, et tribotos 
singolis 'honores , lodoram aoctores et 
solennia, efiigies illustriam in rep* ri- 
rorom, tom etiam nonnallorom regom 
exterorom, aedificia poblica sacra et 
profana, gentiom^B. rera et incorropta 
nomina, dignitates, adoptiones, Tariom 
Hngoae veteri» osom et scribendi mo« 



dom, deniqae in nen paacis opos pere« 
legans <vraeco ingenio, manaqoe di- 
gnom , haec^ inqoam , de hae namerom 
classe com praedico, facile qai?b intel» 
Kget, qoaota illi sobsidia ad historiae, 
jaris Teteris , ritaom sacrorom profano- 
ramqoe, mjthologiae, grammaticae, ico- 
nologiae, yariaeqoe eroditionis perfe* 
cttorem intelligentiam , qoin ad artiom 
etiam Jiberaltom majora incrementa con- 
ferant. Sed de faoc argamento coptose 
jam disseroit magnos Spanhemios per 
totom soam de praestantia nomorom 
opos, et singolari libello Frdlichios, 
sed qui intra artiores limites constitit. 

At sont in ead^m hac classe non 
paoca, quae rei antiqoairiae studiosos 
illi sabirasci, aliasque praehabere nu- 



54. 



PROLEGOMETWA 



Hioram- etastet eoguiit* Neque istud iii« 
juria. Ac primum quidem in tanta 
hujfis generia numorum copia, quae 
post protraotnm eorum inoredibilem ex 
terrae yisceribna ntimernm necdum de- 
fecit, niminm exigua in potiore parte 
yerietas, ant in levissimis tantumi ca« 
pita partis ftdyersae saepe yega eft in« 
eerti ezplicatus, et eodem freqnenter 
Titio laborantes tjpi partinm avers»- 
mm, tnm yero, qnod capnt mali est,. 
nnlla in iis, ant rarissima aetati» indi* 
eta, qnae maxiipe in nnmis concnpis* 
oimns, et qnae- si desnnt, yitam qao« 
dammodO' Teteribos monnmentis^ deesse 
putamns» Quae cansa est^ cur in pau— 
eissimisy. qni saecnlnm Y. ۥ octavum 
praeeednnt, Boverimns, quorum sint 
nomina aumis- his inscriptat», cnm- gen^- 
tis nomen enm omnibns, qui es ea ori« 
ginem traxere, et. qni per omnes an« 
nos in magistratibns potnemnt essecon- 
stitnti, fnerit commnne. Ex hac labe 
profecta - tot conjeetnramai. examina , 
qnas per vim obtmsere commentatores 
illi, qnibus^iiidecornm Tisnm, pleniim* 
que pndoris, a}iqaa sese ignorare nro« 
iiteri* £x eadem cansa reperiri Jiacte* 
nus ratio non. potuit, qua classis hnjas 



nnmi secnndam aetatis soceessionem di- 
sponerentur,. relicto solo ordine alplia« 
betico, necessario illo qnidem, sed qno 
Toliiptas omnia, qnam natnralis partium 
series oculis snbjecta efficit, e medio 
toUitur. Denique haec numomm classis 
exhansta jam potest rideri, et jam po- 
tuit Tideri diu« EnimTcro^inde a Falfie 
Yrsino, qui abhinc duo fere saecnla 
praeclaram snum de Familiis opaa edi- 
dit, quam panci ad nostra nsqne tem- 
pora nnmi noTr', et qnos ille non Tidis- 
set, emerserint, in aperto est, qao no- 
mine intelligo novam aliquam* gentem 
ant familiam,. ant- tjpum principem 
sondnm cognitam*, nequaq|iam yero mi- 
nuta per aream sigilla , ant typos sive 
per fraudem, sive lapsnm monetariorum 
permntatos,. 'qnae sola saepe novum 
quidpiam suppeditant, sed quae Tel ae- 
gligimns , . Tcl asperaamur. 

Commemoratis iis, in qnibns nniver- 
sum hujus classis agmen ^t excellit, et 
deficit, ad ipsos familiarem nnmos ex- 
^fjicandos aggrediamnr. Nihil tamea am- 
pliua de tripHce eomm. metallo, pon- 
dere, Talpre attingimus, quae omnia 
commnnia habent cnm numis consulari- 
bns, de quibus egimus sectioae L 



^' 



AD NVM08 l^AMILIAHYM. 



•Ho 



C A P Y T 11 



De 



ia namis familianiin. 



IJe hoc argomento exstat liber singtila- 
ris auetoris Teteria inscriptas: de no^ 
minum ratione, qui noyem libris yalerii 
Maximi conjungi solet, « nonnullis, li- 
cet perperam, ipsi Valerio tributos. Fhc 
recentiortbtts egregiam in eo operam 
posnere Onupbrius PanTiniiis, ec Caro- 
lus Sigonins editis praeclaris commenta- 
riis de nominibus Romanorum^ quos Tide 
in Tolumine 11. tbesauri GraOTiani, qui- 
bus adde locuplelem , nt in singulis ar- 
gumentis nnmismaticis, sic etin hoc, 
Spanhemium •)• Postremus idem argu- 
mentnm erudite tractsTit Henricus Can- 
negieterus in libre dc mutata Rom. no^ 
minum jub principibus ratione» At de 
toto gentium familiarumque IL agraine 
insignitfr* meritns est loannes Glandor- 
pius in opere, «ui titulus praetigitur: 
Onomasticon tUstoriae Romanae^ Hos 
fontes , qui causam penitius nosse Tolet, 
adeat. Nihil enim amplius hoc loco tra- 
etabitnr, qnam quantum lucis nomina hss 
numis inserta postnlabnnt. 

In Romanis fuere genies tljamiliae^ 
et sic quidem , ut familiae tanquam spe- 
«ies snb jgente comprehenderentur* Fe- 
sttts ^): • Gens appeilatur^ quae ex m^l* 
tis familiis cojtficitur. Secimdum haec 



habemus gentem Comcliam, cjasqae^f»* 
miliae sunt Blasiones, Cethegi^ Doht^ 
bellae , fjentuli , Scipiones , Sisennae etc. 
Confirmantnr haec testimoniis Teterum, 
quomm complura recitat Sigonius ^). 
En btna : Snetonins ait ^) : Imdgines et 
elogia universi generis (Sulpicii) exse^ 
qui lortgum eStyfamiliae (GaTbae) brevi^ 
ter attingam. LiTins «) : /'. Scipio Ifa^ 
sica tribunos appeUavit^ orationemque 
habuit plenam veris decoribus^ non com^ 
muniter modo Oorneiiac gentis, sedpro^ 
prie/amiiiae suae* 

CiTium Bomanorom, aut qui ciTi- 
tate donati fnere, tria plemmque fuere 
.nominti ^ praenomen-j nomen^ cognomen^ 
ut: Poblius Coraelios "Scipio. Serris uni- 
cnm tantnm indultnm. Ynde apnd luve- 
nslem ^^ si quid tentaveris unquamhi^ 
scerCf tanquam fiabeas tria nomina. His 
nonnunqnam additur quartum, quod 
agnomen dicitur. Ebec omnia his Ter- 
bis definit TCtns grammatictts, quem 
«itat ^igonins 8)^ Vocabulffrum , quibus 
Itomani cttpita recensebant^ quatuor ge^ 
nera ifttn/^ praenomen, quod nomini gen-^ 
tilicio differentiae causa praeponitur^ 
uti Pnblius. Nomen, quod originem 
gentis declaratr^ utz CorHeHus. Cog* 



a) De PracBt. num. T. II. p. 21. b) in Gcni. c) de nom. Rom. e.4. d) in Galiik 
c. 3. e) L- XUyill. c. 58. f) Sat. T. 126. g^ L € crtp. 2. 



rROLEGOMENA. 



nomeii » quod nominibus gentiliciis jub^ 
jungituTf uti Scipio* Agnomen, quod 
extrinsecus addi solet ex aliqua,^ ratione^ 
vel eventu quaesituniy ut: jifricanus. 
In eandem sententiam scripsit etiam Ya- 
l^rins. Sed yeteres dixemnt etiam 
cognomeny qnod re ipsa fnit agnomen« 
E|n8 in I>. Calpornio Pisone Frugi 
exemplnm habemo» apod Cicetonem« 
Ait is de hoc .Pisone *) : At in quem 
virum? qui tanta virtutCy atque in^ 
tegritate fuit^ ut eiiam Ulis opti^. 
mis temporibus^ cum kominctp, invc" 
mre nequant neminem posses^ solus ta- 
m^/iFrugi nominaretur. Quem (fum in 



concionem Gracchus vocari juberet , et 
viator quaereret j .quem Pisoneml guod 
erant piures: cogis me, inquit^ dicere 
inimicam raeum, Fragi» Is igitur vir^ 
quem ne inimicus quidem satis in ap* 
pellando significare poterat^ nLsi ante 
laudassety qui uno cognomine declara^ 
batur, non modo quis esset^ sed etiam 
qualis esset etc* Sed haec ratio florente 
tantnm rep. obtinait. Diversa fait aab 
regibas, et principio reipablicae, di- 
Tersa iteram aab imperatoribus, et )Bm 
sab ipso Augasto yariari cocptaoi. Se- 
rius nihil amplioi teteris moris reten- 
tam» 



J. L 

De praenomine* 



Constitati praenomims caosa praeci- 
pua, ut, qui in singulis familiis eom- 
mune ct nomen et cognomen haboere» 
aliquo modo distinguerentur* £)us usns 
ad captandam quoque gratiam Yalait do- 
cente istud Horatio ^*): Quintey puta^ 



aut Publi (jgaudent praenomine moilej 
auriculae). Eorom ad triginta coUegit 
Sigonius c) y qaem numerum jaaa confe* 
cit Yarro <<), ex quibus ea solum re- 
praesentabo, qoae ia nomia noatyri ibe* 
matis habeulur. 



AP. 




Appioa* 


P. 


FuUius. 


A. 




Aulna* 


Q- 


Qointus. 


C. 


\ 


Cajtts* 


S. 8EX. etiam 




CN. 




Cnaeus. 


SX« iu Quinctia 


Sextus* 


I). 




Decimos» 


SER. 


Seryius. 


L. 




Locios. 


§. SP, 


Spurius, 


VY. 




Hanios. 


TI. 


Tiberiua. 


M. 




Harcus 


T. 


Titos. 


N. 




Nomerios* 


YOLVSV8. 




a) Pro M. Fonleio 


e.13. 


b) L.II.sat.y. 


32. c) ].e. cap.3. 


a) y«I. Muimus 



AD NVMOS FAMILIARYM. 



57 



Pauca ad haec praenomiiia obser- 
vanda : 

C. et CN« tam pronuocfata , ^iam 
scripta faere nt G. et GW. nempe pro* 
pter adfinitatem nteraram C et 6, qnas 
item cognatas appellat Platarchus ■)• 
Istud non modo ex yetere grammatico 
Dtomede tenemoa, qoem citat Sigo- 
nius b) I sed confirmator eliam a Grae* 
corum nsui qui nnnquam scripsere Kaiog 
et K»uiog | sed Vatog et Tnttog* Et secon* 
dnm hanc rationem legimus in nnmis 
Oscae Hispaniae G. CAESAB. lo cele- 
bri, et perantiquo sepolcro Scipionum 
legUor GNAIYOD. pro CNAIO. 

W aliud non est, quam sigla com* 
piectens litecas MAN. et repertum, Be- 



eoafnnderetnr eum M, quod Mareum 
notat. 

N» Namerius unius^ familiae Fabiae 
praenomen est, a^ue istud peregrinnm' 
Malevento adventitium , ut referunt Fe« 
stus c) , et TaK Maximus <>)• Tamen cutti' 
Aonnullis etiam aliis fuisse commuile» 
obserrat Spanhemins ®)« 

S, solum dubitare nonnunqnam facit^ 
sitne explendum legendo Sextus^ an 
Spurius. Ejus ezemplum ofifenint numi 
gentis Afraniae. Sed in gente Postu- 
mift certo legendum Spurius « nt in hac 
dicetur. 

YOLYSyS, praeoomen gentis Vale- 
riae , qoam Tide. 



5. IL 
De nomine*^ 



Nomina gemillcia in ITS' exivere. 
Ejus causam inde petit SigouiiM, qood, 
ut existimat, omnia gontium nomina 
fuemnt instar patronjmiconmu Sic a 
lulo ductoi Inlios, ab itemilio Aemi* 
Hos, a Pompone Pomponios, a Calpo 
Calpumios etc. more etiam Graecomm» 
apud quos e. g« Aeacides dicti foere- 
omneS| qni ab Aeaco descenderunt. 

Haec de terminatidne in lYS regi^' 
in nonnnllis non tam fallit, qnam fal- 
lere. Yidetur, Namin hac ifsa familia* 



nm classe habemus Norbannm, Cae* 
cinam«, Betiliencim, Allienumi Satrie- 
nomi qui aliter desinunt* At inda* 
bitatun fere est, non (nisse haec no^ 
mina gentilicia, sed cognominai yel ag- 
nomina , ignorari autem nomina ipsa , 
qiua placoit Romanis, alios ex nomine 
gentis , alios cx cognomine tantum com- 
pellare. Sic Cicero in orationibus, alibi- 
qne semper dicit Caesar, nnnqnam /«- 
UuSf contra semper FompefuSf nnn- 
qnam Strabo, Qain fnere elism , qvi de 



i*» 



s) Quaest.Rom. 
e) Tom. U. p. 26. 

(Fb/. r.) 



b) de nom. Romt c. 3. 



c) in Numerius. 



d) de rat. nom. 
H 



5» 



PBOIiEGOMENA 



se scmpcr. omisso gcnti^ nomixie locuti 
sunt, Nunqaam Agrippa se dixit, scri- 
psitve Vipsajiium^ sed M. jigrippam^ 
atqne hinc historici, nt recjeptas in his. 
illisTe ferebat mos, sola etiam tantum 
cognomina prodidere. Quare cnm le« 
gimus namen hominis Bomani aliterf. 
quam in lYS desinens^ cognomen erit, 



patandum , et nisi de . gentis nomine 
aliorsum constet, certum teneamus, gen- 
tiliciui^ moris aoliti nomen non defuisse 
quidem, sed ignorari. Sed haec qao- 
que lex ad florentis tantum reip. tem- 
pora Ydlet, quae aequiore aetate va« 
riaviL 



5. HL 
D^ cognofnine^ et agomina. 



Tt famflias distinxere praenomina, 
sic gentes cognomina. Necesse rero 
fnit, natis cuiyis genti per connubia 
prolibus totidem etiam stirpes enasci , 
quas iterum aliquo nomine oportebat 
ad vitandam confusionem discerni. Nar- 
rat Livius ■), anno Y. C. 442 in una 
gcnte Poiitia fuisse familias XIL , in 
iisque puberes ad XXX. Ducebantur 
vero cognomina ex causis Tariis cum 
honestis, tum turpibus, uA a aapientia: 
Sempronins Sophus^ Laelius Sapienj^ 
aut e contrario: lunius Brutuj. A mo- 
rihus , Tarquinius Superbus , Fabius 
Gurges^ Aniidias Lurco. Ab arte : Fa- 



bius Picimr. A stadio rei rusticae: 
Cornelins Lentuiusj Calpurnius FIjo, 
TuIIius Cicero, Licinius Stalo, A ca- 
pta regione, yel urbe: Servilias Ijau- 
ricusj Marcius Coriolanus. Omittocaii- 
sas alias, quas videsis in Sigooii tra- 
ctatu capite lil. , tum praecipue apud 
S^^anhemium ^). 

Agnomina reperta cum ob causam 
similem, ut a familiis familiae disiio- 
gueretur, tum etiam nulla necessitnte 
honoris, aut ludicri ergo collata, uc 
Calpurnius Piso Frugi^ Comelias Sci- 
pio Africanus , Cornelias Lentulns Spir- 
ther^ Caecilias Metellus Pius. 



5. IV. 
De nominibus per adoptionem^ 



Bomani adbptati sic in adoptantis 
gentem transivere, ut snsceptis omni- 



bns ejus nominibus suae gentls nomcn 
postponerent , sed prodnctum in ANTS. 



«) L. IX. c. 29. b} Tom.IL p. 59. 



AD NVMOS 

Sic Aemilias ^Paiillas a P. Cornelio Sci* 
pione adopUlot dictaa est P. Conieliaa 
Scipio jiemilianus. C, Octayias aabinde 
Aogottas, adoptatos a Caetare dicta- 
tore erasit C. lalios Caesar OctaviO' 
nujj et sic in namis: A. LICINiyS, 
NERyA«SILIANi//,et: T.QYINCTIVS. 
CRISPINYS SYLPICIANYS. Saepe ta- 
men ab liac lege discessam* M. lonios 
Bratos is, qoi Caesarem interfecit, ado-^ 
ptatos a Q. SerTilio Caepione appellatos 
est Q. Caepio Brutujj retento nempe 
familiae soae cognomine , com -4}. Ser- 
Yilias Caepio lunianui dioi debaisset* 



*9 

Sic et Scipio, qot in Africa adversos 
Caesarem stetit , adoptatua a Q. Ca^cilio 
Meteilo Pio dicitor in namisi Q. Me- 
tellos Pius Scipio^ non CorneUanus. 
Neqne Kaioren in usorpandis nominibasi 
in quae successere, admodnm fuisse 
religiosos constat«. Idem Brutus ado* 
ptatus saepe in numis dicitur tantum: 
BRYTYS. IMP., et P.Clodius adopU- 
tus a Fonteio ad Titae finem P. Clodius 
dici perexitw Prodoctum etiam per 
adoptionem cognomen, ut ex Marcello 
MarcelMnus^ i^ide in numis LentuU 
Marcellini gentis Corneliae. 



5. V. 

De mentione patrisr et avi^ 



Patris, alque etiani ayi nonnunqaam 
inentionem tn his numis iegas, ut: 
P. CRASSYS. M. F« aut: C. ANM. 
T. F. T. N. id est: Titi Fiiius TiH 
^epoSf qui mos apud Graecos quoque 
obtinnit, ut: AAEaANdPOT. TOT. 
NEOIITOAEMOT. jflexandri Neopto- 
iemi F- in numis Alexandri I. regis Epi» 



ri, itcm: ZETSI2. AnaAAONIOT. 
TOT. AMTNTOT. Zeuxis Apoilonii 
F. jimyntae iK in cistophoro Laodi* 
censi apud Pelleriniom ■), Alius modus 
efierendi palris-noment sed nonnihil am- 
biguns, est e. g. REGVLYS. F. id est: 
Fiiius^ de qao Tide, quae dicentoi: in 
gente Coriatta.. 



•^ Rcc. II. p. .10. 



II 2 



60 



rHOLEGOMENA 



C A P V T m. 

De magiatratibus in mimb familiarum. 



Jrlorani ymrii tn bae claMO memoraa- 
ter tam 9acri » quam profaiu« Eccos : 

Maghtratu4 socfL 

PONT. MAX. in namis Lepidoram 
Aemiliae. 

P. VENTIDI. PONT. 

M. ANT. AYG. in namis M. Anto- 
nii. — Q. CORNVFICI. AVGVR. — 
M. SILANVS. AVG. gentis laniae. 

L. LENTVLVS. FLAMEN. MAR- 
TIAUS. Corneliae. 

L. CALDVS. VIIVIH. EPVL. Co^- 
liae. 

Magistratus profani. 

SVLLA. COS. HVFVS. COS. Cor- 
neliaei et Pompejae. 

P^iENT. C. MAHC. COS. Corne- 
liae , et Claadiae. 

DOM. COS. ITER. Domitiae. 

ALLIENVS. PROCOS. — ANNIVS. 
PROCOS. — Q. CAEPIO. BRVTVS. 
PR0C08. laniae. — MAGN. PROCOS. 
Pompeiae. Proconsales freqaenter me- 
morantar in namis peregrinis. 

M. AQVINVS. LEG. Caeciliae. — i 
M. SERVILIVS. LEG. elc. 

P. CARI8IVS. LEG. PROPH. tcI : 
LEG. AVGVSTI. 



aJii 



H. 



FBAEF. CLA8. ET. OBAE. MA- 
Bir. EX. 8. C. Pompeiae. 

L. CESTIVS. PR. — A. HIHTIVS. 
PB* — L. BEGVLVS. PB. 
cpias literas alii legont FSLaeior^ 
VViaefectus, 

BALBVS. PBOPB. Coraeliae. - 
CATO. PBOPB. Porciae. 

C.CLOVI. PBAEP. — L. 
CVS. PBAEF. VBB. Manatiae. 

P.FOVBIVS. CBASSIPES. AED. 
CVB. — M. PLAETOBIVS. AJED. 
CVB. — P. HVPSAEVS. AED. CVB. 
Plaatiae. — A. PLAVTIVS. AED. 
CVB. — GALB. AED. CVB. Salpi- 
ciae. 

M. FANN/irj L. GRiTomus AED. 
PLEB. ~ MEMMIVS. AED. 

Q. LVTATI. Q. id est: Quaestor, 
qai m^gistratas in his namis obyios. 

TI. SEMPBONIVS. GBACCVS. Q. 
DESIG. — Q. VOCONIVS. VITVLVS. 
Q. DESIGN. 

NERI. Q. VBB. Quaestor YhBanus. 
Neriae. 

PISO. CAEPIO. Q. AD. FBV. EMV. 
Quaestor AD. FBYmentum EMYndum, 
Calpamiae, Seryiliae. 

L. MANLI. PBO. Q. id est : PBO. 
(^uaestor , et sic in plaribas. 

L. GELL. Q, P. Gelliae.— M.NER- 
VA. PBOQ. P. Liciniae. — M. SILA- 



AD NVMOS FAMILURVM. 



61 



NVS. Aya Q. FROCOS. lunue. Vide 
plnret •imilest eoruique explicationem 
in Cocceiay et alibi. 

LENT. CVIL X, F. EX. S. C. id 
eet: CySiatwr defmricrmm Vimndorum. 
Coneliee. 



nma. re\ raivm. a. a. a. f, f. 

ficmpe lUviri, tel Illlviri monetaies^.de 

qaibiM capite leqaenie. 

His adde, elfi magistrates non stt: 
IMP. liimlea obviai. ^ IMP. ITER. 

Selb y Seau Pomj^ j«t. 



€ A P V T IV. 



De IXtvirisy et lUIvins monetalibus. 



t^tti fbermt hide a Seryio Tollio , pr»- 
mitqae reip. temporibas rei monetariae 
praefecti, et qao magislratas nomine, 
memoriae proditam non est. Qaando 
instituti faerint lUviri monetales, dein* 
ceps ex nomis abande cogniti, nnas 
memoNtt Pomponios •){ constituti junt 
codem tempore - - - ^^ IllvUi fnone^ 
tales aerisy argenti, auri flatores^ et 
Illviri capitales^ tpii carceris custO" 
diam haberent etc. Ex mentiotte capi- 
talium etiam aetatem monetaliam adse- 
quimar. Ait Livias in Epitome Ubri XI. 
Triumviri capitaies tunc primum creati 
sunt^ qaod incidit circiter in «nnom 
V. C. 465. Si yeram est , qaod de niTi- 
ris monetalibas refert Pomponias, cam 
addat, quoqae argenti et auri^ qaando 
teste Vlinio argentnm nonnisi V. C. 485, 
et aaram mnlto serios signari coepit. 



sequitaf, Pomponiam aot Idcmtom n(^ 
'KvfKxi^^S eddendo otromqoe nobile me* 
tallom, aot latam qoidem tom eam le- 
gem , sed execarionem spectato aoro ar- 
gentoqoe dilatara. 

lUyirorom monetaliom per jocum 
meminit Cicero in epistela ad Treba- 
tiom ^): Treviros vites censeo; audio 
capitales' esse j mallem auro^ aere^ ar^ 
gento essent. Scripta est liaec eptstola 
circa annom V* C. 700, qoo tempore 
Trebatias L Caesarem sectatos pfope 
Treyiros Galliae Belgicae stetit, onde 
losus in yooe Treviri sensos doplicis» 

Fogit Vrsinom testimoniom Pompo- 
nii, qoando opinatos est, lllyiros Ci- 
ceronis tempore, yel paoHo ante crea- 
tos fuisse <^). At nfliil molestios Vaillan- 
tio, qui cum alias adsereret ^), Illyi- 
rot non fiiisse institotos ante I. Caesaris 



t) De Orig. jup, lcg. 2. b) L. VIL «p. 13. 
5. VI. 



c) in Geute Gornel. tab. I. d) in pracf. 



62 



rikOL£GOM£NA 



dfetatiiraai t *aKo >oeo *) Y. C. 667. a 
Mario GratidiaDO praetore creatOB ata- 
tuit, atqae idem.Tariia per opua saam 
locis soi omnino oblitua paasusL IllTiroa 
sionetalos agnoscit in namis, qai ejas 
ipsius confes&ione molta ante tempora 
Gratidiani percassi sont. Yl omnes tres 
sententiae nna consistere non possunt, 
sic prima certe faha tam ex oratione 
Fomponii, qoam citata Cicerenis epi» 
stolay in qoai quinqae saltem ante 
Gaesaris dictaturam annis scripta, jam 
lu)s memorari Illviros Tidimos. Qood 
▼ero de Gratidiano memorat, nihil ad' 
praesentem caosam pertinet. Plinii yer-' 
ba sont ^)-: Miscentur aerct fatsae mo'* 
netae. ^Ui e pondere subtrqkunt - - Igi* 
tur arsfacta denarios probare^ tam ju^ 
cunda lege plebi , ut Mario Gratidiano 
vicatim totas statuas dicaverit^ Cicero, 
qoi idem factom refect c), lcgem a. Ma- 
rio latam aiti ut res numaria de comr 
muni sententia constitueretur^ lactaba^ 
tur enim^ continoat idem sed^qnae sen- 
XeuXidi erodilis videtor introsa, tempori' 
bus ilLis numusy sic ut ne^o posset 
scire^ quid haberet. Nihil in otroque 
aactore de praepositis modo Iirviris , 
tantom fraodibas caotom. 

Com^ hactenos tres nomero essent, 
r. Caesar , qpi magistratuum nomerom 
aoxit, ot ploribos possct refcrre gra- 
tiam ,, unura addidit* Faclom istod 
haud dubie V. C. 709, nam in hnjus 
primum anni nnmis ad hunc dictatorem 
pertinentibus pro lllviris notantor Illl- 
virf , ot Qatcbit ex hojos moneta. Nar- 



raC Saetoida» de I. Caesare^ ^) r Praeter^ 
ea monetacy puUicisgue wetigalibus 
peculiares servos praeposuit* Quam 
ocationem nt cQnciiiemos com certis 
nomorom testimoniis, qoi aoctam' po- 
tios Illvirorom nomerom|. qoam ad- 
emptam iia monetae praefectaram, ser- 
Tisqoe ti'aditam eloqooqtari dicendam 
erit| Caesarem servis non monetae si- 
gnandae negotiom , sed monetae pobli- 
cae signiitae costodiam mandasse, qood 
ipsom ibi in spreti patrii moris exem- 
plis refertori com, qood qoaestoram 
foit ih servos transtolit. Illlviri etiam 
scribi perrexeront in nomis Illviro* 
rum R. P. C. nomine signatis. Amplas 
deinde hiatos, magistrata monetali per 
seqoentea proxime annoi nomen 'Soom 
in moneta poblica reticente. Teraa- 
rjom nomerom restitoit Aogostos do- 
cente istod primom Dione , cojos TCrba 
infra recitaboi deinde nomis. Qoo 
istud anno factam, toto adfirmari ne- 
qait. AqoillioSi CaninioSi Dormios, 
Petronios, qoorom nomi signati sont 
y. C. 734« &nt proximis, sese Illvi- 
ros appellant. Ytram anteriore. qoo- 
piam anno haec matatio contigerit, 
ignorator* 

Qoo loco Romae foerint hi monetae 
praefecti narrat Dio ad annum V. C. 
741 ^). Postqaam enim diiisset, Au- 
gustuni ex eqaitibos legisse XX Tiros, 
qui obftis primom inferioribos ihoneri- 
bus adspirare deinde ad senatoriam di- 
gnitatem possent , inter eos etiam prae* 
ter IIlTiros capitales enomerat tk^ t^^i^, 



a) Pag.388. b} L.XXXIH. 5.46. c) Offic. L. III, c..20. d) £ap.76. c) L.LIV. 
$. '26. 



AD NVMOS PAMILIARVM. 



Oi 



9^g^ trc4 signandae moneiae negotium 
gerentcs. lam Tcro coin r«ferente Taci- 
to <^) Tiberius petierit a patribosi vt 
Nero Germaaici F. munere capcsiendi 
XXviratus solveretur^ ct quinquennio 
maturius , quam per leges^ quaesturam 
peteretj constet aatem, ut Lipsias ad 
hunc ipsom Taciti locum probat, non 
licoisse adire qoaestoram ante aetatis 
annum saltem Tigesimom qointom, eo 
ipsoy qood qoinquenniom Ncroni dem- 
ptom Tolebatj colligimos, jam aeta- 
tis anno XX. licoisse ailirc XXviratum 
monetalem. Ynde recte Ovidius, cum 
Titam soam desoribit , ait ^) : 

Coepimus et tenerae primos aetatis 

honores , 
Eque VIUS quondam pars TRI- 

BFS unafui^ 

qoo monere exacto* Curia restabat etc* 
sed coi Hosarom otiom antetolit* Ex 
qoo patet, qoi IIlTir monetalis foit, 
eondem et XXTirom potoisse dici, ot 
reTera in marmore Sponii legitor 
XXVIRO. MONETALIc). Foit igilor 
XXnratos, etsi magistratus inferior, 
sed tamen talis, per qoem ad majores 
in rep* honores enitendom fuit, qood 
non modo ex citato Taciti leco Tidi- 
mos, sed etiam ex Diene docemur 
natrante ^) , ft Claudio jossos L. lonium 
Silanom, et Cn. Pompejom Magnom 
geoeros soos inter XX« Tiros magistra- 
tom gererOy iisqoe soro tandem' per- 



missom,, ut quinquennio inatarius cete- 
ros magistratos peterent* Adde mar- 
mora bina a Marinio «) , et Grutero 
Tulgata, quorum illud loliom Procm- 
lum, hoc ^. Hedium post recitatos alios- 
illostres magistratus in fine Tocat IIIVI- 
R1//71 A. A A, F. F. Constat autem, 
marmora in recensendis magistratibus 
plerumqne serTare ordinem tempornm) 
sio ut, quos quis postremos obiTit me- 
morentur primi, a quibos Tero coepit, 
postremi. Qoare mirom non est,' no- 
bilissimarum genliom nomina inter III- 
Tiros monetales legi^ qoi et ipsi , ut ti- 
dimos , XXTiris contribnti fuere. £t se- 
candom haec explicandi haod dobie sont' 
denarii^ 

Caput Octavimni. JE T|. SEMPRO^ 
NIVS. GRACCVS. IIIIVIR. Q. D£SIG« 

Caput L Cmesaris. Z Q. VOCO- 
NIVS. VITVLVS. Q. DESIGN. 
nempe Sempronius^ et Voconios foere 
lIIlTiri monetalea, et in hoc magistrato 
constiloti, et jam ad qnaestoram desi* 
gnati hos curarunt denarios feriondos. 

Annuom foisse honc magistratom pas- 
sim adfirmant Vaitlantios, et HaTcr- 
campos. Posterior sic in praefatione s)c 
neque anni unius spatium exccdebat. 
$ed haec temere adserta nallo potoere 
argumento stabilire, quin quanto sese 
incommodo statoenda hac lege obligaTe- 
rint^, apparet ab anxio conata, ^o ex 
laqueis aibi a Mescennio UlTiro objectis 
CTadere nititur HaTercampns ^), de 
qoo Tide, qoae in numia Angosti anni 
V. C. 788 disseram« 



a) Ann. IIL c. 29. b) Trist. L. IV. el. X. r. 33. c) Hisc. p. 189- d) L. IJL $. 5. 

e) Iscrii. Alban. p. 54. pag.4l7. 5. g) r»g.9- b) p«g,279. 



ov 



FROLEGOMEiSA 



Magittraliis hic indicaiar addito III- 
yiB , rel inde a I. Caesare : Illiym. 
In denario Cossatii: C. COSSYTIYS. 
MARmiANYS. A. A. A. F. F. id est: 
Kuro Argento Aeri Vlando Yeriundo* 
In aenei» Aogasti obTiam: IllVilt. A. 
A. A. F. F. QBanqaam yerisiniile sit, 
non semper addUam a Iliviris magistra- 
tas sai mentionem , at dicetar capite se- 
qaente. 

NoUndao adhae formidae : IlfiyilL 
PRI. FL. in Flaminia , id eat : VJMmus 
Fhavit^ etsi hanc etse ^eram ezplica* 
tionem , spondere- nolim , ot in cjns gen- 
tis nomis dicetnr. Item: IHyiR. A« 
P* F. in aoreis LiTineiae, et M nssidiae , 
id estr Auro Vabiicc Vcriundoy melias 
fisam Kfaellio : Kd Tecuniam Yeriunr 
dam *)« Qaorsura referendam. A. Py. 
Tol ARG. PyB. Tcl P. A. Tcl EX. A. P. 
Tcl EX. A« Py. scripta iii area den«- 
rioram Laciliae , Titariae y Sentiae » Cri- 
tpniae, Fabiae, Fonteiae» qao indi(»i- 
tar, materiiim signandae mooetae ez 
pabUco praebitam. Praeter morem estt 
LEK. XDyR. X. FL. E». S* C. , qao do- 
cemar, eos, qaibas monetae cnra eom-^ 
nista fait, etiam CS'T\.atore4 X. (dena- 
rioi^om) FLandortim diotos. 

Aagastam sibi adl*ogasae jas cndta- 
dae monetae aniv^ae et argenteae, aere 
senatni permisse, in qao saccessoribas 
praeiTit , ipsiiiispecti'imperatorom numi 
satis docent, et nos prolise docaimas 
in yduminis L Prolegomenii getierali- 
bns cap. XIII. At car HaTercampos 
propterea IIlTiros dlstingoat, et alios 
adserat fuisse Aogastii alios senatas, 



Ron saiis Tideo* IfiuM apparet ex na- 
mis aeileis, in qnibas ad nomina III* 
Tirorum perpetoo additur A. A* A« F. 
F. , mii eidemqae niTiro jus fuisse tam 
in aureosi et argenteos Aagasti no* 
roine , qnam aeneos senatns nomine fe- 
riundos, atqne islud rite comprebatar 
esen^Ia M. Sanqainii, qui aeqae ar- 
genteos onm Augusti capite, atqae ae- 
nees ad<iito 8. C. flaTit, qui scopalas 
cum adterlisset HaTorcampam, scite 
decIinaTit periculum adserendo ^) : cu^ 
josfuijje diverjis temporibus^ cum non 
potuerit uno eodemque anno et Caesaris, 
et senatus Illvir existere. At hoc ipsam 
erat probandam, et sola nititnr con- 
jectura. Soc&adum haoc soam distinctio- 
nem otriusque ordinis IIlTiroram cata- 
legom nectit c)^ «ed plenum sphalma- 
tis , et conjecturis ; nam inter hos adle- 
git L. Antestium Graccum , cnjus tameo 
denarios ipse ^in commentariis fatetur 
cusos tempore belli Phoici 11, , C. Cani** 
niam Gallum ex ona Goltzii merce co* 
gnitnm eto. 

IIlTirorum, aatcajascanqaemagistra- 
tas nomina nomis Romanis imperanle 
Aogosto inscribidesiTcre. yiz credam, 
oltra annom y. C. 740 horom afiqoem 
monetae ampliu» iosertom, ot patebit 
e;t nomis Aagasti« 

Dabimus nunc catalogom inTirorom 
moiietatiam stante rep. et iniTirorom 
I. Csesare , et IIlTiris IL P. C. rerom 
potitisi sed in quo eos tantom conpre* 
heode, qui Ulyiri Tel IIIlTtri digoita-* 
tem addont; nam de alits, qoi eam 
omittoht, minas certi somoSi foeriotne 



a) Supplem. ad yailK p. 8* b) pag; 373»^ 'c) in Praef. p. 11. 



AD NVMOS FAMILIARVM. 



)5 



monetce praefecti, nt dicetnr eaDite 
queate. 

lUviri monetalM: 



W. ACILIV8. inVIR. 

T. CAHISIVS. IIIVIR. 

CALDVS. invIR. Coelhe. 

BVFV8. mVIR. Cordiae. 

P. FONTEIV8. P. F. CAFITO. UI- 

vm. 

GETA. mvni. Horidlae. 

U PAnVS. CELSVS. mviK, 

Q. 8IC1LIVS. mviR. 



llllviri monetates. 

L. AEHILIVS. BVCA OUVIR. . 
C. COSSVTIVS. MARIDIANVS. k. 

skm A* le» f « 

L. FLAMIN. CHILO. lUIviR. PRI. 
FL. 

h. REGVLVS. nilVIR. A. P. F. Li- 
viaeiae. 

L. MVS^IDIVS. T. F. LONGVS. 
miVIR. A. P. p. 

TL SEHPRONIVS. G]^CCVS. lUI- 
VIR. Q. DESIG, 

mriros m.oaetales, qoi his sacces. 
sere» qoaere ad calcem ■omorum A«. 
gnslL 



C A P V T V. 

An ad solos Illviros pertinuerit monetae negotium. 



Vaillsnctvs potastatam feriondae mo- 
netse nen nodo cnm coasulibiit, praa* 
toribas urbania, aediltbnB carnlibnt et 
plebejia, tribunia plebis, sed et cum 
I^Tiris mensariisy sacris conquirendii, 
donis penequeadis, aedibus reficiendis 
ete. commnnicate Huic liberalitaii acer- 
rime ad? ersatar Hayercampas, propter» 
ea quod, nt ait *), liqaido coastet, ia 
arbe ad solos qaaestoves arbaaes, et 



praecipae Illriros, et Dllyiros mone- 
tales eam caram pertinaisse, quam ille 
regulam per totam opas saum ad fa- 
stidfum incnlcat. At cnm contrariis 
sese exemplis non nno loco premi Ti- 
deret, eam aliquoties mitigat docendo 
T. g. ad nnmum: F. GALB^. AED. CYB. 
S. Ce, extraerdinariam cudendae mone* 
tae poteststem aedili datam ^).' Ad nn- 
mam M* Marcelli, et Cn. Domilii ait «): 



i) Praefat. p. 7. 



b) pag. 403. 443^ t) pag. 91. 



r)f) 



FROLEGOMENA 



patet casnm faisse V. C. 685, qao si- 
inol aediles 4)arcile8 foerant. Alibi om- 
nes denarios nomine Pansae tnscriptos 
ab hoc signatos adserit, com esset con« 
sol y. C* 711, etc. 8ed qood idem 
ante benigne indolserati mox iterom 
antiqoat. Sic cam olim concederet ■), 
M. Scaorom , et P. fiypsaeom in aedi- 
litate signasse numos, istod iterom per- 
negat ^). Eodem modo, qood C. CIo- 
dio aedili non inTitas permisit ®), mo- 
tata sententia rorsom adimiti addito: 
aedilium non erat jignare pecuniam ^). 
Taedet plora consarcinare exempla. 
Adeo praestiterat , non ferre legem, 
quam legislator ipse toties cogitor in- 
fringere. 

Credo, distinctione obm omnem 
posse difficoltatem toUi. Negari neqoit, 
foisse Illviris demandatam monetae fe- 
riundae coram. At com Tjdeamos, nu- 
mis persaepe inscriptos praetores, ae- 
diles coroles, et plebejos, qoaestores, 
aliosqae, eo existimo indicari, his seo 
in belli asos^ seo lodos, seo fromen- 
tam emondum, seo reficiendas aedes, 
seu expeditionem bellicam etc. ex ae« 
rario suppeditalom argentnm, ab his 
traditom IIlTiris monetalibos signandom 
soo praetorom, aediliom etc. nomine. 
Istod perspicoum fit eo, qood tom fre- 
qoenter addi solet S. C. tcI : £X 8.' C 
Qood ciim factom, IIlTiri monetales 
aot solam praetoris^ aedilis etc/ no- 
men in nomo expressere , aot illi soom 
qooqiie aildidere, cbjos exemplum illo- 
stre, et forte onicom sofficit denarios, 
qoi hinc inscribitar: C. COPONIYS. 



VViaetor ^ C, illinc: Q« SICINiyS. 
IIIVlR/ Eadem ratione qoaestorea pro- 
Tinciales jam soom ipsorom nomen ao- 
lom , jam ona proconsolif soi memoram, 
ot in denariis Anniae hinc : C» ANNL T. 
F. T. N. PROCOS. EX: 8. C. aiinc: 
Q. TARQVITI. P. F. Quaeitor. Hinc 
est, qood joxta FaBniomi et Critoniom 
aediles plebejos adseriptom Tideamoa, 
P; A.| nempe: Vublicum krgentum^ ex 
poblico ad fromentom emondom eroga- 
tom, ex qoo cosi denarii aediHom no- 
mine, qoi, cam soperioris ordinis easent 
magistratos, poterant ad imperata fa- 
cienda adigere IIlTiros monetales, qoo» 
rom magistratos primos erat ad altio- 
rem capessendom grados. 

Ex qoibos colligo, certos nos esse 
non posse, nomine in his nomis signa- 
to notari IIlTirom monetalem, nisi com 
vel tria conjoncta legontor nomina, 
ot: AP. CL. T. MA. Q. VR. Tel: C. 
F. L. R. i^. M., qoo modo Tetostiori- 
bos ceip. temporibos IIlTiros notari so- 
litos Terisimile est, tcI additor lUVIR, 
Tcl nilTir, aot deniqoe instromenta 
proponontor ad feriandos nomos adhi- 
4)eri solita, ot in gente Carisia. Qoa 
in re Tideo , parom saepe foisse circom- 
spectos antiqoarios , qoi , com primom 
nomen solitariom noUa addita magi» 
stratos mentione conspexere,. pleciim- 
qoe in eo niTirom monetalem Tide- 
ront, qood tcI ex solis I. Caesaris non- 
dum dictatoris nomis refellitor, in qui- 
bos saepe aliod non scribitor,. qoam 
CAESAB, quem foisse tom. UlTiram 
monetalem tIx qoispiam probaTerit. 



a; P;«g. 8. b) pag. 640. c) pag. ^\. d) pag. 654. 



AD NVMOS FAMILIARVTJI. 



67 



Qaod in CaesarU Bumis fallit, faUere 
etiam in aliia poteat. Omaittm yero 
minime Tidentor esse nomina Illyiro- 
ram , cum additnr , S. C. Tel EX. S. C. 
Istnd eo patescit ma^s » qnod in nnmi» 
iis, quos ab addactis mox exemplis sa- 
lis certnm est a III?iris ensos , nunqaam 
Tidere licet mym. ant lUiyiR. £X. S. 
ۥ Qaare nbi ea nota additor, signum 
est, nomine inscripto notari alinm ma- 
gistratam, cajas ipiidem mentio raro 
omittitar. 

Ex qno conseqnitari omnibas his 

omissisj qai alterias sant magistratasi 

qnonnn ingens est copisi pauca pro 

tanto denariorum numero restare no- 

minai quae in HlTiroram monetalium 

catalogum legt possint. Sane si lll?i- 

ris permissum fuisseti constante legei 

ac pro libitu nomine suo ferire mone- 

tam, magis yaria sese eorum nomina 

deberent nobis offevrei non solam qood 

inde ab arnio Y. C« 465, qao eorum 

conlegium diximns esse constitutum us- 

que ad ipsum Augusti imperiumi post 

quem nuUa ampliuff eorum legvntur no- 

minai atqne adeo per tria fere saecula 

monetae signandae erant praefectii ye- 

rum etiam quod eodem tempore fnere 

tres diTersi, et anno exactOi si modo 

Ternm est| qnod adserit HaTercampus, 

tres alii ad monetae negotinm admoti 

fuere* At Tcro integris jam duobns 

saeculis.| ex quo primum a Goltzio, et 



Yrsino familiarum nomi collectii et in 
Ittcem dati fuere i Tix unus alterTC de- 
narius prolatus est, qui IIlTirnm no- 
Tumi et antehac ignotum sisteret* £x 
quo saepe suspicari subiiti jure, an in- 
juriai alii Tiderint, non constanter Bo- 
mae ac certa qnadam legOi et qaot- 
annis casam faisse monetam, Terum 
siTe.Gum prior deficeret, sItc cum bella 
ingruentia , ant extraordinarii quidam 
apparatns praesente^ , ac majore qui- 
dem copia monetam ilagiiarent, tum ex 
S. C. demandatan» praetoribus, aedili- 
bus i quaestoribus noTae monetae feriun- 
dae proTinciam. Quam sententiam non 
obscure Tidetur confirmare incredibilis 
numerus uniua generis denariorum ab 
11/10 Calpumio Pisone , aut Antonio Bal- 
bo, aut Roscio ^abato, aliisque signa- 
torumi qoibus museaomnia refertasunt. 
Quin et delatum hoc extra ordinem ne- 
gotiam Tidentur indicare denarii Cn* 
Lentulii qui idem argumentnm conti- 
nent| sed quomm alii inscribnntnr i CN. 
LEN. (^acstor £X. S. C. , alii : LEN. 
CTRator Im-iorum Fhandorum EX^ 
S, C« Exemplum signatae in usum belli 
Mithridatici monetae LncuUeae dabo ca- 
pite seqnente. 

HaTcrcampuSi qui| ut diximusi in 
re monetaria omnia IIlTirisi nihit aliis 
iadulsiti eam tamen imperante L Caesare 
octo praefectis subjeciti qua Tcri spe- 
cte I dicetur in numis gentis Cestiae.. 



Is 



68 



PROLEGOMEKA 



C A P V T VL 

An, et a quibus eztra urbcoi signati numi Romani. 



v>Jum ez lege ordinaiia in urbe tantam 
moneta sep. integra feriretur, factum 
nonnonquam aut casn, aot certa aliqua 
ratione, ot extemos qooqoe malleos 
numos lingeret, quoa Romanos, et fa- 
miliarom jore dixeris, qoia «pectato 
pondere, et t^^pis Romanom modom 
seryant, et ab inscriptis familiarom no- 
minibos Romanos se palam proiitentor. 
Casoi triboas eopiosos nomos per cao- 
sam bellorom ciYilium necessario pere- 
gre flatos, qoos inter nomeraveris de« 
narios Metelli Seipionis , qoi Y. C. 707 
in ACrica bellum adversos Cacsarem in- 
stauravit; neqoe enim feriri poterant in 
oflicinis orbis, qoas Caesar tenebat. 
lam vero biennio ante per similem cao- 
sam aignati fpris denarii inscrlpli: L. 
LENT. C. HARC. COS., nempe L. 
Lentoli , et C^ Marcelli consolum , qoos 
Caesar trgnsito Robicone nna com Pom- 
pejo exeedere Italiat et in Graeciam- 
transferre bellom eoepit. Signatos Apol- 
loniae Illyrici, verisimile est, praeferente 
facem Cicerone« Marrat is in epistola ad 
Plancom *): hujus (Capitonia) propin" 
quui fuit T. jtntistius^ qui cum sorte 



quaestor Macedoniam obtineret^ neque 
ei iuccessum esset^ Pompejuj ia eam 
provihciam cum exercitu venit. Post- 
qoam deinde excosasset Antistium, cor 
a Pompejo ad Caesarem non trantive- 
rit pergit: cum ugnaretur argeutum 
jlpoiloniae^ non pouum dicere^ eum 
praefuisse^ neque possam negare ad" 
fuisse^ sed non plus duoiur aut tribus 
mensibus* £odem modo per yarias nr» 
bes Graecas signatos foisse nomos 
Broti, et Caasii, ipsa eorom tempon 
manifeste docent, cojos facti certa pro- 
feram exempla in numis hujos Bruti. 
Hoc etiam qoodammodo pertinet^ quod 
ad versom Yirgilii 684 libri YII. quos 
dives Anagnia pascis^ notat Servins: 
diues Anagnia^ autfertilir^ aut adlu* 
dit ad historiam» Ham jintoniui Au* 
gusti sorore contempta^ postquam Cleo* 
patram duxit uxorem^ monctam ejus 
nomine in Anagnia civitate jussitfieri. 
Istud si verom, necesse est, officinam 
Anagniae constitotam ibisse aliquo tem* 
pore ante, quam inimicitiae Antonii 
et Octaviani in apertnm bellum erum- 
perent. Adde denarios Labieni Roma- 



•) L. 3CIIL cp. 29* 



AD nVOiOS FAMILIARVM. 



6g 



noitnn hostif, item qninarios Antonii 
inMriptos LYGYDunum. 

Ex certa aliqaa ratione alibi aigQa- 
tos namos docet Plntarchas •)• Sulla^ 
inqait, LucuUi opera nunquamnon est 
arduis in rebus usus^ sicut etiam in 
cudendo numismate. Maximam cnim 
eju4 numismatis partem^^ quod ad bel' 
bim AHthridaticum est in Pelopanneso 
factum^ Luoullus signavit^ a quo Lu" 
cullea est dicta. 8ed neqae defioinnt 
testimonia namismatica« Oscae Hispa- 
niae aignatos denarios, et qoidem ez 
S« C« aLeniulo Spintheret et Domitio, 
ex singalopom namis patebit; idem apad 
Emeritam Lasitania faetam a P. Carisio 
legato Aognsti, in hajns denariis dicetnr. 
Taceo oxempla alia , ez qoibns idem fa- 
ctom emi potesL 

Non nno loco monet HaT»campiis, 
denarioSf qni Tocahuhim BOMA. jazta 



scrtptoin non habent, extra nrbem (uisse 
percussos, cai legi refatandae non in« 
haerebo, cum quod multis eam locis 
aperte fallere constet, tum quod yir eru- 
ditns ejus immemor non raro ipse aliud 
docet, cujus ezemplam locnientum ha- 
besin Egnatuleia. 

Cum pecnnia in provinoiis signaba- 
tnr, ea.cnra hand dnbie ad quaestores 
pertinuit , quod et Ciceronis yerbis moz 
laudatis confirinatur, ac tum a quaesto- 
ribus idem fuit constitntum, qnod in 
nrbe a IHyiris. Nam ant sua tantnm 
inscripsere nomina, aut proconauUt^ 
seu propraetoris, cum quibus in pro- 
Tinciam missi snnt, aut nomen snnm 
junzere cum nomine proconsulis. Hu* 
jus ozemplnm offenmt numi gentis An- 
niae, in quibus hincs C« ANNIYS. 
PR0C08., illinc: Q. TABQYITL 
(^aestor^ 



C A P V T m 

De epigraphe in namis familiarum« 

Vi omine epigraphes intelligo , qoidquid plieem rationem in plures paragraphos 
literarom cnjuscnnqne modi et ezplica- dispesco. 
tns in his nomis occarrit. Ejos molti- 



a) la LttCttUo p. 492. 



10 



FROLEGOMENA 



J. L 
Epigraphei lex ordinaria. 



Praecipnam efus partem constitan&t 
ioBcripta famitiaram nomina* De ma- 
ipstrataa T0cabali&9 qpiae aaepe addan- 
lor , egimos capite III. 

Inscribitar familia aat selo cogno- 
mine, at: HALENL in Fufia, aut solo 
Bomine gentili, ut NERL, ast nomioe, 
•t cognomine, at: PETILI/IVS. CAPI- 
TOLIN YS , aat praenomine , et nomir 
ae, ut: A. HIRTiy&, ant praenomi^ 
ne, et cognomine, at: L. SYLLA, 
aat jooetis omnibas tribos nominibas, 
nt: L. MESCINIVS. RVFYSv Postre- 
moa hic casas, et fre^entios qnidem 
m denariis Tetastioribos, cam legem 
ebtinet, nt cognomen scribator in an- 
tica att COTA, praenomen et no- 
menin aTcrsa, at: M. AYRELL, atqoe 
tom semper tria nomina sont conjun- 
genda ad iHiam eandemqne personam 
pertinentia. Perperam igftar HaTcrcam- 
pos denariam^ in cajas antica est GRAC. f 
in aTersar L. ANTES., ia daas pevso- 
nas diridit, nempe in Semproniom 
GRACraiTi, et L. ANTES/uim,. cum sit 
onios L. Antistii Grac » - qaomodo- 
eonque hoc eognomen explendum sit, 
ut in hac gente dicetur.. Sane genera- 
lis haec regula uno alteroTO, tantum' 
loeo fallere ridetar, reipsa non fallit. 
Sic in denario, in cujos antica est: 
L AE€ A , in a versa : P. MAE. ANT. , 



antica haod dabie qoidem ad gentem 
Porciam pertinet, at aTeirsa ad Mae- 
niam, sed is aet sobaeratos est,- aot 
temere permntatae saot matrioes. Ydem 
ezistima de namo Morelliano , in qoo 
hine est RYFYS, illiac Q, POMPONI. 
MYSA, nimirom perperam conjanctos 
est Pomponios Rofos com Pomponio 
Mosa ot typos Morellianoe iospicienii 
continao patebit. 

Si in ooa nomi facie,' et in ona ea- 
demqoe Unea scribator praenomen et 
nomen £smiliae, tertiom, aot etiam 
nennooqaam qoartom nomen,' qood se- 
qiiitur,. non sont nomiBa elterias gen- 
tis, sed cognomina ejos gentis, coi ad- 
dontor. Haeo regola non obserTata in 
fraodem impalit* Sic HaTorcampos epi- 
graphea C. TER« LYC. legit : C. Tcren- 
tiuj y LucretiuSf cum legendom sit: LY- 
Canusf nempe cognomea Terentiae, ut 
in hac dicetor. Sic idem epigraphen P. 
MAE. AYT. (yel ANT^ ME. ezplicat : 
P. AtaeniuSf jiutronius ^ MetelluSf com 
sint nomina onios personae P* Maenii 
Antiatici Me • - - ot adTcrtam tn&*a*in 
gente Maenia. 

ROMA saepe familiamm nominiboa 
additor , et qoidem io denariis. TCtostis- 
simis, et Tetustioribusf io iis, qoisont 
reipb inclinantis, abesse solet. Ait Yail- 
lantios •) , et sezeentis locis BaTercam- 



a) Pracf. §. VI. 



V 



AD NVMOS FAMILIAJlVaj. 



Tl 



pos, eam Vocem additam indicare na- 
roam in urbe signatom, omisaam ia pr<H^ 
▼incia. Haec lex jamprimam eo fallili 
qnod, nt dtxi, in nnmis recentioris aevi 
ea Tox abett; deinde nesciOi cnr nami|. 
etsi ia iHroFincia, tainen a magistrata 
Bomano aignati, noo potaerintse Roma- 



nos proliteri , qaaado '.moneta Homana 
sine dabio faerant| praecipae cam, at 
sectione I. cap. VI* Tidimasi in nnmis 
etii^B peregrinis tox ROMA noii raro 
legatar, nimiram qao popali sabjecti 
sniam 4nim arbe dominante nexam to* 
Inerant testari 



Cvmpendia scriplurae^ 



Compendiis scriptvrae nsi sant Grae- 
ci aeqae, ac Romanii neqae in nnmis 
modo, sed et marmoribas inscribendis. 
Eomm ratio non nna, i&t seqnentes modi 



Per liglas* 

Omitto minas arcta compendia pla- 
lileris constantia, et yel tironibas 
cogniUi at: DICT. — AED. CYR. — 
TR« HIL. etc. aat trita illa P. R. — 
S, C. ObYium etiam est COS. pro 
CONS. omisso N 0c^;(«lx«»^« Sic in mar- 
more perretnsto; COSOL. CESOR, pro 
CONSTL. CENSOR •)• Muas obyia 
sont alia, in qaornm plerisqae sensom 
tenemns certami ia nonnnllis tamen 
lami et necdam satis ezploratam. 



Yocatar aatem jigla tcI siglum scripta- 
ra, qoae Tocabulam sola ejas litera 
principe absolvit. 

A. A, A. F. F. kuro krgento Keri 



Fiando Feriundo^ in obTiis aeaeis Aa« 
gttsti, et in denario Cossatii. 

A« C. Abjolvo Condemno^ Cassii Loa- 
gini, 

AN. XV. PR. tt O. a S. ANnorum 
TLY. VRaetexUUus Hojtem Occidit^ Cj- 
pem Scrvavit^ Aemilii LepidL 

A. p. F. — a: PV. — arg. pvb.— 

EX« A. P« Ehs formalas explicai snpra 
capite IV. 

C. F* L. R« Q. It. in denario, qaem 
Morellias in gente Fabia recitat. Qao- 
rum bis Iiteris Ulriroram nomina indi- 
centori incertam. 

D. P. P. Bei Vendtei, Salpicii. 

D. S. S. explicat\pne ambigna. Vide 
Cassiami et Qainctiam. 

F. P. R. Yortuna Vopuli Tiomani^ 
Arrii. 

G.P.R. GeniusFopuiilBLomam\ Cor- 

nelii Lentuli. 

> 

G. T. A, Gentus Tuteiaris AJrieae, 
CaeciUi Metelli. 



a) Plranesi MoQam. Scip. 



72 



FBOLEGOMENA 



L 8. BL R* hino Slipita Magna R^ 
ginay, Thorii» 
. Ia.IK Uiero JkxmnOf C«eUL 

O. & C. Ob Cives Servatosj A^pnBii 
. P. P. Tenotcsj. Fmteji* 

Q. C« M. P. L f^intus taeeiluu Ite- 
tellus Vius Imperator. 

Q. P. (^aestor 'Propraetore ^ secnii- 
iam alios: (^uaestor V^rovinciae. Yidet 
^pae de haram lectiooe literaram dixi- 
■las Yol. IT* p. 248* 

8« C. D. T. aensa incerto , Yolte)!. 

8. F. sensa incerto, Petillii. 

Y. Ytij Tol ^eto. Incertnm. Cassii 



Per mog-ut^grammmta^ 

Nomine monegrammatia intelligimtM 
fiteras aic colITgataSy nt nnos eamm 
dnetos plaribas safficiat £ju« exempla 
in hac nmmornm classe snnt 6&Tia|, de-^ 
£ecere snb Angostu^ rerocata in mone- 
tam infimi saecoli,. et Gotboram Italiae 
regmn, deineeps in nnmis, et sigillis 
medii acYi potissimom Talnere. En ma- 
zime illnstria in namis nostri argnmenti 
exempla, qnae in aere ineisa eshibet 
adnexa tabola aenea, et hoc loco ex* 
plicantnr. 

t. Pro YR in denariiiB gentls Abn* 
riae. 

2. Pro HAN.y qaibos Kteris indica- 
tnr praenomen Manii, in nomia Aciliae, 
Aemiliae,. Aqniliae. 



3* Pro TY iB Toeabnlo Yalefttdo. 
Aeiliai». 

4. Pr6 YT in nands Aeburiae. 

5. Pro NT. ia ▼ocabolo Ponf , Ae* 
miliaew 

6. Pro AN^nEL in nvmis Antestiae. 

7. Pro AL in Tocabalo B«Aas , An- 
toniae. 

& Pro L. APoIetas. 

q. Prp AT., in namis Atiliae, pro 
TA in Tocabalo Limefonast Mamiliae. 

to. Pro AYFidiaa« 

ti. Pro AYReliaa. 

12. Pro METellas gentis Caeciliae. 

t3. Pro AP. in rocabalo APolIo, 
gentis Caesiae. 

i4* Pro CALPamias. 

tS. Pro YD in yocabalo ClaiMfias, 
gentis Claadiae. 

t6. Pro ALI>^ in rocabnlo Co&fas ^ 
gentis Coeli^e. 

17. Pro CRITonios. 

i8. Pro NATYL. gentis Egnatnleiac. 

19. Pro CN. FOYLvins. 

20. P^o TYB^ro gentis Hostiliae. 

21. Pro TIL. in nnmis Hos£t2iae. 
22« Pro ITALia, gentis Hnciae. 

23. Pro YETariiis. 

24. Pro IB in Yi*ia. 

25. Pro riA in Fabia. 

26. In tribns his fbrmis inclndantor 
literae constitnentes Tocabalom Rom«i. 
Prima exstat in deoariis Marciaet al- 
tera in semisse masei Caesarei,- tertia 
obvia in denariis Calpamii Pisonis 



AD NVWOS PAMILIARVAI. 



73 



5. III. 

Archaismi^ 



Arcliaitinas est Tetns loqaendi , seri- 
bendiYe ratio, qaae sensim exole?it. 
Ejus mnlta vesligia in numia Graecis y 
et Latinis* Sed in Latinis post Augu- 
•tom .raro reperias. Quare de his hoc 
loco commodissime agitar. Consistunt 
aotem arcbaismi nostri argumenti 1« in 
forma literamm , II. in yerbis yario mo- 
do scriptis. 

I. De literaram forma haad mnlta 
erant obseryanda* Neque enim in bis 
innoyare tam libuit Bomanis, quam 
istud placuit Graccis. Quare et pauca 
erant exempla, quae ex nomis potui 
conferre, neqae multo plura reperiet 
is, qui eorom nomemmangere ex mar- 
moribnsy aot monomentis aeneis yetu« 
stissimis yolet* Non enim continoo di- 
yersam literae formam dixero , si qois 
lineae doctas aliqoanto plas, minusye 
porrigator, inclinetor, incoryetor. Fao- 
ca specimina babes in tabola aenea 
panllo altios proposita, qoorom nonc 
domicilia, in qaibo» habitant, indi- 
cabo. 

A. 

Sunu I. Exstat in nomis consolarl* 
baa aeneia et argenteis mosei Caesarei. 
Cansolarea aotem, nt aliaSf boc loco 
et deincepa yoco eos nomoSf qoi stante 



republica, et coosulum dominato si« 
gnati sunt, neque familiae noinen in- 
scriptum oGTeront, et plerumque fami- 
liarum nnmos aetate praecedont. Ex- 
stat etiam in insigni aureo consolari ejus- 
dem musei cum typo foederis porca 
percussa initi. Extra nomos compa- 
ret in yetustissima inscriptione sepul- 
crali, quam yulgavit Lanzius in sno Sag* 
gio di lingua Etrusca Tomol* pag. 162, 
et in aere expressam dedit tabula II. 
num. XIIL 

Num. 2» Hanc forroam non raro re- 
peri in aeneis consularibus. Non dif- 
fert a praecedente, nisi qnod lineola 
media alteri adfixa crori deorsom yer- 
git. 

Sum* 3. In lineolae locom socce- 
dit ponctum inter duo crora positom, 
qoi modos non modo Romanis altlore 
aevo placnit, ot yidere est in eorom 
assibas consularibus, quin et nonnolUs 
denariis consnlaribus, sed et yicinis 
Volscis, nt docet tabula aenea mosei 
Borgtani abbinc annos X. reperta, et 
inscriptionem Volscam continens. 

lium. 4« Lineola media in formam 
T coryata com otroqoe latere jongitor* 
Obyios est bic modos non modo in assi* 
bns consnlaribos , sed etiam hojos claa» 
sis argenteis , qoin et in denariis Atilii 
SaranL 



iVoL r.) 



K 



74 



FaOLEGOMENA 



Num. 5. Excepi hanc formam ex 
asse gentis Saafeiae» quem dedit Mo* 
rellius» Differt a modo primo, quod 
linea media per cms deztemm conti- 
naatar. 

G. 

Sum* 1« Ejaadem omnino com ter- 
tia alphabeti litera formae* Sed ejos* 
dem etiam formae fuit F in Tetnstissi- 
mo Graecornm jalphabeto testibas nn- 
mis antiquissimis Agrigenti, et Gelaey 
inscrlptis: AKPACANT02, et CE- 
AA2i, neque adeo dubium, hanc for- 
mam a Graecis fiiisse petitam. Atqai 
constat de adfinitate literae C cnm F 
Graecorumy et G Latinomm* In in* 
acriptionibns Bomanis antiquissimis raro 
-videas scriptum C pro G, Comparet 
sic in columna rostrata Duillii, ut: 
CARTACINIENSIS pro CARTHAGI- 
NIENSIS. Ad numos quod attinet, hanc 
formam non reperi in nnmis consulari- 
bus seu argenteisi sea aeneis. Inva- 
luit tamen serius ; nam legitnr in dena- 
riis M. Lepidi: TVTOR. RECIS pro 
REGIS , et passim in denariis M. Anto- 
nii AVCVR pro AVGVR, item in qui- 
busdam denariis Liiineii Reguli, et 
Sulpitii Galbae. 

Num. 3. Hu)us formae G occnrrit 
8«epe in aureis argenteisque M. Anto- 
nii , ut videre praecipoe est in ejas nu* 
mis legionariis« 

L. 

JSum, I. Obvia forma in assibus, et 
denariis gentis Atiliae , tum et aliis« 
Sic eliam pcrantique scribitur Lambda 



alphabeti Graeci, et Tidimas eandem 
formam in nomis EtrusciSi Samniticis, 
Osicis. 

JSum. a, 3« Nolim adfirmare , utram- 
qae hanc formam Talere literam L, 
istod tamen certam esse positam pro L 
nota arithmetica, significante guinquo' 
ginta^ ot patet ex nomeris, qoi sant 
obTii in denariis gentiom Claudiae, 
Crepusiae, Mariae , *Ca1pnrniae Pisonis, 
aliarnmqne. Vide, qoae de his for- 
mis jam disputaTimos Sectione I. cap« VL 
pag. 4^« Nota numeri 3 in alphabeto 
Etrascoram, et in peryetusta tabola 
aenea Graeca masei Borgiani ponitar 
pro C%/. 

P. 

Vterqoe hic modas obTids in nomis 
tam consolaribos , qoam familiamm. 
Ejusdem formae est etiam nTetostios 
alphabeti Graeci. 

V. 

^Hanc literam semper sibi constare 
Tideo , praeterqoam in denariis Poropo- 
nii Musae , in quibus Tocabolom MVSA 
sempcr praefert V, ex cojos sinistro 
crore sopeme lineola procorrit, et qood 
singolare est, abest haec lineola ab V 
Terbomm HERCVLE8, et MVSARVM, 
qoae iisdem denariis insoripta legontor* 
Foeritne istod factom ex certa aliqoa 
linguae oausa , an ex sola monetarii pri- 
Tala libidine , plane ignoro. 



II. Archaisroos in scribendis Tcrbis 
ofTerunt excmpla seqoentia : 



AD NVMOS PjLMILIARVM. 



75 



AL pro AE. sic: AIMILIA, CAISAB* 
Item CONCORDIAI in Tinicia. 

EI pro I, cum haec Tocalis proda* 
catiir, aic: PREIY £R/iz//7i , in Plaotia, 
DElDIttJ — PREIMYS in Meramia, 
OPEIMIii/, SERYEILIi^j ~ LEIBER- 
TAS in Cassia , et alibi. Insolentius est 
CASSEIk/ pro CkSSlus^ qnia I in boe 
Teri>o corripitnr; sed scripsere etiam 
Teterea udei, ibei^ Mei pro ubi^ ibi, 
sibi^ qaamTis I in his Tocabulis corri* 
piatiir etianu 

H aspirata exclnsa. Sio in denariis 
Flamxniae antiquae formae constanter 
CILO, at in jnnioribas sab L Caesare 
CHILO. — PILIPyS in Marcia, TBI- 
VMPVS. ittTapia. TAMPILVS in Bae- 
bia« GRACCVS in Sempronia. TPSAE. 
pro HTPSAEVS in Plabtia. Aspirandi 
licentiam cepiosias inTaloisse circom 
temporaCiceronis, patet ex Catalli car- 
mine 84 f et Qoioctiliano. (Instit. L« L 
c. Q.) Sed Tide , qoae notabo ad dena- 
rioe Clodii Pnlcfari. 

H pro C, ot: PALIKANVS, in Lol- 
lia. HALENI in Fnfia. 

Opro AV, sic FOSTLVS. proFAV- 
STVLVS, inl*orapeja, qoanqaam in mal- 



tis Tooabulis O pro AV foerit HC^ri^itr-' 
fAogy sic qui oltm foere Claudii, serios 
facti sont Clodii , de quo Tide plora 10- 
fira in gente Claadia. 
- 01 pro 0£, ot: COIL. in Coelia. 

OV pro OE, sic: CLOVLL in Clou- 
lia. Item OV pro V, nt: FOVLVIa/, 
FOVRInj. 

Q pro C, sie QVM pro CVM, in 
Antestia* 

V pro Y, ut: ERVC. in Considia, 
SIBVLLA in Manlik. 

Vprol, ot: MAXSVMVS in Egna- 
tia* 

XS pro X solo , ot PAXS in Aemi- 
lia Bucae, ALEXSANDREA in Aemilia 
Lepidi, AXSIVS — MAXSVMVS in 
Egnatia. Sic et HOC. SAXSVM in per- 
TCtusto monomento Scipionom, et pas« 
sim alibi exempla alia. 

Vocalesy cum longae sont, duplica- 
tae , sic : V AAL A in Numonia , et FEE- 
LIX in Cornelia Sullae. 

Consona simplex, quam dnplicaTit 
posteritas; nt in SISENA, CINA, SV- 
LA, RVFVS,PILIPVS. Romani olim 
non geminabant semiTOcales docente 
istttd Qoinctiliano *)• 



5. IV. 

De 4olitariis iitcris alphabeti. 

» 

In hac numorom classe res obTiar romqne Latini, rarios Graecii per numi 
Tidere soKtarias alphabeti literas ple* aream Tagnntes. Quorum denarif eas 



a) Instit L.I. 



K % 



76 



rilOLEGOMENA 



^^sc^ » langam f«ret receosere , et ui« 
atile« Commemarabo tantam ▼arioe mo* 
dos, deinde Terisimilem apod retiBrea 
earam asum» 

Hae literae jom anticami jam ayer- 
sam insident ea lege, at» qaam aemel 
partem iiaden^ m^aetarkis destinareraC, 
eam constanter retineret. Yarianmc tik- 
mjen statioaem momi Hereniui, et An* 
tonii Balbi. 

, In aliis, qoae literae satkt in antica, 
eaedem redeunt i^ arersa. Tide na«' 
moa Comelii Lentali MarcelliF.» Cre- 
pereii, L. lalii Caesaris, Poblicii, Ti^ 

tarii» 

In diiia Latinae cam Graecis Tariaot; 
Vide denarios Com. Lentali Marcelli 
F. , et CFabii, et qainarioa Catonis.. 

In aliis partem anticam occapent 
Tariantes literae, aversam notae arith- 
meticae, at in namis lolii Silani. 

Yariant literae cvm notis aritlimeli^ 
cis in denariis Naeyii Balbi. 

lun^aatur plares literae miila certa 
ratione, at: MA. — C£. etc. in luiia 
Borsionum* 

Opulentiora moaea nonnalloraai in- 
tegrom habent alphabetam* In moseo 
Caesareo plenus est numerus in denariis 



Aelii BalaOt Anlonii Balbi» C<MiieIii 
Scipionis Asiagenis,. HereiMtii, isoli 
Silaai^ Thoru. Quo loco joral adver- 
tere « poslremam literam eonssaater ha- 
bitam X, qnae seqaimtar T es Z^ ia 
peregrinaram loco habttiSy qaae lex 
denariit» Caasii Caeiciani^ die qvihus 
■Mic„ inifkfte conprobaiMr. Legitar 
tanen T i» deiiaKiis PIa«tit ^H^paBei 
scripto YPSAE.9 pro qao deinde ia 
aliia HYPSAEY& Fail erga alphabe- 
tum Lalinornm literarum XXL Ec||o 
Afhenodoraa philoeophas, qiumdor an- 
etor foit AagnstOy ot eat apiiA Platar- 
chom ■) , ne qnid iraiaa antea alataeret, 
qoam XXIY» elemeata apod se repete* 
rety alphabetum Gcaecoram respexit« 

Ssngularia eat modus in nomis 
Cassii Caeiciani, et M. Serrflfi* ki 
Cassianis atraqae nami faeies aliqosaa 
Uteram ostenlat, sed antica exhibet \w 
teras alphabeti prioresv aversa pe«t6- 
riOrcs, sic ul paima litera jangatur 
cam ultima, secnuda cam penoltinisi, 
tertia cum antepenaltima etc. Idem 
peragitur in SerTilianis , acd cam alpha- 
beto Graeeorimi» £n hanun seriem 
ex solo ferer atoseo Caesarea additia 
paueis Morellianis. 



Numi 


Cassii. 


Antica. 


Aversa. 


A 


X 


B 


V 


C 


T 


D 


S 


E 


R 



Nami Seirilii. 


jintica. 


Averta. 


O) 


A 


X 


C Morelli. 


* 


D 


T 


E 


T 


F 


P 


H 


AI 


N 



a) In Apollicgin, 



AD NVMOS FAMILIABVM. 



T7 



H 
K 



O 

n 



A 
K 
» 
H 



O 

P 



Ciw nihil in arte noatra Tideatsr te> 
mere negligendimi» obaerva etaane gkh 
haloe, qooram nniM, dno, trea, etiam 
quatMT ^aepe baa literaa, Tehit plan e- 
taa ani aataUitea, atipaaty fuedl aaoe 
non abtque ratione faetnniy namy nt 
praeeipne fidece eat iir denariie L..ltiHi 
Caeaaria, qno nunicro,. aat ailn awtia 
antieay eodem et in aTersa coaaparcat. 
Ejoavodi glohali obvii annt in namia 
Casaii Caeieiani, Clealiiy Coelii, Cerai. 
Scipioaia Aaiagenia , C. Fabia, Maac 
Fonteji; Fnndaaiiy Ekreiinii, L* lolii 
Caeaarit.^ Senlti. 

Literae bae aolitariae aid> emtramaaa 
Romae liberae teapna jam esoIeTere* 
Sane in nnmia, qnos certo conatat aae* 
cnlo YIIL ^rbis conditae si^natoa , tiz 
amplios comparent. Eas adhnc ostentant 
nonnnlli gentisMettiae.imperante L Cae- 
sare cnsi aliiqne ejasdem Caesaris inscri« 
pti : COS. TERT. DICT, ITER. 

Ad harnm nsom literamm qnod at- 
tinet, qni sobrie de iis jndioaTere, in 
eo conToniont omnes, foisse adhiberi 
solitaa ad notandam matricnm diTersi- 
tatemf et opos singalia officinis infan^ 
ctam distingoendom , cnjas Ticem mn- 
neris inaliia aobierant notae arithme- 
tieae, aat adatitota modica aigilla, de 
qoo ntroqae agetar in aeqaentibos. Qm 
aUter de hia aenaere, eertiasime offea- 
dernnt , ^pK»a inter en tibi Yaillantinm , 
cojaa jadieia aaepe ten»ere, atqae irre- 
Tcreater projecta si potes sine stomacho 
legere, mirabor indolgentiam, Habes 



ez infinito noaiera exemphi aliqnot ptae 
aliia slreperai. In qninario gentia Cloa- 
Gae adatiaatam loria capiti F iaterpre- 
tatar Yeretrms. J>arem istari, si ela- 
mentnm hoc ia omaiU>iis eaalaaet.. At 
Tel nnum aMmeom Caeaareum pro F 
offert D^ E,. K, N, O, S^ T, X- 
Yaleat igitor bonas, et opinMs Fere- 
trius.. Nerit Yaiilaalinfla, at pleromqoe 
aliaa^ Pighit tfeatentiam secataaa» Ye- 
rum qaarai Teaiam daaiaa Pighia^ eojali 
adhnc aetate TaciiUbat ara nostra, an 
dabiaras etiam Yaillaatio? Ynicum, 
qaod citari masenm tot offert Tarianr 
tiom literarum exempla; an haec ipae 
Tidere non potuit in nrbe sua, quae inda 
a eentam, et amplins anais tota numis- 
matica est? la denariis Coelii Caldi 
aolitarinm H legit Hupaniensij^ nimimm 
qnod signati essent ex Tectigalibns Hi- 
spaniae , et in simiii altero ro M. Manid^ 
biali^. Habet museum Caesareum simi- 
liom Coelii denariorum plennm fere al- 
phabetnm, qui si praesto fuissent Tiro 
perspieaci, etsi neque sibi opulenta mu- 
aea deerant, qaam tnm habuisset pa- 
tentem ezercendi ingenii campom? In 
denariia Aelii Balae Kteram C explieat 
Gorsicui^ at pro C io aliis aliae sunt 
titerae, qnamm integrnm fere alpha- 
betam habet iteram nraseam Caesa* 
renm. Ad nnmam gentis Cfaudiae, in 
qao legitnr LXXIIII., adtertit, similes 
denarios cnsos ex tributo regis Bier(^ 
nia, qaod erat pondo ai^enti LXXIIII. 
Ergo non ridit denarioa id genaa^ alioaY 



78 



FBOLEGOMENA 



in qnibos XY* CXXXXIL et infiiiiti na« 
neri alii? Aliod illostre exemplom yide 
io&a in Locretia* Nolo commemorandis 
hia absurdis laborem inotilem impen- 
dere« qoorom jam plora collegit Lie-* 
keos *)• Eodem modo literas solitarias 
in nomis qooqoe Graecis explicare saepe 
adortos, qoam inanes plemmqoe ial- 
sasqoe propinaTerit conjectnras, patebit 
ez commentariis nostris* 

Com ergo ex iis exemplis, qoae 
principio proposoi, manifestom sit, id 
genos nolas in nomorom tantom discri- 
mina raloisse, qni mos bodieqoe in mnl- 
-tis oflficinis monetariis obtinet, possomns 
legis instar banc ferre sententiam : 

Literae alphdbeti\ notae aritkmeti" 
eaej minuta sigiUa twn tantum ad 
numi explieatum pertinent^ quando ea 
eonjtantia sunt in pmnibuij et nulU oIh 
mexia varietati^ 

Notas aritbmeticas , de qoibns arti- 
colo seqoente, el sigUla n^hvprrnifi^ 
legi inelaseram, cam eadem borum sit 



ratio, et ne eandem cramben freqnen. 
tios cogar recoqaere. Secondam baec 
tenemns eansam ra X. yel XYI. in de- 
nariis, et ta Q. yoI V. in qninariis. 
Graecom <1> capili Philippi regis Mace- 
doniae in denariis gentis Marciae per- 
petoo adstitatom commode pro prind- 
pio nominis (LhXiTncu babetar. Sic pes 
in Foria gente ad cognomen Crassipe- 
dis, malleas in Poblicia ad cognomen 
Malleoli etc. sine dobio adiadont. Com 
baec rariant, qoemadmodam tn omni- 
bus bis tribus modis, ac praecipne per 
denarios Pisonum, sopra qoam credi 
possit, Tariant, notae sont monetario- 
rum, et diTcrsamm matriconu Ejos» 
dem generis notae mirum etiam saepe 
differont in nnmis Graecis, ac campii- 
mis in aureis Pbilippi II. , Alexandri 
M. et Lysimacbi, qaj» qui qoadam 
Teri specie explicare Tolet, aot nemo 
erit, aut cui caput tribus Anticjris in- 
sanabile est* 



JDe notii arithmetieis. 



Pro Kteris alpbabeti , de qoibas con^ 
tiouo egimos, in deoariis aliis occor- 
ront notae arithmeticae. Earom causa, 
et vsos idem, qoem literarnm diximus, 
et hae quoqoe postremis reip. tem- 
poribus omitti coeptae* Habentnr in 
Cossutia, Creposia, lonia Silanorom, 
MamiUa, aliisqae, ac praecipoe Piso* 
nnm Calpamiae. In Axia, et Maria 



Capitonum , qnae nolae sunt in anlica, 
repetontor in sTersa , qnod idem factom 
cum literis diximus. 

Scribontnr sic: VH. XV. LXXXXUH. 
CXVIII. eic. In bis obserTondae no- 
tae iL Tel >k, qoae non raro occnrront, 
praecipue in deoariis Pisonum» et Ti. 
Claudii. Bojus formae elemenu po- 
siu pro L, nempe nola nomeri qnin- 



a) Goth. aum. p.22^. 



AD NYMOS FAMILIARVM. 



19 



quageaarii, satis probavi Sectiooe L cap. Vt literae Graeca^, aic et immeri 

VI. 0. t« In denariia Ti. Ciaadii namero ii| hia namia habentur, aed in oma^ 

saepe praeficitar A, at: A. V. — A. gentia Volteiae, at: E. IB.KE. KZ. SB. 

XV. — * A. CXXIIL incerta caaaa« O0. etc. 



c A p V T vni. 

De ^18 in numis famiiianim in gepere. 



in tanta namoram hojaa claaaia copia 
a tot yariis magiatratibos , et per Tarias 
caosas signatorom necesae est, mnltipli- 
ces esse typos. Ea Tarietas habetor tan- 
tum in argenteis, nam aenei statos soos 
typos habent ■) , anrei osqoe ad L Cae- 
saris aetatem tix exstant ^). Ago aotem 
hoc loco tantam de Tarietate in typia 
principibaa, non in tjpis aiia^^tg^ de 
qaibos agemos infra. 

Pars antica , nt in Graecoram nomis, 
constanter capot aliqood offert sea na- 
rainis, sea genii, sea regis', sea perso- 
nae cnjospiam illostris , pars aTcrsa om« 
nis generis argomenta. Vtriosqoe par* 
tis typi aot capti sont ex indole aeta- 
tis, qoemadmodom denarii Tetostiores 
certos soos haboere tjpos, at dicemos 
alias, aot ex temporibos, ot Broti, 
Cassii, et conjoratorum nnmi liberta- 
tem amant praedicare, aot pro arbitrio 
magistratoam , qoi eos siTC in numinis, 
qood maxime obserTabant, siTC in gen* 
tis soae gloriam praescripsere. Molta 



argumenta sont Taga, neqne cansaa of- 
feront certas, cur hic, illcTe his po« 
tios tjpis prae aliis ati Toloerit, in qoae 
qoi coriosios inqoiront, inanes plerum* 
qoe, ac saepe frigidas conjectoras ad 
legentiom fastidium propinant. Exein- 
plo sit tTpns Victoriae. Constat, Vi* 
ctoriam fuisse proprium quinariorom 
tjpom, etiam qoando ^Tictoria relata 
non est, ex qoo dicti foere Victoriati* 
Constat etiam, stetisse Romae aedea 
Victoriae sacras, eamque non in bello 
modo, aed et pace obserTatam, neque 
solom ob impetratum beneficiom, sed 
etiam speratom. Qois igitor tjpom si- 
milem in nomA omnibos notis chrono- 
logicis destitoto ad certam qoandam 
Tictoriam aliqoa Tcri specie poterit re- 
Terre? Multi deniqoe sont tjpi non sa- 
tis sois attribotis' discreti , qood compri- 
mis saepe in capitibos anticae nsoTenif, 
molti cxplicatos ambigoi, et hactenos 
infelieiter tentati, et forte deaperati. 
Atqne haec princeps causa fuerit, 



•) Sect. L c. 11. %. 3. b) Sect. L c. IV. $• i. 



80 



rHOLEGOMENA 



cur eominentarios snos temperaTerint 
Yrsimis et PatinQS , et cum yerisimile 
nihil dicere possent, tnm malnerint ni- 
hil potias dicere, quam infirmis conje- 
cturis augere operis niolem* AHud visum 
YaillantiOy audacior egOy inquit ■), ni" 
hil omnino intactum mihi reiinquen" 
dum existimavi f ne jtudiosoi rei anti' 
guariae veiuti frustra hiantes dimittC' 
rem» Quo simul constitnto nihil est in 
isto nnmomm genere expKcande, quod 
BOn attentet, nibil tam planum ac sim- 
pleX| ceu in area n^mi Ikera, nomeros, 
sigillum , in quo non dignnm aliqoid ani* 
aiadTeruone Tideat; nam dixerat ali- 
bi ^) : nihii enim in denariis sine causa 
apponitur. Ergo cnm Tictoriam Tidet, 
norit indicare Tictoriam , propter quam 
ea m numo proponitur , cnm caput Apol- 
linis, indicantur ludi Apollinares, cum 
Cereris, Cerialia, cum Magnae Matrisf 
Megalesia, ipsum adeo annum, qnosin* 
guli numi cnsi sont eorumque auctorem 
tam confidenter definit, tanquam haec 
omnia numi ipsi disertis Tcrbis eloque- 
rentur. Eodem exemplo Ha?ercampas 



opus suum de familils a Morellio di- 
gestis ^d eam, qnam Tidemus, molem 
promoTit, quae sola absterrere hnjus 
possit scientiae studiosum , qui cum ma- 
gnam partem Tcrsatur in refutando Tail- 
lantio, ac deinde snas prodit conjectu- 
ras non raro aeque infirmas, atque ad 
fastidium Terbosas, fecit, nt pro nnis 
binas habeamus misere exhauriendas. 
Si pndebat eruditos Ilviros, aliqua ae 
nescire profiteri , oportuerat meminisse, 
Tel ipsum illud, scire, quid sciri ne- 
queat, magnan^ esse scientiae partem, 
et Socratem , ut est apud TuUium c) , 
ideo ab ApoUine oqinium sapientissi- 
mum esse dictum, quod id unum se 
scire est professus, se nihil scire« 

Taria aetate Tarii placuere tjpi, de 
quibus nnnc agere supersedeo , quia ar- 
l^umentum istud plenius perseqnar infra 
capite XTIH* , in quo agam de chronolo- 
gia nnmomm familiarum. 

Haec in genere de tjpts praefsri Ti- 
sum* De singulis agetur in numis ipsis, 
tnm etiam per capita proxime sequen- 
tia. 



C A P V T IX. 

De capitibtts partia adversae. 

jL/eornm dearomqne eapita cum ex li* satis cognoscimns. Lineamenta cum 
neamentis, tmn attribntis plerumque adcorate expressa non sunt, nam attri- 



a) Praefat. %. TIIL b) Tom. L p. 293- c) Acad. quaest. L. L c. 4. 



AD nVMOS FAMILIARVM. 



»t 



hnUt ^.nonmiBqaam cnm ploribns snnt 
commnnia,* dabinm saepe relinqaont, 
an eapnt lanreatomi et barbatom Io« 
Tis sit censendom, an Neptanii an Ae^ 
scalapii, qoi omnes et barbam promt» 
semnt , et lauro se induerunt« ' Qnin et 
seKtts Bonnnnqaam diEGcuIter discernip 
tar« Capot juvenile hedera coronatnm) 
ntrom Bacchom, an Baccham dicas, 
minns saepe expeditam. Dobitator ab 
andqnariis » sitne caput galeatnm , qnod 
est in denariis Satrieni, Martis, an 
Palladis» Yidemns etiam altribiila, 
qnae oertis diis saltem ex recepto more 
non eompetunt, ut diadema datom Apol- 
lini pro laorea in denario Coponiae, 
Bomana snperstitio, eum Tirtutes, et 
Titia consecravit, geniorumque exercv» 
tum aluitj in lis fingendis non modo 
Tagis nsa est atlribntis, sed etiam in 
his ipsis parnm sibi constans fuiU Sic 
caput Libertatis, Concordiae etc. Tariis 
Tidemus modis effictum, aut etiam 
idem capitis cnltus, eadem oris linea'- 
menta plnribns diis geniisTe. tribuuntnr 
inler se maxime diTcrsis. Qoare nisi 
adscripta ipsa sint nomina, jure saepo 
dubitabis, an laureatum mnlieris capnt 
Salutis sit, .an fldei, an Concordia^» 
Quae hic commemorare operae pre<» 
tium Tisum, ne in definiendis incertis 
bis capitibus, quod operose et inatill- 
ter fecere alii,. operam perdamns« 
Qaamobrem gratam me multisrem fa* 
ctnmm confido, si catalogum propo» 
suero eomm capitum, quae spectato 
cnltu ad plures possunt deos referri ant 



genios, aut quae mlnns certam habeat 
appelUtioaem* 

^ Capita virilia^ 

Caput juvcnile diademaium eincin^ 
nis ad perpendiculum dependeniidu^ ^ in 
Caeoslia* btud Havercampna dei Tvinm- 
phi eenset •) , et probat ex nunua Clan^ 
diae , et Fabiae , in quibns ad siiailo oa* 
put additur T, nempe Triump^i litera 
princeps» Yernm hi denaril simt Gol- 
iziani. Caput simite in Mareia, et Pom- 
ponia dicit ApoUinis, eni sententiae fa- 
Tere Tidetnr deoariua Yaleriae, ia qno 
simili capiti imminet astram. 

Caput juveniie laureatum cincinnis 
ad perpendicuium dependentibus addHQ 
HO/ioj, in Fofia» 

Caput laureatum barha in cirufinnos 
contorta^ et ad perpendiculum pendente^ 
in Caecilia. Yaillantio Neptuni Tidetnr, 
HaTcrcampo IotIs Terminalis, qnia tri- 
dens abest , et in aliis similibns ejnsdem 
gentis juxta est capnt aquilae cnm sce^ 
ptro. In Memmia propter aimilo capnt 
legitur QVIRINVS. 

Caput diadematum barba^ et capil'- 
lis in cincinnos contortis, et ad perpen-- 
dieulum pendentibus^ in Terentia. Alii 
Quirinnm, alii loTcm Terminalem dicnnt. 

Caput juvenile diadcmdtum aiatum , 
in Calpnmia. HaTeroampns dei Termini 
dicit nnlla certa ratione. 

C(^ut juvenile iaureatum alatum^ 
pone tridenSi in Iniia Bursionnm. Ha* 
Tercarapns Triamphnm dicit, Yrsinus et 



Fag. 46. 



82 



FR0LE60MENA 



VaillantinB Mercniii« ytrunupie minns 
yerisimile. Vide mea ad hnnc nnmum 
observata. 

Caput diadematam barbatum ^ia* 
tum , in Titia , incertnm cnjns. 

Caput juvcnile diadcmatum cum ca^ 
pilUs ifutar ^polUnis cum^ aut Hnc 
ojtro , in -C^ponia* Propter astnim &a« 
▼ercampns ApoUinis pntat, Yaillantias 
Tibnrti Tibnris conditoris. 

Caput juvenilc nullo alio cultu^ ad- 
jcribiiur fiOMORI in Onrmia. 

Caputlaureatum tantum^ instarjdpob' 
linis, addito HONORI8, in L<dlia. Ca- 
p«t simile, sed retro< trepaeom , addito 
TRIYMPHYS, in Papia. 

Caput juveniie nudumcapiUatum ceu 
^poUinis^ retro sceptrum^ in LiYineia* 
Harercampns Apollinis wgis dicit, Yait* 
lantins, genii P. R. Res incerta* 

Caput diadematum barbatum^ pone 
soeptrum^ addito Genius P. R«, in Cor- 
-nelia Lentnlomm. 

Caput barbatum tectum galea^ cui 
palmae ramuseulus adjigitur^ in Yetu- 
«ia. Simili galea tetgilnr Yirtns^ de qua 
articolo segnente. 



Capitu mutiebria^ 

Caput nudum nuUo cuUu , nisi t/uod 
capilii retro in nodum Ugantur^ Inzta 
lcgitnrMONETA inCarisia, LIBERTAS 
in Cassia «t lunia, PIETAS in lunia, 
SIBYLLA ifli Manlia. 

Caput cum solo tutulo^ qno nomine 
intelligo fasciolam, quae snpra frontem 
tnrget, qnamqne nimbum dicere possis, 
de quo alias. Sic Yenns passim in nu- 
mis I. Caesaris fingitnr* In Egnatia 



colio inbaeret Cnpido. Propter siilule 
caput in Piaetoria legitur MONETA* 
In genle Annia «a rox qnidem non ad« 
ditnr^ sed^adstitnta in plwisqne bilanx 
lunonem Monetam commode indicat. 
Additnr LEIBERTAS inX^assia, et Cor- 
nelia. PIETAS in Herennia, 8ALYS 
in lunia Silanomm. 

; Caput laureatum tantum^ scripto 
juxta SALYTIS in Acilia, FIDES in 
Lioinia, CONCORDIA in Yinicia. Ha- 
yercampns caput simile in Cassia, et 
Considij^ Libertatis pntat, Exstat et ai» 
mile caput in adversa parte nnmomm 
Pomponii Musae, qnod aliiMnsae capnt, 
▼erius Mnsamm matris alii^ntant» 

Caput laureatum cum tutuUh Sic 
^comparet Yenus Erycina in Considia* 
Yenerem Yictricem eo in Aemilia in- 
dicari putat.fiayercampus. 

Caput diadematum. In Cestia et 
Plautia Yaillantio, et HaToroampo Ye- 
^us ,est, -ut et caput illud<, quod cnoi 
diademate satis lato compsret in lulia 
apud Morellinm Tab. 3. n. YHI. 

Caput Vffiatum cum^ aut sine iutuio^ 
4fui nullo discrimine jam adest^ jam 
omittitur^ juxta CONCORDIA in Ae- 
milia, Didia, Fonteia, Mnssidia, LEI- 
BERTAS in Cassia, YESTA in Cassia. 
lunonis Monetae ab Havercampo dicitnr 
in Crepnsia, et Mamilia nullo idoneo 
argumento. In Rubria Tidetur lunonis 
ob adstitntnm pone sceptmm. 

Caput veiatum laureatum cum mo^ 
dio in vertice, in Innia* Havercampns 
dicit Pietatis, et nullam rationem adfert. 

Caput pampino redimitum , in Cas* 
sio. HsTercampns deae Liberae dicit. 
Hacc eadem est cum Proserpina. ^ Dn- 
bito, sitne baec nnqnam pampino usa. 



JLD NVMOS FAMILIARVM. 



83 



CapiU eerona querna redimitum •£• 
fort Teniu in aonnalUa loliae. 

Caput tectum pilco irutar Atalantae 
in numis Aetolicis fin Antonia ei Plan*^ 
cia. Non aatisfacinnt rarioram de hoc 
conjectnraee 

Caput^ cujus crines pluribut jHor 
mentorum circuUs cottigati junt^ in 
Carisia, et Yaleria. Censetor Sybillae 
nolla idonea cantli. 

Caput tectum Jgalea cui palmae ra^ 
musculus a^ytgitur. la Aquillia joxta 
•cribitor TIRTyS. Simile capat est in 
Axiai lolia L* Gaesaris, Licinia, La* 
tatia, Minada, Poblicia. Este malie* 
bre, docet addita inaaria ia» Carisia, et 
Manlia. Simile capat est in Yeturia, 
sed cum lucalenta barbnla. At constat 
eiiam , Romanoram genios , ut olim Ti- 
resiam, Tariasse sexum. Sane Honos, 
quem praecedente articolo. yirum Tidi- 
mus, in numo Galbae inscripto HONOS. 
£T. yiRTYS sUt calta.muIiebrL Idem 
passus est Bonus Eyentus,.. ut Tidebimns 
in denariis Scriboniae. 

Caput mulieire galeatum alatum. 
Esse capot iPalladis, capita seqaente 
probare contendam* 



yiierunt, quibas aut nulli ad« 
hoc signati numi, aut nonnisi aenei# At 
neque numi, qui ezbibent capita L« Sal« 
lae, Pompeji Rnfi, Pompeji M», alio- 
rumqne, quorom aetas in extrema reip. 
tempora incidit, coaeri snnt iis, quo- 
rum ezhibentur capita, sed a iiliis in 
patrum memoriam signati* Quod ut 
rei ibonetariae praefectis permissum, 
ita Tetitum, Tiyentis caput in nnmis 
proponere, quod istud omni acTO re- 
gium, et principatus certissimum indi- 
cium est habitum. Primus erat L Cae- 
aar, cui istud. ez S. 6. indoltum fnit, 
nt obserrabimus ad ejus numos, atque 
iatud etiam ez 8« C. permissum fuisse 
Pompejo, adserit Patinus *), sed qua 
auctoritatet Deinceps nallo quidem, 
quod constet, permissu publico istud 
sibi jos sumpsere Sez. Pompejos, M« An- 
toniua, et L. Aatonius fratres, M. Lepi- 
dus^ Octarianua, atque ipse libertatis 
amicus M. Brutus. Sunt etiam in his nu- 
mis capita regnm ezterorum, Philippi lY, 
Macedonii, et Bocchi Nomidae, sed 
qui propter gloriam domesdcam ez alie- 
no traducti fnere a Marcio Philippo , et 
Comelio Fansto Snllae filio, ut in horum 
denariis dicetur». 



Aliqua etiam de capitibus regum, 
Tirommqne illostrinm memoranda. Cum 
yideris capita Quirini, Numae, Anci, 
primonim Romae regnm, aut Bruli 
primi consnlis, Ahalae, aliorumTe, qui 
prima reip. aetate Tizere, ea a poste- 
ris memoriae, ant obserTantiae causa 
numis illata teneto. Nam iis illi tem- 



Catalogom deorum deammque, qoi 
in his numis occurmnt, et qoo fuerint 
hdiitn, hoc looo describere soperTaca- 
nenm puto, quia Romanae mytholo- 
' giae in plerisqae cum Graeca conyenit, 
et quae illi sunt propria, per ipsos nu- 
mos docentur, et peti poterant ez in- 



«) Ad Suct. pag. 66- 



L 2 



84 



^ROLEGOMENA 



■ 

dice haic rolumlni subjecta. Ikic ta^- liebri galeato alato , de quo iniki con* 
tnen disttdi concroversiam de capite mit* tinuo sermo. 



C A P V T X. 

De capite muliebri galeato alato. 



ude a principio sigtrati argenti par- 
tem ejus adrersam occupavit capot mu* 
liebre galeatum alatum, idque non in 
denariis modO| scd et quinariis, et 
sestertiis, paullatim etiam aiioriMB deo^ 
rum imagines admissae, deniquo post 
saecuU ab urbe condita TII. dimidium 
penitus neglectnm est. Esse caput deae 
Romae primi artis nostrae magistri 
constanter credidere, taatumque ya- 
lait tma auctoritate nixa opinio, ut 
multomm eam annorum intervallo nemo 
in dubium vocaret, et in sua singuli 
Boma, velut religione obstricti, con- 
fidenter acqoiescerent. Primus abbas 
OliTicrius ausus est inreteratum |udi- 
cium impugnare, praeclaris usns ad 
fidem faciendam argumentis *)• I. Ni- 
bil, ait, probare adjectam saepe ca- 
piti Tocem ROMA, nam illam jungi 
etiam capiti Apollinis in Caecilia, Fa- 
bia, Postumia, Herculis In Cornelia, 
Saturni in Memmia etc. II. In nollo 
▼etere monumcnto, quod certam dat 



Remae effigiem, qjaalia isunt plniima, 
praecipuo in numisy ejns deae galea 
alata est. IIL In nnmis, quos Samniti- 
cos statuimus i et signatos tempore belK 
socialis , simile babetnr caput. An vero 
jurati Romae bostis g.enium urbiB ini- 
micae sua in moneta signaTerint? Haec 
argumenta satis per se Valent ad asper- 
nandam TCterem sententiam. Superest, 
ut, cttjus caput illud sit deae edfigies, 
iquod facere neglcxit praeclams OliTie- 
rius , constttoatur. 

Ajo, esse Palladefli. Hanc quo mi- 
nus agnoscerent antiq^arii, Tetabant, 
credo, adstitutae alae. At non reile- 
xere animum , aut idoneis monnmentis 
destituti nesciTcre, Palladi {requenter 
additas fuisse alas, easque illi jure 
competere. Mitto insignes gemmas, 
quae MinerTae galeae alas addunt, 
apud Begerum ^), et Zanettum ^), etsi 
hic, quo saepe hodicque peccari ride- 
mus, Alexandrum M. pro Pallade di- 
xit. Mitto etiam eam sic propositam 



a) Saggi di Cort. Tom. IV. p. 13$. b) Thcs. Braad. T. L p. «vQ. c) Dactjrl. num. 2. 



AD NVMOS FAMILIARVM. 



85 



in namis nrbiom longios ab urbe Roma 
dislantinmi: nt ]\(orgamiae Sibiliae *), 
Sjracnsamm ^), Camarinae Siciliae ^}* 
At babea capur galeatnm alatum in co- 
pioab nnmis yicinae Graeciae M. , Thu« 
rii, Metapontiy Yeliae, in qnibus nemo 
erat hactenna, qai praesentem Miner- 
Tam inficiaretnr. Ingreditnr etiam alata 
in iasigm nnmo anreo regis Agatho- 
clis ^), ct in nnmo insulae Neae prope 
Lemnnm «) , et alatam exhibet insignis 
nnmns Domitiani cnm mentione consn- 
latos XyiL , qni est in mnseo Caesareo* 
Qoam alatam docent monumenta, com- 
probant etiam Tetemm teitimonia, Cor- 
nntns de Pallade ^, nrs^wyi iffa^it^ctfy^ 
rui^ Sta ro o^vf^of nui afMirafio^Kof r»9 
fr^a|ff«y, alats Jingitur^ quod ea ne* 
gotia i ifuac' iusii]rit , celerrime proce* 
darUy nec utto mosBo impediri fueant^ 



Nolo recoquere, <|nas aoctorital#s aliaa 
ad citatum Agathoclia nnmnm comme- 
moraVi. £st nimimm Minerra Victrix, 
aut MinerTa Victoria, quaa cumpri- 
piis Athenis nomine Nixj^^^ti, aut etiam 
Nixi^; cultam liiisse, in Athenamm mo* 
neta aenea large ostendi. Crgo in ar» 
gentea quoque Romanomm moneta, 
cum Palladem alatam conspicimus, Vi- 
ctrix intelligenda est. Atque hanc ti- 
detur reapexisse Cicero, cum ait: JUi^ 
nerva quinta PaUantis^ • - ^ cui pin» 
narum talaria adfigunt S). Nemo mi» 
relor, adeo singnlarem Palladi a Ro- 
manis ; et constantem honorem habitnm, 
cum eam pnblice ipsi Innoni praelatam 
Toluerint, qno de^ argumento latina 
agam in nnmia Vespasiani ai annnm 
V. C. 834. 



C A P VT XI, 

De g«niis« 



^ecundum deos, deasque prozimnm 
locnm obtinent genii, qno noinine in« 
telligo L ima^nes regioni, popnlo, 
nrbi tribntas, siTO illae aliud non fne* 
rint, qnam allegoriae ad signific^ndam 



proTinciam , nrbemTC ex eamm indole, 
causisque inTcntae , siTC illis rcTera coe* 
lestes quidam, sed inferioris ordinia 
praesides sunt intellecti* H. Virtnies, 
nt: clementiam, fidemf pietatem etc* 



a) Princ. Turr. Muc. in num. Sib, b) Ibid. Tab. LXXIV. n. 9. c) Paruta ub. 123. 

U.B. d) Mus. Caei. •) Pellerin Rcc. UI. p. 86. f) de Nat. deor cap. 20. i) ^« 
uat. dcor. iL.III. c.^S. 



86 



F&OLEGaMBHA 



aut qoaeciiiiqae in bonis patantnr, ne- 
qae in nostra^ sempw potestate sunt po« 
aitat ntr fortonaHi, honorem, liberta- 
tem, aalutem, triumphum, valetudi- 
nem. III. Vitia, et mala, ut: pallo- 
remi pavorem, fd>rim etc. Haec et 
similia, qaorum in TOteram moaumen- 
tis icones yidemut, non nndaa semper 
faisse ^^fT^CfKOiiag ^ sed coelestis na- 
tnrae habita* inde patet, qupd eorom 
honOri aedes sacrae perinde ac diis ipsis 
constitatae-fuerunt. Harum aliqaas, Yir- 
tttti , Honori , Henti , Tariaeque Fortu- 
nae dedicatas recensent Cicero ■),. Plu- 
tarchus ^) , et luTCnalis ^) : 

Quandoguidiifn inter noi htnctU" 

sima divitiarum 
Majestas; etHfunestapecuniatemplo 
JSondum habitcu^ nullas numorum 

ereximus aras^ 
Vt eoUtur Pax , atque Fides , Ticto- 

ria, Y^rtus, 
Quaeque salutato crepitat Coneor* 

dia nido» 

Tide plura excmpla in P. Victoris libro 
de regionibtts Ilomae. Huc pertinet, 
quod ad fratrem Quintam scripsit Tul- 
liu8 <^) : Quare quoniam in istis urbibus 
cum summo imperio et potestate versa' 
risj in quibus tuas virtutes consecratas^ 
et in deorum numero collocatas vides 
etc. Atque hoc modo non Romani solom, 
sed et Graeci sic Oljmpum noTis colo- 
nis, dils sane secundum Plautum minu- 
. tis et patelariis , unpIeTere , nt }are apud 



Lncianam conqoereretar Vomos^), ne- 
minem jam majeribas, TeteribasTO diis 
yelle sacrificare, sed heeatombas propo- 
nere Yirtuti, Natarae, Fato, Fortanae 
recens eoelo iilapsis, at ambrosiae, et 
nectaris seztarium jam mina emi propter 
conTiTamm promiscnam multitadinem. 
Qoanqaam ferenda fuit quodammodo so- 
perstitio,. quae Tirtatibas honorea diri- 
nos impertirit; Terum qaae alia mafor 
insania , quam quae Titia ,.morbos, larTas 
dib aequiparavit? Qaae qaidem religio 
Teteribus ipsis altioee quadam mente 
praeditia indigna, et intolenanda Tisa est. 
Testis lex , qaam' Qoiritiom sapientissi- 
mos sanzit f): ^st oUa^ propter quae 
datuK homini adscensus in coelum^. JUen- 
tem^ Virtutem^ Pietatem , FUkm eaTumr 
gue laudum delubra sunto. Nec uUa vir 
tiorum sacra solennia obeunto, . Qoae 
deind^ Tcrba paullo infra sic ezplicat s): 
Bene vero^ quod Mens ,. Pietas , Virtus^ 
JFtdes consecratur manu^. quarum ont' 
nium Romae dedicata pubiice tempia 
suntj utj iila qui habeant {habent autem 
omnes boni) deos ipsos in animis suis 
eoUocatos pulent. Ham iUud vitiosum 
^theniij quod^ Cylonio scetere expiato^ 
Epimenide Crete suadente^fecerunt Con* 
tumeliaefanum^.etlmpudentiae* FirtU" 
tes enim^ non vitia consecrare deeet* 
Araque vetus stat in palatio Febris^ et 
altera Esquiiiis Malae Fortunae dete* 
stataeque^ quae omnia efusmodi repu* 
diandd sunt. Laodat continuo Salotem , 
Hbnorem, Opem, Yictoriam, Spem a 
Calacioo consecratam, Fortonam hu- 



a) De Nst. deor. II. 25- b) de FoH. Rom. p.m. 318^319. ' c) Sat I. t. 112. d) L. I. 
«DisL I. $. 10. e) Concil. deor. sub fin. f) de Legib. L.II. c.8« g) Csp. il. 



AD NVMOS^FAMILIARVM. 



87 



juice dieif et Betpicientem , Fortem 

Primigeniam. Addere poterat exempla 

extema, Impietatisi et Nequitiae aras , 

Aai^Miag %tu Ua^a^Ofua^^ a Dicaearcho 

qaodam pablice erectas ^), Yorackatify 

AiiifPcticYstt^ in Siciiia delabram ^). Qaan- 

qaam non deerant TCteribua speciosae 

caasae, qoae institnti insaniam excosarent. 

Sant apud Lacedaemonios , ait Plotar- 

chos «), non Tlmoris modo^ verum^ Mor* 

iu etiam^ Rijujquoy atgue aliorum ejus^ 

modi qffectaum templa. Timorem autem 

ttenerantur^ non quod^ sicut guoi alios 

detestantur genios^ noxium f?utent, 

sei guod remp* cumprimis timore conf 

tineri arbitraniur. Talerios Maximos, 

quo loco tria Febri in orbe erecta tem-' 

pla enarrat, addit, eam ad minos no- 

cendom templis coltam ^). Tide simi- 

lia apud Piiniom •)• Sed enim argomen- 

tom istod in prolixam dissertationem 

patens has commelariomm angostias fa- 

stidit. En catalogom geniorom ex no- 

mis familiarom contextom secandom 

triplicem divisionem, qoam proposoi, 

qoi maximis potest accessionibos aogeri, 

si addator geniorom agmen in serie 

imperatorom propositom, sed qoi sont 

alterius loci. 

< 
Genii regionum^ uriiUm^ popularum. 

jtfrica. GenioS stans miro coltu, 
addito G. T. A., rel capot moliebre 
elephanti exoyiis tectom, in Caecilia 

Metelli. 

Alexandrea in Aemilia LepidL 
Hlspania in Postomia. 



Italia in Fafia. * 

Roma in Fofia. £)as effigies obyia 
in nomis iroperatorum, ut Neronis etc. 
• etiam in Graecis. 

Genius P. R. Caput barbatum diade- 
matum , pone s^eptrom, addito G. P. R., 
aot ipse barbatos sedens seminodos, d. 
cornocopiae, s. hastam, in Comelia 
Lentoli Spintheris* Obnas est etiam 
in nomis autonomis sub imperatoribua 
signatis, qui sunt in incertis Morellii 
Tab. IL addito GENIVS. P. R. At 
se insinuavit adulatio, induit lii 
imperatoris, qui tum fuit. Ejus exem- 
pla fidebis in Augusto ad annum V. C. 
734, et in Galba* 

Boni genii* 

Bonus EventuSf in Scribonia. 

Clementia^ inSepallia* 

Concordia^ in Aemilia, Ponteia, Di'* 
dia, Mussidia* 

JtSdeSf in Lictnia» 

Fortuna P. R. Caput muliebre dia- 
dematom addito: F. P. R. in Arria. 
Fortunae Antiates^ et Fortuna Redux^ 
in Rustia. 

Hdnosy in Dnrmia, et Lollia, jun* 
ctus cum Virtute , in Fufia et Mucia* 

Lares sedentes, in Caesia. 

LidertaSf in Cassia, lunia, Ceraelia, 
Farsuleia. 

Pax , in Aemilia Bncae. 

Pietas^ cum tcI sine ciconia, in Cae- 
cilia, lunia, Herennia. Stans cum at- 
tributis, in denariis L. AntdniL 

Salus^ in Acilia, et lonia Silani. 



a^ Polyb. hist. XVU. 35. b) Athenaens L. X. p. n. 416. e) tn Agide et Cleom. p. m. 808. 
d) L. II. c. V. $. 6. e) H. N. L. IL p. 72. 



8« 



PROLEGOMENA 



Sors f ia 'Ptaetoria^ 

TriumphuSf inPapift'* 

Valctudo I in Aciiia. 

VirtuSf in Aqnillia. 1>8 ejut culta 
vide supra capite IX. in capitibas mu- 
lieram% langitur com Honore in Fufini, 
et Hoeia. 



Mali genii. 



Pallorf 'et Pavorf in Hostilia* Nalla 
praeterea alic ejoa g.eneri« absorda in 
numls. 



C A P Y T m 



I>e typis landom 



V etns est labes , et in Bomanis perml- 
gatai in generis antiquitate ambitiosioa 
gloriari ^ et si qua merita propria defi- 
ciant, majorom yirtute, ac laodibos 
pensare. Sit haec vanitas ferenda, cum 
vera snnt , quae jactantur , at com falsa , 
et ementita, aut aaltem nuUa certa ra- 
tionot sola plcrnmque nominis adfini- 
tate ttixa , tam demum hominem arces» 
sitis per Tim laudibos stolide tnmentem 
jure ridemus. Tametsi qoaestoosae 
saepe foere hee nngae; nam cum lo- 
lina Caesar se Yeneris abnepotem to* 
lit, qood ipse non credidit, istud illi 
profait apod rodem popolum , qui stu^ 
pet in titulis^ et imaginibuSf atqoe eo- 
dem coosilio SeToros imperator se M. 
Aurelio j^ridem mortoo adoptandom de* 
dit , nt olim dicetnr. Eam in popnlo in- 
saniam jam risit ai qnis alius sanas Cice- 



teatibaa^ 



ro, guanguamf ait ^), his laudatiorUbus 
(fonebres- intelligit) |. historia rerum no^ 
strarum est facta mendosior^ Multa 
enim scripta sunt in eisy guae facta non 
suntffalsi triumphi^ plures consulatus^ 
genera etiamfalsoy et a plebe transitio-- 
nesy cum homines humiliotes in alienum 
ejusdem nominis infunderentur genusj ut 
si ego me a M. Tullio esse dicerem , qui 
patricius cum Serv^ Sulpicio consul anno 
X. post exactos reges fuit^ Dizerat pa- 
lam I. Caesar in laodatione fonebri amitae 
laliae: amitae meae luliae maternumge» 
nus ab regibus ortumf.paternum cum diis 
immortalibus conjunctum est^. rum ab 
jtnco Marcio sunt Marcii Regesy. quo nc^ 
minefuit matery a Venere luliif eujus 
gentis familia est nostra ^). Haec prodi* 
gta com illostriores reip. familiae et Tcn* 
ditarent pnblice, et credi coperent, ae- 



a) In Broto e. i<{. b) Suet. io Cacs. 0.6^ 



AD NVMOS FAMILIARVM. 



«» 



quaqiMiii minini, ea a •criptoribus, ao 

praecipiio poetis , qiii opalentioram for« 

tniiam sectari lolent, publicit literarnm 

monnmeotis faisse propagata« Sic Hora- 

tias Maecenatem Tjrrhenis regibos inse» 

rnit *), Pisones a Numa Pompilio deda^ 

xil ^), Yirgilios 'Memmios, Sergios^ 

Claentios a Tetastissimae memoriaeMne* 

stheo, Sergesto, Cloantho deriraTit «)« 

Plara similis ranitatis exempla yide in 

namis M, lanii Brati« Qaid vero magis 

ridicalam oratione D. EUeronjmi , nar- 

rantis, sna adhac aetate exstitisse Ro« 

mae Toxotium qoendam , qai ab Aenea 

et laliis sangainem traxerit, ejusqoe 

uxorem Paalam a Gracchis, et Agamem* . 

none genns dacere? Tide haec laxias 

eiposita apad Spanheminm ^). Certe 

majori hornm parti, qai yili prognati ori- 

gine , snbinde potentiam opesqae coose- 

cuti sant, recte adplicaTcris illad laliant 

Aag* *) xtfi roi Ttcnf Jx uronofY fiaiyst^v 

fin^ ij cTxvrfa, nau fut /xa Hia m^ufuot 

9n YTodfy uS^iiTufru^ fJLHi Soitsif ivyaif^ 
fjLnii vTto riOf ifoKKm i^nofOfJM^iarSui rnro 
ro OfOfiA* ii ii 6 rwrHVCUig^SiuSi^ufJLifOsr^f 
xXif^y ti£ rnf ixyof^ iiuno^dfAiv^iis^ rif- 
r\sg Si ijiiii fiityu p^fiiff itui roig tlfXoTT/* 
iaig if roig H^caCKitSuig ini^ n/ig ivcyifiiug 
ufJLiKKufT^ui i et sane quomodo non jit 
abiurdum , coquum ^ vel sutorem , aut si 
mavisfigulum quempiam y cuiffopes sive 
ab artCy sive aiiorsum coliegit^ nondum 
tamen putari nobilem ^. neque apud- vul^ 
gus nominis esse conspicui ^ at ubi hu» 
jus fiiius successor haercditatem in ne^ 



potes transmiserit y hos continuo inso^ 
lescere^ et cum Pelopidis ct Heraciitis 
de nobiiitate contenderel 

Dixi haec caasa namonun hojos clas- 

aia, in qaibos, qoi eos mallep sabje* 

cere, saepe antiqaa gentis snae decor» 

ostentant,. qaae si ex cjclo mythico 

deprompta sont, saapte fallant, stn ex 

prima rei Romanae aetate , oppido su- 

specta possunt haberi. Fabolosa saot: 

lulii a Yenere orti, in qaoram numis 

perpetnas haec amoram dea typus, 

Anlonii ab Aatone Hercalia socio da» 

cti,. cojas caosa leo in M. Antonii III- 

viri namia signatns putatar, Mamilii a 

Mercaria et Ylysse oriandi, ex qoa 

caasa atriasqoe imago in Mamiliorum 

monetam Tocata» Sospecta santi Cal- 

pamii et Pomponii a Num» profecti, ob 

qaod Numam in denariis exhibent; M* 

lanias Brotas, is, qoi Caesarem occi- 

dit, a Brato, qui reges ejecit, ortus, 

propter qood hajas ille effigiem in no- 

mis jactat, qaa de Tanitate in hujas 

moneta late agetor. Qaae ut Tcra esse 

possant, sic, qaod urbis exordia Cim« 

meriis sunt tenebris inyolata , pro yeris 

adfibrmari neqaeunt* Nam, ut ex ye» 

tere anctore Clodio refert Plutarchas Ov 

yetusta Bomanoram acta, cum orbs a 

Gallis exscinderetur, suntabolita; quae 

Toro nonc manibus teruntur, conscripta 

fnere a nonnollis in gratiam certorum 

hominum in nobilissimas familias et 

gentes, a quibus alienissimi sunt, pe- 

netrantium. 

Aliter se res habet ^ cum decora pe- 



i) Caim. L. III. od. 29. 
P«S48. e) Oralll. p.8l. 

{roi. r.) 



b) dc Arte t. agr. 
f^ in Numa^ sub init« 



c) Aen.V. ItT. stq. d) Diss.XIf. 



M 



90 



i^ROLEGOBLENA 



tuntar ex ytemiore aetate, et yeritati 
historicae magia amicay «t cam Manlii 
Torquati in numis proponant torqaem, 
Marcelli loTcm Feretriam , Aemilii lie- 
pidum tatorem regis Ftolemaei , Faastas 
capat Boeclii Namidaram -regisi et le* 



gartham Tinctum, qaae iaere patris 
Sallae laades. <<^aae -facta illostriacam 
ex eerta historia deprompta sinti fidem 
eertam dbtinenti eoqae delectant ma^ 
gis, quod, quae nafraTit lustoriay ocu- 
lis picta objiciant. 



c A p V T xm. 

^^ ^j:p^ ^^^ adlusione ad xiomen. 



JN on raro in hac numorum classe -Tide- 
mus , ab iis , qui eos feriundos cura- 
Tcre, seu toto tjpo, seu sigillo aUquo 
solitario ad familiae nomen adludi, quod 
sane unus urbanus jocns leporque sua- 
serit, perinde atque in Plutarcho legi- 
mus *) , Ciceronem Siciliae quaestorem 
dono argenteo, qued diis .dedicaturus 
erat, priora dno nomina M. Tullius in- 
scribi, et juxta .cicer insculpi curasse, 
quod esset yice cognominis Ciceronis. 
Eodem modo Graeci qnoqoe in nuniis 
suis non quidem ad nomina inscripli 
magistratus, sed ipsarum urbium saepe 
adlusere. Sic Selinuntii Siciliae in iis 
Jinxernnt folium selini, Sidetes Pam* 
phjliae malum Punicum, Graecis cr/^i^, 
Cardiani Thraciae cor, Graecis ^uf^Sia^ 
Clides insulae Cjpro Ticinae clarim, 



Graecis xXd^, "SLelii Cycladum malum, 
atque istud adeo securi| at saepe urbis 
mentione abstinerent, satis eam hoc 
lusu indicatam existimantes , ut fecisse 
Ciceronrem yidimus. Quin et in nuteis 
infimi aeTi.Leonis I. Ang. tjpo leopis 
ad nomen adlusum est. Idem hodie- 
que in scutis nobilium obtinere nemo 
est, qui ignoret, quae propterea Galli 
armes parlantes commode appellant. 
£n harum in numis praesentibus praeci* 
jtua exemplas - 

Malleus capiti Yirtutis imminens , in 
Poblicio Mallcolo. 

Malleus alterius formaCt dictus Aci^ 
jculusj in Yalerio Acisculo. 

Flosy in Aqaillio Floro. 

Pes hpmanus , in Fnrio Crassipede. 



a) Vita Ciccr. sub init. 



AD NVMOS EAMHilARVM. 



91 



Phaethontis sorores in lariccj nmU- 
taei in Acooleio Larucolo. 

MnreX) ez qno purpura oonfit, in 
Forio • Furpureonc» 



Septem triones^ in Lncretio Trioncm 
Saturnus^ia Sentio Saturninc 
Musa 8tta»| in Pomponio ilfifja.' 



C A P V T XIV. 

De eigillis solitariis»- 



Vt praeter epigraphen principem ha- 
bentnr in his nnmis Kterae, ant nnmeri 
sClilarii, sio etiam praeter tjpnm prin* 
cipem minnti per aream typi, qnos si- 
gilla solitaria appello* Petnntnr ex om- 
nibna tribns regnis, re sacra, militari, 
domestica, qnacnnqne', mira rarietate, 
praecipne in gente Papia, Roscia, Cal- 
pnmta', et plernmqne insigni in arcto 
Tolnmine artificio, snntqne Romanr, 
qni Graecomm omnia imitari selel>ant, 
nnmos Sjracnsaram, Neapolis Campa* 
niae, Philippi IL, Alezandri M;, Ljsi- 
machi, in qnibns eadem sigillomm £re- 
qnentia, hand dnbie imttati. De eomm 
cansis idem esto jndicinm , qnod de can- 
sis literarnm epithetaram, de quibos 
egi oapiloYIL £• 4« Cnm sigillnm in 



nno eodemqne nnmo constanter idem 
est, ac inyariatam, tnm iilnd siye tjpi, 
siye famfliae causa , qnae nnmum f^iit, 
additnmnon dubitemns* Ita ciconia ad- 
ditnr capiti Pietatis, cujus est sjmbo- 
lum. Pes humanus, ant mnrer comps- 
rent in- nnmis Furiae per causas, quas 
eapite praecedente exposui, etsi sunt 
aliqua significationis ignotae , ant ambi- 
guae, nt ayis in denariis Fabiae, ant mns 
-in denariis Ti« Qninctii; Cnm rariant, 
snnt,, sicut literae solitariae, indicia ya- 
riamm matricnm , ac tum nonnisi raris- 
sime aliquem cnm numo ipso nexum ha* 
bent, qnalem y. g. facit tabella inscripto 
PAPr in numis gentis Papiae, ad indl- 
candam legem^Sapiam. 



VL 2 



$2 



FROLEGOMBNA 



C A P V T XV. 

De typis permutatis. 



J^reqaentcr aocidit in moneta Romana^ 
iit pars numi unias jongeretar cam parte 
nami alterias. Ejas ezempla copiosa re- 
periantar in namis imperatoram. At ne- 
qoe rara sant in hac namorom classe. 
£ii paooa apecimina , neque enim nea 
obTia son^ in singalis maseia* 

C. EGNATYLEI. C. F. Caput jipoU 
linii^ infi^a Q. 2 T. CLOVLL Ficto- 
rim tropaeum cordnans* ^^ain aabaer« 
j(Mtt8. Caea.) 

Male cam adfersa Egnatoleii •ociata 
eat aversa Claliit at ^llati atriqae dena- 
rii docent. 

RTFYS* & C C€^ut lovis. 1 Q« 
FOMPOSIL MYSA. Mulier stans d. cla- 
vam^ j, personamm {MorelK ia Fonpe- 
ma«) 

Antica pertinet ad Q. Foaponioai 
Rafam, arersa ad Q. Fompeniam Mi»- 
sam , at yidere est apud Morelliam* 

Caput muliebrCflauroatum^ retro lyra 
X L. 8CIF. ASIAO. {sic) luppiter fut- 
minans in citis quadrigis. (Mas. Caes.) 

Adyersa petita est ex denariis F. Clo- 
dii, qai est apad Morelliam in gente 
Claadia Tab. II. nam. i. Aversa nota ex 
denariis Scipionis Asiagenis. 

Commnnis praeceptoram nostrae ar- 
tis sententia est, aimiles permntationis 
casns tribaendos oscitantiae monetario- 



rnm, natrlces nonnanqnam alienas te- 
mere snpponentiam. Demas, istad ac- 
cidere facile potaisse, cam in eadem 
officina nami diyersoram hominam casi 
faere, et qaidem aat eodem tempore, 
aat saltem annis non magnopere liiTer- 
gentibns, qaae labes obm est ia na- 
jnis Titi, et DomitianL At qaid, cam 
tempora aimio distant, nt in anmo ex 
bic descriptis tertio, cajas antica debe- 
tar aetati IUyiroram, ut dicetor in na- 
mis Clodli, aversa anne Y. C. 664, 
qui Illviroram aetatem saecalo inteigro 
com semisse pnaecedit? Ajnnt, ab iaca- 
riis operis arreptam reterem matricem, 
qoae in officina serrabatar, et aovae 
rationis bueio iniqae sociatam. Dara 
enimYero eratio^ ac nonaisi effagii ae- 
eessarie f|aaesiii loco patanda. Molo 
tamea illam Texare moroaias. At qoa 
qaaeso ratiooe explicabaat namoSt qaos 
coatinao describam: 

SYLLA. COS. Caput SuUae dieta^ 
toris. X BRYTVS. Caput barbatum 
Bruti primi consulis. (Morelli in Corn. 
Ub.!V. lit.A,) 

Q. METEL. PIVS. Caput /aurcatum 
barbatum. X CAESAR. Aeneas jinchi* 
sen efferens. (Morelli in Caecii. tab. II. 
lit. E.) 

MAG. PiyS. IMP. ITER. Caput Nep- 



AD NVMOS PAMILIARVM. 



95 



iuni. X IMP. ITER. JVopaeum. (Mo- 
reUi in Ponpeja T«b. L lit. D.) 

Adversa nami primi ett ejas deDaria, 
^em (^» Pompejas Rafos in memoriam 
Sttllae et Pompeii Ruii cos., aTorooi- 
t{ae aooram Romae aignavit, Aversa 
ad eot denarios perliaet, qnoa M* Bra- 
toa eaeao dictatore tempore illati aibi 
a UlFiris belli procal ab ori»e feriaB- 
doB caraYit* Qaae ergo foriuna ma- 
trices tantis inter se interralUs distaa- 
tes soeiafit. ^ 

Adrersa nami U. est eomm pars n«- 
morom , qoi signati snnt a Metello Scir 
pione tempore belli, qaod isin Africa 
adTersos Caesarem instaoraTit* Ayersa 
est ex cognitis denariis L. Caesaris. In 
hoc namo Havercampas certam ma* 
tricom permatationem Tidet. At qao 
istad pacto Terisimile, com Caesaris, 
et Scipionis ofRcinae oppido distarent, 
illiasqoe nnmi haud dobie ferirentar in 
orbei httjos in proyincia Afirica sibi 
obnoxia? Ad haec Caesaris id genas 
denarii Tidentur praecedere tempos, 
quo imperiam Scipio in Africa ob« 
tinuit; nam eornm, qai Caesare jam 
dietatore signati sant, alia fere «st £or- 
■la, ^ iascriptionis lex. Quod existt- 
«aat HaTercampasi direptis Scipionas 
caatris e^as monetae matrices ia Caesa- 
resoaoram manas deTenisse, et istadlM* 
)m «rroris aM>n«tariis oecasionem do- 

se, in frigidis ooBJecloris pato, coi 
cordat«s'faeile adsenstim dedorit. 

AdTei*sa nami tll. est o« nomis Sex. 
Pompeji 1« SieiltacQaia, at^ersa ex nn- 



mis M. Antowti in Orient^ hand dabiOi 
et eaeso qdidem jam Pompejo peroossas. 
Quo igitur pacto matrices sic distantes, 
et intmicae idem contoberBiam nactae 

SOBt ? 

Manifestum eat igitar^i fiirtBatam ma- 
jtt*icttm permutationem a Ttris eroditia 
praetensam tam facile pormittendam 
noB esse* AdrerM^t Bomos id gODBs 
faybridas fere semper aliqua sai parte 
peecare) ant enim s«nt sabaeratii «( 
n«m«s citattts Egnataleiii aat siTO in 
tnscriptionOi siTO fabrica aliqoid est 
hinlcam praT«mq«e a prototypi teaore 
abludens, nt in prodacto Scipionis Asia- 
genis Bumo* Reliqoi, qooa descripsit 
ntrum ejusdem sint farris, judicabaBt 
ii, qai illos possident. £x qoo licet 
colligeref clandestinarnm poUus of&ei- 
naram partas habendos, eorum TCro 
non paucos, quando magis sont incon- 
cinni, in barbarorum plagiis patandos, 
de quibns egi Vol. IV* pag. 176, et 
q\]od consequitnr, hos populi nomisma- 
tici abortus inique ad philologiae crisin 
adTOcari. Qua in re graTiter Tideo 
deliquisse HaTorcampam^ qoi, com 
animum non adTcrteret, in descripto 
snpra Sex. Pompeji nnmo partem aTor- 
aam ad M. AntoniQm pertinere^ adserere 
non dubiurit , Ses. Pompefom ter foisso 
adclamatom imperatorem *)• Ergo qno* 
-ties famiiiae ae nnmas offert, q«i ia 
aTcrsa tjpnm iiabeti qnem hactenna 
c«m antica sociatom non Tidimasi^ fra«- 
idem jobeo continoo auspicari. Qoao 
^idem dilifootor obserTata maltis te 



•) Psg.338. 



94 



FROLEGQMENA 



morestiis expedient. EteBim piliil e»t 
in arte nostra adeo firmom ratamquei 
qtied mendax istnd, atqne. impnrum 
Bumorum genns, si iidem habebimns^i 
non planissime erertat. £n tibi Incu- 
lentnm ejns ezemplnm» €nm persna- 
•um mihi esset literat alphabeti solita* 
rias in fiamiliarnm nnmia snb extrema 
reip. tempora negligi eoeptas, obtor- 
bavit (juinarins. gentis SestiaO a>Morel- 
Ho loco in. propositna, qni in antioa 
pone ' loria capnt elementnm A comite 
globulo offert» At constat, oognitos 
omnes L* Sestii numos per bellum ei- 
Tile Brnti et Cassii signatos. Attentins 
oum in rem inqnirerem|. patuit mala 



ejns nnmi oausa, nam partem anticam 
male fngitiram apprehendit, retraxit- 
qne herns Titurins Sabinns, nt collati 
ejus nnmi docent* Adde deniqne .alinm 
alterins modi: 

C. EGNATVLEL C. F. Caputyipol- 
linij, infra Q. X MAN. ACILITS. lU- 
TIR«.YALETy. Faletudoitam. (Liebe 
Gotha. nnm« p. nsiq.)^ 

Est denarios,. cnm tamen pars an* 
tica non exatet, nisi in qninariis. Ytmm 
bis peccaverit monetarins, ui ialsariof, 
is inqnirat, qui nnmi fabricam, et an 
snbaeratna sit, an non,. cocam. potett 
inspioere. 



G A P V T XVIv 



De numis McratiSi^ 



xigimns Koc Ibco de numisY quornm 
era exterior in serrae modum incisa est, 
unde et jerrati dicti^ non nostro qno- 
dam arlis Tocabnlo, sed hoc jam a 
Tacito netati, cum de Germanis Tete- 
ribns soribit *):* Pccuniatn probant vetc^ 
rem^ et diu notam^ serratos, bigatos^ 
que. Ingens exstat numomm hujns modi 
copia, sed' iu' hae tantom familiarum 
classe, snntque tales denarii tantnm^ 



qninarii', ant anrei', aeneire nondnm 
obserrati* Qnae fuerit hujns cansa in« 
slitnti', indagandnm. Yerisimilia est eo* 
vnm sentontia, qni istud £sotnm cen- 
aentpropteEea, nt 4^e hiantis intrortnm 
orae snbaerati facilins discemerentnr , 
etars difficilior eraderet iis, qni mo- 
netae adnlterandae institotnm prirfessi 
sunt. EnimTore credibile est, non 
aliam^ ob cansam, qnod refert Tacitns, 



a) De raorib. Germ. g. 5. 



AD NTMOS PAMILIAHVTSL 



id omnoram .gemu Gennanis faisfte pro- 
J>dtam 9 qaam qood prae -aliia saapioio- 
ne lalentit intus aeris caruit, nti et 
praetolere bigatoa Teterea, qoia vetna 
moneta argenieai eojna tjpus potior 
fnernnt bigae , et argenti pnrioria fnit, 
et ponderis jnstioris, qnam qno tnm 
pecnnia Aognstea signabatnr» Reperit 
tamen cnpiditas, cni nihil non peryinm, 
etiam hos nnmos adnlterandi modom; 
nam ejos generis aliqnot sont ^«xempla 
in moseo Caesareo, et alibi, qnae per- 
tnsa pellicnla latens ignebile metallom 
prodont. Qoam caosam -esse potant, 
cor. fallente bac qooqoe caotione ad 
Teterem modnm sit reditnm. - Dixi, 
sententiam banc esse «areraimilems nam 
certam spondere non ansim. Continno 
enim Tidebimns, ex nomis ona eademr 
qoe aetate signatis alios fbisse serratos, 
alios non item; deinde ai addita serra 
foit ad detegendam fraodem in dena* 
riis, mirom Tideator, cor eadem cora 
non etiam impensa foerit qoinariis, qoi 
item foere argentei , et in qoos non mi- 
nore rabie sacTitom ab impostoribus. 
Accedit «deniqoe , modom contrarium in 
nomis regom Syriae obserTatom; nam 
ex his argenteus nollos est serratos, at 
fuit tempos, qoo aeneos io serrae mo- 
dom finxeront. Vt erge hojos apod S^- 
ros institoti eaosa certe non foit metua, 
ne pecnnia corruraperetar, sic etiam 
apud Bomanos alia potoit ejos interca« 
dere caosat qoam ignoramos, et forte 
alia non fuit, quam onnm arbitriom., 
et noTandi libido , . qnam deinceps re* 
tinuere alii, alii non item* <^oid quod 
onos idemqoe magistralos aliia deoariis 
suis serram addidit, in aliis abstinuit. 
Sic serrati sunt denarii Egnatii , qui roo- 



bigis Tectam «xhftent, at non 

illi, qoi alios habent typoa, etsi om- 

niom eondem esse aoctorem Egnatiom 

ipsa «pigraphe doceat» Idem etiam 

conjicio ex nomia Papiae , et Prociliae. 

AdTcrto deniqoe, si qoi ejoadem spe» 

ciei sont serrati, serralos. esse ^>mne8 

qoi ad eam pertinent. Ita serrati sunt 

omnes Papii cnm tjpo grjphi- correntis, 

omnes Procilii cnm typo Sispitae in bk« 

gis, omnes Antonii Balbi, Scipionia 

Asiagenis, Torbo omnes, -quorom mox 

catalogom habebis. Si qoi ex his ser- 

rait non snnt, certnm habeto, aut esse 

aporios, aot sobaeralos, aot semibar- 

baros, et qood seqoitor, aat clande* 

stioe, aot certe noUa magistratos Bo- 

mani aoctoritate percossos , qoorom om« 

niom plova .exempla aont in moseo 

Caesareo. 

Hestat examinandom, qoo tempore 
hic modos coeperit, et qoo desiTerit* 
Qood anteqoam exseqoar, lobet eorom 
catalogom ex solo moseo Caesareo prae- 
figere. Ytrom praeter hos , qooa descri* 
bam , alii adhue exslent aerrati , ignoro^ 
nam auetores noslri, qui aut catalogos 
numorum confecere , ant iconismos pro- 
posoere , hanc memorare peristasin ple- 
rique neglexerunt. 



Vaiaioguj nwnorum serratorum. 

Afrarua. Noqins : M« AFBA. ex solo 
moseo Caesareo cognitos. Eom Tide in- 
fra loco sao descriptora« 

Anionia, Denarii, L. Balbi omnes. 

\AquiUia. Denarius: VIBTVS. HI- 
VIR, in 2 MAN, AQVBU ]»IAN. F. 
MAN. N. SICIL. 







FEOLECOMENA 



yiureUat Denarti L.Aarelii Cottae 
amiies.. 

Ciaudta. Denarii: TL CLAYD. TL 
F* AP. N. serrati omnes* 

Cornelia. ]>eiiatii L« SCIP. A8IAG. 
serrati onmeif* 
• Crepereia^ Denarii eftts omnes ser« 

vatii 

Domitia. Yide in Lictnia. 

Egnatia. Denarii : C. EGNATIYS. 
GN. P. CN. N* 4 sed ii untam , in qao- 
ram arersa sunt bigae* 

Fujia et Mucia. Inscripti KALENL 
CORDI. omnes. 

Hosidia. Denarii ejna omnea ejos- 
dem legis*. 

Ucinia. Denarii omnes^ qnotnm 
aversa in segmento inferiore ezhibet 
Ilrires L, LIC, CN. DOM. Tariante mtt^ 
gistrata terlio in antica^ qaos emnee 
in gent^ Cosconia deseriptos yide , ser- 
rats saiiL 

MaHiliih Denarii eam typo flyth 
omnes«. 

Matia^ Denarii C* Varii Capitonis 
omnes» 

Memmia. Denarii: L.MEMJin. GAL* 
serrati snnt omnes, sed inscripti: L. 
€. MEMI£S. L. F. GAL« , et semibar- 
bari ^ serrati non sant» 

Naevia. Denarii C. Naeri BaUa om-^ 

nes. 

Papia.. Denarii|.' ia qooram atersa 
grfphns. correns. 

PbHicia. Denarii: C. POBLICL ^. 
F» typo Berealis leonem sufibcantis. 

Fastumia. Denarii tantom ii, qoi in- 
seribootor: A POST. k. F. S. N. AL>- 
^tN. 



Prociiia. Denarii tantnm ii , in qno- 
rom arersA lono Sispita bigis in?ebi- 

tw. 

Roseia^ E^ deitarit serrati omnes. 

Sulpicia. DenarU : C. 8VLPICI. C.F. 
tjpo scroCse jacentis serrati omnes. 

Kettia. Serrati omnes* 

Volteia. L. Yolteji Straboob serrati 

De serratorom initio et progreiio 
haec eroo. Sob initta sagnati Romae ar- 
genti percossi certe non sont. Constat , 
primis his temperibos familiarom no« 
mina ttonetae inscripta non fnisse. At 
serratom hactenos non ridi, qni harom 
aliqoam non admisisset. Yetnstissimiy 
qoorom possimos aetatem indicare, sont 
Scipionis Asiagenis, signati anno T. C. 
564. Eadem tempora, atit forte al* 
liorat ridentor exigere denarii Lici^ 
niae et Demitiae ^ qood plara continent 
Tettiatioris rationis argomenta, ot dice* 
tor in Cosconio» Sobinde per inter» 
Talla signatos, et qoidem adhoc poet 
dimidiiim saecoli ab orbe condita yil. , 
probat non moda elegantia , et noritas 
tjporom, sed etiam qood satis Uqtiido 
censtet denarios Postomiae sigiutos 
eirca annom Y. C. 65o, Maciae post an- 
ntim 653,' Aqoilliae post annom, 655« 
iH infra ad singttlee obserrahitor. YI- 
^a haeo tempora deinceps certtim nol- 
Itim. Inde a L Caesare nollos amplios 
ejos modi censpiciendas. Qoare neoti^ 
qoam atidtendtis Booteroriost com ad- 
serit , eos signatos inde a VU Anteoie 
Nlriro, ot ejos firaodibos occorreretor 
denariis ferirnm miscentie ^y. £l n«- 
scie, qna scientia adserere pofoerit eL 



a) Rceherth. cor. p. 93; 



AD NVMOS FAMILIARVM. 



y? 



Beaaraii , reperiri serratos com capi- ati «)• Ipse sane horam nollttm serratam 
libas I. Caesaris, M« Antonii|. et Aaga> bactenos yidi* 



c A p V T xm • 



De nsmis restitnlionuin.. 



IVlagna est namoram copia omnis me- 
talli , in qaomoi aversa memoratur ali- 
qais imperaloram adjecto post omnes 
ejjos titalos vocabalo REST., rarias 
plene BESTITYIT. Eos antiqaarii ap- 
peliare solent numos rejtitutos^ mallem 
numos restitutionum , qnia, ut dicetur, 
ro REST. non in omnibus numnm re- 
stitntum, sed restitutum aliud indicat. 
In istnd numorum g^nns commentati 
sunt omnes artis nostrae magistri, om- 
nium liberalissime cl. le Bean disserta- 
tione ia YL partes tributa, quarum tres 
priores exstant in Memoriis inscriptio- 
num Tom« XXI» p. 333, posteriores Tom. 
XXiy, p* i5i« 

Anteqoam ad ejus yocabnli explica- 
tionem aggredior, necesse duco, simi- 
lium nomorum catalogum praemitteje, 
in quo componendo seqoentes mihi le- 
ges praefixi. I. Eos secundum tria me- 
talia enumerabo addite restitutoria no- 



mine. IL Adsidue moneBo, qui ex nor^ 
mis his saa habeant archetjpa, qai non, 
aut si qua in re ab archetypo deficiant. 
IIL Inseram etiam numos Augustomm 
et Caesarum, sine quibus judicium in 
Uoc examine exerceri nequit. lY. So- 
los tantum numos certae fidei adferam, 
et quos testes idonei Tiderunt, proba* 
Teruntqne. Negligam igitur eos om- 
nes, quorum praeco unus est Hedio- 
barbus , cujus quidem jam auctoritati 
detraxit laudatus le Bfau, sed tamen^ 
*at videtur, jnsto plns indulsit, At quod 
in erudito hoc Gallo jare cuIpaTerisy. 
est, quod pumos quosdam singulares 
ex moseo regio non suo testimonio, sed 
Harduini, aliorumque refert, cum ta* 
men ejos interesset, de numorum, io 
quos tanto nisu commentatns fuerat, 
fide esse secarum, eosqoe coram inspi- 
cere. 



a) HtsU abr. Tom. III. p. 425- 
iFol. F.) 



N 



98 



PROLEGOMENA 



Humi restitutionum argtntei. 



Sont omnes opas Trajani, dempio 
numo D« Trajani, in quo legitur resti- 
tutor HadrianaSi et nnmo M. Antonii 
IIlTiri, quem restitnerunt M. Aurelius, 
et L. Yeras. In ayeraa numorum om- 
nium a Trajano restitutorum legitur scri- 
pta in orbem epigraphe: IMP. CAES. 
TRAIAN. AVG. GER. DAC. P. P. 
BEST^, qnam adeo deinceps repetere 
necease non duco. 

Numorum hujus clatsis omniumi 
dempto citato Hadriani, habemus ar- 
chetjpa cum restitntis plene conspiran- 
tia, si leyissima in nnO| alteroye discri- 

9 

mina demas« 

JSumi eonsulares. 

Caput lani imberbe laureatum. S 
luppiter in citis quadrigis d. fulmen in^ 
torquet^ s* sceptrum^ Victoria habenas 
moderantCf inferne ROMA, literis in^ 
trorsum hiantibus. (Mus. Caes. editns 
olim a Neumanno Num. Pop. P. IL 
p. 181.) 

Prototjpon proposui Sectione I. cap. 
VI. j. a, a quo solo pondere deficit, 
Vide, qnae de hoc denario notabo infra. 

Caput Palladis galeatum alatum^ 
pone X , infra ROMA. X Mulier galeata 
clypeis insidens s* hastae innititur; ante 
eam lupa gcmellos lactans^ in area su* 
perncy et utrinque prora navis, (Vaillant 
in incertis. Morelli in incert. fam. tab. I. 



lit. H. Pembroch Part. III. tab. 98. M. C. 
de Vitzai.) 

Vlde archetypon Sectione I. cap, V. , 
sed in hoc pro duabus nayium proris 
sunt totidem aves adyolantes, incerta 
hojus discriminis ratione, 

JXumi familiarum. 

Aemlliae. Caput Vestae velatum^ 
ante quod simpulum^ pone corona, X 
M. LEPIDVS. AEMILIA. REP. S. C. 
Basilica Aemilia. (le Beau.) 

Caeciliae. Caput Pietatis^ prae quo 
ciconia. X Q. C. M. P. I. Elephas lori- 
catus* (Morelli.) 

Archetjpa nobis cognila lorica ca- 
rent. 

Carisiae. MONETA. Caput muliebre. 
X T. CARISIVS. IncuSf pileus rulcani, 
forceps^ malleus. (Panel ex le Bret 
Mem. Treyonx.) 

Cassiae. Q. CASSIVS. VEST. Caput 
muliebre velatum* X Templum rotun-^ 
dum^ intra quod sella curulis^ in area 
hinc urna^ ilUnc tabeliay cui inscri^ 
ptum A. C. (Morelli.) 

Clandiae. MARCELLINVS. Caput 
virile imberbe nudum^ pone triquctra. 
X MARCELLVS. COS. QVINQ. Tem- 
plum 4 columnarum , ad quod vir vela- 
tus^ et togatus acccdit tropaeum gestans. 
(Morelli:) 

Cornelia. AVGVSTVS. Caput yli:- 



AD NVMOS' ^AMILIAEYM. 



99 



guiti. 3E COSSYS. CN. F. LENTV- 
LYS* Statua equejtris viri galeati d. 
iropaeum tenentis^ in efus basi prora 
navis* (Mat. Caea. More1]i.) 

Ejiisdeni. AVGVSTV8. COS. Xf. 
Caput laureatum. 1 M. AGRIPPA. COS. 
TER. COSSV8. LENTVLVS. Caput 
jlgrippae corona turrita intextis na- 
vium rostris redimitum. (Morelli.) 

Ejosdem. Lentuli Marceiiini. Vide 
in Claadia. 

Comaficiae. Caput Cereris* Z. Q. 
CORNVFICl. AVGVB. IMP. Fir veia- 
tusj et iogatus stans d* iituum coronatur 
ab adstante lunone Sispiia. (Morelli.) 

Didiae. Ejus nomas citatar a Bi- 
mardo, (ad lobert. T. I. p. 287.) et 
Beaarais (Hist. abr. T.L p. 198.) 

Horatiae. COCLES. Capui Falladis 
galeatum alatum^ pone X. S Dioscuri 
eguiieSf injra ROMA. In alio infra Dio^ 
scuros capui humanum. (Morelli.) 

laniae. LIBERTAS. Capui Libertu- 
tis. X BRVTVS. Consulis processus 
inter duos iictores praeeunie accenso* 
(Morelli.) 

LiTineiae. Capui- virile nudum im^ 
berbe. X L. L1VINEIV8. REGVLVS. 
Modius inter duas spicas. (Theopoli.) 

Locretiae. Capui Soiis radiatum. X 
L. LVCRETI TRIO. Luna inter sc 
ptem iriones^ (Morelli.) 

Mamiliae. Protome Mercurii, pone 
E. X C. MAMIL. LMETAN. nysses 
gradienSf cui adblanditur canis. (Ma* 
relli.) 

Marciae. Aoctoribos Bimardo, et 
Beaovais. (11. cc.) 

Mariae. CAPIT. LXXV. Capui Ce^ 
reris , prae quo flos. X C. MARI. C. 



F. 8. C. Colonus arans, supernehTLXY. 
(MorelH.) » 

Memmiae. C. MEMMI. C. F. QVI- 
RINVS. Capui, barbatum laureaium. 
X MEMMIVS. AED. CERIALIA. PREI- 
MVS. FECIT. Ceres sedens d. spicas^ 
s.facem , pro pedibus serpens. (Morelli.) 

Minociae. Aoctoribos BimardOf el 
BeaoTais. (11. cc.) 

Norbani. C. NORBANVS. Caput 
Veneris^ pone CCIII. X Spica , fascots 
cum securij caduceus. (le Beao ex Ro- 
thelin.) 

Numoniae. C. NVMONIVS. VAA- 
LA. Capui imberbe nudum. X VAALA 
Miles vallum casirorum oppugnat , bi» 
nis intus iliud defendeniibus. (VrsinoSy 
Pellerin Mel. I. p. \^^.) 

Pompeiae. M. PIVS. T^. ITER. 
Capui Cn. Pompeji interiituum ei ur* 
ceum. X PRAEF. CLAS. ET. ORAB. 
MARIT. £X. S. C. Fratres pii parentes 
efferunt. (Catal. d^Ennery p. 335«) 

Rabriae. DOSSEN. Capui lovis^ 
pone sceptrum. X L. RVBRL Lentae 
quadrigae^ ex quibus superne avolai 
Victoria. (Morelli.) 

Ejosdem. DOS. Capui lunonis ve» 
latum^ pone seepirum. X L« RVBRI. 
Idem typus. (Morelli.) 

Ejusdem. DOS. Capui Palladis. X 
L. RVBRI. Leniae quadrigae , ex qui^ 
bus supcfne defixa Victoria in ciiis bi* 
gis vecta. (Morelli.) 

Scriboniae. LIBO. BON. EVENT. 
Capui muiiebre fascia redimiium, X 
PVTEAL. SCRIBON. Puieaij ex quo 
pendeni duae lyrae, ei encarpi. (Pem- 
brock P. III. tab. q3.) 

Sttlpiciae. L^SERVIVS. Caput nu- 

N 3 



100 PROLE 

dum modice barbaturru X f^iri duo nudi 
hastati stantes imminentc capiti astro* 
(Morelli.) 

Titiae. Caput diadematum alatum 
cum barba prolixa. Z TITI. Pegajus 
volans. (Morelli.) 

ToUiae* Caput Palladis galeatum 
aiatum , pone ROMA. X M* TYLIil. 
Victoria in citis quadrigis s. palmae ra- 
mum^ in area corona^ et X. (le Beaa 
ex Rotbelin.) 

Yaleriae. ACISCOLYS. Caput So- 
lis radiatum , porus malleus. X L. VA- 
liEBIVS. Lurui in citis bigis. (Morelli.) 

Ejvsdem. ACISCYLYS. Caputjuve^ 
nile diadematum imminente astro^ pone 
malleus. X L. YALEBIYS. Europa 
tauro vecta. (Mas. Caes.) 

EjusdeiB* Protome Victoriae cum 
^aduceo. X C. YAL. FLA. IICPERAT. 
EX. S. C* Aquila legionaria inter duo 

signa militaria. (Catal. d^Enoerj p. ibu) 

m 

Iulii Caesaris. Caput Veneris. X 
CAESAR. Aencas Anchisen gestans, 
(Morelli.) 

£judeni. Instrumenta pontijicalia. 
X CAESAR. Elephas serpeniem ealcans. 
(MorelU.) 

Aagasti. CAE8AB. IIIYIR. R. P. 



G0ME1>7A 

C« Caput Octaviani mudum. X Sella cu^ 
rulis^ super qua corona. (le Beaa ez Bo- 
Aelin.) 

Recedit ab archetjpOi qnod in hoc 
sellae inscriptum est: CAESAR* DIC. 
PER. 

Ejusdem duos alios Tide anpra in 
Cornelia. 

Agrippae. Yide snpra in Comelia. 

Ifumus restitutoris Hadriani. 

DIYYS. TRAIANYS. PATER* AY- 
GYSTYS. Caput TYajani. X IMP. HA- 
DRIAN. DIYI. NER. TRAIAN. OPT. 
FIL. REST. Hadrianus stans ad nram 
sacrificat. (Catal d^Ennerj pag. 334. 
Mangeart pag. 53.) 

Numus a M. Aurelio^ et L. Vero resti- 

tutus. 

M. Antonii IIlTiri. ANTONIYS. AY- 
GYR.II1YIR.R.P.C. Triremis. X LEG. 
YL Aquila legionaria inter duo signa 
militaria^ in area: ANTONINYS. ET. 
VERYS. AYG. REST. (Morelli.) 

Differt ab archetjpo , qaod in hnjus 
anttea I^gitur tantum ANT. AYG., at 
in restknto plene ANTONIYS. AYGYR. 



$. n. 

Numi rcsiitutionum aurei. 



Hi quoqoe omnes restitutopem ha- 
bent Trajanum dempto sestOf qnera re- 
stitnit Titus^ sed quem ipsum suspectum 



"putat le Beau. Epigraphe in his qnoqne : 
IMP. CAES. TRAIAN. AYG. GER. 
DAC. P. P. RE8T. 



AD NVMOS FAMILIARVM. 



101 



Omniom homim mt milla prortas «x- 
•tant archetjpa , aut m quod «imile ex- 
•tat, notabile ioter «troaqiie inieroedit 
ditcrimen , ut ad singnlos obteryabimns. 

Inlii Caeaaris* C. lYLI^S. CAES. 
IMP« COS* Uh Caput nudum calvum. 
In aliis : DIYYS. IVLIYS. Caput laurech 
tum 9 et in nonnullij juxta cometa^ X 
Fcnus jeminuda^ et aversa stant iini^ 
stro cubito columnae innixa d* galeam, 
t. hastam transversam^ pro pedibus cly^ 
peus. (Moa. Caet. itforeUi Impp.^ le 
Beau.) 

Hornm aaapioram archetjpon non 
exatat , nt in moneta hojas Caesaris ad 
ejns nnmos restitatos monebo* 

Ejusdem. DIYVS. lYLiyS. Caput 
laureatum* X Muiier aiata gradiens d* 
vestem a peetore ad os adducit^ /• cadw- 
ceum^ pro pedibus serpens. (Ibid«) 

Deest arebetypon. Yidot qnae ad 
hanc quoqno nomom looo citato mo« 
nebo. 

Angasti. Epigraphe varia. Cdput va- 
rio cultu. X AEGTPTO. CAPTA Cro- 
codilusm 

ArcketTpon hajas aTersae obfiam est 
in argento, in aaro nondam repertam. 
Meqae etiam alla ex ter yaria capitis 
inscriptione^ qnam citat le Beaa, ia 
argenteis cam hoc aTersae tfpo sob Ao- 
gosto signatis reperitar. £rgo in his non 
nnmos, sed Aegypti captae memoria 
est restitota. Namum honc in argento 
restitotom videre potes apod MorelKam^ 
(Impp Tab. XYIL n. 40.) sed hic mti- 
seom Don citat. Reliqaam nomi explica- 
tam Tide in nomis Aognsti. 

Ejosdem. DlYVS. AYGTSTYS. Ca- 
put laureatum. X AquUa iegionaria in^ 



tcr duo signa miiitaria^ (Morelli, Mo^. 
Parnes.) 

Desiderator prototypon. Ehtplioator 
ibidem. 

Tiberii. TI. CAESAB. DIYI. AYG. 
F. AYGYSTYS. Caput iaureatum. X 
Muiier sedens d* hastam^ s* ramum^ 
(Liebe pag. 439«) Aliom addito in antica 
IMP. YIIL citat Mardainos ek moseo 
Colbert. 

Ejosdenu jilias simiiis^ sed r^stitu- 
tore^Tita^ (Yaillant) Sed honc numom, 
ot dixi, in suspectis pntat d. le Beao. 

Obvia sunt hujos nomi archetjpa ao- 
rea in moneta Tiberii, tamen in horum 
arersa praeterea legitor PONTIF. MA- 
X1M« 

Claodii. TI. CLAYD. CAESAH. 
AYG. P. M. TR. P. Caput iaureatum. X 
C0N8TANTIAE. AYG. Muiier sedens 
d^pateram^ s* cornucopiae. (Yaillant.) 

In archetjpis molier sedens como- 
copiae nen habet^ et dexteram ori ad- 
moYCt. 

Ejusaem. DIYYS. CLAYDIYS. AV- 
<iYSTYS. Caput iaureatum. IL Epigra- 
phe restitutoris Trajani^ Mulier sedens 
d, pateram , /. duplex cornucopiae. (Mo- 
relli, Patin ad Saet. p. s83. ex tfaes. reg.) 

Archetypon hujos nomi non habetur. 

Galbae. Ejus epigraphe^ et caput. X 
Sola epigraphe restitutoris Trajani^ 
Libertas stans d. piicum^ #. hastam^ 
(1e Beao , Morelli Impp.) 

Exstat archetjrpon aoream, sed in 
hoc praeterea legitor LIBEBTAS. PY- 
BLICA. 

Yespasiani. IMP. CAESAB. YESPA- 
SIANYS. AYG. In aiiis: DIYYS. YE- 
8PA8IANYS. Caput laureatum. X Soia 
epigraphe restitutoris Trajani* Trc- 



102 

paeum , injya quod eaptivuj genuflexusy 
in aliis tropaeum solum. (Mus. Caes. 

Horelli.) . 

Horum arcbetjpa non comperta. 

Ejusdem DlVVS. VESPASIANYS. 
Caput laureatum^ 3£ SoLa epigraphe resti-' 
tutoris Trajani. Fulmen pulvinari impO" 
situm. (Patin Thes. nnm. p. 8. Morelli.) 

HuJQS archetypon exstatapnd Mo- 
relliumi (Impp. tab. X. n. 40.) sed ap- 
genteum , et cum inscriptione aversae : 
TR. P. IX. IMP. XV. COS. VIII. P. P. , 
qaae notae chronologicae docent, hanc 
arersam non ad Vespasianum, sed Ti- 
tiim pertinere. Ergo numns bic inter 
restilatos non babendus. 

Ejusdem. ^lius sed: Capita adversa 
Mercurii et lovisj infra astrum majus* 
(Olim mus. de France Vindob.) 

Arcbetjpon desidei*atur. 

Titi. Epigraphe varia. Caput Titi* 3£ 
Sola epigraphe restitutoris Trajani. 
Fultnen supra sellam curulem, vel aram^ 
(le Bcau.) 

Hujus qnidem numi prima exempla- 
ria in aujro exstant/sed in his inscribi- 
tur numerns trib. potestatis, consulatusi 
imperii, 

Ejusdera. T. CAES. VESPASIA- 
NVS. AVG. Caput laureatum. I Ea- 
dem cpigraphe. Tropaeum, (VailU) 

Idem jadicium de hoc numo. 

Neryae. IMP. NERVA. CAE8. AVG. 
P. M. TR. P. P. P. In aliis: DIVVS. 
NERVA. AVG. Ejus caput. X Sola 
epigraphe restitutoris Trajani. Duae 
dexterae junctae. (le Beau.) 

Tjpus ayersae obyius est in argen- 
teis Nenrae; aareum etiam similem ci- 
tat le Beau , sed in his memoratur nu- 
merua consulataum et imperii. 



FRGLEGOMENA 



Ejasdem^ OIVVS. NERVA. AYG. 
Hufus caput^ X Eadem epigraphe. Sta^ 
tua imperatoris insidens thensae fuam 
hini elephanti loricati cum suis singuU 
rectoribus trahunt, (VailL) 

Desideratur arcbetjpon. 

In hanc classem a nonnullia rocatnr 
etiam nnmus seqnens: 

IMP. CAESAR. AVGVSTVS. Ca- 
put yiugusti nudum. X HADRIANVS. 
AVG. P. P. REN. Figura togata stans 
d. duas spicas praefert , sinistra togae 
involuta. AR. max. mod. (Baldinus ad 
Vaiil. T. II. p. 3o. ex mus olim Apost. 
Zeno.) 

Baldinus trnncam Tobabnlam REN. 
explet legendo RENoraviV, tanqoam 
scilicet Hadrianus Augusti memoriam 
post centum annos, ex quo decesserat 
Toluisset renovare. Lautae conjectn- 
rae. Eandem lectionem approbat qno- 
que cl.Morcellus, (Stil. inscript. p*32o.) 
sed existimat, yerbum renovavit positnm 
esse pro usitato restituit , et significare, 
ab Hadriano yeterem monetam perin- 
de, atque a Tito aliisque factum, re- 
atitutam fulsse. Sed hanc opinionem, 
quae infra subjiciam, praecepta ever- 
tunt. Ceternm numus hic ad praesen- 
tem classem certe non pertinet. Nam 
primum, etiamsi demus, legendumRE- 
■ Novavit I tamen incertom semper mane- 
bit, qnidnam renovasse intelligendna ut 
Hadrianus. Deinde satis apparet, nn- 
mnm hanc, quia maximi moduli est, 
in urbis moneta inusitati, peregre ex- 
tra nrbem signatum , qua de lege in im- 
peratorum namis frequens redibit ser- 
mo. Ac numos quidem bujus ibrmae 
argenteos cum Trajani ac Hadriani men* 
tione non pancos habemna anpersliteai 



^ J 



AD NVMOS FAMILIARVM. 



103 



fere omnes per OrientU proyincias ti« 
gnatos, qaos partim in his, partim in 
ipsoram moneta rec^nsemas. Sed et 
satis habeo coropertam, namam huoC| 
qai modo in maseo S. Floriani serya- 
tor, omnia praeferre commatis pere- 
grini indicia. Qaare Terisimile est, Aa- 
gasti qaoddam templam^ qaalia plara 
per proTincias, ac praecipae Asiam 
stabant, ejasqae simalacram, quale in 
hajas nami aversa proponitor, ab Ha- 
driano faisse renovatam* Nequaqaam te- 
mere istud conjicio; non enim nnicam 
hoc esset beneficiam ab Hadriano Au- 
gosti aedi impensom. Narrat Spartianus 
de hoc imperatore *) : ¥oH haec Hupor 



nias peti(j et Tarracone hiemavit^ ubi 
sumptu suo aedem Aagusti restituSt^ 
Simili^ antem beneficia non * principom 
modo, sed et privatorom nonnonquam 
fuisse in nomis ^ctata, (nam horom men- 
tione abondant marmora) docet dena- 
rios Aemilii Lepidi cum' epigraphe : AI- 
MILIA. REF^c^a, tom et numi a Tripo- 
litanis Cariae imperante Trajano cosi, in 
qoorom aversa praedicator, Theodorum 
jyipoiin valio munivisse» Probe autem 
vocabolom renovare ad sobstroctiones 
fttisse adhibitom, docebit Cieero ^) : v/- 
des Honoris templum a M, Marceilo re^ 
novatum. Arbitretor lector, cojas expli- 
catio videator praeferenda. 



5. III. 
ISumi restitutionum aeneij 



Hojat metalli nomi restitotores ha- 
bent Titom, Domitianum, Nervam. Si 
qoi restitotorem aliom memorant, qood 
nonnanqoam fieri in catalogis videmos, 
in saspectis habendi. 

Epigraphe restitotorom variat, ut 
variat .etiam in aliis eorom nomis. Oo- 
mitianas in his nomen soom saepe solo 
D indicat. Sob finem additor REST. vel 
plene RESTITVIT. 

Aogasti. DIVVS. AVGVSTVS. PA- 
TER. Caput radiatum. I PROVIDENT. 
S. C. ^ra. Rcslitoerant Titusy Domi^ 
tianusj Kerva. Vox PROVIDENT. in 
nonnoUis abcst. AE. IL (I^ Beao.) 



Exstat hic ndmas sine restitotionis in* 
dicio. 

Ejusdem. DIWS. AVGVSTVS. ad" 
dito in aiiis PATER. Caput vei radia- 
tum , vel nudum. X S. C. Aquila super 
gtobo^ vel fuimen unguibus stringens. 
Restitoeront Titus^ Domitianus^ Nerva* 
AE. II. (le BeaoO 

Habentor id genos archetjpa. 

Ejosdem. DIWS. AVGVSTVS, ad- 
dito etiam: PATER. Caput vei radia* 
tum^ vei nudum. X S. C. FUlmen. Resti- 
tueront Titus^ DomitianuSy Nerva^ AE. 
II. (le Beao.) 

Horom qooqoe exstant archetjpa. 

Ejosdem. DIWS AVGVSTVS. arf- 



a) Id Hadr. cap. 12. b) de naU dcor. L. U. c. 23/ 



104 



FRQLEGOMENA 



dito in aliis PATER. Caput vel radia-- 
tttniy vel nudumm X 8. C« Globuj cum 
transverso gubernaculo* Bestituenint 
Titus y Domitianus ,. Nerva^ AE« II. (U 
Beau.) 

Habetar utriHsqae partis tjpns ia nii- 
mis aeneis II. formae Angusti Tirif sed 
dirersa ntrinque inscriptione. Restitnti 
ergo tantum sant typt, 

Ejttsaem. DIVO. AVGTSTO. 8. P, 
Q. B. Duo capricorni giobum et guber" 
naculum attinent , superne coronay intra 
quani: OB. CIVE8. SER. X AquHaful-- 
minif. vel globo insistens^ Bestitaernat 
Titus et Domitianus. AE. II. (1e Bean.) 
Archetjpa mihi tgnota. 
Ejusdem. DIVVS. AVGVSTVS. PAr 
TEB* Caput radiatum. 2 8. C. Kictoria 
gradiens et tenens cljrpeum , cui inscri-- 
ptum: 8. P. Q. B. Bestitnernnt Titus 
et Domitianus. A£. II. (le Beau.)' 

Prima herum exemplaria mihi ignota. 
Ejusdem. DIVVS. AVGVSTVS. ad- 
dito in aliis PATER, in aliis: DIVI. F. 
PATER. PATBIAE. Caput laureatum. 
X S« C. in medio numi. Bestitnernnt 
Titus y Domitianus y Ncrva. A£. L (le 
Beau.) 

Horom qnoqne archetjpon mihi ig- 
notum. 

Ejusdem. DIVVS. AVGVSTV8. PAr 
TEB* Augustus sedens d. pateram , in 
aliis ramum oleacy s. hastam. X 8« C. 
in medio numi. Bestitnerant Titus et 
Domitianus. AE. L (le Beau.) 

Similis adrersa est in numis Tiberii 
nomine cusis. 



Agrippae. M. AGBIPPA. L. F. €08. 
III. EJus caput cum corona rostrata» X 



8. C* Neptunus stans d. delphinum^ /• 
tridentem. Restitaeront Titus et Domi^ 
tianiis. 

Obm sant archet)rpa similla* 



Drosi senioris. NEBO. CLAVDIYS. 
DBVSVS. GEiaMANICVS. IMP. Caput 
nudum. X 8. C. Arcus triumphalis^ cui 
inscriptum: D£. GEBM« Bestihienmt 
Titus et Domitianus. AE. L (le Beao.) 

Eadem ayersa habetor in nomis a 
Clandio cusis. 

Ejusdem. Eadcm adversa^ X 8. C. in 
medio numi^ Restituit Tltus. 'AE. L 
(Mus. Caes.) 

Archetjpon nen habetar. 

Tiberii. CIVITATIB VS. ASIAE. BE- 
STITVTIS. Tiberius togatuj sedenj d. 
pateram^ j. hastam.^ X 8» C. in medio 
numi, Bestituit Titus. AE. I. (le Beao, 
Morelll) 

Idem nnmos est in moneta Tiberii 
TiiFiante sola aversae inscriptione. 

Ejusdem. TL CAES. DIVL AVG. F. 
AVGVSTVS. IMP. VIIL Ejuj caput. 
X 8. C. Caduceus alatus. Reatitnit 27* 
tus. AE. IL 

Numos in Tiberio obTios» sed alia 
ayersae inscriptione. 

Ejusdem. IVSTITIA. Caput Imti- 
tiae. X 8. C. in medio numi. Restitnit 
Titus. AE. U. (MorellL) 

Idem est in moneta Tiberii, sed in 
ayersa inscribnntnr hnjns titoIL 

Ejusdem. Epigraphe et caput Tibc^ 
rii. X Si C. in medio numi. Bestitn^ 
rnnt Titus et Domitianus. AE. II* 

Idem de his jodicinm» 



AD NVMOS PAMILIARVM. 



•105 



Drasi juti. PIETAS. Caput Pietatis. 
X 8. C. in medio numi. Resiitueraiit 
72/11^ et Domitianus. A£. U» 

Exstant similes i sed in qaoram aver- 
M sant titali Drasi jan. 

Ejasdem. DRYSVS. CAE8AR. TI. 
AVG. P. DIVI. AVG. N. Caput nudum. 
S 8. C. in mcdio numu Restitaerant 
Titus et Domitianus. AE. II. 

Est in namis Drasi, sed in ayevsa 
continaantar ejas ipsias tilali. 

Germanici. GERMANICVS. CAE- 
SAR. TI. AVG. P. DIVL AVG. N. Ejus 
Caput. X S. C. in medio numi. Restitoe* 
rant Titus et Domitianus. AE. II. 

Ad?ersa est in nomiS|> qnorum aref* 
sae titalos Caligalae^ et Claadii eaihi* 
bent. 

Agrippinae senioris. AGRIPPINA. 
M. P. GERMANICl. CAESARIS. Hu/us 
caput. Z S. C» in medio nupii» Bestitait 
Titus* AE. I. 

Pars antica ett in namOf cajas ayersa 
titalos Claodii sistit. 

Claadii. TI. CLAVDIVS. CA&SAR. 
AVG. P. M. TR. P. IMP. P. P. Hujus 
caput, Z 8. C. Ccres sedens d, ramum^ 
s.facem. In aKis: Mulier galeata palu' 
data stans dtxteram ori admovet^ s. ha^ 
stam* In aliis: Libertas stans. In aliis: 
Spes gradiens. In riiis: Pallas teium 
intorquens. Restitaerant Titus et Domi^ 
tianus. (Morelli.) 

Hi nami habentor in meneta Claodiii 
Bisi qaod in hao plernmqae adscribantar 
dearam nomina. 

{TqI. r.) 



Galbae. Ejus epigraphe &t cHput. I 
S. C. Libcrtas stans. In aliis: Mulier 
stans armorum congeriem incendit. In 
aliia: Mulier stans d.^ bilancem^ s. ha* 
stam. Restiloit Titus. AE. II. (Morelli.) 

Exstant in moneta Galbae haec ar* 
cbetjpa, sed in faoram aTersa legaatar 
dearam nomina. 

Ejasdem. Ejus epigraphe et caput. 
X 8. C. in medio numi. Restitnerant 
Titus et Domitianus. AE. II. (Morelli.) 

Hornm archetjrpa desiderantar. 



Othonis. M. OTHO. CAESAR. AVGv 
P. M. TR. P.. IMP. P. P. Caput nudum. 
X IMP. T. CAES. DIVI. VE8P. F. 
AVG. ^ ' ' in medio S. C. AE« II. 
(Pedrusi Mus. Fames. Tom. VIII p» 

3 17-) 

IMP. OTHO. CAESAR. AVGVST. 

1 R. P. Caput nudum. X IMP. TITV8. 

AVG. RESTIT. Figura militaris stans 

d..eiata^ ^. hastam. AE. II. (MorelU 

Impp. Mas. d^Ennerj p. 53i. 

Hos Otbonis nnmos neglexit le Beaa, 

haad dabie,^ qaod sporios credideris» 

De eonim fide agemaa in ejos Aogaati 

moneta. 

lolia Titi. IVLIA. IMP. T. AVO. F. 
AVGVSTA. Hujus caput. X IMP. D. 
VESP. AVG. P. REST. 8. C. Vesta ve- 
lata et stolata dextrorsum s€dens dm 
Paliadium^ s. facem prttefsrt. AE. II. 

His verbis namntt hano asqae hae 
aliis omnibns ignotam ex maseo Apo« 
stoli Zeno descripsitBaldinas. (ad Vaill. 
T. II. p. 38.) Dedi operam , at cime- 

O 



106 



FAOLEGOMENA 



lii hujoS) qaod duiig in xnuseo S« FIo* 
riani Austriae superioris adservaturi 

.fidem haberem exploratam. Ajebat yir 
artis nostrae peritissimna^ qni meo ^O- 
gata nnmom inspexit, in partis aTersae 
scriptura observari manifesta admoti 
acalpelli vestigia, inscriptionem vero 
non esse talem, qualem prodidit Bal- 
dinos, sed: IMP. D. VESP. AVG. 
BEST., quae adeo suapte imperitnm 
falsarium arguit; neque enim Demitia- 
nus 4inquam Yespasiani nomen tulit. 
Ergo Baldinns literam F. jpost AyG., 
quo Titium yelaret, ultro intrusit» ut 
sensns sit: Domitianus YESFasiani 
AYG. Yiiius. Sed neque sic snblata -om* 
nis cidpa. Yespasiani enim nomini ap^ 
pellatio divi praefigenda fuerat. Satis 
igitur causae, cur numo huic, qui cete* 
ris partibus Tcre .antiquus Tideturi fidem 

« abrogemus« 

• 

jinimctdversiones 
in descriptos restitutivnum numos» 

Eruditus baro Bimardus sic de isto 
Aumorum genere ^odicat ■)• Restitutos^ 
ait, appeilamns numos tam eonsulares, 
quam imperatorios, in qaibos supra 
primacTum tjpnm , et inscriptionem ob- 
serramus nomen ejus imperatoris, qui 
eos secundo feriit^ addito Tocabulo 
IIEST. Non igitur numos restitutos 
proprie dici posse aut illos. in quibus 
Gallienos praecedentinm Aogustorum 
«onsecrationes restituit, iiut illos, in 
qutbus Augostos, Tiberios, Caligola^ 
Xlaodios, Nero capita I. Caesaris, Au- 



gusti, LiTiae, Agrippae eto. ezpressere, 
qoia in his reTOCati non snnt Teteres 
typi, sed numi sunt plane noyi, seu 
tjpum spectes, seu matricem. Bimardo 
in praesente causa cum praecedentibns 
antiquariis fere conTcnit, sic ot necesse 
Don sit^ aliorum qnoqoe «ententiis com- 
memorandis immorari. 

^on adrisit TCtas haec opinio -ero- 
dito le Beao. Nam L nullum, ait, re- 
periri in Teterum scriptis testimonium, 
quod restitutos a successoribos praece- 
dentium Augustorum numos traderet. 
U. Nttllam posse adferri yerisimilem 
causam, quae ad istod institutom Au* 
gustos impulerit, neque ollo pacto ts- 
lere posse-eas, qoas commemorant alii. 
Sic^ qni censuere, factnm istud, nt ha- 
beretur honos principibns Tita fnnctis, 
aut TCtustis reip. familiis, non expen- 
disse, inter hos occurrere etiam Tibe- 
rium , «t Claudium , qui nullos sane ho- 
nores promeriti sunt, non paucas Tcro 
familias parum illustres, et plerasque 
jam tum exstinctas. III. Omnes has, si- 
milesque conjecturas prorsus CTerti nu- 
mis inscriptis DIVYS. NERYA a Tra- 
jano addilo BEST. percussis. An enim 
Terisimile, a Trajano restitotum nonuim, 
quem feriri ipse jussit? 

Be.jectis his sententiis aliam multo, 
nt putat, praestabiliorem inducit. Exi- 
stimat, Terbom restituit significare, im- 
peratorem, quem numus restitotorera 
appellat, restituisse monumentum quod- 
jdam poblicum ejns siTe imperatoris , si- 
TC hominis illustris, cujus nomen no- 
mus prodit. Argumenta compendio 
haec snnt: 1. Copiosa exstant TCterom 



a) Ad lobeit. T.I. p.285. 



AD KVMOS PAMILIARVM. 



107 



testimonia de operibos pvblicis, qaae 
me aOTO. faliteentia, aive incendio ye* 
xata restiloeront Angasti, de numisBoI* 
los illis sermo* IL Qood Bomi similes 
incipiant sob Tito , ct desinant sob Tra- 
jano, oxpedita ratio, Constat, Ro- 
mam per incendia sob Nerone, Vitel- 
lio, Tito magna accepisae detrimenta, 
amplam adeo reatitotionom materiem 
haboisse Titom, et soccessores. Mol- 
tis aliia> profosis coojeclori», ot novae 
boic sententiae aliqoam yeri speciem 
daret, locopletem Qmniom istios gene* 
ris nomorom catalogom instroit , ct ad 
singolos monet, qpod», et qoale foerit 
monomentnm ab imperatore restitotom, 
et qoando istod ex tjrpis probare ne- 
qoit, qaod fere semper, soa is praesto 
habet effogia, t* c statuit, monomenta 
poblica indicari etiam iis typis, qai 
nonnisi symbolici yideri possint, qoales 
sont: doae roanos jonctae, aqoila con- 
sceraiionis etc. baec igitor oom resti* 
toeret imperator,. vestiluit memoriam 
ejos, qoi monomenti auotor exstitit, 
restitoendo ona com monomentis ipsos 
etiam tjpos, qoi haec designabant« 
GUec aoctor clarissimos in prolixa dis» 
sertatione, qoae exstat in Mem* dlnscr. 
et B« L« Tom. XXI. p« 35o , et Tom« 

xxiy. p. 204. 

Qood primom occorrerat somma pro* 
lixao ejos dissertationis eapita Tolventi, 
erat illod Epicharmi; fuii^aao ci^icma. 
Adeo speciosa in ea sont omnia , unios 
digna Hardoini iogenio. Perstriogam 
paocis , qpae fidem plane eleFaot com- 
memoratis primom binis argomentis. 



qoae ipse sibi objecerat «): I,- Bona 
horom nnmorom pars aliad in avcrsa 
non offcrt , qoam nadom S. C. , an et 
istad potest monomonti restitoti Tice ae^ 
cipi? Aoctor eruditos satis Tcrbose eam 
eonator mollire difficoltatem ^), sic ta- 
men, ot satis appareat, cymbolam in 
Tado destitoi. II. £xstat nomos M. 
Antonii eom tjpo hinc naTis, iUinc si- 
gnorom militarinm , qoem in argenteis 
restitotis postremom descripsi. An et 
nsTis , et signa monbraentom sont? an 
et manos jonctae, instromenta pontifi- 
caliar, folmen, aliaqoe? Qua rationo 
ab hoe se laqaeo expedire conatos sit, 
paollo sopra diximos , otromVere emer^ 
serit, arbitretor lector. Addo III. No- 
mi D. Aogosti, restitoti aTito, Domi- 
tiano^, MerTa,^ eosdem saepe in aTersa 
habent tjpos, aqoilam globo Tel fol^ 
mini insistentem, falmen, aram ProTi* 
dentiae, globom com gobemacnlo. Se* 
quetor ergo ex doctrina cl. le Beao', 
omnes tros imperatores ono eodemqoe 
monomento restitoendo foisse occopatos* 
lY. Verisimile est, orbis incendia^ auV 
acTom non modo corropisse monomenta^ 
principnm, sed eliam illustriom reip^ 
Tirorom, qoalia raolta Romae stetere^ 
Pompeji M.,. M. Lepidi, Scaori, alio* 
romqoe. Vidimos ex praefixo oatalogoi 
solos principes memorari a restitnto- 
ribns Tito, Domitiano,^ NerTa. An 
ergo hi nnorom principom opera resti* 
tueront omissis ' priTatomm operibnfi 
qnomm tandem miseratio ceperit Tra» 
janom? Y, Argomento petito ex no- 
mo, qoi insoribitnr : DIYYS. NEBYA^ 



a) B. L. Tom. XXI. p. 349. . b) I. c. p..392^ 



O « 



108 



PROLEGOMENA 



ridiculam yisain eatanctori, a Trajano 
restitni numami ^uom ipse feriundum 
curayit. Sed enim an non aeque ridi^ 
culnm, moQumentOf qnod Nerva re- 
cens posuerat, post paucalos annos re* 
stitutione Tra|ani opus fuisse ? \i. Cnm 
nnmi opus aliquod restitutum eloquun^ 
tur, addere solent ipsius etiam operis 
pictoram. Sio in numo Antonini Fii 
scribitnr: TEMPL. DIYU AVG. REST., 
et additur forma templi octo columna- 
nim. An simile quid in his , de quibus 
agimus, numisy aut nonnisi per con- 
jectnras dcbiles? WL Si ye^i suntOtho* 
fiis nunu^ an vcrisimile, potuisse hunc 
principem propt-er imperu sui et turbaS| 
et breritatem operi publico esse inten* 
t«m? MiltOi ne me, lectoremqne ipcas* 
sum yexem , sexcenta alia , quae aocto- 
ris nostri sententiam expendenti suapte 
aese offerent. 

Si quis, qnae mea «it in re ambigua 
sententia, exqoirat, ajo^ in hac quo- 
qne causa, peruide ac tn quayis aliaj 
oerta in certia putandat reliqua in in- 
certis, ac forte deaperatis, ant tanlisper 
seponenda, dikm forte aliquando lux ma- 
jor adfulgeat. EnimTcro expenso, quem 
•«pra proposui , horum numorum cata-> 
logo, tria illo restit^itionum genera vi- 
deo contineri, ].„ veram ipsoruni nnmo* 
rum restitutionem, II, restitutionem ima- 
giliia principis , ac praeterea III. in non- 
nullis restitotionem tantnm typorum , 
aut inaignis cojuspiam lacti. Singoia 
paocis explioemos. 

1« Namom in sensa prim^ restitnlom 
appello eom , qoi sic ad arohetjpi soi 
formam est exactos, nt non modo otrios- 



qoe partia tjpi , et inscriptiones , et 
metallom, sed etiam, si qaa iSioipo^ 
habet primaevum exemplar, plane con- 
apircnt, adeo nt, nisi adesset restituen- 
tis nomen, nnum ab altero Tiz discer- 
neces. Vtromque obtinere in nomis 
argenteis omnibns a Trajano restitntis 
et non paucis «eneis , adeo certum est, 
ut primo conspecttt continuo appareat 
monetarium alterum restituendo ad om- 
lies apices archetypo anxie ac religiose 
fuisse intentoav^ Fflrtet istnd continuo 
ex denario I., in qno monetarius ne 
quidem rationem literarum introrsns 
hiantium, quae eadem est in archetj- 
po, et raro in aliis familiamm nnmis, 
in imper^toriis ni^nqnam occurrit, ne- 
gligendam duxerit, ot rect^ jam adTer» 
tit prettosi hujus cimelii et possessov 
olim, et praeco Neumannua *). In 
sumo gentis Mamiliae est litera sol^ 
taria E, in Maria, et Norbani notae 
arifhmeticae , et qoidem in Maria etiam 
ntrinqoe, omnia ex archetjporum prae- 
cepto, quae literae ac notae etsi rao- 
netariorum tantum fbere discrimina, 
qoia tamen ab altero scalptore retentae 
faerunt, tcI ideo canore argnnnt, aliud 
illi propositum non fuisse, qnam nt no- 
mum restitueret, Idem a monetario in 
exprimendis secundum archetjpon mi- 
nutis sigillis, 'quae Tulgo contemnon- 
tor, obserTatom Tideas» In nnmo gen- 
tis Numoniae est Tetos erthographia 
YAALA. Trajani aetate pridem antiqnata. 
Haec si animo minus praejudicato re- 
potasset cl. le Bean, nifail, credoi ia 
his nnmis aliud Tidisset praeter Trajani 
lobidioem nomes ipsos restituere to- 



a) Num. pop. P. IL p. 181» 



AD NVMO^ FAMILIAHVM. 



109 



lentU. 8«d reticeiit, kts^^ ait, tmpt«- 
r«s Teleret • At ex C0>«ft ipee lefttimMio 
intellexit, imperatore» his Mmi» nmt 
numos restitotoSf sed restituta monu* 
meata intelitgi Toluisse ? Qood ego do- 
eeo, usurpamna ocdis, et palpamas 
manibos, ipse causam snam angQriis 
ejus generis toetnr, qualia sibi non ab 
Apoliine illo Pjtliio, sed Apolline Tor* 
tore, qnem observaTere quoqne Bo- 
mani •), reor fuisse dictata. Neqne 
tamen, <{uod exislimat, «sqoe adee 
inridos habemos TetereSi ut non ali- 
quam saltem laculam nobis indulgeant. 
Xiphilinns, postqaam de Trajano es 
Dione narrasset ^), eum Pomptinas pa* 
ludes silicibus straTisse» pontesque 
in iia magnificentissimos fecisse , ad>- 
dit, TO T# ifOfuirfjLu Kaf ro ^^srifiKof £f#- 
;(w»futf#, et omnetn peeuninm evanidam 
attritamque conflasse. liiceat et mihi 
esse augnrL <^em antea magnifica 
statoisse «pera perhibet Xiphilinns, -eam 
deniqoe refert pecuniam longo aeyo 
exesam , et inutUem conflasse , perinde 
quasi istud non ab omnibus omni tem* 
pore factum esset, et commemorando 
trito hoc facto, quod ne mentionem 
quidem mej^ebatur, aliquid posset gIo«- 
riae Trajano accedere, qui amplissi- 
mta wbus bello ac paoe gestis immor- 
tale sibi nemen peperit. Yerisimile se- 
ne, a Dione postrerais his Terbis ali- 
qoid amplios, dignumqne Trajani tn- 
genio fiiisse additum, et quidem illud 
ipsam , qned re factnm Tidemns^ ex ea^ 
que veteres reip, numos restituisse, qnae 
qnidem, ant his similia Terba Xiphili- 
nns in breviario suo omiserit, Enim- 



Tovo Trajani aetate qnae potnit eeee 
eTanida, «et atlvita peeunia, niai Tetss 

suluit reverentiae Teteris reipnbKcae, 
perinde atque Antoninos Pios^ quem 
Tetera nascentis imperii decora in nn^ 
mis restitttisse Tidebimns. Diximaa, 
argenteos^ quos habemns, nonoisi a 
Trajano restitutes, ex qua lege eximendt 
dno postremi, qoorum prior Hadriani 
reslituit memeriam patris Trajani, co- 
jus erchetypon non exstat, alter re«- 
stitntns a M. Anrelio et Vero, in qne 
tamen nonnihil a primo exemplo disce^ 
snm ; nam pro ANT« AV& plenins scri- 
bitnr ANTONIVS. AVGVR» Qoae foe- 
rit Aurelio hnjns ristitnendi numi caa- 
sa, et qnidem tantnm "LEGtionis VI. 3 
igttoramus. Cnr nnllnm consnlarem^ 
Tcl famiKae in anro restitnerit Traja- 
nns, expedita ratio» Restituit is no- 
mes, qnales ab origine fnere, habita 
ergo etiam metalli rattene. At mone- 
tam auream Romae nennisi inde a L 
Caesare feriri ooeptani>, alibi probabile 
dixi c). Qttod de restitotiB ad omnem ar- 
chetjpi rationem argenteis dixi, intel* 
ligi eliam debet de compinribas aeneis, 
praecipue Av^gusti , et Agrippae, ut do- 
cet catalegus. 

II. Numi, in quibns restitnnntnr ima- 
gines principum , ad hanc classem perth- 
nentcnmprimis aenei, in qnornm aTersn 
praeter S. ۥ alind mhil habetur ; ex qno 
oliud intelligere nen possnmns, qnam 
placnisse Tito, Domitiano, NerTae, es 
qnacnnqoe demnm cansat eomm ana- 
gines reTOcare. 

UL Ad hanc classem, in qua tcI t^i 



a) Suft. in Ab^. c. 70. bj L. LXYIII. $.15. |D Sect.l cap. IV. 



iia 



FBOL^EGQMilNA 



taatainreBtitaimtWi vel singnhria qnae- 
dam facta in memoriam veTOcantnri 
pertinent numi omnes aareii et ple- 
riqae aenei* Nomi restiluti dici non 
possanti qnia inter hoa et archetjpa 
BOtabile diserimen sive spectata epigra^ 
phCi siTe tjpis intercedit et aonnon^ 
qaam aliad etiam metallnm. £oadem 
restitntoft tjpos Tideas ti; c* in aareo 
Tiberii primo, aliisque. In multis ar* 
chetjpa plane desiderantnri ut in ple* 
risqae aareis, et Tcrisimile est|. nun- 
quam exstitisse, et excogitatos a Trai- 
jano horum tjpos. nnmorum', quaecun- 
que istud causa suaserit.. Elpdem modo 
Trebonianus quoque (Gallienum alii 
pntant) praecedentium. Aogustorum con^ 
aecrationes restituit , sed noTa ,. aut cei> 
te ad archetjporum modum parum exr 
acta ratione.. Nemo Tero^ Tclim aibi 
persuadeat|. aureorom prima exempla- 
fiia periise». et quod aequitur, aureos 
perindei atque argenteos posse in nu- 
merum restitutorum numero haberi; 
nam quis credat, aureos eo fuisse fatOi 
ut primaeTae eorum formae interirent, 
quando argenteorum omnium, quot^ 
quot hactenus nacti sumusi exAtant ary 
ohetjnpa?. 

Haec de restitutionum nmnis aut C9Vr 
tai avt Terisimiliai aut incerta, aut 
plane igneta veperio. Addo postre- 
mum paucas tantum animadTersioaes. 
L Cum Trajanus obseurarum familia- 
rum numos restitnerit ,. nl Rubriae om<* 
nino tres , Terisimile est , ab' eo illarum 
plerosque, et forte omnes restitntosi 
sed quos hactenus Tidere non licuit. 



enuai eoram> numenunf etsi- 
lente». aensim tamen augerii et haad 
dubie complores ia Tariis museis latent, 
sed nobis ignoti.. II.. Nullum habemus 
a Trajano restitotam aaream siTO conp 
sularem, sire faoiiliae, qui tamen im«> 
peratorios restitutionum numos frequen- 
tes ex auro feriundoa cucaTit. Hea 
igitur conj^cturai, stante rep. anmos au- 
reos cusos non fuisse, quam proposui 
Sectione L cap. lY. ,. hoc defecta muU 
tum Tidetur confirmarL Nam quae 
esset causa cur is restituendis aureis 
consularibus abstineret? Quod restituen^p 
dis reip. aeneis abstinnit|. causam puto, 
quod hi tritosi et cuivis ponderi pro«> 
prios habuere tjpos, quos restituere 
opere pretium non Tidebatur, UL Cum 
nullus hactenus. repertus sit familiae 
cujiispiam aumus restitutus | cujus non 
etiam archetjpon exstet, parum jam spei 
adfulgeti fore ut familiarum series ja«' 
stiaamplius accessionibus possit locuple* 
tani* IV. £x omni. agmine numomm fa* 
miliarum,. quos Goltzii ubertas sibi uni 
cognitos in apricum protulit , nuUus est 
numus restitutus nobis non cognitus; 
nullus etiam hactenus emersit nomus 
restitutus, cujus archetjpon solns the- 
saurus. Golt^ianus sufiicereL Minim 
istad Tideatur, sed tamen* possamaa to- 
ram causam diT&nare. Ad fi^gendot^ re- 
atitotos animum non reflexerit, arche- 
tfpa yero noaquam ipse poterit suppedi- 
tare, quod numi ab eo solo hactenns 
conspecti fere ad unum omnes in fictitiis 
sunt habendi* 



JlH NVMOS FAMILIAaVM. 



411 



c A p V T xvnr, 

Ckroaolegia niimoriim familiarum. 



X oste miiYersam lianc seriem in ali» 
qaem temporum ordinem, misso trito 
illo ac ignayo alphabetico, triboere, 
optaTimus saepe, sed nonnisi intra TOta 
stetimns. Destitunntnr nimirnm notis 
chronologicis, qnae^ nt in multis impe- 
ratornm nnmis-i multis etiam GraeciSf 
temporis rationem docent. Quod nnnm 
snperest, ex typis, aliisque nonnnllis 
causis generalia quaedam praecepta pos* 
snmus conficere, quae etsi ad nnmos 
singulos non magnopere valent , aliquid 
tamen Inots unifersae rei monetariae, 
qnalis stante rep. fnit, impertiuntup. 
En ejnsy quatenus iri potesti brere ten- 
tamen, 

I. Omninm antiqnissimi sunt, in quo- 
rum antica est: Capnt Falladis galea- 
tum alatum addito X, in aversa: no* 
men familiae addito ROMA, ijpus: 
Dioscuri equites. 

His tjpis fnisse monetam argenteam 
consularem, cum ea primum feriri cocr 
pit , alias dixi •) , et cnm nondum fami- 
liarnm illi nomina inscribi consneyere* 
Hic mos cum primnm stabiliri coepit, 
cujns epochaincerta, retenti tum adhnc 



tjfi yeteris rationis, in quibus deinceps 
aliquid semper fnit immutatum, donec 
denarii yeteres <sum Tccentioribns col* 
lati penitQS dissiderent* 

IL His proxime soccednnt, in qui. 
bns manent priora omnia, nisi qnod yice 
Dioscurorum compareant numina yaria, 
ut yictoria>, luppiter fulminator, Pal- 
las, ApoIIo, Diana, aliiqoe, atqne hi 
in bigis, trigis, qnadrigis, plemmque 
citis, raro lentis.. 

Denarii cum his tjpis vetnstiorem 
etiam fabricam produnt, et nniyersim 
bigati dicti snnt^ ut quinarii victoriati^ 
nam multo freqnentius bigas ilKs im- 
pressas yideas, quam aut trigas, ant 
quadrigas. Fnisse bigatos jam olim in 
Tctere moneta habitos, docet Taci- 
tus *»): Pecuniam probant veterem^ et 
diu notamj serratos^ bigatosque^ Etiam 
Plinins Tetostiores argenteos numos bi^ 
gatos^ quadrigatosque appellat ^). Anno 
Y. ۥ 538 mox post cladem Cannensem, 
cum de permutandis captiyis ageretur, 
petiit Hannibal in capita Romana CCC. 
numos quadrigatos <^), et eodem anne 
L. Bantie Nolano numerati snnt D. &/»' 



a) Scct. I. c. V. 
C.52. 



b) de moHb. Gsrm. e. 5. c) L.XXXIII. (.15. d) Lir. L. XXIL 



112 



FllOLEGOMENA 



gati *). Baro^ in niuna antiqniom £abr^ 
cae alios est ayeraae tjpns. In denario 
perTetasto gentis Pompeiae Faustnlas 
pastor geminos a lopa ntiiritos obser- 
yans ayersae tjpam facitt 

IIL Quemadmodam capot PaHadis 
galeatum alatum, no^ deqarii X yel 
Xyi, bigae yel qaadrigae, adscriptum 
BOMA, cum haec omnia in nno eo- 
4eroque denario habentur, numom esse 
perantiquam sine dubio testantur, sic 
tamen eadem seorsim sumpta denariis 
malto etiam serius casis inhaerent. Sic 
denarii M, et C. Metelloram, quos cer- 
l«m est, saeculo urbis condita^ TU« 
^am utcvnqae proyecto signatos, in 
«yersa habent decus hnic genti ab ele- 
phantis petitum, denarius gentis Dk* 
dtae militem yite eastigatum, denarias 
Porciae imaginem ciyis proyocantis, et 
tamen horum omnium antiea yeteris tota 
rationis esk Capnt Palladis galeatum 
alatum adhue exstat in denario Sullae 
dictateris. Omnia tamen haec yetustatis 
indicia, caput dictnm Palladis,. nota de- 
narii, yox BOMA, et bigae sic fictae 
paullo post hnnc dictatorem, aut saltem 
yergente ad iinem saeculo TII. ex moneta 
fuere depulsa. £ conyerso nonnanquam 
etiam .in denariis sat antiqais pro capite 
Palladis est capat alterius numinis» Ita 
«denarii Scipionis Asiagenis, qui haud 
dnbie c«si sunt circa annum Y. C. 564 1 
habent capnt loyis, nnmi Meteliornm, 
qnos mod^ citayi, aliqnanto serius cnsi, 
alii caput Palladis, alii capat dei ja- 
Tcnis. 

lY. Perantiq^ns est etiam modns 



scribendomm nominnnksic, ot in antica 
exaretnr cognomen, in aversa praeno* 
men, et nomen gentiliciom. Etiam hic 
modus circum tempoca exeuntis reip. 
desiit. 

y. Numi serati locum qnasi medinm 
inter initia signatae monetae argenteae, 
et finem reip. obtinent. Dixi eapite XYL , 
horum certoa yetostissimos dcberi anno 
y. C. 564, novissimos paullo post an- 
Hnm 655 cnsos. 

. YL Eandeni' fere sedem sibi posta- 
lant numi yariantibos literis solitariis, 
notis arithmettcis ,. minutis sigiilis onosti. 
Hos modos neque principia signati ar- 
genti tulerunt, neque facile amplina ex- 
trema reip. tempora* 

YIL Addita nominibns magistratos 
Agnitas, nt: UlVlR,. yel modus tj- 
pes inscriptione juyandi, nt:. SALYS 
additum capili Salatis, recentiorom 
tempomm inyentnm est» Simplicitas 
ut in moribus, sic et in numis certnm 
est antiquitatis criteriam , neqoe in Bo- 
manis solnm, sed et Graecis» In anti- 
qnissimis nnlla est inscriptionis copia, 
nullus titjilorum (astQS, nulla typorum 
eonfusio. Confer, si lubet, primos re- 
gofti Syriae, et passim nrbiam Graeca- 
rom numos cum postremis, et idem in 
his, qned in Bomanis discrimen sese 
efieret. 

Tni. Circom tempora Sullae aegi-, 
stratns rei monetariae praefecti, saltem 
frequentius, missis yeteriboa et cem- 
munibns typis coepesunfe» adhibere pri- 
yatos, commemorando decora ayita, 
ant initia gentis » et proponendo nnmint,. 



a) Liv. L. XXIIL c. 15. 



AD NVMOS FAMILIARYM. 



iti 



qnae tnipentias obserrabant» AtqBO 
jaxta banc legem moneta deinceps feriri 
perrexjt, donec anb imperatoribas illapsa 
adalalio et •eryitos typos potissimom im- 
perarent. 

Hae leges in consilinm yocatae istod 
saltem praestabanti nt jodicare commo- 



de possis, qui namr primaei mediae, 
infimae aetati intra terminos signali pri» 
mum argenti , et incipientis imperii de- 
Beantari qnas si dtligentias observassent 
artis nostrae- magistri, certios saepe de 
iis judicassent, et parcios ab iis io 
signanda aetate esset peccatam. 



C A P V T XIX, 

De anctoriba», qai nttmos familianim iUoatraruut. 



Ytilitaa, qoam familiaram nomi ad rei 
Romanae inrelligentiam eonferaot,- tam 
et Tolaptaa, qaae in iis contemplan* 
dis percipitar, pridem inTitayit yirofr 
eraditos , at i qaotqoot nanoisci poterant» 
in onam eonferrent, et aeri inoisoa 
pablioe proponerent. Neqae fere alia 
est namoram reteram series conten* 
tiore eroditoram stadio illastrata dieam,. 
an Toxata? Praetereo eorom conatas, 
qni, nt occasia, aat institntam torere> 
in iiOBnalloa sant commentati, quales 
fnere SebastiaBas Erizso,^ Fighias ia 
Annalibas Romanomm, Spanhemins in 
magnae melis opere de Ysa et Prae» 
stantia namoromi Perizonins in saia ad 
Morelliam epistolis, et nonnnlli alii. 
Eos tantam commemora, qot ex pro* 
posito colligendis omnibos, explicandis> 
qae bis nomia operam dedentnt, qoo^ 
ram bactenas hs^emos qoataor, qaoa 

(Fb/.r.) 



secondum aetatem additia ad siagolot- 
meis jndiciis proponam* 

HVBERT YS. GOLTZIYS. Fauti ma^ 
gutratuumf et triumphorumRom*^ ab 
urbe condita ad jiugmti oUtum etc. 
Brugis Flandrorum tSbb^ iterum Ant'^ 
werpiae 1708 in fol* • 

Qoae sit operibas Goltzii generstimr 
ac priTatim praesenti habenda fides, dixi 
in Prolegomenis generalibas capite XXIL 
sub inttiom. 

FVLVIVS. VHSINVS. Familiae Ro- 
manaey quae reperiuntur in antiquis nu^ 
mismatibus ab urbe condita ad tempora 
D. jiugusti. Romae iSt?. infoL 

Gpns Scaligero, et Spanhemio jore 
dictam aareum, et diTinam, nimiram 
qoale a tantae eroditionis Tiro debebal 
esspectari. Modam, qaem ia in dispo- 
nendis expUcandisqne familiaram wir 
mis tennit, aedulo reiinnere posteri, 

P 



114 



fAOLEGOMENA 



atqne iidem pauca acita digna atlalere, 
qaae non ante a snninio hoc ^iro fjais* 
aent praemansa. Yellem tamen^ npn 
paaca abaarda ac frivola abesaent^ qaae 
praeclaram hoc opa$ dedecorant. Ra- 
rjB jam ejaa exemplis, alteria illad tj- 
pia CAROLYS FATINYS cestitaendum 
cararit Farisiis i663 additis modicis suis 
ebsenrationibasi nnmisquei qai Yrsinum 
fagerant. 

lOANNES VAILLANTIV8. Ifumi 
antigui familiarum Romanorum perpc^ 
$uij intcrpretationibuj iliustrati. jim^^ 
stelacdami i^oS. Tom. IL in 4« 

«Cui non cognita praeclari Imjus viri 
ia univcrsam rcm numismattcam me« 
rita? Sed et cognita ejus in omni fcre 
argumento peccataf quae ai in prae- 
aente opere magis quam in aliis gravia 
sunti et cumulata» in causa fait, quod 
festinare locubrationea jnsserat metusi 
ne praeverteretor a MorelKo eundem 
laborem meditante» Yide praelationem 
Hayercampi ad familias Morellii. Non 
in alio magis opere tot yideas -conge* 
•tasi coaoervatasque conjecturasi ina* 
nea plerumquei ac debilii nuiloye fun- 
damento nixaa* In hoe. instiiuto quod 
fuerit «jus consiliooii perrersum sane 
ao iarfioetttm , partim supra capite Ylil. 
ezposui. Accediti qnod| ubi ubi pote- 
rat| Pighium compilati xaro correctia 
efus peccalis in numorum ezplicatione 
admissiSi tam qood Goltaianoa nullo 
discrimine perinde ac probissimos ia 
eonsortiom admiltit. Addunt infelici 
operi coronidem iconismi iniidelesi et 
longe saepe ab arcbetyporum habito 
d!>errantes. Non anderem sic de Tiro 
tot ab arte nostra palmia nobili judicarCi 
nisi Tiderem, easdeo qoerimonias sin* 



gulis «fere paginis ab Harercampo in- 
cnlcari. Quid qnod et testatar Banda* 
riuS| plerosqoe negaroi Taillantiom . iis 
artibua^ quae in antiquario reqoiran- 
tur, ad enarranda numismata acceasiase. 
^Bibl, num.) 

ANDBEAS MORELLiySo Thesau- . 
rus Morellianus^ sive familiarum Rc' 
manarum numismata omnia* Commen' 
tario perpetuo iiiustravit SIGEBER- 
TVS HAVERCAMPVS. jimstelaedami 
in foU 

£x praegrandi boc opere solae ima- 

gines aeri incisae auctorem habent Mo- 

relliumi sed jam ab his maxima operi 

lous. Nam si £dem spectes, nullom 

in dilectu recepit, nisi quem vidit ipse, 

aut saltem probavit Vrsinas , Goltzia- 

nis oranibus seorsimi et inter apocrj- 

phos editis, Sin adcurationem i nihil 

iconismis^ «i paocoa demas., iidelias, 

sic ut perinde sit, hosne^an ipsos no- 

mos prae oculis habeasi dempto aolo, 

qued iUorum volumen ampliafit« 4^aoa 

addere ipse commentarios primnm mor- 

bis, deinde morte praeventas non po- 

toit^ perfecit Havercampns. Ejoa viri 

institatum -ejusmodi est: primom, qaae 

Eriuos, Vrsinus, Vaillantias, Morel- 

lius, Periaonius, aliique in singolos no« 

moa commentati aunt^ retentia ipsis ao^ 

ctorom rerbis restitoit ; soas deinde con- 

jecturas liberali mano admetitor, eas- 

qoe longis ^eterum testimonierom am« 

bagibos otraque lingoa recitatis firmat 

Habea caoaam, cor opas istod in eam 

molem excreverit; Vaillantiom qood 

perpetoo sugiUat, ot jore istod fe- 

cisse videri polest, aic colpandns certe, 

quod iisdem se peccatis, qoae in Vail« 

lantio reprehendit, perpetoo obligat. 



AD. KVMO» FAmLIAHVM; 



fl5 



Male oonjectaTit TaiUAntiiit-, en tibi 
conjeotaram. aliam priore non mnlto 
praestabifiorem, aic ut non magnopere 
aberraToria, si nniyersnm illttd opna 
conjectaramm apecimen Toles appellare* 
Lege, et ezperire. Ceteram opaa iatod 
cam habea^ potea reliqoia omnibma toto 



carere. Nam iconismi et plennm siatttnt 
hornm namornm catalogam, et nnmoa 
^nm affabre, tnmsancte ac religiose de- 
pictoa, ipsr Toro commentarii omnia ea, 
qoae praecedentea antiqaarii de aingalla 
numia sea recte, aea perperam jadioa^ 
Tore. 



C AFVT XX. 



Ibstitotam aoctoris»- 



Jraacis sic babeto. Breyitatem sectari 
placoit. Eam non modo snasit ratio ope* 
ris omnes nnmoram classes comple», 
sed et ipsi bujas classis nomi istnd po« 
stolare Tisi, qoi plora continent ineerta, 
et ambigoa, qoam qoae nnllo adyer- 
sante possint adfirmari» Q^oae Tcro to* 
luptas aot scribentis, aot deinde legen» 
tis, cnm ad prolixae dispntationia finem 
Tcntom est, esse aeqoe incertom, ac 
dodum? Habet istnd omnis ars bomana, 
ot plora sint, qnae nescimos, qoam 
qoae scimas, et qoi sapit, dabit ope- 
ram, non ot omnia ezplanet, aed ot 
plara, reliqoa relinqoat posteris, qoi 
forte noTomm ope sobsidiorom ea ez* 
pedient, aot nobiscom ignorabont. Hoc 
sane consilio ad scribendom appellet 
animom, coi torpes Tidentor nogae dif- 
ficiles, et stoUos labor ineptiarom. Inter- 



ea dbm breritati consoloi, operam dedx^- 
ne qoa ^intercidere paterer, qoae cog- 
nito essent digna, tcI qoae otilia ab iis^ 
qoi praecessere , sont obserTata. 

Ib enarrandis nomis ordinem serTSTi 
alphabeticom gentiom , quem primoa in* 
tolit Yrsinos , qooqoe opportunior alter 
obtineri riz poterit. Inter gentes ipsaa 
nomi iterom pro alphabetico cognomi- 
mom erdine dispositi sont , com is com- 
mode adhiberi potoit, 

Gentes, et famillas ez coloniarora, 
et monicipiorom moneta cognitas, etsi 
eas in sjllabom soom receperint Pati* 
nnr, yaillantios, Morellius, negligen- 
das doxi. Hagistralus. enim municipa* 
les, etsi geniibus Bomanis bomonjmi, 
riz tamen ad eas pertinuere, ut dictom 
ui tractatb dc Coloniis Yol. IV. p. 482. 
Proconsales , praetores , proTiociarom 

P J 



116 



FROLEGOMENA AD NVMOS FAMIL. 



quaestores, quae pecanU peregrina tir 
•tit, ctim saltem aliqaamdia aub impe* 
ratoribus ez anis fere gentibtts Boma- 
nis capti faerint, inter gentesi ad qaas 
spectant , indicaTi quidem , sed plenim- 
que in moneta ejas urbis, ex qaa pro* 
divere, explicsTi. Isti tamen instituto 
non ultra Domitiani imperinm inhaesi. 
Nam cum deinceps proTinciamm regi- 
men multo frequentins, ac antea de- 
mandatum faerit peregrinis in civitatis 
et honorum communionem ads<Htis, dif- 
£cile jam est, atque intotum, hos, et 
Tere Romanae prosapiae homines discer- 
nere* Familiarum namos uni Goltzio 
cognitos . TCtere meo instituto onlnes 
aspernor; sais tamen locis moner^ non 
jiegligOy si qua jCx numis gens ab eo fait 



intrusai ne quid a me perincutiom prae« 
termissum desideret lector* 

Denarios Brutii Cassii, Sex. Pom- 
pe}i, Illvironim H» Antonii, et Lepidi, 
quoniam Tiri hi inter Inlii Caesaiis, et 
Augusti tempora summo in repablica 
loco stetere, etnumorum^ quosnomine 
suo signaTcre, argumenta historiam Cae- 
sarum eximie iliustrant, post namos 
Caesaris dictatoris coUocare , «xplicare- 
que opportunius «est Tsisam. 

Singulis etiam nnmia sni adjeci me- 
riti statum, sic ut secundum notas jam 
passim receptas litera R indicet, nu- 
mnm esse rarum, RR. magis ramm, et 
sic deince^ s, litera autemC, namomesse 
communem , et obTiom. 



mm 



NVMI FAMILIARVM 

DESCRIPTI, EXPLICATIQVE. 



Xraemonendum^ quoniam Tmjus eloiiij faeturum mentionem^ cum quii numus 
numos fsre omnes ex MoreUii Thesauro deest in MorelUo^ et aliunde petitus 
cepi^ deineeps -tum tantum musei sne /uit. 



A B F Rl ^ 



Geot plebeja* Habemiu in muiiifl 
Caiiiai et Marcom* Cognomen utriqaev 
«t nomi eloqnontor, GEM,, qaod Pig- 
hios, eamque tecati «lii ezplent legendo 
GEMiiiifj, ted nolia certa aactoritate* 

G£M« Caput Palladis galefatum 

alatum^ juxta K« 
M« ABVRL Sol togatus capite radiato 
in citis quadrigis d. scutieam^ infra 
ROMA« AR« C. 

Cttput Herculis^ pone 3 globuli, 
M. ABYRL M« F. GEM. Prora nopis^ 
3 globuU, infra ROMA. AE. IU« C. 



GEM. CaptU Paliadis galeatum 

alatum^ juxta X* 
C. ABYRL Mars d. tropaettm^ s. hastam 
cum clypeo tenens in citis quadrigis^ in» 
fra aOMA. AR. C. 

Caput Herculis^ pone 3 globulL 

In alio: Caput Mercuriij pone 

d globuii. 
C. ABYRL GEM. Prora navis^ tres gUh' 
buli^ infra ROMA. In alio: 9 globuU. 

AE. in. c. 

Tjpi arersae ta denariit faoile enU 



118 

timi aive 8oU tiye Marti praestiHiiii indi^ 
cant, etai ignota ejas cansa* Ytrom re« 
cte conjecerit Pighius, qni in ntroqne 
^po adlusionem ad nomen jibwUiu lit 



AB¥RIA. ACGOLEIA. 



detf diictttm a tetere aburendo pro am- 
burendo^ qnod praestant et sol| et ar* 
dens Martis astmm ^y^ dobitare lice- 
bit^ 



AC CO LEl A. 



Gens fi^e tantnm ez seqnente dena* 
rio.cognita* 

P. AjCCOLEIYS. LABISCOLTS. 
Caput mutiebre*^ 
Tres vlrgines adversae stantes. in arbo^ 
res mutantur^, AB. ۥ 

Arersa omniom consensn proponit 
tres Phaethontia sorores, qoas fabnla 
dixit fratris perempti desiderio mntatas 
in popnlost Ai Tidetnr Accoleins nQr- 



ster alterapi secntns famam, qnae 
isse eas in larices adsemeriti ac pro* 
pterea legisse argumentnm, qnod ad 
cognomen LariscoH adlndereti hand 
dabie dnctam a larieibus colendis» Ni- 
miram in cansis mjthologiae saepe Ta«^ 
riatnm a Teteribus. Ipse Yirgilins alibi 
dixit mntatas foisse in popnlos h), alibi 
in alnos ^)p 



^L \^ A Jtt M' ^z»' 



Foere Acilii cognomihe ^violae^Bal^ 
bif GlabrioneSf qnorom duo posteriores 
propter obitam tribnnatnm plebis certo 
plebeii. Sed Herodianns de sai*tempo* 
ris Glabrione memorat ^)i fnisse eam 
omniom patricioram nobilissimam , ot 
qni. genna snnm . ab Aenea T^neris et 
Anchisae filio dedaxerat Elt in eandem 
sententiam. Ansonins- ^) :- 

Stemmate nobiliuindeductumnomM 

avoram 
Glabrio jt^/uUini^. Dardana pro^ 

gemes^ 



Balbus. 

BALBTS. Caput Palladis ala- 

tum^ prae quo X, infra BOMA» 

' omnia intra lauream* 

• ]yV« AGILIv luppiter d^fulmen^^ sl sce* 

•ptrum tenens in citis quadrigis F^ictorta 

eas moderante, in.area efypeus. AB« B. 



inccrtu 

M. ACILiyS. M. F. Caput Pat^ 

ladis alatum^ pone X, 
BOMA. f^ir nudus in lentis bSgis d. 
ckivam^.s^tropaeunu AB. G. 



a) Ann. T.II. p. 278 4^:308. 
a) de proXe9S«Burdeg^; 



b) 



Xigo. 



c) Ecl. YI. 63. d) in Pertinacc. 



J 



ACILIiL 



ll^ 



ytromqae M 4n his denariift ezplen* 
dom V.aniuJ , non yiarcus censet Ha* 
TercampiUi -quoniamy nt ait| ex Aciliis 
nnlina Jiarci nomine ina^gnitnd reperi- 
tor, Yerom hec ipsum ett| quod quae- 
riCor. Sane cnm Acilios yariis cpgno* 
minihos Tcl unos offerat Li?ias, ne- 
scio, cor aliis cognomen Marci negan- 
dom sit. 

AALYTIS. Caput mulicbre lait* 

rcatum. 
JfY. ACILIVS. mVIR- VALETV. Mu^ 
Uer stans d* serpentem tenet^ s* colu* 
mellae innititur, AR. C« 

« 

Offert antica caput Salbtls , cui a C. 

la&io Bnbulco yotum temphim,^ loca- 

tnmt et dedicatum narrat Linus *)^ 

qaod atetisse in regione VI. tradit Victor. 

At in Tarias senteniias eruditos distra- 

xit Toz VALETV. partis aversae. Onu- 

phrius totam «pigraphen conjnngendo 

mVIR^^ YAhEtudinis TYendae hacte- 

nua cn re Romana ignotos produxit ^). 

Eodem pertinet Patini IIIVIR. VALE- 

'rVdinarius^ MeUus . Vrsinus , aliique 

proponi deam f^aietudinem censuerOi 

nempe ut in numis Aqoillii est IIIVIR« 

VmTVS, ita hic lUVm. VALETVrf^. 

Deam hoc nomine unus forte Martianus 

Capella f rodidit «): yenit cx akera 

Fortuna et Valetudo^ Favorgue. At 

qood deinde inter Salutem et Valetudi- 

nem discrimen? Novif Taletudinem in 

otramqoe a Latinis partem acceptam , iit 

bonam malamqne , at eodem modo , qoQ 

in hoc denario efiictam Tidemus Vale- 

todioeili, nempe quae serpentera mami 



tractat^ fingitnr Graecorum Tiyi^ice, qMe 
passim Romanis Salus dicitur. Neque 
Tcro etiam utramque distinguunt num 
Augustii in quornm^aliisy quos ad an- 
numV. C. 788 recensebo» legitur: pro 
salute Cavsarisj ia aliis-s pro valetudine 
Caesaris. 

His Salutis ot Valetudinis tjpis non 
'Db^ore "Tidetnr adludi ad nomen jtci* 
lius^ nempe Graecis uKiOfjLas^ lonice 
iMtofJMt mederi significat. Et foit hic 
typos geoti Aciliae adhoc Qaadii aetsite 
proprius ; nam in nurais Agrippinae Co- 
rinthi signatis cum epigraphe : S/V. ACII«« 
IIVIR. exhibetur item Hjgia stans , siTe 
hic Ilvir ex ipsa Aciliorum gente fuit, 
quod Tix Terisimile, siTe^cum nloinine 
Actlii. obaerTantiae in hanc gentem 
causa etiam ajmbolom gentis recepit* 
HaTercampum^ qui olim Jianc Acilinm 
IIi?irum sacris aedibus reficiendis con-' 
stitnity Tide semetipsom setius retra- 
ctantem «^). 

M. ACILL R0MA« cnm unciarura 
nolis in aeneis. RR. 

* * 

Aeneum aUnm aMoveUiocttatum? 

Caput lani. 

^V. AQLI. Q, intra ccfronam^ non 

esse nnmum Romanum, aed Terisimiliu^ 

Panormi, in hujus Siculae urbis rae« 

neta diximus» 

e 

Glabrio. 

Hujus nomen in monetm Romanai si 
Goltzisnam deraas, non exprimitur^ 
prodiiur taraen in nuroo commatis pere* 



ft) L. IX. c. 43» «t L.X. c. I, 
d) pag.639- 



b) de Givit. Roro. 



c) de Nupt. Philol. L. I. 



120 



AEBVTIA. AELIA. 



grini; M. ACILIVS. GLABRIO. PRO- 
C09* » qoem yiAe descriptam in nnmi» 
Apgnsti ad annnm Y. C. 729. 

# • 

Aviola* 

Proditnr hin prooonanlif addito , ret 



dissimnlato titnlo in moneta Ephesi et 
Smymae) quam.yide. Proditur etiara 
C. Aviola yir illnstris gentia Siliae in 
binia tabolia aeneia 1 qoaa restitoit Hor- 
cellna •)« 



AEBV Tl A. 



Cataarangnatai 



es meo inatituto 



AELl Af ALLl A. 



Ple&eja. Cognemina nnmi eerti of- 
femnt Balcan^ Lamiam^ Paetuntf Se* 

fanum^ 

m 
• * 

Baia. 

BALA. Caput muliebref fuxta 

litera alphabeti^ 
C.ALLL Diana in citis cervorum bi' 
gis d./acemj, x. hastamy infra bigas ci* 
cada^ delphinus y gryphus ^ ancora etc^y 
omnia intra lauream* AR. C. 

Yna fere omnium est aententia, nnam 
eandemqne esse gentem Aeliam^ Ai^ 
liam^ Aliiam^ qno ex judicio non dubi- 
tant nnmoa inseriptos ALLI. genti Aeliae 
tribnere. Tamen non aatia idoneis istnd 
argnmentia adseritor. Magis controversa 
Toz BALA TaiMantins rationibus sane 
iniirmis explet BALAri/^. Hoc repro- 
bato Harercampus legit BALA/r<7. Neu- 
ter rationem adfert, cur producendum 
esse Tocabulnm existimet, et nen Bala 
per se efficere cognomen possit perinde 



ac BucUy Cinnay Galba. Sane Alezan- 
der L Sjriae rez dictns fnit Bala^ cni 
sententiae quid repngnet, non Tideo, 
et mecnm aentit Liebena ^}. 



Caput Palladis^ aiatum» 
C. AL. Dioscuri equites^ infra ROMA. 

AR. c: 

Eidem Allio tcI Aelio denarium &nnc 
tribnunt eruditi. Res minus certa, nam 
AL. Tarie legi potest. 

« 

Lamia. 

Aelios Lamias descendere a Tetnato 
Lamo Formiarum olim tyranno docnit 
Horatius ^). 

Q. AELIVS. L. F. LAMI A mVIR. 
A. A. A. F. F. in nnmis aeneis L for- 
mae Aogusli. C. 

LAMIA. SILiyS. AMNiyS. in aeneis 
in. formae, qui prioribus snoc coaefi. 
G. 



a) De Stilo inscr. num. 314. 315. b) Goth. num. p. 215. e) L. IIL Od. 1?. 



ASMILIA. 



Paetiis. 

Caput PalladU alatum , pone X 
P.PAETV8. Diojcuri equitesy infra 
ROMA. AB. B. 



121 

Sejaniu. 

U AEUO. SEIANO, COS. in naino 
Bilbiiit TarraooneDUft cnm capi|eTibe« 
rii s %ao de namo agetnr in moiieta ha« 
joa. Aaguaiiaiannom. ¥• C. 784^ 



AEM I L I A^ 



Patricia, et insignibas fiictiS' incljta' 
teatibna etiam namis. Cognomina in hitt: 
Buca^ Lepidus^ Paullus^ Scaurus. 

m 

Buea. 

L. BVCA. Caput Veneris.^ 
Diana adstante Victoria palmifera ad 
virum humi super jtrato dormicntem de^- 
scendit. (Morelli, Mo8..Caea.) AB.BBB.. 
Caput Veneris, prae guo globus. 
Eadem adversa. (Morellr in- Cornelia* 
Tab. IV. Ut. B.) AB. BBB. 

Namam ntramque, quem separarit 
MorellioSf conjonxi, geminam plane, 
nisi qaod in posteriore deest epigraphet. 
et abondat gleBos.. Horam» priorem pri* 
dem edidit Morellios *), et explicayit 
erodite secotas indician»* Plotarchi^ nar^ 
rantis: (tn Soila.). Dicitur etiam Suilae 
in somnHs se obtuiisse deUy, quam ex di'- 
sciplina Cappadbcurtt Romani cotunt^ 
sive ea Luna^ sive Atinerva,. sive Bel'- 
lona sit.- Haec Sullae viia est adsistere^. 
et fulmen tradere ^ jussisseque singulis 
nominatis inimicis efusferire^ IIR icti 
concidere^ atque e medio diiabi.. Hoc 
ostento erectur narrat id postridie eoUe' 
gae, ac Momam pergit.. Factom istnd 



V. C. 671 , qoando is ez Campania urbi 
imminebat..- Haca olim a^ praestante Mo^ 
reHio" tradita probata- etiam foere-Bisyers 
eampo, qoi addit praeterear,- cosooi 
foisse a L. Bocat V'^^ qoaestor foit sob 
SoIIay pateraotem^ filii cognomiois , qoi 
IIII?ir monet^Iiss sub* I. Caesare^ in no- 
mis,. qoo^moz citabimosr proditor». Ve* 
rom* idemr in< nomr alteribs* ezplicato £1^ 
stiditis* pribriBas- PerizoniL sententiam 
amplectitor negaotis,^ praetensam- Solla^ 
somnibm in^ his- denariis^ exhiberi ^- qaia« 
ait ,. L« Bucam non* reperimos^ iir nomis,- 
nisr temporr Caesaris- drctatoris, sob 
qoo ille IlUrirmonetalis foit; At yero 
sob Caesare,. maximo» Sollae* ihimicOy 
minime* rideri proBabiTe,. yoroisse honc 
Bominem^ qar Caesaris ipsios titolos 
et decora (capor Veneris et globitm) 
in numis exprimit y gloripsom qooddam 
Sollae somnionr af memoriam • posle- 
ritalis- ' propagare^ Instantif incevtom 
tom- essev otrom hic L. Boca; idem 
sit, qoi ille Caesarianos^,. respondet, 
esse* probabile*« eonden» esse«« qoakndio 
non reperitor atqoe* * ostenditor altos 
monetalis ejbsdem plane nomtnis. Haec 
Perisonias ^). Apparet, imiyersam^qoae* 



s) Specim. p. 236. . b) de Num. coiu. p. m. 560. 
(VoL V.) 



122 



AEMILIA. 



slionem M redire^ sltne L. BYCA Bami 

praesentis idem cam L« BYCA. nil* 

yiRo in namis Caesaris. 8ia idem, 

Vicerit caosam Perizonios: sin veta- 

stior aliquis, causa facile -cadet* *At 

qaam infirmam est yiri eraditi arga^ 

mentam, exfaiberi sibi capientis aliam 

retrorsam hoc nomine Illviram montD- 

talem. An erge, at yel ano «xemplo 

utar , nami omnes C. Marcii Censorini 

nomine inscripti , eront ^jus , qaem sub 

Aagusto constat fuisse lIlTiram, qao- 

tiiam nlius ejosdem neminis non reperi* 

tur? Quis in «a inscriptionis parsimo« 

nia, qoa numi consulares laborant, fk^ 

cile aut aetatem numi, aut quis foerit 

is, qui inscriptos legitur, an III vir mo- 

ttetalis, an qaaestor, ati aedilis, enu- 

deabxt? At enim, inquit, sunt in his 

numis decora Caesaris, caput Yeneris^ 

et globus. Minus haec commode. 8ane 

flobi explicatus est ambigaus, atque 

18 abest etiam in horum numomm une^ 

at Yeoerem ut Caesari, sic et Snllae 

fuisse famfliarem, in hujus numis copiose 

^idebimus. £rgo cam nomt thema tam 

belle cum Plutarchi narratione «conspi- 

ret, nOn credo, arcessendum explica* 

tum aliam « Morelliano diyersum, atque 

omnium minime iliom, quem ipsedeni- 

que sufficit. Honc SoUae tjpom prae<^ 

clare illttstrat testimonium Yelleii Mo- 

rellio praeteritam, scribentb ^)^ Poit 

victoriam^ qua descendens montem 7¥- 

feta cum' d Sorbano concurrerat Sul' 

ia^ grates jyianae^ cujus numini re* 

gio iiia sacrata est^ soivit^ aquas sa* 

* iubritate medendisque corporibus nobi^ 



tes^ agrosque omnes addixit deae. Hu» 
jus gratae reiigioiiis memoriam et iih 
scriptio tempii affixa posti iiodieque^ 
et tabula testatur aerea intra aedem^ 
Horum agroimm modum a Solla defini* 
tom serios ab Aogosto , iterom a Yespa- 
siano ordinatom foisse, docet nobile 
marmor apud Doniam ^): 

IMP, CAESAR. YESPASIANVS 
AYG. COS. YIll. FINES. L.OCOR. 
DICATOR. DIANAE. TJFATINAE 
CORNELIO. SYLLA. EX. FORMA 
DIYI. AYG. RESTITYIT 

Addendom adhnc Tidetar qood de SoIIa 
narrat Plutarchos ^)^ ab eo monitum Lo- 
cullum , nihil perinde firmum ut docat, 
qnam quod secuodom quietem ei prae- 
cipit deus. Stratum , ooi SuIIa ineambit, 
perperam Yaillantios literas Ponicas, aut 
ignotas potat. , 

lovat hoc loco mirari comanentato- 
res nostros in explicandis famitiaram 
numis neqoaquam difficiles ac morosos. 
Sanc ut Tidimos^ HaTercaropas, qui 
antea bnnc L.Bacam qoaestorem SoUae» 
et illlTiri patrem confidenter constitne- 
rat, repente numam intra Caesaris ioK 
perium cogit. Si solida olim docoit, cor 
tam faciie deserit, sin intota , qaorsum 
tanta confidentia? Liqoet ab hoc uno 
exemplo (neque enim lubet in singulis 
agere censorem) qpae saepe fides sit 
hiObenda Yaillantio, aot HaTercampo, 
com qoae maxime ambigoa sunt , incer- 
ta, floctoantia, Tclot certa et ezplo- 
rata obtrodant, et continao ex tripode 



•) L. U. c. 7&. h) Inser. lUit. CLI. a. 41. «) in Sulla p. ni. 454. 



AEMILIA. 



123 



proniinciaiit^ qoae immi aetas,' quis 
ille, cnjjBS nemen preditar, qao insir> 
gma inagistrata^namam ferierit, qaa- 
rom praestigiarum exempla singulae 
fere eorom paginae ofFerant* Sed de 
lioc argumento plara scripseram in pro* 
legomenii» 

e « 

CaptU /• Caejaris». 
L. BVCA. — L. AEMILIVS. BVCA. — 
L. AEMILIVS. BVCA. IIIIVIH. tjpis 
ad L Caesarem pertiaentibas , qaoram 
praecipoos in hajas moneta descriptoa 
vide. 

PAXS. Caput muliebre. 
L. AEMILIVS. BVCA. UIIVIH. Duac 
dexterae junctae. Qain. RR. 

# 

Lcpidus, 

Lepidomm denarii insignes propter 
commemorata in his facta gentis domo* 
stica. 

Caput mulieBre^ 
M. LEPIDVS. AN. XV. PB. H. O. C. 8. 
Egues lento gressu j. tropaeum gestat. 

AR. RIU 

Memorabilis epigraphes sensas est: 
M. LEPIDVS. ANnorum XV. FHaeteX" 
taius Hostem Occidii, Civem Servavit» 
Eam Valerias Maximns paene ad Terbnm 
reddit *) : jlemilius Lepidus puer eiiam 
tum progressus in aciem hostem intere^ 
mit^ civem servavit. Cujus tam memo* 
. rabilis operis index est in Capitolio sta* 
tua bullata et incincta praetexta S* Ci 
posita^ Simile factam, praemiomqne jam 
regom temporibos reperit Macrobios. 
Narrat is ^)^ Tarqoiniom Priscom de 



Tictis Sabinis triomphasse, quo belle^ 
addit| JUium suum annos XIV. natum^ 
quod hostem manu pereusserat^ et prc 
concione laudavit^ et buUa aurea^ prae»- 
textatfue donavitj insigniens puerum ul" 
tra annos fortem praemiis viriiitatis et 
honoris* Natn sicut praetexta magistra^ 
tuumy ita bulla gestamen erat trium^ 
phantiunif quam in triumpho prae se 
gerebantf inclusis intra eam remediis^ 
quae crederent adversus invidiam valer> 
tissima^ Hinc deductus moSf ut prae^ 
texia y et buUa in usum puerorum nobi'' 
lium usurparentur etc» In hocom den»> 
rtorom parte antica nonnonqoam addi> 
tor corona qoemay decos servati ciTis. 
Tamen tato adiirmari neqoit, qois fae* 
rit hic poer Lepidos tam praeclari facti 
aoctor» 



ALEXANDREA. Caput mulic* 

bre turritum^ 
M. LEPIDVS. PONT. MAX. TVTOR. 
REG. S« C. Lepidus togatus stans regi 
togato adstanti et d* hastam tenenti dia- 
dema imponit* AR. R. 

lo denario mosei Caesarei legitor: 
ALEXSANDREA, et PONF. pro soUto 
PONT. 

Insigne hojus nomi argumentom rov- 
sos explicat Valerios Maximos <^): cum 
Ptolemaeus rex tutorem populum R^ 
Jilio reiiquissety seruLtus^ M* Aemilium 
Lepidum Poni»^ Max. bis consulem ad 
pueri tutelam gerendam jilexandriam 
misit^ Appertios lostinos ^) : Mortc re^ 
gis legatos Alexandrird ad Romanos 



a) L. UL c. L n. 1.. 
c. 2. 3. 



b) Saturn. L. II. c. 6. 



c) h.y:i c. VI. n. u 

9« 



it^ L.XXX. 



124 



AEMILIA. 



misere orantes, ut tutelam pupilli sus» 
ciperent^ tuerenturque regnum.Aegypti. 
A - - Mitiitur et M* Lepidus in Aegyp» 
tum^ qui tutorio nomine regnum pupilli 
'administret. Idem factnm exempli caasa 
memorat Tacitus *)^ exemplo^ quo ma* 
Jores M. Lepidum Ptolemaei liberis tu» 
torcm in Aegyptum miserant. I\em il" 
lnstnem , atqae tot tamqne elaris testibns 
tsoniirmatam miram profecto tam spissis 
%eptam tenebris , nt qais fuerit iiic Pto- 
lemaens , ^^ai Lepidas datas tator , non- 
'dam perspicue «it «xplicatum , ^ajas am- 
]>igui caasa jare Bactoram yeterum ne- 
jgligentiae tribuitur, male posteritati, in 
;oajus Gommodam scripsere, consulen- 
tium^ "Cam tot numero Ptolemaeos, quod 
plerumqae factum , ne minimum quidem 
distinguer^nt. Ysserius, eumque secuti 
alii plerique patrem pupilli censent 
fuisse Ptolemaeam lY. Philopatora, pa- 
pilkim, 'qoem denarias liic sistit, Ptole- 
maeum Y. EpipliaiTem. At Pighius mis- 
sam a senatu Lepidum conjicit, qui Pto- 
lemaei Y* Epiphanis filios Ptolemaeum 
TI. Philometora, -et Ptolema^nm YII. 
Phjscona tntaretar, quorum per imma- 
'turam aetatem Aegjptiorum res perdi- 
lum ^ et Sjrorum , quod nolebant Roma- 
ni , «actnm ibant ^). Causam repetit ab 
lioc ipso <denario , «t Yal. Maximo , a 
qoibds Lepidas noster, -quo tempore re- 
gis poeri totelam suscepit, dicitur pon- 
tifex tnaximos^ «t coAsol iterum, qui 
tamen nonnisi «omploribos post Philo- 
patoris mortem annis ntramqoe hanc di- 
' gnitatem est adeptos. Hortous est Phi- 
lopator T. C. 55o, Lepidus in locum C. 



-Servilii Gemini dicitor ponUfet maxi* 
mus y. C. 574 «) , consol 11. Y, €• 678. 
Ynus yiro erudito scropolus ha^ret, 
quod Yal. Maximo onos dontaxat re± 
poer memoratur, quo permissom sibi 
potat librariorum colpa^m modeste snspir 
cari , scriptamque forte filiis pro fiUo^ 
£n yiri praestantis sententiam, sed qoam 
graTissima alia argumenta manifeste 
eteilont* Omitto leriora, quae opponi 
possunt, non, qood censet Pighius, se* 
natum suapte tutelam puerorom sosce- 
pisse, sed, ut prodidit YaL Maximoa, 
€x testamento patris, ot lustinos, pe- 
tentibos Alexandrinis. Ad haec me- 
morantor a yeteribus tutores filiorom 
Epiphanis Cleopatra mater, Eolaios, 
Lenaeus ^)^ atque inter haec nihil de 
praestita a Bomanis tutela. Quod si 
errorem suspicatur in Yal. Maximo fi- 
^lium onum pro.binis prodente, necesse 
«rit culpare quoque lustinum, ooicom 
«tiam pupillum prodentem» At maxi- 
me fallitor Pighius, quod rerera cen- 
suerat, propter mentionem pontificatos 
maximi, quem mnltis serins annis Le- 
pidus adiyit, dictam quoque totelam dif- 
ferendam» Etenim luculento alio tesli* 
monio facile prohaTcrim, non foisse Le- 
pidum , neque esse potuisse hoc magi- 
strattt insignem jam tnm, com popilli 
caosa in Aegyptom profectos esf, En 
Terba Lirii -capta «x ejos epitome «): 
P. Licinius Crassus^ cum idem pontifex 
maximus esset^ quod nunquam antea 
/hctum fuerat^ extra Italiam profectus^ 
praelio victus et interemptus est. Fa* 
ctom istud Y. C. '633, in bello a Roma- 



•) Ann. II. c 67. b) Annal. T. II. p. 403- 
Sjr. ad ann. A. X. 173* ieg. e) L. LIX. 



c) Livius L.XL. C.42. d) Frdlich. Ann. 



AEMILIA. 



12r 



nis cnm Aristonico in Asia geMo. Ei^ o 
'91 Lepidas, com pontifex max. «esset, ta- 
torem in remota Aegjplo ^egit , qna ra- 
tione Crasaas primas 'dici potnit in pon- 
tificata mazimo Italiam ^egressns? Sane 
)am olimi cnm ambigeretur^ sitne Sci- 
pioni, an Crasso beliam Africannm cnm 
Hannibale mandandam, Crassnm, 'qnod 
pontifex mazimas esset , lez , t[nam Pln- 
tarchas Svioyappellat, in arbe coercait *)• 
Deniqae adTersatar Pigbio lastinns nar- 
rans , gratam f aisse Bomanis legationem 
Alesandrinomm , cansam belli adTCrsaa 
Phiiippam Y. Macedoniae regem -qaae- 
rentibas, qoi insidiatns eis tempore belli 
Pnnici faerat; qoare, addit^ mittttntur 
legati^ qui Antiocho ct Philippo denun' 
vientj regno Aegypti abitineanU Mitti* 
tur et M. Lepidus in Atgjptum^ qui 
tutorio nomine regnum pupiili admini' 
jtret ^). Yictas est apad Cjnosceplialas 
PhtUppas , et ad pacem adactos Y. C. 
557« ergo necesse est aliquot annis prae- 
cessisse legationem Alexandrintyrnm, 
qnod tam belli caasam cam Philippo 
quaerebant-Bomanu Atljepidas, nt di- 
ximns , nonnisi anno T» C. 5^4 pontifica- 
tom max. abstnlit. 



"Kx ^qna mtionei "qno wgnmento ma^ 

xime nititnr Pighina, potnit cnm in lioe 

denario, Inm a Val. Haximo dici IL 

Lepidna simnl pont2ex max.^ -«imnl ta- 

tor regis? Expediam. "Quiscnnqae ia 

fait ex posteris liojas Lepidi , qni insi- 

'gnem linnc -denarinm feriondom •cnnH 

Yit, ei propositom «liod von fait, qoam 

nt in f entis snae -decas jactaret palam, 

-eam, coi regia tatela eommisaa foit, 

faisse ^etiam honorifico 'snmmi pontifieiH 

tus magistraln fonctnm, "etsi hic mnlto 

accessit -aerins. 1^^^^^ ^^ '^^^ ^^ Ci- 

cero <^), et Appianua ^) hi qnoqne ^(o^ 

hrfKTmoeg snnt locnti, cnm -adaeraere, a 

P. Scipione Masica pont max. perdnel- 

lem Gracchnra foiase *caesom? Constat, 

<jraccham aScipione caesnm Y. C* 621, 

*qoo tempore pontificatom max. tennit 

P. Licinios Crassos, ^qao 'deinde l^ien- 

nio post in bello Aristonici interempto 

liic "Scipio ejas ipsina yirtntis caqsa, 

quam in Gracchanis his tnrbts exhibae- 

Tat, safflmnm lianc honorem abstolit, 

■nt disette Tellejos «) ♦). IUostre exem- 

plnm aliud aoppeditat namos gentis 

Claudiae, in cnjos afersa i^pigraphe: 

MABCELLYS. C08. 'QVINQ. tjpos: 



a) PluL tn Fab. Max. 1») L.XXX. c. 3- ^c) Catilin. Orat. I. c 1. 
c. 16. c) L.II. C.3- ' 



^) BelL civ. L. I. 



*) Qaae de Scipione tam nondam pontifice maz. dixeram , serius etian a Titisco praeclare 
confirmata reperi. (Lex. T. 11. p. 407.) At enim n^hiprrnitof locutas Plutarchos dicl ne- 
quit, qui diserte narrat, Nasicam per 'Gracchanas has turbas fuisse ponlificem max. (in 
Ti. Gracch. c. alt.) Plutarchum satis coarguit testimonium Yelleji, tum quod probaVe- 
ram, 'ea tempestate Crassum fuisse pontificem maz. 9 deniqne 'quod Cicero, ctsi caesum 
a Scipione ponU max. Gracchum adserat, addat tamen: privato, quod de homine pon- 
tifice maximo dici Tiz potest. Non adrertit hoc sphalma Rnaldimi immitem Plutarchi 
Aristarcham. 



126 



AEMILIA. 



M^r^etl^ lovi ftretria spolla offerens^ 
Conslat, Mair€ellain ea obtulkse Y. C« 
533 » at consolem ^ processisse demoxa 
Y. C. 54^. ' Yt ergo in boc noina to 
COS. QYINQ. neqoaqaam referendani 
est ad tempua ejns £acli^ qood typus 
exbibet» ita aeque in koOy de qua agi- 
mas, demtrio inscriptum FONT, MAX« 
ad tempns praestitae tulelae* Secunf 
diua Yal* Haxiqiam, qui Lepidum tu.*- 
torem eiiam considem IL £Bkcit, baee 
exteri regis totela saltem uk annum Y* C 
579 erit differenda^ quod anno bnnc 
praecedente processit consul II. ^ at 
tam ^ide» qua ratione * cobaesura sint 
tempora» 

Omnibus igitnv expensis ita iHustre 
ktud factum explicandum censeOi seco* 
tns praecipae lustinam, plurimas ejns 
peristases conunemorantem». Moritur Pto^ 
lemaeua lY* Fbilopator Y. C« 55o, quo 
tempore et belli in Pbilippam eausas 
qoaesivere Romani. Mittunt AJexandrini 
legatos, qui impuberi regi Ftolemaeo 
Y. Epipbani tutorem a seoata peterent* 
E^ns. rei cansa in denarii antica propo- 
nitur genius Alexandriae istud sibi be- 
neficium exposcentis« Gliscit bellum 
Gum Pbilippo, cni is Y.^ C. 55^ succum- 
bit. Tntela perfunctns. Lepidus, qno 
anno, ignoratur, consul I. 'procedit Y. C 
567,. pontificatnm max«. adit Y. C 57.4« 
Gonsnl 11. Y. C 578* 

Genius Alexandriae urbis in Aegjpto 
principis argnmenti causa in anticam 
est vocatus. Scripti XS pro X exempla 
ex nomh jam dedimus altius in Prolep. 
Cop. YH. 5. 3; 



Caput muUebre vcUitum^ in non^ 
nuUis juxta simpulum^ et corona* 
M. LEPIDYS. ' AIMILIA. REF. i C 
Basilica AemiUcu — Idem restitotaa m 
Trajancu -^ In denario ^insei Caes* an^ 
tica ofiGert caput mjiUebre laureatum ve- 
latum. AB. VXSi^ 

Non pauci yetemm insignis bujna sob» 
strnctionia memineret quae yolgo Basi-- 
Uca AemiUuy yel PauU dicebator. Ejas 
exstruendae occasienem dedit corro^ 
tela, Nam, nt narrat Plntarcbas *), in- 
ter eos» quos ingenti peconia cociQipe» 
rat Caesar, fuijt etiam Paulaa cooaal, 
talentis argenii MD^. in partes tractasY 
quo argento celebrem illam Basflicam 
jaxta (orum loco- Fulyiae aedificayilY 
dedicayitque. Fait autem L, Aeoii» 
lius Panlus consal Y* C 704«^ Ejoa b*- 
silicae meminit qnoqne Cicero >>)• Is 
tamen opus nonnisi incboatnm yidii; 
nam dedicatum denique esl a Paalo Ae- 
milio Lepido prioris filio, aat certe 
consangnineo in consalata sao saffecto 
.Y. C 720, ut refert Dio ^)^ Maxi> 
mum decus in Phrjgiis columnis bat^ 
propter quas eam mirahUem dixit Pli- 
nius <^). Damnnm* passa bia refecta 
legitnr,. primum Y« C 740 docemle 
Dione «). Pauli portieum ineendio aIk 
snmptam, igBcmque ad Yestae asqae 
grassatum • • - postea specie qoidcm 
ab Aemilio, ad quem primi condiloria 
^enus rcciderat, re autem ab 
et PauH amicis refectanu Iternm 
rante Tiberia Lcpidus a senatu p^iri\ 
utbasilicam PauUiyAemUia 



a) la Gaesare p. 722.. . b) ad Attic. L. IV* ep. 16. 
f. 24. e)L.UV. C.X4* 



c) L.XL12L C.42. d) I^IOSSV 



AEMHilA. 



127 



* propria pecunia firmaret-j ornaretque^ 
Terba siint Taciti *)• . Celemm que riia 
ad hano batilicam, ejoaque in arbe al> 
tum, tum alias eodem nomine (iiam plo- 
res prodontnr) pertinent, ?ide nitide ez- 
plioata a cl* le Bean ^). 

Detempore, qno denarioa bio sit 
percnasna, dispntatur ab ernditis* Feri« 
zonius enm in aeVatem Tiberiii <pia 
eam luisse refectam ez Tacito docui* 
moa, promoyet ^). Melius HaTercam- 
pos ad prierem sub Augusto restaura» 
tionem retrahit* lam enim sub eztremos 
bujus annos desierunt Romae feriri 
numi gentinm nomine insignes , moneta 
emni uni Caesaris nomini reserrata* Fa» 
Tet etiam posteriori buic sententiae ca* 
pnt anticae, qnod haud dubie Yestae est. 
Mam cum in dicto incendio ignis ad us- 
M\ne tempkun Yestae perTaserit, proba- 
bile est^ numum respicere et Yestae ae- 
des, el basilicapi ,ab Auguste restitutas. 
Addo, magis Augusti, qnam Tiberii ae* 

^fim sapere archaismum AIMILIA* 

m 
a e 

ROMA* Caput muliebre laurea^ 
tum , pone X. 
y V. AEMILL Staiua equestrii d. ha^ 
4tam tenens insistit ponti^ intra cujus 
tres OTtus seriptum LEP. AIL R. 

Refert Plutarchns, pontem in Ti- 
.beri soblicium, qno primus Ancus Mar- 
.cius laniculum cum urbe conjuDxit, 
multis post saeculis ab Aemilio quae- 
atore factnm lapideum ^). Ab hoc Ae- 
milio is Aemilii nomen abstulit. Quo 
«nno opus positum sit, neque Plutar- 
chus, neque, quod norim, alius pro- 



didit, Pighius Kan, AemiKum Lepidum 
^uaestarem anno Y. C. 675 inserit,, at- 
que tum couditum ab eo pontem, Qua 
istud auctoritate, ignoro; nam Tadea 
alios non citat, praeter Plutarchum, et 
denaiium praesentem. At Plutarchus ne* 
que annum quaesturae, neque Aemilio 
hnic fuisse praenomen Manii prodit, el 
Manius, qn^m numus offert, poterat 
esse nnus ex posteris ejns, qui operia 
architectusfuit. Cujus sit statua equestria 
partis aTersae , dubitatur, HaTorcampna 
esse regis Anci conjicit , qui pontis to* 
teris sublicii fnit auctor.. Denarias hic 
aetatis est mediae inter antiqaissimos, e^ 
modi recentieris; nam non exhibei ca- 
pnt galeatom alatum^ et sistit taraen no- 
tam X, qaam aetas Caesaribns Ticiaa ez 

nomis fam exegit. 

m 
e • 

Paullus Lepidus* 

Panllus et Lepidus singnla fuemnt 

cognomen gentis Aemiliae. At habe* 

mus ex historicis eliam Paullum Aemik 

lium Lepidura, sic ut ejusdem gentis 

cognoraen in praenomcn cesserit. Si 

Tcra raemorat Fuhius Yrsinns ^), Paul' 

ius Lepidus adoptatus apsitre AL Lepidl 

Illviri fuit^ et cx Aemilio Paulio Patii^ 

lus Aemilius Lepidus dictus est^ Nimt* 

rum cum et adoptans et adoptatus ex 

eadem gente Aemilia essent, Paullna 

adoptatus Aemilianus dici non potnit, 

sed ex soo Paalli cognomine praenomen 

fecit, dictusque adeo fuit PauUus Aemi« 

lius Lepidus. Yerisimile istud, sed nti^ 

. nam accederet quqque. aactoritas. Yrsino 

consona scribit et Pighius f). 



a) Ann. IIL c. 7Z. b) B. L. T. XXIV. p. 
iiania p. nk.6&. a) num. faiu.in Aemilia* 



205. c) de num. cons. p. n, 560» d) in 

i) Ann. T. III. p. 495. 



12B 



A£M1LIA. 



Qaooiaoii FkQiromm. et Lepidioraia 
mtgnam fuit inde » principio. ftaecall 
y« C« Yin.. nomen,. iiqae ipsf Cae«aram; 
dOmai adfiiieft,. non alienam,. Koram 
^entem hoc loco aliqaanta erpKcatias- 
proponere». praecipae- cam eo- nami,. 
qaoa, explicatam. imus,. lacent matuen«^ 
tar. In eo. argumento^ erudite Tessatus. 
jam. est Norisius *) ,. etslio. nonnul]is.dis- 
sentire cogar^ 

£f. Aemilium Pkallatt^ supra: vidimus; 
oonsulem Y*. C« 704 grandi pecunia a 
Caesare* corroptamf. et basilicao suae* 
architectumk £um Notisius. perperaoL 
Ttdietai: constituere^ fratrent M. Aemilii 
Eepidi Illviri ab eodem hoafratre pro- 
scrijptum^, et censorem. ah. Augusto Y. C 
73^ npmihatunK Praeterqaantenim qaod. 
non. satis yideatur verisimile,. eum quL 
consul y. C. 704 fuit ,. post XXY III* an- 
nos potuisse adhnc- molesto censorae ne- 
gotio^ yacare,. scrnpulam. etiank injicit 
Dio,, qni refert^ y. C. 730 ab Aemilio- 
Lepido Faullo* in coDsuhitu^ suffectO' de- 
dicatam basilicam^ Aemiliam. ^)* Si vi- 
Tus adhuc tum L. Aemilius' PauIIas,. 
cur is^ non.ipse opus, cujus. architectus: 
ezstitit,. dedrc&yit, sed summum<hunc 
honorem alteri er sua. gente^reliquit?. 
Alium igitur Aemilium Paullum. circum- 
spiciamns, cui opportunius ea, quae No- 
'risius in. L* Aemilium PauIIum congerit^. 
•competant. 

Aemiliuin illnm^ qaem- sopra dixi ab^ 
altero. Aemilio. adoptatom, et per hanc 
adoptionemi dictunh Paullum Aemiliara/ 
Lepidum ,.. Pighius; censet fuisse* adopti- 



vum, Lepidi niviri fratrenf ^. Idem 
fuit eodem. jadice,. quem frater III vir 
inter'pro6Criptos.referriest passus. Idem 
deinde y. C. 720 consul suffectasi ut 
di%i, portieam Aemiliam dedioavit, di- 
ctus Dioni Aemilias LepidusPanllas, ca« 
jus. consulatos suffecti meminerant etiam 
marmora. duo^ quorum unum: recitat 
Pighitts d): L.SEMPRONiya. L. SCRI- 
BiONiyS. (fuere hi ejus anni coasales 
ordiharii., aut saltem horum prior) mor 
additur: K. lyL. PAyL. AEMILiyS, 
quod: postvemunL in altero marmore, 
nisi forte idem est cnm priorCy sic 
notatur: K. lYh, P; AEMILiyS ^), 
Rabemus. ergo circum. hano aetatem 
Aemilium' alium. illustrem,. certe ab 
Aemilio Norisiano diversum, qoi po* 
sterior neque Lepidi nomea^ tulit, ne» 
que- Paulli nomine in-. praenomen usos 

est ,. qurque- tami adhuc yegetae aetatis 
cctnsurae* XII.. serius. ^nis obeondae 

idoneus. facile fuiti. 

y. C. 782^ ezercnisse censoram PanU 

Inni! Aemiltum Lepidum conlega L. Ma« 

natio Planco, diserte prodit Dio ^, 

quem fuisse sane eandem^ qni y. C. 

720 fuit consal, ipsa nomina demon* 

stiant.. 

Ejus uxor Cornelia. Fiiit filia P. Cor- 
nelii Scipibnis et Scriboniae. At Scri- 
boniam marito abdactam duzit ipse 
Octavianus- y. C. 714 B), fuitqne ex 
€k> pater luliae clarissimis,. qnos ea ae* 
tas kabuit^ Tiris,. Marcellot Agrippae, 
Tiberio matriinonio' jonctae. Ergo 
Comelia. per sororem loliam 



a) Cenol. Pis. diss. II. o. 13. b) L. XLIX.c.42. c) Ann. Tom. IIL p.495 et 515. 

il) Ann. Tom* III. p. 4^4. e) Gruter. p. 1087. 2. 'f) L; LIV. c. 2, g) SueU io Au^ . 

c. 62. 



AEMILIA. 



129 



Caesaris coosangoiAea , PaoUos Lepi- 
dos per oxorem Corneliam eidem ad- 
iinis in magna tom nominis claritate 
fiiere\ qoam aoxit etiam Propertiosi qoi 
tenerrimam scripsit elegiam, qoa Cor- 
neliam fingit, com praematora morte 
obiisset, mariti PnoUi loctom moderan- 
tem •)• Annom mortis ipsa in eo car« 
mine indicat ^)| nempe in consolato 
fratris ; 

Vidimus ct fratrcm 4cllam gemi^ 

nas4e eurulemr 
Conjuie quo facto tempore rapta 

4oror* 

Dobiom non est, hono Comeliao^ fra^ 
trem consolem foisse P. Corneliom Scir 
pionem, qoem fasti ad annom Y. C« 
738 memorant. Istod si Ternm, plori* 
mom Talet ad refellendum Norisiom, 
qoi Comeliae hnjos maritom constitoit 
L* Aemiliom Paollom, qoi Y. C 704 
consol prdcessit« Esto, foisse illom tom 
annos natom nonnisi XXXY*» necesse 
est, Y. C. 788, qoo mortaa Comelia, 
foisse octogenariom* Sin istnd,. ridico- 
la sane emnt praecepta^ a Coraelia filiis 
data, qoibos rationem praescribit, qoa 
obscrraoda noTcrca , si qoam pater al- 
teris noptiis in domom indoxerit, aot 
si maloerit coelibem Titam perseqoi, 
discerent venturam patris jam nunc sen* 
tire leneetdm. Non satis PaoIIi honori 
consoloerat aot Coraelia, aot Proper- 
tios, si id aetatis Tiram, et jam consti- 
tota domi sobole posse adhoc noTis nnp- 



tiis inhiare sont sospicatL Bcinde anni 
LXXX* non jam sont vcntura jcnecta^ 
sed senecta ipsa. 

Paolli Lepidi doo memorantor filiL 
£os in landato carmine sic compellat ma« 
ter Coraelia: Te Lepide^ et tc Pa^licr 
meum pojtfata icvamcn. Foere ingenio 
multnm dissimili; BL AemiliDS Lepidos 
cos. Y. C. 75q, cojos moderationem 
extulit ipse Aogostos , qoando agens de 
iis, qoi possent ambire tmperium, Ntm 
Lepidum dixerat capaccm^ sed aspcr- 
nantem ^).. L. Aemilios Paollas cos, et 
ipse Y. C. 754 conlega C. Caesare , se^ 
qui ipsum Angostom instdiis petiyit, ot 
refert Soetonios ^) , a qoo Aogosti pro*- 
gener appellator; nam haboit jonctam 
matrimonio loliam Agrippae et lolia* 
filsam Aogosti neptem» 

Haec sont, qoae de Panlfo Lepida- 
ex TOterom monumentis animadTerten- 
da Tidebantor, Terisimilia sane, dem» 
pto, qood spondere nolim, foisse etim 
Lepidi Illviri fratrem, ot risom Pig- 
hio; nam Tideo, eroditos plores hoic 
sententiae contraire, ac praecipoe Peri- 
2oniom «)• Ceterom aliod hoc loco fn^ 
bare non constitoi, qnam diTcrsnm ab 
Aemilio Norisii esse Paullom Lepidom 
hoc nomine a Teteribos proditum, et 
sic etiam inscriptnm nomis , qooe medo 
recitabo,, et qoorom caosa isthaec ool- 
legeram. 

PAYLLYS. LEPIDV& GON- 
CORD. Caput Concordiae ve^ 
latum. 



a)L.IY. eLl2. b) yers. 65. c) Tacit. Ann. L. I. c. 13. d) in Aug. c.ip. e) Ani- 
inadT. hbt p. 121. 



130 



AEMILIA. 



PVTEAL. SCRIBON, LIBO. PutealLi- 
bonis» AR. C« 

Eadem adversa, 
TER. PAVLLVS. Tropaeum^ juxta 
hinc vir togatus stans^ illinc captivus 
revinctis post tergum manibus^ adstan* 
tibus duabus parvis Jlguris. AV. (Pem- 
brock P. I. tab. 7.) RRRR. AR. C; 

Eadem adversa. 
CLEMENTIAE. S.C. Caput Clementide 
intra cifpeum. AR« RRRR. 

Qaoniain antica in omnibas his est 
eadem, certum pariter, ano omnes 
tempore ac consilio signatos. lam pri- 
mam sensas th PAVLLVS. LEPIDVS 
dijadicandaa. Hay^rcampas atroqoe no- 
mine exkiberi patat Paallam et Le- 
pidam Paulli Lepidi filiot, de qaibas 
Gontinao egi, signatosqae hos namos 
tam, cam aterqae esset Illvir moneta- 
lisy camque in arersa nami I. rideret 
insaper notatam Scriboniam Libonem, 
omnes tres Illviros, qai ano eodemque 
tempore ezstkere, credidit indicari« Ni- 
miam is per totam snum opas in sta- 
tuendis Illviris liberalis, cum tamen 
ipse toties qua^stores, praetores, prae- 
fectos urbis etc. namorum auctores eon- 
fiteri cogatur. Melius Perizonii^s ipsum 
utriusque patrem Paulhira Lepidum, 
de quO ampU mihi mox facta mentio, 
tn his numis Tidet, causa tanto cer^ 
tiore , cum utruroque illi fuisse hoc no- 
men constet. 

Cur in omnibas his numis signata sit 
CONCORDIA, certam caosam non re- 
perio, nisi forte palpari plaeuit Augu- 
sto ob decretam a senatu novae Con- 
eordiae templum per causam restitutae 



a I. Caesare pacis , de qao Dio *)• la- 
Tat judicium istad numoa IIL, ot di> 
cetur. 

Numi I. aversa tjpum exhibet genti 
Scriboniae proprium', famigeratum nem- 
pe puteal, qaod in e|as monetam reser- 
Tamus. At cur istud Scriboniorum de- 
cus numis suis inseruerit Paullus, expli- 
cata ratio. Diximus, fuisse ei uxorem 
Comeliam filiam Scriboniae, ex qao ad- 
finitatis Tinculum inter gentes Aemiliam 
et Scriboniam, tanto magis Panllo Te- 
nerabile, quod illo cum domo Caesaram 
conjunctus est, ex quo OctaTianus Scri- 
boniam Corneliae matrem uxorem daxit, 
ut supra latius ostendi. lusta igitar 
causa, cur Paullas honorificam hanc 
€um gente Scribonia unionem in mo- 
neta sua jactaret. 

Niimi 11. tjpus iliustria argamenti. 
Re?ocat enim in memoriam L. Aemilii 
Paulii Tictoriam de Perseo, captam 
Macedoniam , et deinceps Bomanis ser- 
Tire coactam, et triumphi, V. C. 587 
magnificenliam , quo nullus hactenos 
per praedaO opulentiam insignior eat 
actus, quae omnia «x Teteribus adca- 
rate collecta habes apud Pighiam ^). 
Exhibet tjpas Paullum togatum slantem, 
et porrecta dextera imperantem quid 
Perseo, qui adstat Tinctus, in comitata 
duorum filiorum, qai triumphantis qao* 
que.Tictoris currum sequebantnr. Epi- 
graphe TER. PAVLLVS sensus est am- 
bigui. Aut enim significat triumphum 
a IV. Hal. Dec. ejus anni in tridaara 
porrectum, Ae qao Florus^^): quippe 
cujus spectaculo triduum impleverit^ pri^ 
mus dies signa tabulasgue^ sequens arma 



a) L. XLIV. c. 4. b) Ann. T. II. p. 386. c) L. II. c. W 



AEUILIA. 



131 



pecuniasque transvexU^ tertiuj capii-- 
voj^ ipsumque regem attonitum adhuc^ 
tanquam jubito malo Hupentem. Aut sU 
gnificat tres L* Faulli trimnphos , qno* 
rom anus de Ligaribus, alter de Per* 
seo, tertius incertnm de quibnst qnem 
ex Telleio elicit Pighins. £t sane ter- 
nos hos triumphosy quos tamen contro- 
Tertnnt aliqni , coniirmat roarmor ^o- 
dieqne Romae ezstans, et ibidem cita- 
tnm a Pighio: L. AEMILIYS. L. F. 
PAYLLVS. COS. 11. CENS. AVGVR. 
TRIVMPHAVIT. TER. Vide de hoc 
nnmo plnra apnd Spanhemium *)• 

In numi IIL ayersa Vaillantios clj- 
penm Macedonicnm Tidet, putatque 
indicari Clementiam , qna erga Macedo- 
naa usus est Paullns in bello contra 
Perseum. At cljpei Macedonici multo 
alia est figura, ut non modo ex numis 
Macedoniae constat, sed yel ez ipsis 
numis consularibus Caecilii Metelii. 
Cljpeus ?ero hic ex eorom genere est, 
quales dedicari et suspendi solebant in 
locis sacris com imagine deorum yel 
rirorum illostriom, ut patet ex numis 
Tiberii cum simillimo tjpo, et inscri- 
ptis CL£MENTIAE, yel MODERA- 
TIONL Exstat etiam nnmus gentis 
Mesciniae, qui Augusti caput simiii clj* 
peo insculptum offert. Esistimo ergo, 
tjpum hunc a Panllo lectum ad deme- 
rendum Augustum in memoriam patris 
Ittlii, cojtts*cauia obserrandi decretnm 
a senatu , ut Clementiae luliae templnm 
aedificaretnr, de quo ride plora in nu- 
mia L Caesaris, Eodem animo PauUnm 
Concordiae effigiem numis intulisse su- 



pra conjecimus. Denarius hic est ra- 
rissimus, et Goltaianum tantum crede- 
rem , nisi et a Morellio Tulgatum Tida- 
rem. 

Lepidus Illvir. 

Hujns nuteos ride io moneta impe- 
ratornm. 

Scaurus. 

M. SCAVR. EX. 8. C. in imo : 
• REX. ARETAS. Rex jiretas ge- 
nujlexus s. camelum freno reti^ 
netf d. oleae ramum protendit^ 
ex quo vittae dependent. 
P. HTPSAE. AED. CVR. — C. HT- 
PSAE. COS. PREIVER. CAPTV. lupi- 
terfuUninans in citis quadrigis. AR. C. 
Pars tantum antica ad gentem Aemi- 
liam pertinetf nempe M. Aemilium 
Scaurum^ nam aversa est P. Plautii 
Hjpsaci, quam explicabimus in Plau- 
tia. Argumentum elegans, et totum 
historicnm. Refert Dio ^), Pompejum 
M. constiluta Sjria et Phoenice Aretae 
Arabiae Petraeae regi , qui Sjriam in- 
cnrsionibus s^epe Tcxayerat, beilum in- 
tnlisse, rictnmqoe costodiae tradidisse. 
Apertios et explicatios secondnm honc 
denarium losephos ^) : Pompejom rebos 
in Sjria ordinatis, com reditnm in ur- 
bem pararet, omnem Sjriam ab Eu- 
phrate nsque ad Aegjptum Scauro com- 
misisse, qoi confestim Aretam bello pe- 
tiit. At hunc Tiribus suis difiisum pe- 
tiisse pacem, eamque solutis' talentis 
CCC. impetrasse. Facta haec V^ C. 
692. Sistit ergo denarius Aretam re- 



a) T. U. p. 220. b) L. XXXyil. c. 13. c) AnUq. L^ XIV. c. 4 ct 5. Bell. lud. 1. L c. 6, 7, 8. 

R 3 



152 



AFRANIA. 



licro, qao ArabniB more Tehebator, 
camelo sapplicis more in genoa prola* 
psam, et oleae ramiim porrigeatem, 
in quo observandae, qaod jam prae- 
clare obseryaTit Ua?ercampo8 , penden- 
tes yittae secandam ea,- qaae docait 
Tirgilias *) : 

OpUme Grafugenumj cuimefortuna 

precari^ 
Et vUta compt04 voluit praetendere 

ramos* 

Fait liic mos inter Graecos pervetastas. 
Aactore Aescbjlo ^) Orestes post patra- 
tam matris caedem Apollini sapplez te- 
jiebat mana 

et olivae praelongum ramum 
Lana praegrandi prudenter eorona* 

tum.f 
Albo villa. 



Ytraqae nami soperficies par aedi- 

liom coraliom , M. Scaorom, et P. Hjp- 

saeum sistit. Famigerala apod Teteres 

Scaori aedilitas ob immoderatam lodo- 

rom et moneris magnificentiam, qoae 

fidem Tix reperiat. Operae pretiom est 

legere apod Pigbiom, qoi haec coUe* 

git c) , oslentatam loxos insaniam. Haec 

com a tot scriptoribos tam magnifice 

creparetor, miratar idem, nemineman- 

nom adnotasse, qoo magistratum bone 

gessit^ ac moz citato loco Ciceronis ex 

oratione pro Sextio ^) non incommode 

eroit, gestom eo anno, qoo Clodios foit 

tribonos pl., nimirom Y. C. 6q6. Ye- 

rom Hardoinos boc Pigbii jodiciom ui« 

anem conjeetoram Tocat et ez dobio 

Plinii soi loco Scaori aedilitatem in an* 

Dom Y. C* 678 retrabit «). Siccine Scaii- 

ros praeclarom hoc decos rcTOcati ad 

obseqoiom Aretae, qood certom est 

anno Y* C. 692 sibi partom , ante annos 

omnine XYIU. jam praesci?it, et in no- 

mis signaTit? Ergo denarios hic aperte 

Pighio faTOt 



AF R A N 1 A. 



<^ens plebeja. 

Caput Palladis galeaium ala- 
fum^ pone X« 
8. AFRA. yietoria in eitis bigis^ in* 
fra nOHA. AR. R. 

In aeneis qooqoe 8. AFRA. com nota 
assis et partiom. RR. 

Literam praenominis 8 in his no- 
mis Yrsinos, Yaillantios, HaTercampos 



confidenter legnnt Spurius^ qoin ejos 
certam rationem adferant. Esto, in 
gente Postomia solom S legi SpurUts^ 
istod nondom probat, etiam in Afrania 
legi potios debere Spurius, qoam. Scj^ 
tiiSj praecipae com fateator Yrsinos, 
8p. Afranii, a qao cosi hi nnmi, nol> 
lam ezstare mentionem in Teteribos 
monomentis. In marmoribos perinde 



a) Aen. VIII. 125. b) Eumenid. v.43. •) Toro.III. p. 36I. d) cap. 54. e) ad 
Plia. L. XXXVI. {. 8 aot. 7. 



ALBIA. ALITIA. ALLIENVS. 



133^ 



Seztos , * atqae Spurios reperiasi eic: 
SEX. AFHANIVS. LAVTV8. 8P. P. 
(Grot. p. 666. n. 7.) S£X. AFRANIO. 

SEX. F. (Manit. p. 162(7. n.6.) 

e 
• * 

Caput lovis laureQtum^ pone 8. 

C. sed Utera S inversa. 
M. AFBA. Victoria in citii trigii, su* 
pcrne XXXXIII. (Mus. Caes.) Est seira^» 
tos. AB.BRBR. 

Namnm hanc integerrimnm alibi edi- 
tom non reperio. Est simillimas numis 
Q. Antonii Balbi. 



i argentei, qai spectato modido 
similes sunt denariis Bomanisi et lite* 
ras A<I>PA. Graecas exbibent, ab Vr- 
sino, Mabndelio *) et auctore musei 
Pembrock ^) genti Afraniae tribauntar, 
cnsi nt censent, in Hispania. Hujas 



esse regionis, dubiom non est, sed longis • 
absmn ab eorum opinione, qui gentem 
Afraniam notari putant. Credam po* 
tias, regulum quemdam Hispaniensem 
exhiberi. Neqae obturbant literae Grae» 
cae ; nam et Emporitanorum Hispaniao 
numi liieras Graecas antiquis Hispani* 
cis mixtas offerunt. Minus verisimilis 
sententia Olivierii, qni bos numos Itali* 
cos putat , et cusos tempore belli socia* 
Us <^). lam numus Pellerinianns , in co- 
jus antica A<1>PA, in aversa integer 
yersus constans literis pure Hispanicis 
sistiiur, Olivierii sententiam evertit. Ce- 
terum fabrica similes nnmos stante rep. 
cusos arguit, nuUo autem pacto Gothici 
haberi possunt, quorum multo alia est 
forma et fabrica, etsi Gothicos* esse sa- 
spicati sint Vaillantius et Havercampus. 
(in Afrania.) 



ALB I A. A LF I N I A. 



Komi Goltziam. 



A L I T I A^ 

P. Alitins Hvir Corinthi« Sed nt alias opere rationem non habeo» ^uia ad gen- 
I magistratnnm mmnicipalinm in hoc tes Ronunas vix pertinent. 



A L L I E N F S. 



Ex gente plebeia. Ejas nomen, nt 
pntal Vrsinns» videtnr prodactum ab 
jUUus^ qnemadmodom a Nasidins ha* 



bemns Nasidienui ^ a Satrias Satrienus 
etc Ceteram ro AUienas hand dubimm 
est cognomen , quin nobis de gentis no- 



a) Bissert. inr les monn. d*Efpagnt p. 14. 
p. 66. 



b) P. lU. tab. 7. c) Saggi d» Cort 9. II. 



134 



ANICIA. ANJ^IA. 



mine, ad qiiam illad pertiouit , consteti 
non nnico isto in familiis R. exemplo* 

C. CAES. IMP. COS. ITFR. 

Caput Veneris. 
A. ALLIENYS. PROCOS. rir midiu 
dt pede prorae navis insijtem d* trique* 
tram tenet^ AR. RR. 

Sistit liic denarins A. Allienum , cui 
Siciliae praetoii I. Caesar multa in 
mandatis dederat, quando ex insula in 
Africam contra Scipionem profectus eat 
TI* Kal. lan. nt refert Hirtius *)• ln« 
fira narratur ^), Allienum, sed qui jam 
proconsul dicitur, ampla Caesari subsi- 
di& ad id i>ellum ex Sicilia misisse. Pro- 
consulem etiam appellat Cicero in epi- 



stolis binis ad enm in Siciliam datiSf 
quae sunt postremae libri XIIL Ex Tcr^ 
bis Hirtii et nnmo ipso certam numi ae* 
tatem tenemus. Certum est, memora» 
tum diem YL Kal. Ian."esse anni Y. C. 
707, missa yero subsidia principio anni 
sequentis 708. Ergo certum etiami 
fuisseAUienum proconsulem Siciliae sal- 
tem exeunte anno priore, et ineunte 
altero. At yero I. Caesari qni in dena- 
rio dicitur consul itemm, anno Y. C. 
708 jam fuit consnl III, Ergo numus hic 
tribuendus anno Y. C. 707. Triquetra 
Siciliami yir nudus nayis prorae insistens 
demandatum Allieno maris imperium 
noiant. 



Numua Goltzianos. 



ANICI A. 



AN N I A. 



« 

Gens. plebeia. In numis certis cog* 
nomen non additur. 

C. ANNI. T. P. T. N. PROCOS. 

EX. S. C. Cuput muliebre , ante 

quod plerumque bilanx ^ jaepe 

etiam pone caduceus alatus^ in^ 

fra caput saepe literae dlphabeti^ 

aut quid aliud^ ut scorpius^ etc, 

L. FABI. L. F. HISP. superne Q. Vi- 

ctoria in citis quadrigis^ {rarius lentis) 

if. oblongum palmae ramum. In aliis: 

Q. TARQVITI. P. F. Q. Fictoria in ci- 

tis bigis d. palmae ramum 1 supetne no^ 



tae arithmeticae 9 ut: IIII. XXXV. etc. 
AR. C. 

Plerique antiquarii hunc C. Annium 
eundem putant, quem refert Plutarchus 
a Snlla adrersus Sertorium inHispaniam 
missum hujus ducibus e Pjrenaeo sub- 
motis ipsum Carthaginem Noram re* 
trocedere coegisse «). Elislimant etiam, 
ejus tum quaestores fuisse L, Fabinm 
Hispaniensem , et Q. Tarquitium , idqne 
horum denariorum indicio. At enim 
istud profecto mirumi quod testatur 
Sallustina ^), in extrema coena, qua a 



a) De bell. Afric. c. 2. 
p. 702. 



b) cap. 34. c) iu Sertor p. 571. d) apud Scrrium ad Aen. 



ANTESTIA. 



135 



tais perfide interemptiis est Sertortas,- 
adfaisse inter cooTifas L. Fabioin Hi«> 
spaniensem senatorem ex proscriptis, et 
Tarqoitinm*. Enimvero hi, etsi eoram 
concordant nomina^ ii ipsi esse non pos- 
snnt, qnos his denariis inscriptos legi* 
mns* Nam etsi statoamos: secessionem 
a Romanis ad Sertoriom fecisse , Fabios 
onos ex proscriptis dici non potoisset. 
Etenim si eom Solla in tabolas reto* 
Usset, nonqoam Annio procos. addi« 



tbs qoaestor foisset* Molta offert haec 
nomorom classis obyolata tenebris, qoas 
nolla ocolorom acies pervadat. Ca- 
put anticae propter adstitotam plerom« 
que bilancem yel Aeqoitatis est, tcI 
Monetae. 

ANNIVS, LAMIA. SILIVS. lIiyiR. 
A. A. A. F. F. memorantor in aeneis III. 
formae imperante Aogusto signatis. 



ANTESTIA^ ANTISTIA. 



Gentem plebejam otramqoe conjan- 
go, qoia haod dobie paullom Tariato 
nomine gens ona eademqoe foit. Id 
jam sospicatos est Yrsinos nixos yetere 
iascriptione, qoin et Fighius et Yait 
lantins. HaTercampos horom conje- 
cturae repugnat propterea, qnod Ao- 
gosti aetate faere et Antistii et Antestii, 
illorom testes denarii com capite Ao« 
gosti, horom testis nomos Calagorris 
com ejosdem imperantis capite. CL 
Odericns, qni priorem sententiam toe- 
tur in erodita dissertatione , qoae ex« 
stat in Tentaminibus Cortonensibos to* 
mo YIIIm opponit HaTcrcampo, non 
debere confondi familias mnnicipales 
cnm familiis Romanis, qoamTis illae 
ak his oriondae essent ; qnin fieri pote- 
rat , ot Antestii Romani se serios TOca« 
rent Antistios, nomen aotem Tctos re- 
tinerent Hispani. Sane Lirins constan- 
tcr Tocat Antistios etiam illos, quorom 
nomos HaTercampos Antestiis adjodi- 
cat« Qoin etsi demos, foisse rcTera 
distinctos et Antestios et Antistios , non 
tamen seqoitor foisse gentes distinctas, 



sed potios daas familias ejosdem gcntis, 
qoemadmodom gens ona foit Claodia 
et Clodia, Piaotia et Plotia, eui di* 
Tcrsae foerint £smiliae, perinde ac onom 
idemqoe Terbom foit antMo et antUto^ 
etsi Tariaret litera* Qood si utroqoe 
nomine nna gens notator, ut dobitari 
rix potest, certom est, nomen Ante* 
stiao esse retostios nomine Antistiae, 
nam posterios praeferont noroi sob Au» 
gosto signati , sed Antestiae nomen cum 
denarii, tom nomi aenei, qoi ex fjpo 
et fabrica remotiora argoont temporSt 
nt contifloo patebit. 

jlntestius* 

C. ANTESTL Caput Palladls 
gaieatum alatumy juxta X, 

Dioicuri in citis eguls^ lr\fra HOMA, 

et canis currens^ sed jam In antica^ jam 

in aversam AR. C. 

Caput lani* 

• ANTESTI. ROMA. Navis, supra ca- 

nis currens. AE« 1« R. 

Praeter canem nthil in hts obserrato 

dignom. Eom yaillanlios ad Dianam tc* 



136 



ANTESTIA. 



natricem priinQm refert nnllo idoneo 
fandamento *)« mox addit: ied canis 
pertinet ad aliquam familiae hi^toriam; 
guam Dio dedit nobis,. cum ille jlnte'^ 
stium quemdam servavit navigantem per 
fenestram latranir unde Antestia gens 
semper in sigiilo habuit. Idem ex Yail- 
lantio scripsit Havercampas. Qais non 
iidem haberet, viris id tam andacter ad- 
firmantibasS! Tamen Dio neqae hoc 
modo rem prodidit, neqne de Antestioi 
sed de Galba; sic enim narrat ^): btci; 
<y«^, 7r(0(yo9«xM rtu cp^otf^itfijuxxi^ xMMe Jx 
n^^ug TfBOog T^^owmrotva i^^ovn hojjntnv^ 
hic enim (Galba) canem ex prora navis 
prospectantem ^ signum a majoribus ac-' 
ceptum usurpare solebat. Caosa ergo 
canift adhnc ignota. 



GRAC. Caput Palladis alatumj 

juxta X. 
L. ANTESTL tuppiter fulminans in ci* 
tis quadrigisy infra BOMA. AR, C* 

Caput Palladisy in area 4 glo^' 

buli: 
- ANTES'*. Havis^ supra quam aviculoy 
infra ROMA« A£. III. (Oderici Saggi 
di Cort. T. Vin. p. i58) RRRR. 

Insignis Odericas hanc alterius nami 
aricalam gracalam pntati et adladere 
ad noroen GRAC. praecedenti denario 
inscriptum. Nomen Gracuiuj^ inqait, 
apad Romanos yiguit; nam Pliniaa 
Turanii Graculi meminit, etsi Hardni- 
nus legere malit Graciiis. Non dif&te- 
taTi neminem reterum meminisse ^/i- 
testii Gracuii^ scd neque retemm alt- 
qnis prodiditi Accoleiam dictom fuisse 



Lariscolam, omissis esemplii aliia , qnae* 
ex nnmis praesto snnt. Satis igitor 
tuto hoc cognomen produnt nnmi, ia 
qnoram aliis ezpressae literae a^xatHeat 
GRAC, in alio gracnlus ipse» Fate- 
tur qnidem YrsinuSf nescire se, quod 
nomen ex* literis GRAC. docendnm po« 
tet. Gonfidentins, qoam felicins eas 
Yail^antias et Harercampas explent 
G^kCchus^ et fuisse Antestiom nna 
cnm Serapronio Graccho Illvimm mo- 
netalem adsernnt. Pamm haec dicta 
commode. Esto , ex eornm sententia le- 
gendum Gracchusy tantum tamen aBest, 
nt To GRAC. ad Semproniam gentem , 
trahendum sit, nt ex his ipsis nnmis 
doceremur etiam, fuisse et Anteatiis 
cognomen Gracchi* Sane generalis pn- 
tanda regula, qttamqne in prolegome- 
nis jam insinu*iyi c), quotrescunque in 
parte adrersa legitur cognomen» in arer- 
sa praeiiomen cum nomine gentis, co- 
gnomen illud cum nominibus aversae 
conjnngendum. Qnam regulam his qno- 
que denariis applicando habemns L* AN- 
TESTIif/n GliXCulum. Dixeram, gra- 
culum in triente expressum positnm 
yice literarum GRAC. Eodem exemplo 
Cicero referente Plutarcho (Apophth. 
p. m. 3o4*) ixKcofia a^fyv^f rotg Beotg afa^ 
Ti^eig ra fisf n^cara rm SjfOfiaTtow y^afifjLa» 
<ri9 ictyifiauf^ arrt ^r rti Vinis^fog i^efitp^ 
^oriro^Mfs^ in pocuio argenteo diis ab 
se dedicato praenomen nomenque Uieris 
indicavit^ in locum vero Ciceronis eicQr 
insculpsitm Qnae fuerit eausa inditi cog- 
nomlnis Graculi^ nt de plerisqne non 
constat, ita neque de hoc exigi potest. 
Agathoclem Sicnlum maleToU dL 



a) Pag. 71. b) L. LI. c. 3. c) Cap. VII. (. 1. 



ANTESTIA. 



m 



gracttlaiiL ■)« Narrait Plinint i>), tateo^ 
nem (accipitrem) hunc appeUant JHoma^ 
ni^familia etiam (Fabioram) ex eo cog^ 
nominatOf cum projpero auspieio in da» 
cij navi comedis^et. Reyera in ob- 
▼iis gentis Fabiae ^enariis jnxta epigra- 
phen C. FABI. C. F» comparet avis, qnae 
hand dubie bateo est, et ralet ad ipsnm 
cognomen Buteonisy qao tjpo praeaens 
de Gracolo aententia egregie jaratov. 

• 
jiniutius. 

Hiy qui^ntisiiuj inacribnntnr, onuiet 
Aagoati capnt, aot epigraphen sistnnt. 
Cognomina ex mimia bina habemna, 
Reginus et Vetus. 

neginus. 

CAESAB. AYGYSTYS. Cmput 

j^ugMSti nudum. 
C. ANTISTIYS. BEGINVS. niYIR. //*- 
strumenta pontifiealieu AB. BB. 

* * 

retus. 

C. ANTISTIYS. YETYS. Ill- 

YIB. Protome muliebris» 
IMP. CAESAB. AYGYS. CGS. XI. //i- 
strumenta pontificalia. AB. B. 

IMP. CAESAB. AYGYS. TB. 

piOT. nX. Caput nudum. 
ANTI8TI. YETY8. HIYIB. APOLLINI. 
ACTIO. ApoUo stolatus insistens basi 
rostris navium et ancoris .ornatae d. 
paieram ad aram sacrificat^ s. Ijram. 
AB. RBB. 

IMP. CAESAB. AYGYS. TB. 

POT, Yni. Caput nudum. 
C. ANTIST. YETYS. FOED. P. B. 



CYM. 6ABiNI& {in oUo: FOEDYS.' 
P.B. QYM. GABINI&) Duo viri togati 
et veiati stantes porcam super ara 
ignita simul tenent* AB. BBB. 

C. ANTI8TIYS. YETYS. III- 
YIB. Protome Victoriae* 
PBO. YALETYDINE. CAES^BIS. S. 
P. Q. R. Sacerdos velatus stans ante 
aram ignitam d. pateram^ hinc victi* 
marius taurum adducens. AY« (Mua. 
Caea.) BBBB. 

Inaignea annt hi denarii lam argumen- 
to, qnam quod aetatem, qua malleam 
aubierant, prodnnt; nam memorant Aa- 
gaati trib. poteat* YUI. et conaulatnm 
XL, qaae aant notae anni Y* C.738. 

Nomaa II. longa explicatione non 
eget. Conataty Aogaatam Apollini Actio 
ob relatam propler cjaa templnm ti^ 
otoriam magna faiase religione obatri- 
ctnm. Idem in aliia quoqae ejua nn- 
mia freqnenter tjpum facit, quoa imr 
bimua ad annom Y. C« 742. ia moneta^ 
Aaguati. 

Namna III. in ayeraa thema effert 
nnia Anliatiia proprium, leclumque a 
IiI?iro Antialio , ut ae Gabiia pervetuata 
Latii orbe oriundum teataretar. Sane 
Dtonyaina Halic. jintistium Fetronem 
i^Kipafs^aroTf Tafisdop Gabiorum ionge il^ 
iustrissimum Tocat, qni fraude Sez. Tar^ 
qainii occiana eat, oppido aubinde in 
poteatatem patria regia redacto ^). 
VLox reatitnta concordia foedua inter 
otramqae popalam cum aacrificiia et 
jurejurando initum , cnjua legea antiqnia 
literia ezarataa ana adhuc aetate in tem« 
plo lOTia Piatii aerTataa idem refert <*). 



a) Rhodig Yar. lect. L. XXIV. c. 4. b) L.X. c. 8 

iroi. r.) 



c) L.IIL p.m. 255- d) 1. c. 

S 



13B 



ANTESTIA. 



Idefn tradit, boTem tam immolatttra,' 
at aami porcam exhibenti quae sane 
in aanciendis foederibns offerri consue- 
yit, ut diserte LiTius''), apud quem 
totus ritus et formnla usnrpari solita de« 
scribuntur, et eleganter juxta numi ima* 
ginem Yirgiliusy ubi initum Bomulura 
inter ac Tatinm post raptas Sabinas foe- 
dfls narrat ^): 

Tum idem inter 4e posiio certamine 

reges 

jirmati lovis ante aras^ paterasque 

tenentes 

Stabant, et caesa jungebant foedera 

porca* 

Et Yarro <^)s Initiis pacis foedus cum 
fbritur^ porcus occiditur. Adde et Fe- 
atum ^) : Igitur ara accensa est ara lo* 
Tis; nam et in formula Diespiter est 
enunoiatusy quod ipsum quoque ex 
Graecorum disciplina fluxit; nam apud 
Theocritum «) Tiresias jubet Alcme- 
nam, 

lovi mactare supremo mascuium por" 

eunu 

Mttlto autem Tetustiorem religionem^ 
loTOm caeso porco tcstandi jam com- 
memorat Homerus^ cum jnratum ait ab 



Agamemnone, iniaclam sese Acbilb re- 
stituere Briseiden Q. At Talthjbius 

ham» 
Porcum tenens manibus adstabat 

pustori popufprumm 

Simili ritn athletae in ludis Oljmpiae 
testabantur loTem O^or, se sine fraude 
rem suam facturos s)« Hoc porcae sa* 
crificium et foederis ritus simiii fere 
modo exprifflitnr in nnmis Acerrae 
Campaniae, et in nnmis Samniticis. 
Yide etiam nmmos gentis Yetnriae. No* 
tandum in hoc numo a^y^tdnof QYli pro 
CYM. Sic in perantiquo marmore Dor- 
Tillii saepe recurrit scriptum. PEQY- 
NIA ^). Valuit tamen etiara inclinante 
imperio. Sic in marmore apnd cl. Mari- 
nium i): NATtONE. DAQYS. pro DA- 
CyS, In marmore Nanii QYLINA pro 
CYLINA k). 

Numi lY. tjpus^ cum ad Augusti bi» 
storiam totus pertineat, explicabitur in 
ejns numis ad annum Y. C. 738. 

Yidetur hic C. Antistias Yetus fnisse 
filins ejus Antistii Yeteris, quo Cicero* 
nis Tillara, qoam ipse Academiam dixit^ 
possidente non mutto post ejus oratoris 
oUtnm, erupemnt ibi fontes calidi ocn- 
lis salubres , quod natnrae donum ele- 
ganti epigramate celebraTit Ciceronia 
elim libertus l!ianrea , qnod totum reci* 
tat Plinius !)• 



a) L. L c. 24. b) Aea. YIIL 638. . «) de R. IL L. IL 4. d) in Porci. e) IdyU, 
XXIV. T. 97. U. T. 250. g) Pausan. L. V. c. 24. b) Sicul. p. 595. i) Iscrii. Albao. 
p. 70. k) Biagi Monnm. Graec. Lat. p. 180. I) ^- XXXL $. 3. 



ANTIA. 



139 



ANT I j1. 



G«nft plebeia. Gognomeii in numis 

RESTIO. Caput virile imberbe 
nudttffu In aliis: DEL PENA- 
T£S. Capita duo jugata juve* 
niiia diadematam 
C. ANTIVS. C F. Hercuiej nudus gra- 
diens <f. ciavam juUimem gestat^ i« tro^ 
paeum et exuvias ieonis* AIL R. 
BESTIO. jlra lucuienta. 
C ANTiyS» Caput bovis cum infuiis. 
Qnin. BRB. 

Creditum antiqneiiis i capite ▼irili 
aisti Antinm Beationem auctorem legis 
snmptuariae, sed qaam, etsi optimam, 
fitiorum £rma concordia nullo abro* 
gante irritam fecit. Istud memoriae pro- 
diderunt Macrobius *)» et Gelliua ^). 
Qno tempore eam legem tulerit, satia 
dciinite docet liacrobius, Sulla^ inquit: 
mortuo Lcpidus consui legem tuiit et 
ipse cibariam • - - dein paucis interjec^ 
tis annis aiia lex pervenit ad popuium 
Jerente jintio Bestione* Mortuus est 
Sulla dictator Y. C. 676, anno sequente 
Mam» Aemiiiua Lepidus processit con« 
salf nt adeo Terisimile sit» C. Antinm 
Restionemi qnem denarius nominat, ejus 
ipsius legislatoris (iiisse filinm,. qui pa- 
tris morttti, et tam praeclaro in remp. 
animo adfecti memoriam restituit, et 
forte idem htc fuit, quem a Illviria pro* 
scriptnm etsi immerentem inaudita servi 



pietaa incolnmem praestitit, de quo 
vide Appiannm ^) , ei TaL Maxi- 
mum ^. 

DEL PENATES scriptnm plene, 
cnm in Fonteia propter similia capita le* 
gatnr tantnm P* P., in Sulpicia D. P. P* 
De his opportunius agam in Snlpicia» 

Herculem partis aTef*sae yaillantins 
aliiqne statuunt eum , qui Romae no- 
mine Yictoris, seu Triumphalis ob caie- 
aum Cacnm colebator. Yidetnr senten- 
tiae hnic fsTere qninarius sequens. Oyu 
dins , quo loco repertas ab Hercule bor 
yes, Cacnmqne peremptum memorat, 
haec ad numi.hujus expUcatum yalentia 
addit «): 

Immolat ex iiiis taurum tibi^ lup* 

piter^ unum 
Victorj et Evandrutn^ ruricolas^ 

qut vocat. 
Constituitque sibi^ guae Maxima di^ 

citur^ aramy 
Hic ubi pars urbis de bove nomen 

iiabet^ 

Secnndum haeo igitnr ara hnjus numi 
est ea ipsa,.qQae Maxima dicebatur, 
et capnt bo?is taurns lovi mactatus. De 
hoc argnmento yide plora in numis An- 
tonini Pii antiqoitatem Romanam restir 
tuentibiM, 



•; Sat. IL c. 15. b) L. IL c. 24. c) BcW. «ir. d) L. VL c. 8. n. 7. e) Fast. L 

V. 579. 

S n 



uo 



ANTONIA. APPVLEIA. 



AN T N I A. 



Gens- aBtiqttissHna et patricia« liam 
9& Antone Hercalis F. se descepdere 
jgloriabatur, et hujus unus T. Antonius 
Merenda Xyir legum ferundarum fuit« 
et Q. Merenda tribunus militaris consu- 
lari potestate, sed ea yel exstincta est, 
Tel ad plebem transiit. fied de hujus 
gentis splendore dicam araplius in numis 
M. Antonii Illviri* Etiaim Antonii Balbi^ 
quod unum in hac gente cognomen offe* 
runt numi Bomani, fuere plebeji, hx do* 
oent tribunatus ab his obiti Naso «st in 
nnmis peregrinis. 

Balbu4. 

Caput lovis laur.f pone 8» C, 
propter menium litera.alphabeti^ 
nisi in aversam trajiciatur. 
^. ANTO. BALB. PR. rictoria in ci- 
tis guadrigis tL elata lauream^ s. oblon' 
gum palmae ramum et una habenas^ in 
area iitera alphabeti^ nisi in anticam 
migravit» Sunt serrati omnes. AB* 

1d genus denarii abundant. Vaillan- 

tius et fiavercampus Pighiam secati eos 

. referunt ad Q.Antonium Balbum, qui 

fraetor in Sardinia, nam PRaetorem 



eum etiam £cunt hi numi, postea a 
Sulla inde ejectus , et occisus est Y* C. 
672, et in hac praetura illos ab hoc si- 
gnatos. Sed cur Sardiniae causa, et ea 
tempestate pacatae necesse habuit prae- 
tor tanta copia ferire numos? Praeterea 
an non altius aevum hi postulant dena- 
rii, quia serrati sunt omnes? yerisimi- 
lius Tidetur, eos ab antiquiore quodam 
Q. Balbo lii^ns forte patre cusos , cum 
is urbanus praetor esset, etiamsi is in 
annalibus non reperiatur. De literis al- 
phabeti, quae in his denariis jam anti* 
Cam, jam arersam insident, egimos in 
Prolegomenis cap. Vll. $• 4* 



M» jlntonius Illvir^ C. Antoniusy 
et X. Antonius Pietas Jratres. 

fiorum iiumos, qnoniam cum histo- 
ria imperatorum miscentur, Tide in mo- 
neta imperatoria. 



Naso. 

L. Antonium Nasonem procuratorem 
Yespasiati Tide in Prolegomenis ad nu- 
mos Bithyniae* 



AP P V LE 1 A. 



Gens plebeia, ex qaa (uit tarbulentus 
L. Appuleius Satuminus. 

Exstant asses et ^nVn/^j inscripti L* 
AP. in monogrammate. Hi quo minos 



Appiae genti triboi possint, repognat 
praenpmen Locii Appolejis £AmiIiare, 
ab Appiis alienom* Haec post Patinom 
fiayercampos» At plos caosae, quod 



AFRONIA^ AQVILLIA. 



141 



Appios in praonomen tantnm Taluit, hoic in nnmos sic inscri^tos jns esse 
genti Clandiae fece propriuro. Quare .negnit. 



APRON 1 A. 



Gens plebeja* 

Obfii sunt aenet III. formae: 
CALV8. MESSALA. IIIVIR. 
SISENNA. APRONIVS, A. A. A. F. P. 
ant similiter. fiaec Vaillantio yidentur 
qoatoor fanriHamm diTersamm nomi- 
na, sed tnm ntique scribendnm {neraC 
IlllVia, non IIIVIR. Quam difficul- 
tatem tollere conatur HaTercaropuB sta- 
tnendo, ro GALV8 esse Apronii cog** 
nomeni etsi in nna numi facie scriptnm 
sie APRONIV8, in alia GALVS. Sed 



et in faac sententia ntflla Teri species, 
etsi qnod melius statuam, praesto nop 
babeanu 
AE.C. 

Conm^s peregrini aeneus I. for- 
mne cum capite Drusi Tiberii F. haee 
centinet: PERMISSV. L. APRONH. 
PROC08. m. Caput Mercurii, sed de 
quo et similibns aliis egimus in nnmia 
Carthaginis et Hipponis. 



AQ^r I L LI A. 



Gens patricia et plebeia. Qnem nnmi 
sistnnt Florum^ plebeius fuit. 

Caput Solis radiatum^ ante 
qaod X. 
MAN. AQVIL. Diana in citis eguorum 
bigis intef aslra^ in imo ROMA. AR« R. 

Denarins hic notis Aquilliorum nn- 
mis antiqnitate praestat. Cui Man. Aqnil- 
lio is tribuendus sit, nam plures hoc 
nomine fnere illnstres septimo ab V. C. 
saecnlo, decidere Tcreor. Neque enim 
lobet continuo snbscribere Vaillantio, 
aliisqoey qui, cnm caput Solis con* 
spexere, mox in procuratiQnem Inde* 
ntm [ Apolltnarinm mnnt, hosqne adeo 
denarfos Man. Aqnillio V. C. 6iq prae* 
tori orbano tribnnnt, ad quem perti- 
nnit hos Indos regere. Mallem, cum 



hinc capot Solisi illtnc Diana propo- 
natoTv tjpos hos ad Indos saeculares, 
in quibos praecipua foere ea numina, 
rcTocare , si ernere e TCteribus liceret. 
aliquid cum his rei Man. Aquillio fuisse. 
Ceterom com Tideam, simillimum So- 
lis caput multis post annis ab Aquillio 
etiam Floro nsnrpatmn, colligere li- 
•oet, priTatae in Solem religionis causa 
ab hac gente enm tjpnm lectnm , quem- 
admodum et Virtutis tjpus ab Aquilliis, 
qni muhnm dispari aetate Tizere, est 
adhibitos. 

♦ ' • 

IIIVIR. VIRTVS. Protome juve- 

niiis capite galeato. 
MAN. AQVIL. MAN. F. MAN. N. MiUs 
s. clfpeum tenens et respiciens <f. mulic' 



U2 



AQVILLIA. 



rem nudum, in genua procumpentem jui» 
levatf infra SICIL» Sunt hi serrati 
amnet. AR. B, 

CAFlSAR. AVGVSTVS. Caput 

nudum. , 

L^ AQVILLIVS. FLORVS. lilVIR* 
Idem typus. AR. R* 

Habes in hi« denariia insigne factnm 
Han* AqnilHi, qni consul V. C. 653« 
conlega C. Mario cos V* ad bellnm fur 
giti?orom missns , eoqne prorogata pro- 
Tincia feliciter confecto, pacataque 
provincia biennio post oyans urbem in- 
gresstts est* Vide Pighium ad annos ci- 
tatos» Fuisse huic Aquillio cognomen 
Galliy docet intigne marmor apud Gro- 
ternm*): M.AQVILIVS. M. F. GAL- 
tVS. PROCOS, VIAM. FECEL AB. 
REGIO. AD. CAPVAM. - - - ET. El- 
DEM. PRAETOR. IN. SICILIA. FVGI- 
TEIVOS. ITALICORVM. CONQVAEI- 
SIVEI. REDIDEIQVE. HOMINESv etc. 
Egregium istud factnm elegantis bnjus 
in his denariis inaginis oecasio exstitit. 
De Virtute^ cujus protemen sistit anti- 
ca^ agetur in gente Durmia et Mucia. 
Conj^iinxi numum sequentem Augusti ca- 
pite insignem, hac una de cansa, qnod 
eundcm uterque habet aversae typum. 
Nam quod censet HaTercampus^ unam 
utrique esse aetatem y horumque prio* 
rem perinde atque secunduro imperanle 
Angpsto cusum a Man. Aquilliq, et 
Ii..AqoiIlM> Floro,. qul ambo sob hoc 
fuere lllviri monelales^ eo certe exi- 
mie fallilur. Eienim prioris generis 
omnes, ut dixi, sunt serrali. An Tcro 
potest \\x cruditiis rel pnum denarium 
praestare, qui ad Augnsti aevum sine 



dobio pertineat^ serratusqne sit3 £x 
quo apparety permagni interesse, ipsis- 
ne ex numis y an eorum imaginibos , ot 
Ha?ercampus institoerat , ai|;umenta 
artis nostrae promamns. Necesse ergo 
est, utriusqne aetatem multum differre. 
Cum numns prior tres nobis Manios 
dictet, Tidelur hornm fetustissimua^ esse 
is,. qui belli Asialici ab Aristonico At- 
talicae haereditatis causa moti reliqnias 
confecit, triomphaTitqne V* C. 6s8 ti- 
ctor eo bello non magis armis, qnam 
impietate, mixtis Tcneno hostiom fon* 
tibos ^). . Hujus filius Manius alter fu- 
gitivorum in Sicilia domitor, ot dixi» 
mns, ac hujus denique iilius Manins 
III Tir, qnem denarios memorat, et 
qui numum hunc non multo post Sicn- 
lum illud bellum Cerierit^ de quo pater 
V« C. 655 OTsns urbem ingressns est; 
nam quod serratus est, longius differri 
nequit* Veterem deinde hnnc tjpom 
L. Aquinius Florus sub Augusto IIlTir 
retexit, cum qnod genti esset honorifi- 
cos, tum qnod Augusto etiam poterat 
adplicari, qui ipse quoque Siciliam ti- 
cto Sex. Pompejo erexit. Eodem mo- 
do idem L. Florus caput quoqoe Solis 
resiitttit es numo gentis suae Tetere, 
quem ipse HaTereampus Augusti acTO 
multo esse antiquiorem non dubitat ad- 
serere. * 



. Reliqni hujus gentts numi a L. AqniU 
lio Floro percussi sunt, in quibus tam 
propria gentis decora, quam Aognsli 
tum imperantis praedicantur« Fuisse 
autem hunc Florum UlTirum moneta- 



a) Pag. 150. 7. b) Florus L. II. clO. 



ARRIA. 



143 



lem y. C. 734« aiit paullo post, patet 
ez t^s Armeniae captae, recaperato* 
ram a Partliis signorum etc. qaae fae- 
re egrcfgia Aogusti ejas anni facta, et 
faisse circa eoadem annos in eodem ma- 
gistrata Darmiam, Caniniam, Petro* 
niiuDi persuadent ejusdem rationis tjpi 
Aagvstei cum horam denariis comma* 
aes. 



L. AQVILLIV8. FLORVS, ni- 
VIB. Triquetra , in cujus medio 
caput Medusae alatum^ 
CXESAR. AVGVStVS. Corona querna 
inter duos lauri ramos^ cui inscriptum: 
O. C. S. AV. (Mus. Caes. Morelli Impp. 
T. L p. a56.) RRR. 

Tfpas anticae cam Sicolo namorom 
pniecedeatiom argumento penitos con- 
nectendus. Arerta obyia in numis Au- 
gusti. 



CAESAR. AVGV8TVS. Caput 
nudum. 
L. AQVILLIV8. FLORVS. lUVlB. 
Flos. 

Adludit tjpas ayersae ad cognomen* 
Hunc florem ignotnm esse rei botani- 
cae magistrb censet Vaillantios. Ha» 
vercampos esse cjanum epertis foliis se 
explicantem contendir» Viderint artis 

periti. 

# 

Numi ejusdem Flori reliqui: 

Caput Soiis radiatum^ yel : Ca* 

put yirtutis galeatum^ Tel: Co- 

put Augusti nudum. 

Symbola jirmeniae captae^ vel ^igno^ 

rum a Parthis receptorum , vel scorpius 

Commagenes. AV. AR« 

Horum typi numornm in moneta Ao- 
gnsti ad annum V. C. 784 et gentis Dar- 
miae ezplicantuc 



A RRl A, 



Gens plebeia raagis sob imperatori- 
bos^ qaam stante rep. cogoita. Cegoo- 
raen Secundus* 

M. ARRIVS. SECVNDVS. Ca- 
put virile nudum modeste bar^ 
batum. 
Hasta pura inter lauream , et quandam 
speeiem arae ignitae» AR. RR« 

M. AHRIVS. SECVNDVS. Co- 
put muiiebre^ supra quod: F* 
P. R. 
Eadcm aversa, AV. RRR. 

Qois foerit hic M. Arrios Secundus, 
Cttjos sit capnt in numo prfore proposi- 
tum, an ipsius Arrii^ an Octaviani, 



molesta disputatioi qoae liactenos a 
Yiris nostri ordinis grayis^simis tractata 
nihil aliod praeter inanes conjectoras 
partorivit, quibos qui se imboere ve- 
let, adeat minime avarom Havercam- 
pum loco soo , et ia Addeodis pag. 647* 
Id onom adsero, capot in nnmo simili 
integerrimo mnsei Caesarei nihil habere 
OctaTiani. 

Literas F. P. R. supra capot mulie- 
bre ezaratas sanior antiquariorom pars 
interpretatur : Forjuna Vopuli Romani. 
Soltts Vaillantius legit Fortitudo. Hanc 
a. Romianis cultam, non constat , qnin di- 
serte negat D. Augustinus, fortiiudioem 



144 



ARRVNTIA. ASINIA. 



Bomimis pro dea faiste agnitam •), For- 
tiinae cnltiis muUiplex«. In gente Sici- 
nia snpra simile capnt scriptnm plemna 
FORT. F. B. ^ quam yide» 



Beliqui Arrii a Morellio ex niimit cl 
tali tant magittratna mnnicipalet. 



AXR V N Tl A. 



In nnmo Goltsiano* 



ASIN 1 A^ 



Gena plebeia^ Cegnomiha in nnmia 
GaUus et Pollio. Atiniae gentit ttirpem 
deductam Tide a cL Brotier ad Taciti 
Tom. I. p. 49fl. 

Gallus, 

c. Asmivs. GALLVS. mviR. A. 

A. A. F. F, in aeneis /.. et IL formae 
cum capitCy vel inscriptione j vel symr 
bolis Augusti. A£. C. 

Fnit hic Atiniut Gallut filiut C. Asi- 
nii Pollionit belli paeitque artibnt cla- 
rittimi, ac propterea Augutto percbari^ 
qui primut Bomae bibliothecam in ntum 
publicum aperuit. Gallut notter tubinde 
V. C. 746 eontulatum, et quod magit 
ad gloriam profuit, Viptaniam Agrippi- 
nam Agrippae F., cum repudiare eam 
cogeretur Tiberiuti uxorem accepit, ex 
qua numerotae tobolit pater ett faclnt, 
^uam recentet Brotiemt ^). Eum po- 
ttea Tiberint, quod tanti matrimonii 



fidncia plnt qnam ciTiliit agitare yidere- 
tur, et PoIIionis patris in dicendo liber* 
tAtem et ferociam retineret, e medio 
tnbttulit c)^ 

GALVS meflu>ratnr etiam IIIVIB. A. 
A. A. F. F. in aeneit IIL formae snb Au- 
gutto tignatit, de quibut Tide nnmos 
Aproniae. 

ACIN;0C. FAAAOC proconsnl 
Atiae, et hand dnbie idem cnm priore 
in nnmo Temni Aeolidis, qnem Tide. 

• * 

Pollio. 

VM£l. ASlNin. nOAAIQNL 
AN0TnATIl. in nnmis Sardinm, in 
quomm antica tedentet Dmtnt Tiberii 
F. et Germanicnt Caetaret. Hoa recen* 
tebo et explicabo in numit Germanici 
commatit peregrini. Fnit hic PoIIio 
filiut Galli praecedentit, ^ettilque con- 
tnlatum V. C. 776. De tempore , quo 
Atiam procontul rexit, non satis constat« 



a) De CiT. dei L.IV. c.2Q^ 



b) i:e. 



c) Tacit!l Ann. L c. la. Ann.VI; c.2S. Dio 



ATUl 



145 



^ TI A^ 



Gens plebeia. Cognomina in namis 
BcUbus et Labienus. 



. PR. [Ca^ 



Balbuj. 

M. ATIVS. 

put Balbi nudum. 
SARD. PATER. Capui viri peregrino 
cultu prominente retro hajta. AE. 11. R. 
Hic M«Atiu8 Ralbus Aricia orinndnft 
luliam I. Caesaris sororem duxit, ez 
qua nata filia Atia, quae Bubin4e de» 
Dtfpra C. Octayio mater exstitit OctaTii 
illios, qui adoptatn» a I. Caesare di* 
ctas fuerat C. Inlius Caesar Octaria* 
nns, serius Augustus «)• Quapropter 
huic genti adulatus Virgilius, cum eam 
inde a Trojanis repeteret, et luliam 
Atiamque gentes jam ti^m animis con- 
cordes diceret ^) : 

jllter ^tyj^ genus unde jltti du* 

xere Latini^ 

Parvus Alys^. pueroque puer dile^ 

ctus lulo* 

Hoc ergo numo docente hic Atius Bal«- 
bns raissus in Sardiniam praetor est, et 
a Sardis Augusto jam rerum potito hic 
cosas numus cnm capite Atii , ut ab eo 
gratiam inirent» Sane barbara fabrica 
Sardiniam elegantibus artibus olim sem- 
per inhqspitam olet. De Sardo patre 
Herculis F. , quem exhibet ayersa , qui* 



que in Sardiniam appulsus suam insulao 
Domen dedit, ride, quae in moneta 
Sardiniae monui. 



Labienus.^ 

Eabienos genti Atiae inserit Fati- 
nus c), utrum jure/ grayiter dubitat 
Spanhemius ^). 

9. LABIENYS. PARTHrCYS; 

IMP; Caput nudum modica 

barba vestiium.^ 
Sine epigraphe. Equus frenatus cum 
straguiis. AR. RRR. 

Q. Labienus, quem denarins hic si- 
stiv filius fuit T. Labieni, cujus ppe 
I. Caesar in bellis Galilcis multum est 
nsusi qui initio belli CiriKs ad Pom- 
pejuro traosfuga «) Cingulum in Piceno 
aedificat ^, denique comraunem cum 
Pompejanis fugam experitur. Filius 
paterni in Caesarem pdii haeres Brnti 
secutus castra ab hoc ad Orodem Par* 
thum . petendi causa- auxilii mittitnr, 
raox audita calamitate Philippensi, et 
desperata a ▼ictoribns yenia com Anto^ 
nium in Aegjpto tarpi olio immersam 
intelligeret , Parthos in Romanos- con- 
citat, copiisque ab Orode impetratis 
nna cum hujus filio Pacoro Euphratem 
transgressus Palaestinam, Pboenicen, 
Syriam, Ciliciam, Cariam occnpat, 
Parthicomque sese imperatorem appel- 



a) Suct. in Aug. c. 4. b) Aen. V. 568* c) ad Yrsin. p. 40- 

Dio L.^L c.4. Caesar Bell. ciy. L.I. e. 15* 

if^ol. r.) 



d) T. It« p. 11. 



u 

hl 



H 
Li 



ATTIA. AVFIDIA. AVRJILIA. 



147 



ATTl A.. 



Gens incertfty quae reperitor in niH 
mo Piicaeae cnm capite Neronis: £01, 
ATTIOT. AAK£tN02. ANOTnA- 
TOT. Yide, ^ae ad hunc numnm ani» 



madrerti in prolegomenis ad nnmos Bi- 
thjniae. Attium Rufum Pompeji assC' 
clam memorat Caesar •)• 



AVFIDIA. 



Gens plebeia^- 

BYS. Caput Palladis alatum^ 
pone Xyi*. 
IL AYF. luppiter in citij guadrigis 
d. fulmen^ s. sceptrum^ infra ROMA« 
AR.B. 

Yaillantias contendit, ro RYS.. ex* 



plendam ByS//cKJ{. Morellius et Peri-' 
sonitts RVSO. Praeplacet prior senten- 
tia, nam in integerrimo musei Caesarei 
solum RYS. legitur nuUo Testigto m O, 
quod additum fuisse suspicatus est Mo^ 
rellius. 



AVRELIA. 



Gens plebeia* Cognomina in numis: 
Cotta^ Ru/iijj Scaurus. 

^ » ♦ 

Cotta. 

COTA. Ccqjut Palladis alatum^ 

pone X« 

M. AYBELL Hercules d. clavam vectus 

bigis Centaurorum^ qui s. praelongum 

ramum baccifrrum gestant^ in imo 

ROMA« AR. R. 

Malo causam tjpi singularis, quem 

eihibet arersa, me ignorare profiieri, 

qnam tcm aliena arcessere, quibus riri 

eruditi enm explicare sunt conati, cu- 

JQsmodi habes apnd Spanhemium ^); Id 

a) BdL ctv. L. III. c. 8$- b) T. II. p. l6. 



unum lubet commemorare, similem tj- 
pum exstare in numo Graeco inscripto 
OPPE., quem Horreo Epiri tribno, in 
quo hinc caput Herculis, illinc Centau* 
rus currens, et ramum bacciferum ja* 
ctans. 



Caput Fuknnij ponefrrceps^ et 
X, omnia intra lauream. 
L. COT. Aquitti frlmird insistens intra 
lauream. Literae aiphabeti jam anticam^ 
jam aversam occupant. Snnrserrati om^ 
ses. AR» C« 

Adyersa recte cnm ayersa cohaeret* 



T 3 



148 



AVTRONIA- AXIA. 



Vulcanas faber ' falminam , quae aqai- 
la, minister JulminU ales^ lori defert. 
Cur tjpam hunc sibi legerit Cotta igno- 
ramos. 



SmJus* 

Caput Palladis alatum^ ponc X. 

AT. RYF. luppiter (L fulmen vibrans^ 

j. sceptrum in citis quadrigis» AIU C. 

*Denariam hanc genti Anniae adserit 

■Taillantias , nam AV monogrammate 

i^atnm perinde Ugi pote^t Annioa» at« 



que Aurelius. Cajuf sententia praestet, 
incertnm, ferenda jattura. 



Scaurus. 

M. AYRELL ROliA. Caput PaU 
ladis alatum^ pone X. 
8CAVRI. L. LIC. CN. DOM. Mars nu- 
dus ^d. hastam violente intorquens^ s. 
clypeum et lituum miiitarem. Sunt ser- 
rati. AR. C. 

Yide,. qaae ad similes denarios ob- 
seryabo in Gente Cosconia. 



AVTRONIA. 



Incerti ordinis. 



Caput PaUadis alatum^ pone X. 
AVTR* iin monogrammate) Dioscuri 
equites^ infra ROMA. AR. R. 



Genti Semproniae namum hunc tri- 
buit Morellius, at Yaillantijis et Haver- 
campus opportunius Antroniae. Reliqai 
hajus gentis denarii onum Goltziam auc- 
torem habent* 



AXI A^ 



Gens plebeia. Cognomen ISaso. ' 
NASO. S. C. Caput muiiebre te- 
ctum galea^ quam exornant rami 
duo prominentes sive lauri^ sive 
palmae^ in area notae ariikm^ 
ticacm 

h. AX8iyS« h. F. Diana auccincta d. 

hastam in citis cervorum bigit; ptoie? 

currit canis unus^ sequuntur duo^ in 

area eadem nota ariihmetica. AR. C. 
De tjpis his inulta nobis iav^ara. 

occinit Taillantius. Sed neque adsentior 



fiavercampo, qni denarios hos extra 
urbem signatos contendit, quia Toca- 
bulum ROMA abest, quae lez non raro 
fallit. 

* • • 

Ezstant «t aenei inscripti NASO, 
^uos Tide apud Morelliam. Hos non 
^sse monetam Romanam, sed Temimi- 
Uus signatam Panormi^ dictum in ho- 
jos urbis numis, etsi satis Terisimile 
stt , inscriptam his Nasonem ad gentem 
Aziam pertinere. 



BAEBIA. BAEBATIA. 



liO 



B AE B I A^ 



Gens plebeia, cujm nomen ab ulu" 
lutu ovium bae^ bae derivatum videtur^ 
yerba sunt Yaillanlii. Goncinne in ulram- 
qne partem. Cognomen ex mimit Bo- 
manis Tampiius^ u^x^^^ P*'^ Tamphi" 
lus^ qnemadmodum etiam in nnmia 
TRIVMPYS pro TRIYMPHYS* Apud 
Nepolem ih Tita Attici fit mentio Ao^ 
mus Tamphilianae:, qaae atetit in Qui^ 
rinalL 

TAMPIL« Caput Pallmdis ala- 

tmm » juxta X« 
M. BAEBI. Q. F. ^poUo nuduj in ciHs 
ifuadrigii d. ramumy x. arcum^ infra 
ROMA« In denario cetera aiminime 
muaei Caeiarei eatt M» BAEBL ML F. 
AR. B. 

Caput lovis* 
TAMP. {in monogrammate) Victoria 
coronans iropaeum^ infra ROMA. (Mas« 
Com. Yitzai) AR. RRRR. 

Q. Baebiua Tampbilns pater Marci 
circa annum Y« C. 535 bis ad Poenos 
legatua, ut cum his de oppugnato in- 
juste Sagunto expoatulavet, deinde bel« 



lum denunciaret *)• FiHus Marcus, a 
quo hic denarias percassus, consul pro- 
cessit Y* C. 573. Satis remotam hic 
numua spirat antiquitatem , ut facile 
possit Ticinis temporibus congruere. 
Abunde Harduinns deridiculo fuit eru- 
ditis, quando repagnantibua hia denarii^ 
marmeribus ^ acriptoribusque Baebinm 
Plinii sui non cognominatam Tamphi- 
lom., sed Pamphilom pertinaciter adse- 
ruit, et denarii hujus literis TAMPIL« 
sensnm adpingit, quem nonnisi febri 
correpti, cnm maxime delirant, adpro- 
baTerint ^). 

Sunt «tiam aenei assales inscripti M. 
BAEBI. typis solitis. A£« RR. 

"i^eliqua cognomina hujus gentis, quae 
antiquarii ex coloniarnm numis hausere, 
huc preprie non pertinent« De cogne* 
mine Rustitelii ex numo genti Baebiae 
perperam a Liebeo adficto agetur ia 
gente Rusticelia. 



De mmia dubiia hujua gentia ^ide infira in Taleria* 



a) LiT. L. XXI. c. 6 et 18. b) ad Plin. L.XIIL $. 27. 



150« 



BELLIA. BE.TILIENVS. OADIA, 



BEL L I A. 



Hanc gentem scriptoribns omnibus 
ignotam Morellins ex nnmo coloniae 
eoriathi, qni Ilyirum M. Belliuni Vr^ 



culnm sistiti TuIgaTiti quiadeo praesen- 
tis institttti non est. 



B E T I L 1 EN F S; 



Gentis nomen videtnr intercidisse sal* 
Tis tantum cognominibns* 

P. BETILIENV8. BASSVS. im 

medio S. C 
HIVIR. A. A. A. F. F. Incus. AE. lU. C. 
Fuit ergo.IIIyir menetalis imperante 
Angusto, Cttjus tamen hominis praeter 
bnnc numttm nnlJa mentio. Ejus no- 
minis alinm dx Teleribus eruernnt anti- 
quarii, nempeBetilienum Bassnm unum 
e> iis^ quos Caligula uno die flagellis 
cecidit torsitque non quaestioniai aed 



animi cansa , ut refert Seneca ')« Quod 
testimonium induxit emditos nonnul- 
los I ut BmXX/yoy l^oufcfiot , qneni ab eo- 
dem Caesare inter£ectum narrat Dio ^)f 
eundem cum Betilieno Basso Senecae 
putent, et in Dione librarii peccatum su- 
spicentur. Verum aliis non satis istud 
probabile Tisum. Vide Fabricium ad 
hunc Dionis 16cum. In mannore perye- 
tusto I quod ad hunc nnmum ex Grutero 
recitatPattnns, legitur L. BETILIEKVS. 
L. F. VAAHV8. 



C A D 1 a: 

6. C^dittm Rttfdm procos. Bithjniaa Tide in prolegomenis ad numos Bithjniae* 



caecilia: 



Gens plebeia , quanquam et patricios 
ftiisse ex. Caeciliis , patet ex Liyia c), 
Gognomina in numis Bomanis Metellus 
Pius^ el iovKe jiquinus* Metellorum in- 
aigne nomen, qnorum complures a Tictts 
geatibos nomine tnlere , ut Macedonicij 



Sfumidicij Saleariciy Cretici. Eomm 
genealogiani Tide apud Glandorpiam. 
Creticum Silanum Tide in nnmis Antio- 
chiae Sjrriaei Cornutum iiLnomis Amisi 
Fonti. 



a) Deira L.III.c.18. b) L.LIX c. 25. c) L.IY. c.fi et.7. 



CA£CILIA. 



151 



Aletcttus. 

Q. METE. Caput Palladis aia- 
tum juxta X. 
luppiicr in lentii quadrigis d. ramum^ 
sfuUnen^ infra ROMA. AR« R. 

Q. METE. in astalibos, et partibaa 
atsb. BB« 

Numi hi per typos hojas gentis snfit 
anti<|iiitsimL Ex Metellis, quibns ne- 
men Quinti fnit, longe celeberrimus 
foit ia, qni Y. C* 608 pro praetore de 
Andrisco, Tnlgo Psendophilippo, sce*- 
nico Macedoniae rege triomphaTiti 
Mofiedonici etiam cognomen ez re bene 
gcsta nactns. Hoic propter singnlarem 
felicitatem alinm, qnem compararet, 
non reperit Veileins *)• Nam praeter 
excellenies trinmphos , honoresque am- 
plissimot, et principale in rep. fasti- 
gium, cxtentnmque ^4130 spatiom qna-' 
tuor lilios tustulit, emnas adnltae ae- 
tatis fidit, omnes reliquit snperstites et 
honoratissimos. Morlui ejus lectnm 
pro rostris snstulerunt qnatnor fiiii, 
nnns consnlaris et censorins, alter con- 
anlaris, tertius consul, qnartns candi? 
dattts censnlatns, qnem honbrem ad- 
cptns est« Eidem huic Metello dena- 
rium hnnc tribnendnm pracdicat Ha- 
rercampns, qnia 4n eo proponitnr Iup« 
piter trinmpbator Tclut symbolum sui 
de Psendophilippo triomphi. Sin istnd , 
ergo post actum snnm triomphum signa- 
tns est hic nnmus. At Tero, quomodo 
is, qni toties per opns snnm negat ab' 
alio percnssam monelani , quam quae- 
store nrbano et Illriro, permiserit, 
a Tiro praetorio et triumphali, et qui 



triennio post -consid processerit, hunc 
signatum denarinm, 'ct qoidem in nrbe, 
quod arguit additum BOMA? Facile 
dedero, hojus eum Metelli esse, at si- 
gnatum ante, cum in minore magistrata 
esset, neque necesse .est, tjpo Iotis 
triumphantis credere adludi ad triom** 
phom Metelli, coni loppiter ipse clarus 
Giganteo triumphc exstiterit. 

ROMA. Caput Pailadis alatum^ 

juxtaX^. Tcl: BOMA. Caput jtp^ 

veniic diadcmatum pendentibus 

cincinnis , juxta X. 

M. ME TELLV8. Q. F. Caput elcphanti 

intra ciypeos Macedonicos^ omnia i/i* 

traiauream, AR. C. 

ROMA. Caput Palladis^ ut su* 
pra. 

C. METELLV8. Fir togatus in bigis 
clephantotum , quem advoians Victoria 
coronat* AR. C. 

Caput Palladis , ut supra, 
ROMA. Mars in citis bigis^ in imoco' 
put eiephanti* AR. C. 

Caput lovis laureatum^ juxta 

nOMA. 
C. METELLVS. Savis, in area 8 , et 
caput eiephanti pendentc ex colio tintin* 
nabuio. AE. Semis. RR. 

M. et C. Metelios numi hi iascribont, 
ntmmqne filinm Q. Metelii Macedonici 
de qoo mox egimus. Vtcrqne in his 
denariis illnstria majorum facta in roe- 
moriam rcTOcat, et quidem elephanti 
indicant egregiam Tictoriam a L. Me- 
tello V. C. 5o4 de Asdrnbale ad Panor- 
mnm relatam , et trinmphum duotis in 
eo CXX. elephantis bello captis insi- 



a) L.l. c.ii. 



iil 



CAECILIA. 



gnem , de qae viJe Pigbiom' •); Ax scoU' 
Macecloiiiea notant Tictoriara Q. Metelli 
Macedonici Y. C. bqb de Psendophilippo^ 
relatam , de quo actnm snpra* Wi crgo* 
denarit in gentis decos signalia M. e( C. 
Metellis Macedonici filiis». 

L«.MET£L/i/m conjiuictam eam A» 
AljBtno I e( C TAJkLUolo vide in geiite 

PoUicia» 

«• 

Metellus Scipio.. 

Caput muliebre^juxtaciconia.- 
Q. C. M., P. L Eicphaj. AB. 

^lius sinUlis a Trajano restitutus^ 
sed in hoc: elephas loricatus^ AB. BI\R, 

Q. MET£L. PITS. Caput lau^ 

reatum barba et capillis per cin- 

oinnos pendeniibus. 
8CIPI0. IMP. Elephas. AR. B^ 

Caput muliebre^.juxta ciconio;, 
IMPEB». Froeus et lituus intta lauream^ 
AB. C. 

Succedant nami Q*. Caecilii Metelli 
Pii Scipionis imperatoris. Haec sant no- 
mina ejus omnia ex his nnmis collecta, 
secundum quae esplicantur siglae numi 
primi : Q. C. M. P. I. Foit hic iilius 
naturalis P. Comelii Scipionis Nasicae, 
sed testamentD adoptatus a Q. Metello 
Pio pont. raax. , ut collegit . Glandor- 
' pius. Hojus igitur omnibus nominibas 
adscitis conjunxit nomen Scipionis, at 
ex qaa gente esset adoptatas , intellige* 
retor. Y. C. 702 consoi Pompejo M. 
consule III. sine collega, cujus socer 
fuit, in reliquos T. menses consal ad^ 
scitus, eidera subinde in belle ciTili ad* 



haesit, Tictis ad' Pharsalum Pompeja- 
nis, hisque in Airica bellum instaaran- 
tibos totias ipse exercitus imperaior ap- 
pellatar soperstitione nominis Scipionis, 
qood in Africa ioTictam habitom , quod 
emen ot eloderet Caesar, despectissi- 
mom qoendam ex Comeliomm geaere« 
eui ad opprobrium vitae Salutioni eog* 
nomen erat ,- in oastsis secum habait ^). 
Fosua a Caesare fugatosque conscensa 
navi in hostes incidit, quos cum era* 
dere non posset, simol gladio se transfi- 
git, simol in mare dat praecipitem ^). 

Expediendfr nomina Pii et imperato^ 
risy nam reliqoorom caosas ex dictis 
tenemos. Nomen Pii ad eam per ad« 
optanfem Q. Caecilium Metellom trana* 
iit*, qni honerificum istod Tocabolom 
esk promeritos,. qood patris <^. Metelli 
Nomidici per Appoleji Satoraini forO" 
rem T. C. 6S4 in exilium acli rediton^ 
qoibos potuit modis impetrare adlabora- 
"vit ^)^ Altior Caeciliae pietatis caosa a 
L. Metello Poenorum victore, qoi pon* 
tifex max. in ardens Testae templom in^ 
gpessos Palladiom ac Penates ex flammis 
eripoit octtloram inde osu amisso. Tide 
Pighium «)• Istud haereditarium* Impe^ 
ratoris titolom ipse sibi emerait, et qoi* 
dem T. C. 706 in Cilicia, qood per ri« 
som commemerat ipse Caesar i) : His 
temporibus Scipio detrimtntis ^uibus* 
damcirca montem Amanum aceeptis sese 
imperatorem appellaverat^ At in prae* 
sentibos nttmts imperator dicitor ob col* 
latam aommam gerendi adrersos Caesa* 
rem belli potestatem. Atqoe ia hanc 
sententiam respondit Gonsidios eaptiTOi 



a) Tom. II. p. 48. 49. b) Suat. in Gaes. e.59: e) Appian. Bell. civ. d) Victor de 
vir, ilJustr, n. 63> Valer. Maz. L. V. c 2. e) adann. V. G:512. fi^I'* civ. L* III. c. &1. 



CAEGILIA. 



153 



qoi sete literas illi a Caesare impera- 
tore ferre dixerat, unus est^ ajebat, 
Seipio imperator hoc tempore populi Ho^ 
mani •)• 

Elephas* Yariae possont esse lecti 
hujos tjpi caosae , Tel ea ipsa , ob quam 
saperiores Metelli animal islud in namis 
iois signavere, nempe in memoriam ri- 
Gti Asdrabalis, et magno tum elephan* 
toram numero de Poenis capto, rel 
quod elephas est sjmbolum Africae, in 
qaa tam pugnatum, quod magis pate- 
bit ez numo sequente, toI quod Scipio 
eo bello magnam in his belluis habe- 
bat fiduciam repositam , de quo yide 
passinT Hirtiam ^). In numo, quem 
restitttit Trajanus, idem elephas est lo* 
ricatas , nimirum et lorica tectos Scipio« 
nis elephantos tradit idem Birtius ^)« 
Etiam in sacris literis mentio fit elephanti 
rtQwf^ensafisfH ^co^emi ^)» Neqae rarum 
est videre haeo animalia isto calta in 
numis imperatoram inscriptis MYNI- 
F1C£NTIA. AYG, yel in namis regom 
Sjriae , Tel in namo Nicaeae cum capite 
Elagabali«). 

Pietalis eaputy et hujus symbolum 
cieonia» Ysas his cst Scipio, qooniam, 
nl dixi, a Meiello Pio adoptatus ipse 
etiam Pii nomine gloriabatnr* Nota ex 
Plinio Oi aliisqoae ciconiae pietas, pa- 
renlom aenectam subleTantis* Qua de 
caosa Petronio dicta Pietaticultrix s). 

Vrceus et lituus pontificatns arga- 
menta. Faisse Scipionem ez pontifieibos 
onom, eo constat, qnod ipse in castris 



ad Pharsalam ex eornm nnmero fait, 
qai pontificatum max. ambiTcre, I. Ca&- 
sari post victoriam , quam stalte prae- 
ceperant, abrogandum h), At ex Ro* 
manorum instituto nemo poterat ad pon-^ 
tificatum max. aspirare, nisi pontifex. 
£um hoc mnnere praeditum testator 
etiam Suetonias >). Denarium cam hoc 
tjpo, etsi solo IMPER. inscriptum ad 
bnnc tamcn Scipionem pertinerCi do- 
cebit numus ex seqnentibuB anos, qui 
manente eodem tjpo omnia Scipionis 
nomina memorat* 

e • 

Q. METELL. SCIPIO. IMP. Ca^ 
put muliebre elephanti exuvUs • 
tcctum^ infra aratrum^ etspica» 
EPPIVS. LEG. F. C. Hercuhs nudus 
stans s* clavae innixus, AR. R« 

9. METEL. PIVS. SCIPIO. IMP. 

Mulier stolata stans adversa^ ca» 

pite^ ut videtur^ leonis^ cui 

superne globus imminet^ d. trian^ 

gulum, s. pectori admota^ su* 

pra literae G. T. A. ^ 

P. CRASSVS. IVNI. LEG. PROPR. 

Fictoria stans d. caduceum^ s. cijrpeo* 

ium rotundum. AR. R. 

METEL. PIV8. SCIP. IMP. Cor . 

put viriie barba et capilUs per 

eincinnos pendentibus i infra ea^ 

put aquUae et sceptrum* 

CRASS. IVN. LEG. PROPR. Biianx ex 

cornucopiae pendens^ infraseUa curuUs^ 

hinc spica\ iiUnc manus ereeta^ poUice et 



a) Hirt. bell. Afric. c. 4. b) de Bello Afric. c) 1. c c. 72. d) L. II. Maccbab. c 6- 
e) Frolich IV..TeDt. t) L. Z. $. 32- %) Satjric. c. 5$. h) Gaesar Belt. civ. L.'lU. c. 83. 
i) in Tib. c. 4. 



{Toi. r.) 



154 



CAECILIA. 



indice numum^ ut videiur^ jtringens» 
AV. (Pembrock.) BRRR. AR. R. 

METEL.PIVS.SCIP.1MP. Tro- 

paeum inter lituum.et urceum. 

^ASS. IVN. LEG. PROPR. Caput 

muliebre turritum^ hinc spica^ illinc ca^ 

duceusj supra quid instar iineolae ^ in^ 

fra prora navis» AR. R. 

Qaos descripsi, denarii praeter Sci- 
pionem ejus etiam legatos memorant, 
sed eorum argumenta ad ipsum fere Sci« 
pionem tantum pertinent, licet horum 
nonnulia hariolum omnino requirant. 

Caput elephanti rictu tectum notum 
est Africae sjmbolum , aratrum et spica 
regionis ubertatem designant. Egregie 
huc yalent, ut jam adyertit Vrsinus, yer* 
sus Claudiani •) : 

Tum spicis et dente comas insignis 

eburno 

Et calido rubicunda die sic jifrica 

fatur. 

Similem typum, quo njotatur Africa, 
Tide in jiiumis Agalhoclis, Hadriani, 
Antonini, Severi, Clodii Macri, et hu- 
jos formaeiuerit caput, quod P. Victor 
memorat in IL regione urbis: Caput 
ulphrieaey et a qao haud dnbie nomen 
sibi sumpsere PAEDAGOGL A, CA- 
PITE. AFRICAE, quos memorat mar- 
mor apud Sponium ^). De aversa, quae 
saltem aperte ad Scipionem noa per^i« 
net, agetur in gente Eppia. 

Argomenta in numis reltquis, qoi ao* 
ctorem habent Crassum Innianum, de 
quo agetur in gente Licinia, sunt: 

Muliei* numi 11. eo est tultu, qualem 



descripsi. Nihil hactenas probabile ad- 
latum est, quo ea sit nomine appellanda. 
Ante omnia literarum G. T. A« sen- 
sus indagandus. Vrsinus legit: Geniu^ 
Tuteiaris kegypti^ Verum qaid Sci* 
pioni cum genio Aegypli, quae tum ad» 
huc propriis regibus paruil? Tutias ergo 
secundum VaiUantium aliosque lege» 
tur kfricae* Simulacrum numi anti» 
quarii oftines dixere Isidem, Facile 
ignoTerim Vrsind sic censenti, nam com 
literam A esse a^xaivcu» Aegypti pnta- 
ret, facile in peregrino hoc caltu Isi- 
dem yidit, quae fuit Aegyptiorom no» 
men. At miror Vainantium et Harer- 
campum, qui cum in ejos literae ex- 
plicatu ab Vrsino discederent, African^ 
que ea intelligi statuerent , in adserenda 
tamen Iside conspirarent, qoam tamen 
fuisse inter Libyae et Africae propriae 
numina receptam , sic «t ejas genins 
tulelaris dici potuisset, nullo monn- 
mento probaverint. Tuetur quidem sen* 
tentiam snam Hayercampus simili Iside, 
qoam ait exstare in Tabnla Isiaca; at 
in eadem joxta adcuratam comitis Caj>^ 
lus pictoram, qoam Tomo VL propo- 
sait, caput caninom pro leonino est« 
Verum ut facile est deturbare Isidem, 
ila diflicilo yerom ei nomen imponere. 
Istod certum, esse nomen, quod pecn* 
liari modo ei tractui praeesse creditam 
est. Reperio, foisse apod Carthaginem 
simulacrum a Didone ibi collocatnm, 
quod Libjes Vraniam, alii aliter dixere, 
et quae eadem com lana habita, dc 
qua plora commemorabimas in numis 
Seyeri et Caracallae ad annnm Y. C» 
956, in .qaibos eadcm dea prcponi- 



*) Dc Laudib. Sulic. L. II. v. 256. >) Miic. p.227. 



CAECILIA. 



155 



tar leone TecU. Sant, qaae fidem 
faciant, denarii hajos sigilluoi esse hanc 
ipsam Yraniam, sive Coelestem. Sphae- 
TBt aeo discoSy qui capiii imminet, hanc 
deam, quatenus luna fuit, non iniicia* 
tur, quo cultu obviam videmus in mo« 
nomentis Isidem, sed et hanc fuisse lu- 
nam constat. Yt adserere non possomi 
caput ei leoois fuisse, tamen constat| 
ejus comitem et vectorem exstitisse leo- 
nem, in cujas adeo caput eodem po« 
tuit jure in?olare, quo tot Aegjptio- 
rnm numina in capita animalium omnis 
generis. 

Caput anticae numi III. item ambi- 
goum. Adstitutum aquilae caput, et 
sceptrum lovem argnunt, et quidem, 
ut censent Yaillantius aliique, Termi* 
nalem. In area arersae ejusdem numi 
conspicitnr manns iiamana, quam ne- 
glexere Yrsinns et yaillantiusi ad re« 
stituit Morellius. £a secundum Haver- 
campom *) videtar priorem digilum ita 
habere formatum, ot solent ii, qui ju- 
rant* Yerum in integerrimis musei Cae- 
sarei aliquid numismati prorsus slmile 
pollice et proximo digito stringit, quod 
indicasse satis habeo, nequc enim uU 
tro in ambiguum hanc typum ioquiro. 
Aream aversae numi postremi ajebam 
snpeme ofierre aliquid instar crassioris 
lineolae, cojos etiam, qais sit ezplica- 
tos, ignorare me profiteor. At non tam 
rodis bardosque Havercampus, cui esse 
froctos ex genere pranorum Damasce- 
aorom et Aegjptiorom visus est, qoan- 



quam, nt erat ingenii facilis et minime 
morosi, non repugnabat magnopero, ai 
illud quis v^llet ficum putare , quoniam 
teste Plutarcho Africa insignis praestan- 
tiae ficus tulit. Yide eum has suas con- 
jecturas stabilienlem pag^34i« 



Q. METELLVS. PIVS. SCIPIO. IM- 
F£R. legitur in insigni cistophoro Per- 
gameno, quem edidit Hajmius, qnem- 
que latius, ut merebatnr, explicatom 
dedimus in tractatu de Cistophoris. 



jiquinus. ^ 

LIBERTAS. M. AQVINVS. Ca- 
put muliebrc. 
C. CASSI. PH. COS. Tripu4. AV. 
BRR. 

Non satis exploratnm , ex qua gente 
faerit hic M. Aqoinns. Seguinas, qoi 
nomam hunc edidit, sed minns fideliter 
pictum ^), contra fidem Morelliani, al- 
teriusque musei Caesarei, Aquinum esse 
genti Caeciliae subjiciendom existimat. 
Esto, nam non lubet conjecturam con- 
jecturis evertere. Tjpi explicationem 
vide in Cassia, ia qua numus hic ab an- 
tiquariis proponi soIeU 



Reliqua gentis Caeciliae cognomina, 
qoae ex nnmis ab eruditia eruontar, sont 
manicipalia , neqoe adeo hoc proprie fa- 
cientia. 



«) Pag. 241. b) Scl. num. p. 90. 



V % 



156 



CAECINA. CAEDICIA. CAELIA. CAESENNU. 



C AE C I N A. 



Caecina certam cognomen gentis, 
aed quam numi relicent. Licinium Cae- 
cinam yiram praetorium memorat Pli- 



nius *). Tide de Caecinae gente plnra 
apud Spanhemium ^). 

A. CAE. legitur in asse « (Morelli) 
tnm in qnadrante, (Mus* Caes.) AE. B. 



CAEDICIA. 



Numi Goltziani. 



C AELl j4. 

C. CAELIYS. TAX. magistratns in nnmo Yticensi, qni hnc non pertinet. 



CAESENNIA. 

Caesennins Paetus procos. memoratnr in nnmls Ephesi et Smfmae imperante 
Domitiano cusis» 



C AE S l A. 



Plebeti^ paruro clari nominis ignoto 
cognomine. 

Protome diademata dci juvenis 

dbverso tergo d. sagittam trisuU 

cam vibrantis^ pone AP. in mo^ 

nogrammate. 

L. CAESL Duae Jlgurae juveniles cum 

hastis sedentes capite galeato superne 

nudae^ inferne vestitae^ mcdio inter hos 

cane^ supra quos caput Vulcani cum 



forcipe^ in area hinc LA. illinc BE«, 
utrumque in monogrammate. AB« B. 

Qnae ad denarii bnjas explicationem 
pertinent, pleraque jam in emditomm 
commentariis praeclare praecepta repe- 
rio. Caput anticae creditur esse Apolli- 
nis Yejoris docente Gellio ^)x Simuio^ 
crum dei V^ejovis - - • sagittas tenet^ 
quae sunt videlicet paratae ad nocen* 
dum. Quapropter eum deum plerique 



a) L. XX. |. 76. b) T. 11. p. 9. e) L. V. e. 12. 



CAESIA 



157 



jtpolHnem eue dixerunt. Hujas Apolli- 
nis YejoTis capat exstat etiam in namis 
gentis Fonteiae, et Liciniae cognomine 
Macri, et Hterae nexae AP., quae in hoc 
et gentis Fonteiae namis adduntur, sunt 
principium APoilinisj nisi forte yerias 
explendae: krgentum Vublicum^ ut ob« 
serTabo in Fonleia. 

ATCrsa Lares exhibet. Hos ita defi- 
nit Appuleios •), dum Genios, Lomures, 
Laresy LarTas, Manes deos distinguit: 
ex hisce ergo Lemuribns ^ qui postero* 
rum suorum curam sortitus pacato et 
quieto numine domum possidet , Lar di^ 
eitur famiiiaris. Copiosius Amobius 
Larfum naturami Tariasque de iis sen- 
tentias persequitur ^). Possumus^ in- 
quit, si videtur^ summatim aiiquid et 
de Laribus dicercy quos arbitratur vul^ 
gus vicorum atque itinerum deos esse% 
ex eoj quod Graeci vicos cognominant 
lauras. In diversis Higidius scriptis 
modo tectorum domuumque custodes^ 
modo Curetas iilos , qui occuliasse per^ 
hibentur lovis aeribus aliquando vagi" 
tuSf Indigetes Samothracios ^ quos quin* 
que indicant Graeci Idaeos dactylos 
nuncupari» Varro similiter haesiians^ 
nune esse illos Manes^ ct ideo Maniam 
matrem esse cognominaiam Larum^ nunc 
aerios jrursus deos^ et heroas pronun^ 
eiat appeiiarij nunc antiquorum senten" 
tiai ^equens larvas esse dicit Lares^ 
quasi quosdam genios defunciorum. Bi- 
nos JQTenes in denario nostro sedente? 
esse Lares, probat primum adstitutus ca- 
ai^. Aadi de hoc Plutarchum ^): Cur 
Laribus his^ quos proprie praestites vo^ 



cantj canis adstat^ ipsi vero canum pel^ 
iibus amiciuntur? an quod praestites 
sunt iij qui praesunt j hos autem custo^ 
des essc domus oportet^ et formidandos 
exterisj quod videmus in canibusy man^ 
suetos vero placidosque domestieis? Au«n 
diamus Nasonem numum nberius expli- 
cantem ^)i 

Praestitibus Majae Laribns videre 

Kaiejtdae 
jiram constitui , signaque parTa 
deum - • « 
At canis ante pedes saxo fabricatus 

eodem 
Stabat% Quae standi cum Lare 
causa fuit ? 
Servat uterque domum^ domino quC'^ 
^ que Jidus uterque^ 

Compita grata deo , compita grata 
cani. 
Eafagitant et Lar^ et turba Diania 

fures^ 
Pervigilantque Lares^ pervigiiant'^ 
que canes. 
Bina gemellorum quaerebam signa 

deorum - • - 

Deinde cum Yulcani capite npposite 
conjunguntar Lares, qui praeesse foco 
credebantur; nnde Tetus scholiastes ad 
Horatii Epod, 11« juxta focum dii Pena* 
tes positi fuere, Laresque inscripti id^ 
circOf quod ara deorum Larium focus 
fuit habitus. Qoare Yulcanos et Larea 
jongnntur etiam in marmore, quod ad 
hunc nnmnm recitat Vrsinus, positom- 
que fuit Augusto: TOLCANO. LABl- 



a) De deo Socratis. b) adv. «gent. L. Itl. 
129. 



c) Quaest. Rom. p. m. 2?(. d) Fast. Y. 



158 



CALIDIA. CALPVRNIA. 



BV8. PVBLICIS*. SACRVM. Deniqnc 
et adstituta monogrammata, quae in 
LARC commode resoWuatur, Lares ul- 
tro eloquitnr. Docuit me eruditns abbas 
Fea, annO 1778 in agro Perusino reper- 



tum fuisse signum ex terra cocta pra»> 
clari artiiicii, quod exhibet larem dome- 
sticum sedentem , et pelle canina Tesli- 
tum, addita inscriptione : C. FVFIVS. 
FINXrr •). 



C ALl D I A^ 

Gens plebeia. cum Q. Metello, et Cn. Fnlyio ia dcna- 

M» CAL. yel CALID. in consortio riis perantiquae formae. AB. B. 



CALPVRNIA^ 



Gens plebeia, sed perantiqua, quippe* 
a Calpo Numae F. originem traxit, ut 
infra dicetur. 

Cognomina in nnmis: Piso: cujns 
originem his yersibus declarat Saleius 
Bassuft ^): 

Claraque Pisonis tulcrit cognomina 

prima , 

Humida callosa cum pinscret hordca 

dextra. 

^i saepe additnr Frugi, propter fruga- 
litatem inditnm L. Pisoni, ut testatur 
Cicero <^). Insigne abstinentiae exem- 
plom in Calpnmio Pisone commemo- 
rat Val« Maximns ^), Aliud cognomen 
Bibuius. 



Caput Palladis alatum^ ponc X. 
CN. CALP, Dioscuri equitcs^ infra 
BOMA. AB. B. 



Piso Frugi. 

Caput j^ppollinis laur. 
L. PISO. FBVC3I. in aliis: C. PISO. L. 
F. FBVGI. Eques rapidc invcctus^ qui 
in aiiis tridentcm^ in aliis faccm^ aut 
gladloium^ aut palmam^ aut flagcllum- 
tenct^ in imo saepc BOMA. AB. C. 

Incredibilis est horum denariomm 
numerus, quorum plerique ant nota 
arithmetica, aut litera alphabeti, ant 
solitario sjmbolo diffemnt, quam ra- 
rietatem uni monetariorum labidiBi, 
ant officinarum instituto Dayos ego Iri- 
buo, cum desit ingenium, qnale fuit in 
Vaillantio et Havercampo, qni haram 
rerum omninm causas reperiendo sibi 
praeclare satisfecerant. Cusi sont hi 
denarii a L. Pisone Frngi, ejusque filio 
Caio, de qoornm aetate ariolari piget, 
etsi illam definivere alii, ntrnm satis 
recte, judicent alii. Peritorum judicio 
ntraque numi pars ludos Apoliinares 



a) Ad Winkelmanni Storia delle arti Vol. III. p. 239* 
e) pro Fonteio c. 13. d) L. IV. c. 3. 



b) in Garm. ad Pisonem v. 16. 



CALPVRNIA. 



159 



indicaty quod mmiram hi auclore CaU 
parnio praetore V. C. 543 in perpe- 
t«am TOti santy cum nullo ante senatus 
consulto firmati es9ent, de quo Tide 
Livium *), et Pighium l>), at praeci* 
pne Miacrobium, qui horum ludorum 
originem late enarrat <:). Eos equettri 
cursa celebrari solitos praeclare ez tc- 
teribus eruit Spanhemius ^). Idem ar- 
gumentum est in numis gentis Marciae 
sed constat etiam, Marcium quendam 
Talicinio illnstrem , quem Zonaras per* 
peram Ma^o# pro Ma^ioy appellat «) , 
Calpurnio et senatui fuisse auctorem , ut 
ludi hi constiiuerentur, ut videre potes 
ex citatis Livii et Macrobii locis. Ha« 
bes in his numis certos Apollinarium 
lodorum typos, quos in moneta fami- 
liarnm nimis frequenter, neqne ex cer* 
ta causa vident numorum interpretes. 
Minas, ut opinor, recte Yaillantius, 
Havercampus, aliique horum denario* 
ram equitem appellant dejuitorcm^ nam 
fnit desultorum saltem binos equos 
agere, ut dicetur in numis gentis Mar- 

ciae. 

m 
• * 

Caput ApoUinis% 

L. PISO. FRYGI. Victoria gradiens d. 

iaureamj s.palmam» Quin. C« 

Hunc quoqoe tjpum HaTercampus 

ad lodos ApoUtnares trahit motas ora- 

tione Livii et Macrobii perhibentium ^) , 

eorora originem ludorum victoriae^ non 

Taletndinis ergo. Sed cur non potius 

dicamus signatam Yictariam , qaia haec 

ordinarias fuit quinariorum tjpus? 



PISO. CAEPIO. Q. Caput bar- 
batum iaureatum^ pone quiddam 
instar fttlcis serratae^ in imo tri" 
densy veiarcusj vei aliud. 

AD. FRV. EMV. EX. 8. C. Duo 

viri togati sedentes^ hinc et iiiinc spica. 
AR.R. 

Docet hic denarios , Pisonem et Ser- 
Tiljam Caepionem (^uaestores AD. FRV- 
mentum EMYndum EX S. C. missos 
esse. Faclum istud contendit Pighios 
V. C. 5o8, quod etsi nullo argumento 
comprobat, habuit tamen consentientea 
Vaillantium et Havercampum. Vrsinut 
denarios hos Augusti.aeTO malleum pas« 
sos conjicit, quod hoc imperante IlTiri 
creari solebant frumento distriboendo i 
et aediles Cereales, ut testator Dio. 
Verum alia est horum forma numorom, 
quam ot Augusto sjnchroni possint exi- 
stimari. Patienter ergo feramns, nos 
Teram eorum aetatem ignorare. Pighius 
capot anticae , quale etiam est in namis 
Memmii, Portoni dei potat, nalla istod 
Teri specie; alii eapot Satomi, quod 
magis probabile, non modo propter ad* 
stiiuiam falcem, sed etiam qaod teste 
Plotarcho Saturnus a Romanis habitus 
est praeses agriculturae et frugum s), 
et sic antica cnm aTerta belle compo- 
nitur. Vide simili falce armatum Satni'* 
num in Memmia et Sentia , at simul cer- 
tissimum Satornum in Neria. Similem 
aveisam ofTerunt denarii Critonii et Fau* 
nii aedilium plebis. 



a) L.XXV. c. t2. ct L. XXVI. c.23. 
d) T.U. p. J31. e) Afinal. L. IX. c. 1. 



b) Ann. T.Il p. i82. c) Sat. L. l c. 17. 

C II. cc. g) Quaest. Rom. p. m.275. 



160 



CALPVRNIA. 



CN. PISO, PROQ. Caput barba- 
tum cinctum diademate , cui inr 
scriptum NVMA. 
MAGN. PROCOS. Prora navis. AR. 

RR. ^ 

Capat Nutaae in numis snis jactat 
gens Calpurnia , qHod haec sese a Calpo 
Pompilii Namae F. procreatam praedi- 
cabat, ut diserte narrat Plutarchos ■), 
et Festos ^). Ynde et Horatius in epi- 
stola adPisones: f^os o Pompiiius san^ 
guis* £t laudatus sapra Saleias Bassus * 
Terso 4* 

Sam guid memorare necesse 

esty 
Vt domus a calpo nomen Caipurnia 

ducat? 

Idem Numae caput exstat etiam in ae- 
neo Cn. Pisonis Illviri, in cujas aversa 
est caput Augusti« Yide tabolam III. 
Yrsini et Morellii. In Marcia quoqae 
gente Numae caput habetur, ei augu- 
ris habitu proponitur in Pomponia. Hio 
Gn. Piso proquaestorem sese Magni pro- 
consulis, nempe Pompeji, profiteiur. 
Existimat Yrsinus, Pisonem hunc esse 
eum ipsum, cujus opera Pompejum in 
belio praedonum usam refert Appia- 
nus c) , et hac de cansa navis rostrum 
in numo signatum. Probabile istad, 
Ternm video, eum Pisonem ab Appiano 
dici Publium, non Cneum, nisi forte 
tn hoc erratnm. 

Signum Termini ^ hinc corona il' 
linc capeduncula. In aliis: Caput 



juvenile diadematum^ per aream 
corona^ capeduncula^ astrum* 
M. PISO. M. F.FRVCI. Patera et so^ 
ccspita^ omnia intra lauream* AR, RR« 

Ad quem 'M. Pisonem pertineaot hi 
denarii, conjecturas suas attulere Vr- 
sinus et Havercampus, quas, si lubet, 
adi. Neque satis explorata tjporom 
ratio. VrsinnSi quem secuti sant reli» 
qui, in priore numo signum det 
Termini , in altero ejus ipsius capot vi- 
dit , quem , ut et vasa pontificalia « 
proposuit Piso ad indicandam originem 
a Nama religionum auclore ductam, 
qui primus Termino in colle Tarpejo 
sacellum erexit testibus auctoribas, qaos 
citat* 

Hos denarios Vaillantiua in gentem 
Pupiam trajecit causa denarii Goltziani, 
in cujus una facie PISO. FRVGI, in 
altera : M. P VPIVS. M. F. , et quia re- 
vera constat , Pisonum aliquem a Po» 
pio fuisse adoptatum. Verum etianui 
genuinus esset hic Goltzii numus, quem 
nemo alios vidit, inde nequaqaam se- 
quitur, omnes eos denarios, qui Pisth' 
nem Frugi inscriptum offernnt , esse 
ejus Pisonis, quem adoptavit Papins, 
perinde quasi praeter hunc nemo alter 
Piso Frugi exstitisset. Atque etsi demas, 
denariorum nostrorom Pisonem esse eom 
ipsum, quem a Pnpio adoptatam Dovi- 
mus, tamen vel propterea, qnia Papii 
nomen abest, certi essemos, hos.dena- 
rios ante adoptionem cnsos, ^atqne ad- 
eo ex nnmis gentis Calpnrniae non exi- 
mendos« Sane Vrsinus, et Morellios, 
qoibns haec adoptio ignota non fnit, nt- 
hil mutandum rectius censuere. 



a) In Huma p. m. 73* b) in Galpuniii. c) BclL Mithrid. 



CAtVIStA. GAI7IDIA. 



161 



CN. PI80. CN. P. IIIVIR. A« A. A. 
F. F. in aeneit obTiis Angtitti I. et IL 
formae. Idem postea sub Tiberio Sjriae 
praefectot Germanico yeneno perfide 
snblato se ipae interemit. 



Bibiilus. 

L. BIBVLVS. PBAEP. CLA8. typo 
natis, in aen<;is M. Antonii, de quibaa 
agam in moneta bnjos IIlTiri. 



CALVISIA. 



Kumi GoUaiani. 



C AN 1 D I A. 



Gens plebeia, praetermissa ab Vrsino 
et MorcIIio, nimirum numis, qui bno 
pertinent, in gentem Liciniam transla- 
tis. Cognomen Crajjttj« Nonezstant,nisi 
commatis peregrini* 

CRAS. Prora navis. 
Crocodiltts. A£. IL (Vrsinus , Morellios 
in Licinia.) RR. 

. AEOn . . r. M. A. T. Ca^ 

put Cleopatrae* 
KPA2. CroeotUltts. AE. I. (Mos. Caes.) 
BRRR. 

Homm primum Goltcius, Vrsinns, 
Vaillantias genti Liciniae iribuerunt^ 
sed Patinns Cantdiae, quem secutus 
Harereampus negat, M. Licinio Crasso 
Rlnro a Partbis occiso, nt Tolebat Goll- 
zins, competere posse, qui prius insa* 
nae eupiditatis poenas dederat, quam 
Romanis cum Aegjpto, cujus certum 
sjrmbolum est crocodilus, rei qnidpiam 
fiserit. Al P. Canidii Cnassi frequens in 
liistoria Aegjfti mcftlso^ fuo ^mpore 



Antonins in ea morabatnr. Ab boc in 
Armeniam missus multa ibi fortiter ac 
prospere patrayit , postremo uniTcrsi 
peditatus dux ad Actium, superato mari 
cum Antonio ipse in Aegjptum eyasit, 
ibique anno sequente V. C 724 Octa* 
Tiani jussn caesus est. £um ipsum nn* 
mum huic Canidio tribuendum coniirmat 
nnmus sequens* Constat, Canidium, quod 
apud Antonium gratiosus esset, a Cleo. 
patra multum obserTatum, ut latins 
osteodi in meis Kumis Teteribus, quo 
loco hune Cleopatrae numum Tulga- 
Ti *)• Vide et nnmoft hujos Cleopatrae. 

Caput jtipoUinis laur. 
CRA. Fasces cum securi. AE. fere II. 
(Mus. Caes. Liebe p, 3q3. Morelli, Vaill. 
in Licinia.) RR. 

Honc item numum Vaillantins genti 
Liciniae largitur, putatque a Crasso 
quodam in Aegypto sub Caesaribns cu* 
sum. At negat JUoc post Spanhemium 



^^S' 292. 

(Fo/. r.) 



l62 



CANINIA. CARISIA. 



Liebeas *) , quia ab his nunqnam prae- 
tores in Aegyptam missi sant, sed yiri 
eqaestris ordinis« Patat igitar Harer- 
campos ^) I signatos fuisse ta M. Canidio 



Crasso , qui prp qaaestore adfuit Catoniy 
cam is per Clodii yiolentiam pro prae- 
tore in Cyprum missus est^ 



C AN IN I A. 



Gens plebeia. Cognomen in numis 
Bomanis Gallus* 

AVGVSTVS. Caput Augusti. 
L. CANINIVS. GALLVS. IllVia /a- 
nua domus^ aut domus ipsa\ cui impo" 
sita corona querna cum epigraphe: OB« 
C. S. , utrinque laurusm AR« RB* . 

Ayersam hujua numi ezplicabimus ia 
numis Augusli ad annum V. C. 727. 

AVGVSTVS. Caput ^ugusti. 
L. CANINIVS. GALLVS. IIIVIR. juxta : 
AVGVSTVS. Sedile humilius et porre- 



ctum adstituia hasta^ superne TB. POT. 
AR. RR. 

De hoc item denai*io agemus ia nu- 
mis Aogusti ad annum V. C. 78 1« 

Reliqui Caninii numi Augasti*^ caput 
perinde offerunt, et in aversa typos, 
qui ad unum Angastum pertinent, ut 
Parthus flexo genu signum resiituens, 
quos yide in ejus principis moneta. 

X. Caninius jlgrippa Ilrir Corinthi. 



C A R I S I A. 



Gens nonnisi Augusto imperante me- 
morata a scriptoribus , cum gestum ejus 
in Hispania bellam persequuntur. Vide 
Dionem , Florum , Orosium. Denarii 
T. Carisii Augusti aeyum baud dubie 
praecedunt, P. Carisii in ejus tempora 
cadunt. 

Caput Dianae prominente retro 

pharetra et arcu. 
T. CA. Canis currens, AR. R. 

Antiquarii omnes denarium bunc T. 
Carisio tribuunt , perinde quasi noa es« 
sent tot aliae gentes, quibus literae 



CA. possent applieari. At nihil mole* 
stius est reliquo eorum examine, quo 
causam signatae in hoc Dianae inda* 
gant. Nole ' commemorandis inanibat 
tot conjeoturis augere praesentes com- 
mentarios, justae eemper futnros molis, 
et^si tantum certa^ probabilia, et atilia 
adferantur. Ceterum qnando literae 
CA. yarie possunt accipi, quid obstal, 
quo minus referamus denarium ad ali- 
quem T. Ckninium^ et suspicemur, 
esse canem partis ayersae adlnsionem ad 
ipsum gentis nomen, cnjus infinita in 
hac numomm classe habemos exempla? 



a) L. c. b) pag. 243- 



CARISIA. 



163 



Sia tsta j , apposile anticam occnpat Dia- 
na, cojos comites sunt canes, qaos Ovi- 
dius ex hac causa turbam Dianiam ap« 
pellat *)• £t Tero 1\ Caniniam Rebi- 
lam praetorem prodit Pighius ad annam 
V. C. 707. 

MONETA. Caput muliehre. 
SALYTARIS. (pro hoc in aliis: T. CA- 
RISIYS.) Incus^ pileus Vulcani^ for^ 
ceps^ malleus* AR. RRR. cum Tocabulo 
SALVTARIS. 

Denarius cum postefiore modo^ nem^ 
pe: T. CARISiyS, restitutus est a Tra- 
jano. (Panel ex le Bret* Mem» TreToax.) 
AR. RRRR. 

Teste Cicerone h), cum terrae mO', 
tus /actus essetf ut sue plena procura* 
tiojierety vocem ab aede lunonis ex arce 
exstitisse; quocirca lunonem illam ap^ 
pellatam MOSETAM. At secnndam 
Saidam ^) Romani, cum in bello contra 
Pjrrrhum et TarentinOs peconia egerent, 
lanoni TOtam fecerant, quam ferunt re- 
spondisse, si bellnm jostum gererent, 
pecuniam non defutaram» At hi TOti 
compotes facii lononem Monetam colue- 
runt, hoc est, consaltricem , et decre- 
Terunt, ut numi in ejos templo cuderen- 
tur. Haec Suidas* Secundum Livium ^) 
L. Furius Camillus in bello Auruncoriim 
Y« C. 4<>9 lunoni Monetae templum to- 
Tit dedicaTitqae, loco in arce destinato, 
qaae arfa aedium M. Manlii Capitolini 
foerat. Idem Tcro antea dixerat «), Man- 
lii domum fuisse | ubi nunc aedes atque 



qfficina monetae est* lAyio inhaerens 
0?idius sic canit ^: 

Arce quoque in summa lunoni tem* 

pla Monetae 
Ex voto memorant factUy Camille^ 

tuo: 
Ante domus Manli fuerant y qui 

Gallica quondam 
A Capitolino reppulit arma love. 

Recte igitur in hoc numo cum lunone 
Moneta conjuncta habes instrumtata fe- 
riundae monetae destinata, 



> • 



AnfiOfa Tiy <fpv^arr^ sunOiifTOif n 'Xxh 
Oi(rtf Ti \i^Of it^yu^iro^ 

IncudemquCf malleumque^ bene fac' 

tamque forcipem , 

Quibus aurum tractabat faber Ho- 

mericus §)• 

Dicitar luno SALYTARIS, quia adili- 
ctis bello rebus salutem attulit. Ejua 
etiam caput certum cultu parum diTer» 
so exstat in numis gentis Plaetoriae. 
Epigraphe MONETA deinde obvia in 
numis Aagustorum, et qnidem maximl 
moduli inferioris aeTi, quin et in Ale- 
xandrino Commodi legitur Graece MO- 
NHTA. 



Caput muliebre crinibus fa^cia 
colligatis. 



a) Fajt.y. 141. b) de Diyiaat. L. I. c. 45 et L. II. e. 32. c) in Moyifra. 
c. 28. e) L. VI. c. 20. Fast. VL 183. g) Odyss, T. 434, 

X 2 



d) L.Yn. 



164 



CARISIA. 



T. CABISiyS. inym. Spkinof sodens. 
AR* IIR* 

Ad hQJus denarii explicationem ar- 
cessit Yaillantms rerba Stephani perhi- 
bentis *) , ex nrbe Troadis Gergithe di« 
ctam Gergithiam Sibjrllam oraculorum 
intcrpretem^ cujuj imago in Gergithio^ 
Tuni- mumismate una cum Sphinge ex-^ 
pressq fuit, Atqui , inquit , conatat ez 
Snetonio ^), Augnstnm adito Y. C. 7^1 
pontiiicatn maximo, quidqnid fatidico- 
rnm libromm nnllis , tcI parum idoneis 
auctoribuB ferebatur, cremasse retentis 
solis SibjUinis. Satis apparet, non aliam 
ob causam Yaillantio caput SibjUae yu 
aum, qnam quod Sphingem in ayersa 
yidit. At vero habemns nnmnm Aa« 
gnsti: ARMENIA. CAPTA tjpo Sphin- 
gis, quem dabo in ejns moneta ad aa» 
num Y. G. 734* Qnid in h<>c cimelio 
Sphingi cnm Sibylla? Constat etiam, 
Angusto jam placuisse Sphingem, ante* 
qnam in fatidicos hos libros crisin in« 
tender^; nam inter initia imperii hnjos 
monstri imagine signasse «pistolas eo- 
dem loco ex Teteribns ostendam. Deni- 
que dubitare licet, ntrum post annum 
Y. C. 741 permissnm adhuc fuerit Illvi* 
ris monetariia sua in nnmis proponere 
nomina. Sane annus Y* C. 788 postre- 
mus est, qni, saltem qnod exploratnm 
sit, magistratnm hnnc offerat, afcqne 
otiam tum nnnquam abest Angusfi tcI 
4)aput, Tcl epigraphe. Bemotiora igitnr 
tempora sibi denarius hic poatuiat, ipsa 
Tcro Sphinx hujus numi in nostram ns- 
.qne aetatem aenigma ^st« nnllo adhoc 



^indiee reperto* Cetemm vemm Sibyl- 
lae capnt Tide in gente Manlia* 

Omitto brcTitatis cansa alios T* Ca» 
risii denarios per argnmentom panun 
illustres* 

IMP. CAESAB. AYGYSTVS. 
^ Caput ruidum. 
P. CABISIY9. LEG. PBOPB. In alib 

^tantnm: LEG. tcI: LEG. AYGYSTL 
Tropaeum ex armis Hispanicis corifla^ 
tum. — Porta urbis^ cui inscriptum: 
EMEBITA. ^'^jirma Hispanica. — In 
quioariis: Victoria statuens tropatum* 
AB. C. 

Carisinm Augnsti in Hispania lega- 
tnm Cantabros et Astnres fortiter re* 
pressisse tfadont Dio <), Floras ^), Oro- 
sius o), qno bello circa annnm Y. C. 709 
iinito, ait Dio ^, Augnstnm dimisisse 
milifes EMEBITOS (a^>}X/xrr«C«f^ r«y 
f^ariATCDy) eisque urbem in Lvsitania 
AugnsUm EMEBITAM dictam aediii- 
care permisisse, ob qnam cansam dena« 
riis inscriptnm EMEBITA. Omnes qno» 
que numi reliqui tjpos habent ad Hispa- 

^ niam pertinentes, ex quo Terisimile, eos 
omnes in ipsa Hispania prognatot cn- 
rante opns P. Carisioi^ non inficiante 
istnd barbara eoram fabriliaf tum et 
«pigraphe, nam in horam nonnnllk, 
qni sunt apud Mor«IIinmf et in mnseo 
Caesareo, pro EMEBITA legitnr IMI- 
BITA, T«I IIMUBITA, de quo serv- 
bendi modo Tide, qnae monebo in mo- 
aeta Antonii IIlTiri In quinariia HaTer- 



«) In rfey^. b) in Aug» c. 31. c) L. LUL «. 25. L. LIV. c. 5. d) L, Vf. <. 12. 

n. 56. e) L. YL c. 2t« i) L. JrlO. c. 2<!. 



CARVILIA. CASSIA. 



165 



cainpas Tictomm Carisii Hispanicam 
Tidet» ego aBtiqotim morem, quo in 
qoineriis Yictoria ■ignari consneTit. Dio 
Carisiam Cantabronim Tictorem non 
secandnm namos Publium^ sed TYtum 
Tocat. Qaare, nisi mendam irrepsiti 
Tidentar faisse di^ersi dao Carisii. De 
forma armoram Hispanicornm ride, 
qnae dixi ex his etiam namis in prole- 



gomenis ad numos Hispaniae* De ae- 
tate hornm namoram Tide monetam 
Angasti ad annam Y. C. 789 , abi insi- 
gnis HaTeroampi parachronismns per» 
stringetnr, 

Namos alios Carisiis a nonnnllis tri- 
botos Tide in seqnente CarTilia» 



CylRFlLl^. 



Gens plebeia* 

Caput juveniie laureatum , infra 
quodfuimen. 
CAR, OGVL. VER. luppiter in citis 
quadrigis d. fulmen intentat. AR, C. 

Caput lani. 
CAR. OGVL, V£R. Prora navis. As. 
RR« 

Nami bi ab aliis genti Carisiae , ab 
aliis CarTiliae insemntar pro Taria ro 
CAR* explendi labidine. Ytraqao pars 
solia conjectafis pagnatf exigna Ticto* 
riae gloria. 



Caput anticae nnmi prioris omnes 
esse Io?is Axnris statnant, com tamen 
iidem simiHimum aliod gentis Fonteiae 
esse ApoUinis YejoTis adserant* Qoor- 
sum baec seotentiae inconstantia? Noa 
illod remor confidenter posse VejoTi tri- 
baere, non modo qood certos Yejappi» 
ter in gentibos Caesia et Licinia imbep- 
bis qooqoe est , et armatos f olmine , tc» 
rom etiam qood Axor gentis Yibiae. di- 
Tersom praelert coltam. 



C AS S I A. 



Patricia, qaae defecisse Tidetor, et 
plebeia. De hac gente Tacitos loqaens 
de L. Cassio Longino Drosillae mari- 
to *) : Cassius piebei Romae generis^ ve^ 
rum antiqui honoratigue. Cognomina in 
namis babemos Caeicianus^ Longinus^ 
Ceier. 
Caeicianus^ 

CAEICIAN. Ciput Cereris spieis 
coronatum^ pone litera alphabeti. 



mm 



mm 



L. CA8SL lugum boum aratro functum^ 
superne iitera aiphabeti. AR. C. 

Prodttctum Caeiciani cogoomen sn- 
spicari jure facit, Caciciom quendamin 
Cassii familiam adoptatonu Ad tjpos 
Cereris et boom hsec conjicit Hayer- 
campos, Tideri Ilvirom dedocendae 
colooiae foisse Cassium honc, tempo- 
re , qoo diTiso plebi agro Campano 
circiter millia ciTiom Tiginti eo tradu- 



pv 



a) Ann. YL IS. 



166 



CASSIA. 



cta snnt ex lege I. Caesaris Y. C. 694« 
Yeram an II?iri8 jus feriundae monetae 
fuit? quod ab eodem toties yideo ob- 
jici Yailiantio et Yrsino. Enim?ero for- 
ma horum namorum remotiorem haud 
dubie aetatem flagitat| . et CereS| cat 
sacrum animal est bos, muUis aliis ex 
causis potuit signari. L. CASSL KA£- 
CIANI. meminit etiam marmor Gru- 
teri «). De miro in his denariis alpha- 
beti ordine ^ide supra in Prolegomenis 
pag. 76. 

Longinus. 

Q. CASSiyS. Caput muUcbre 

valatum y juxta VEST» 
Templum rotundumy intra quod sella 
curuiisy in area hinc urna, illinc tabel^ 
im^ cui inscriptum: A. C. Est AR. C» 

Eundem denarium restituit Trajanus. 
AR. RRR. 

Q. CASSIVS. Caput muIi<Are^ 

juxta. LIBERT. 
Eadem aversa. AR. R. 

Insignes hi denarii jam praeclare a 
yiris erudilis sunt explicati. Caput Ye- 
stae, ejusque in aversa templum revo- 
cant memoriam L. Cassii Longini 1 qui 
Y« C» 64 1 rogatione Peduceia constitu- 
tas qoaesitor praetoria potestate de Ye- 
stalium stupris Lioiniam ac Marciam a 
L. Metello P. M. absolutas in judicium 
reyocaTit damnayitque, ut ex Asconio, 
aliisque docet Pighius ^). Fuit hic 
Cassius sereritatis insigne exemplar, sic 
nt reorum scopulus vulgo rocaretur ^) , 
quo modo Pompejus M. apud Petronium 
dicitur piratarum scopulus ('). Motum 



«]us solenne, cui bono^ toties Ciceroni 
in simiii causa repetitam* Sella caralis 
intra templum notat praetoriam potest*> 
.tem, qua eam in hac causa fuisse prae- 
ditum diximus. 

Ad ejusdem Cassii historiam perti- 
nent urna, tabella inscripto A, C. , et 
caput Libertatis denaiii sequentis. Innai- 
tur his tjpis lex tabellaria de jodiciisy 
quam is in tribunata suo Y. C. 617 talit, 
ttti populo in omnibus judiciis , perdoel- 
lione excepta per tabellam saQragiam 
esset, qua lege suffragiorom LIBER- 
TATI praeclare consaluit* Testimonia 
plura Ciceronis partam hac lege liberta- 
tem praedicantis cqllegit Spanhemina «)• 
Idterae A. C. sont a^^auHttai vocam A^ 
solvo Condemno his tabellis inscriptae, 
adstat urna, Ciceroni saepius dicta si- 
tella, ad eas excipiendas parata. La- 
bet tabellarium istud beneficiam petiio 
a Graecis exemplo illostrare. Qao tem- 
pore Athenienses gravi XXX. t/ninno- 
rom jugo premebantor, hi in senato 
sedebant ia subselliis , inquit Ljsias ^) , 
in quibus nunc consident prjrtanes. An- 
te eos positae stabant mensae doae , 
calculos yero non licebat, nt ante, 
miitcre in sitellam, sed oportebat pa* 
lam in mensis deponere, et condem- 
nantem quidem in posteriore, absol- 
ventem in priore. Haec auctor laoda- 
tus. Enimyero in omni ciyitate Tere 
libera suffragia clam ferri sont solita 
siTC metn potentium reorom , siTe jodi- 
cum partibus faTentiom. Qaem mo- 
rem coIlaudaTit qooqoe Demosthenes s): 
aXKct xui THTO wi narr^p Ji^i^a rt^sif rc» 



a) P. 864, n. 11. b) Aim. III. p. 109. seq. c) Pightus 1. c, p. 14. d) Satyric. c. 123. 
Tcrsu 239. «) T. II. p. 198. f) Orat. in Agorat. g) de fals. legat. p. 330. A. 



CASSIA. 



167 



OTi rirr«>9 /m iisi^ it^srui rof iavrtf ^ix^ 
^iiffjLifOf v/<o>y. Scd et hoc omnium optime 
legijlator praevidit ^ ut clam suffragia 
ferrentur» Cur? ut nemo vestrum^ qui rei 
sunt^ iciret^ qui sibi euet gratifieatuj» 

« * ♦ 

Caput f^estae velatum^ prae quo 

variae alphabeti literac^ pone 

simpulum* 

LONGINYS. IIIV. Vir togatus stans d. 

tabellam , cui inscriptum F. super basi 

tenet. 

Denarii hi propter idem Tettae ca- 
put ab eodem Q. Cassio, a quo prae* 
cedentea, Tidentur signati* Litera Y 
tabellae ioscripta Yaillantius credit in- 
dicari plnres ab eodem L. Cassio latas 
legeSy qnae cum omnes yocabulo YTI 
incipiant, primam ejns vocabuli literam 
in tabella exprimi. At HaTercaropns 
rerbnm YETO, qno usi snnt tribnni 
plebis, cnm intercedere legi placnit, 
marnlt, et augnratnr, a L* Cassio circa 
illnd vetandi jns aliqnam fuisse lalam 
legem. Ytraque aententia intra conje- 
ctnraa aistit. 

Caput juvenile nudum prolixii 
erinibus^ pone sceptrum. 
Q. CASSIYS. Aquilafulmini insistens^ 
hinc lltuus^ inde praefericulum. AR. B. 
Existimat Pighins, in antica exhiberi 
capnt Apollinis cnm sceptro regio, at- 
qne istnd propter Indos Apollinares a 
Q. Cassio Longino in praetnra edilos ■), 
cni aententiae non adversatnr Hayercam- 
pns, etsi toties contendat, non fuisse 
praetornm ferire monetam* At non ad- 



ridcnt praetensi Apollinarcs, et toties 
ad fastidinm obtrnsi cnm alias, tnm ad 
hnnc praecipne denarinm* Nam videor 
posse negare, caput anticae esse Apol- 
linis, qnod potins lovis pntandnm, cujus 
' certa attributa sceptrnm , fnlmen , aqnila. 
Qnod imberbis est, et Inxuriant capilii, 
lovem non inficiatnr, qui eodem cnltu 
comparet in numis Sjracnsarnm inscri- 
ptis ZET2. EAAANI02. Quid quod 
et Yejnppiter, et luppiter Axur intonsi 
snnt nt docent denarii Caesiae et Yi- 
biae* 

Caput Bacchi hedera et corym' 
bis coronatum^ pone thyrsus. 
L. CASSI. Q. F« Caput muliebre pam' 
pinis coronatum. AR. C* 

Yrsinus, quem deinde secnti snnt re- 
liqni , in his numis capita Liberi , Libe- 
raeqne videt, qnibns adeo tjpis censet 
innni, qnod refert Dionjsins, Sp..Cas- 
sinm cos* Y* C, 261 aedem Cereris, Li- 
beri , Liberaeqne votam bello Latino dc- 
dicasse. Sed enim Libera eadem est cnm 
Froserpina; at vero hnjns capnt pampi- 
nis exomari, ut in praesente numo, 
nondum mihi compertum. 

C. Cassius Longinus imp. 

Hujns hominis> qni cnm Bruto con- 
tra Caesarem dictatorem conjnravit, 
bellumqne deinde cnm Illviris gessit, 
nnmos in monetam imperatorum diflTe- 

rimus. 

« 
* • 

Celer. 

CCASSIYS. CELER. IIIYIR. A. A. 

A* F,F, in aeneis Angusti II. formae. C. 



a) Tom UL p. 298. 



l68 



CASSIA. 



Cnssii incerti. 

Caput Palladis alatum^ pone X, 

et quid urnae sirnile» 
C. CASSL Mulier d.pileum ostentdru^ /• 
hastam in citis quadrigis^ it\fra ROMA. 
Perizonius numum ad C. Cassium per- 
cussorem Caesaris propter libertalis si- 
gnum refert, At hic remotioris antiqui- 
tatis manifestns est partus. Ad haec iii 
hujus Cassii denariis seroper additur 
IMP. Acutius in speciem Havercampns 
C, Cassio L. Cassii, severi iilius judi- 
cisiilio, largitur, a quo tribuno pl.| 
ut narrat Asconius , ^'lex lata est , ut , 
quem popVilus damnasset, senatu mo- 
verctur, ad quod factum libertatis tj- 
pum revocat. Dixi, in speciem. Sequa- 
mur enim calculum et yerba Havercam- 
pi *). Hic C. Cassius , ait , quaestor pro- 
vincialis fuit Y* C. 642 , ante qnem an» 
nnm, cum quaestor urbanns esset, credi- 
mus signatum hunc denarium. Tribunus ^ 
p1« fuit y. C. 64q, quo adco dictam le- 
gem tulit. At cnim quaerimus, quomodo 
is tjpo libertatis in numo Y. C. 64^ si* 
gnato ad legem adludere potuit, quam 
minimnm octo annis serius tulit? Yeri- 
similius igitur tjpus ad celebrem illum 
L« Cassium libertatis populi yindicem, 
de quo supra, referendus lata Y. C. 617 
lege tabellaria, cum qua praeterea ae- 
tate melins componetur caput anticae 
yetnstioris rationis. 



Caput Vulcttm^ poneforteps^ in 
area S additis trihus globulis. 
a CASSI. ROMA. Kavis^ in area S. 
additis tribus giobulis. AE. RR. 

Hujus semissis partim causa capitis 
Yulcani pro solito in semissibus capite 
lovis, partim causa additorum ad S. glo- 
bulorum altius mentionem feci pag* 12. 
i3 et i5. 

Caput lani^ inter cujus cdpita 

lunula. 
L. SALIN. & CASSIVB. Prora navis, 
cui inscriptum: D. S. S. AE. I. RR, 

Literarum D. S« S., quae leguntur 
etiam in denariia Qninctiorum, Tems 
sensus nondum compertua. Legnnt alii: 
Dtfo Senoni Sanco^ qui fuit Sabino- 
rum deus, de qua lectione yide mnlta 
apttd Yrsinom I>) , alii : De Senatus Sen^ 
tentia^ alii: D<r Siculis Sardis. 8ALI- 
nator est cognomen gentis Liyiae, et 
Oppiae, ad qnam posteriorem hi yiden- 
tar numi pertinere, nt dicetur in Oppia. 
Additam lano Innam Hayercaropus ojm- 
natur propterea, quod illi tributn fue- 
rat anni dimensio , et a nonnullis credi- 
tns iilius Hecates, id est: lunae. Aliam 
causam dabimns in denarits gentis Fon- 

teiae. 

m 
* • 

De Cassio « qni est in Antioclienis 

Graecis Clandii, yide numos Antiochiae 

Sjriae. 



rfkii* 



a) P. 79. b) p. 289. 



CESTIA. 



169 



C E S T l A. 



Gens plebeia. Ejns nomi duo iusi- 
goes. 

C. NORBANYS. L. CESTIVS. 

PR. Qaput muliebre reUgatii 

diademaie crinibus* 
S. C. Cfbele capite turrito in leonum 
bigijf /. tympano innixa. AY. RRB« 

Caput muliebre elephanti exu» 

viii tectum. 
L. CESTIVS. C. NORB A. PR. S. C. Sel- 
ia curuiij^ luper qua galea* AV. RRR. 
Vaillantius statuiti hos numos ex 
S. C. fnisse percussos a L. Cestio et C« 
NorbanOy eum essent aedilesi Haver- 
campnsi cnm uterqne esset praeton 
At qnae bic antea scripserat, retracta- 
Tit in gente Hirtiai deinde in numis 
Norbani explicatione nova inducta; ni« 
miram L Caesarem adversus Pompeji 
liberos V* C. 708 in Hispanias meditan- 
tem Bomae snb Lepido reliquisse sex 
Tel octo praefectos, ut ait Dio *)• 
His monetae signandae jns permissum 
ndserit docentibus numis; nam Mana« 
tius Plancus et Li?inejns Regulas re?e- 
ra in nnmis se scribunt PR AEF. VRB. , 
Clovins simpliciter PBAEF., Hirtius, 
Cestiusi Norbanus, Oppius tantnm PB., 
qnod adeo legendum VViaefectus^ non 
VtLoetor. Emnt igitur sex illi| quos nu« 



mi prodnnt, memorati a Dione prae- 
fecti I quibus mg it ^ci^o^ia addit* L. Bu« 
brinm Dossennm ^). Addit, conspira^e 
quoque typos. Caput elepbanti pro* 
boscide tectum ad Alricanam Caesaris 
Tictoriam adludere, in altero caput 
Veneris suapte ad Caesarem referri. 
Sellam curulem et fasces, qui insuper 
in nnmis Livineji propter sellam adsti- 
tuuntur, indicare bonorem praefecto- 
rum, perhibente revera Dione <^)i eos 
accusatos, quod lictoribus^ vesteque ae 
setia curuli uterentur, Galeam ad Tirtu- 
tem Caesaris rcTOcat, et ro 8. C, qnod 
data esset his Caesaris praefectis pote- 
atas nomen suum monetae inserendi, 
denique Cjbelen indicare Indos Mega- 
lesia. Hanc Ebvercampi sententiam Ia« 
tins proposui| non quod securam et le- 
gis instar tenendam pntemi mnlta enim 
admodnm Taga et intuta continet, ire- 
mm ttt, cnm ipse probabUe qnidquam 
ad explicandos hos numos adferre non 
possimi alterius Tiri ernditi conjectnras, 
objiciami qnas lector, nt Tisum fuerit|. 
adprobet tcI repudiet. 



Memoratur etiam Cestius in numis^ 
Antiochenis Neronisi qnos Tide* ^, 



1) L.XLm. C.M, 

iroL r.) 



b) ia Rabria« 0) L. XLQL c. 48. 



ITO 



CIGEREIA. CIPIA. CLAYDIA. 



Mumns GoUzianus. 



CICEREIA, 



Cl P 1 A. 



Gens plebeia. 

M. CIPI. M. F. Caput PalladU 
alatum^ pone X* 



Victoria in eitis bigis^ infra gvibernct' 
culum et ROMA. AR. B. 

Exstat et semis eodem atrinqve m^o 
inscriptus. RR« 



C L A F D I A. 



Gens Sabina ^), deinde non modo 
in civitatem accepta, sed etiam in pa- 
triciorom numerum ^). Ab arrogantia 
et in plebem odio cognita, tum clara 
decemviratu legum ferundarum, dicta- 
turis, consulatibus , censurls, triumphis. 
Claudius et Clodius unum idemque 
est, ut Plautius et Plotius^ Cauponius 
et Coponius^ unde jocus Yespasiani apud 
Suetonium ^): Mestrium Florum consu* 
larem admonitus , ab eo plaustra potius^ 
guam plostra dicenda^ dicpostera Flau- 
rum salutavit. 

Cognomina in ntimis Romanis Mai^ 
cellus et Pulchery ex quibus Pulchri 
tantum fuere patricii, Marcelli plebeji. 
Rufus proconsul est in numis Agrigenti, 
et hoc nomine proconsul Bithjniae sub 
Claudio, de quo ride prolegoroena ad 
numos Bithjniae. -Clodii Macri legati 



Africae sub Nerone numos ride posi 
monetam Neronis* 

Marcellus. 

Caput Palladis alatum^ prae 

quo X, pone modius* 
M. MARC. Victoria in bigis^ in imo 
duae spicae^ et ROMA^ AR. C. 

MARCELLINVS. Caput virile 

imberbe nudum^ pone triquetra* 

MARCELLVS, COS. QVINQ. Templum 

4 columnaruMf ad quod vir velatus et to^ 

gatus accedit tropaeum gestansm AR. C. 

Rcstitutus item a Trajano. AR« RRR. 

Praestans hic denarius M. Clandinm 

Marcellum, magnum in historia R. no- 

men, ejusque insigniores laudes perse- 

quitur. In consulatu I. adversum Gallos 

In6ubres missns V. C.53a relata insigniad 



a) LiT. L.II. c,l6. b) Liv. L.IY. c,3. Pionys. Hal. L.V. c.40. Plut. in Poblic. 
Yespas. C.22. 



O ia 



CLAVDIA. 



ni 



Clastidiam yictoria ipsnm hostiam docem- 
Virdomarum singalari certamine inter* 
fecit, et detracta spolia opima tertias 
abRofflulo loviFereirio obtalit. In bello 
dcinde Funico primus Hannibalem vinct 
posse experimentum dedit* In Sictliam 
pro consule missus Syracusas cepit Y. C. 
543, denique Y. C. 546 consul Y. ad- 
rersas Hannibalem profectus Poenorum 
insidiis prope Yenusiam circumventus 
nobilem mortem rcperit. 

Pars numi aversa bina ejus praecipaa 
decora memorat, et quidem epigraphe 
fuisse COn&ulem QyiNQui>j jactat, tj- 
pos honoriiicam spoliorum dedicatio- 
nem, qoam divina sua poesi celebravit 
eliam Yirgilius *); 

^spice^ ut insignis spoliis Marcel^ 

lus opimis 
Ingreditur^ victorque viros supere'^ 

minet omnes. 
Hic rem Romanam magno turbante 

tumultu 
Sistet equesy sternct Poenos^ Gal* 

lumque rebellem ^ 
Tertiaque arma patri suspendet ca* 

pta Quirino. - 

De loTe Fereirio , apoliis opimis, aliis- 
qoe caosis hoc pertinentibds lege prae* 
ter alioa Propertium ^). 

Capot anticae ipaam celebris hojua 
yiri efUgiem sistit, etsi scriptom joxta 
legator MARCELLINYS, qood nomen 
Blarcellorom aliqoem es gente Clao- 
dia ii| aliara gentem adoptatom mani- 
feete docet. Foisse honc Marcellom a 



Lentolo qoopiam adoptatom, ez Cice- 
rone coUigunt eruditi, de quo Tide, 
quae in numi» gentis Corneliae Lento- 
lorum disseram. Per hanc erga insitio- 
nem dictus Lentulus Marcellinus, TCte- 
risque auae genlis memor illustris M. 
Marcelli honores huic denario inseruit. 
Adslituta capiti triquelra tertium ejoa 
decus, captas Syracusas eloquitur. Idem- 
numus , sed aeneus I. formae , proponi- 
tar in moseo Pembrock« P. IIL tab. 6, 
an genoinus ? 

L. LENT. C. MARC. COS. Inscri- 
ptos sic numos cxpUcatos Tide in gente 
Cornelia Lentulorom. 

Pulcher. 

Caput Palladis alatum* 
C. PYLCHER» Fictoria in eitis higis. 
AR. R. 

PYLCHER. TAYRYS. REGYLYS. 
IIIYIR. A. A. A. F. F. in AE. IIL C. 

Ait Cicero in Oratore ^) : Quin ergo- 
ipse^ cum scirem^ ita majores locutos 
esse , ut nusquam nisi in vocali aspira* 
tione uterentur, loquebar sic^ ut pol' 
crosf Cetegos, triompos, Kartaginem 
dicerem etc. Numos ex propositis prior, 
quod ex tjrpo coUigere licet, moltia 
prios annis signatoa est, qoam Oratorem 
scriberot Cicero, et tamen jam PYL» 
CHER cam aspirata scribebator, de 
qoo disceptent grammatici. 

« 

AP.PYLCHER. AP. F.PROCOS. in 
ciatophoro Laodiceno. 



a) Aen. YI. T. 869. b) L. lY. elcg. ii. c) cap. 48' 



Y 3 



172 



CLAVmA. 



C. PVLCHEB. PROCOS. in cijtopho- 
ria Trallium et Fergami. 

Yide ho8 nnmos explicatoa ia tractata 
9e Cistophoris. 

DIP» CAESAH. Caput L Caeja^ 
ris laun 
P, CLODI YS. M* F, JMars galeatus nudus 
stans d^ hasiam , /• parazonium» AR. B» 
CAESAB. IIIYIB. B. P. C. Ca- 
put Octaviani nudum* In alio: 
M. ANT0NIY8. IIIYIB, B. P. C. 
Caput M^ yintonii barbatum. 
P. CLODIYS. M. F. Mars galeatus nu- 
dus stans d. hastam^ s^ parazonium^ In 
alio: Mulier stans d. pateram^ s. Aa- 
stam* AB. C. 

Caput Solis radiatum^ pone L. 
P. CLODI YS. M. F. Luna inter 5 astra. 
AY. BB» AB. C. 

Caput muliebre laureatum^ pone 
lyra. 
P. CLODIYS. M. F. Diana stolata 
stans utraque manu oblongamfacem te^ 
net. AB. B. 

, Ab nno omnes hos denarios P. Clo- 
dio percussos, certum, neqne hacte* 
nas inter eruditos controversia ezstitit. 
Qnis fuerit hic P. Clodius, non repe- 
rit YrsinnSi nnumque ajebat hoc not 
scire posse, fuisse eum Illlyirum tum, 
cum OctSTianus esset Illfir B. P. C. 
namo II. istud docente. Yaillantius 
censet, fuisse Clodium Bilhynicumt 
qoem, quod Octamno pertinacius ad- 
Tcrsaretur, capta Perusia interfectum 
aarrat Appianus *), quod verene, an 
falso adsertnm sit, non decido, etsicer* 
lom sit, numos hos sub initium IIlYira* 



tns OctaTiani et Antonii signatos, qnod 
manifeste apparet ez barba Antonii, 
quam is circum haec tempora promisit^ 
ao panlJo post attondit, nt dicetnr ia 
ejus nnmis. 

Yaillantius et Hayercampns boUo 
negotio horam tjpos numorum ad lo* 
dos Apollinares, aliasqae ejus aeyi pe* 
ristases trahunt. Minus ego ant per- 
spicax aut credulus typos hos priyatae 
Clodii religioni impoto , ant etsi publica 
facta ejus temporis respiciunt, non sa- 
tis yideo loquaces , nt certnm quid inde 
duci possit. Spanhemius eos ad lo- 
dos saeculares refert ^). In nnmo lY. 
certnm est caput muliebre, qnod cre* 
dere jubent crines muliebrem in morem 
disposiii, et manifestae inanres, qnas 
ostentat cum pictura Morelliana, tum 
denarius integerrimus musei Caeiarei* 
Ljra adstituta persuadet esse Mosam, 
nisi caput est allegoricum. Haec mo* 
nni, quoniam Yaillantius et Hayercam* 
pus esse capnt Apollinb confidenter sta- 
tuunt, credo, ne sni sibi Indi ApoIIina- 
res pessum eant. 

• e 

C. CLODIYS. C. F. Caput mu^ 

liebre floribus redUmitum^ ponm 

flos. 

YESTALIS. Mulier velata sedens d. 

simpuvium. AY. BRBB. (Mus. Caes.) 

AB. B. 

Signatnm in denario hoe capnt VXo^ 

rae censent antiqaarii ad indicandoe 

magnificos Indos, quos C. Clandiae 

Pulcher nnus ex majoribna hnjas CI<^ 

dii Illyiri in aedilitate sna eelebrayit 

Y. C. 655, qnosqne depraedicant Ci- 



a) Bell. ciy. L. Y. b) T. II. p. i27. 



CLOVIA, 



173 



eero, Plinios, et Tal. MaximuSi per» 
tinoisse autem ad aediles celebrare la« 
dot Cererirf, Liberi, Liberae, Floraei 
loTis» lanonis, Minervae, nt docet 
ipse Cicero *)• Liceat ab his diver- 
som sentire^ cnm dignior alia caasa, 
quae in gentis decas praedicetar, prae- 
slo sir, Credam potms, adladi ad C, 
Claadiam Centhonem , qno coilsale , et 
collega Sempronio Floralia peragi coe- 
pla snnt, de qqo Tide, quae plara no- 
tabo in gente SerTilia. 

Tjpo Yestalis sedentis recolitar me« 
moria Claadiae Yestalis, etsi sciri non 
possit, qoalis intelligatar Claadia, nam 
duae erant in hac gente praeclaro fa* 
cto insignes« Yna Quiota Clandia , quae 
naTim cnm sacris Matris Idaeae Pessi- 
nnnte adTCCtae, cum vado Tiberino 
adhaereret, implezo cingalo in Titae 
inculpatae testimonium Romam adTcr- 
so flamine deduxit, quod factam Y* C. 
54q. Yide praeter Li?iam hanc faba- 
lam late describentem , et qnod mirnm, 
etiam credentem, aliosque, lulianam 
Ang. ^). Tamen snnt , demptis nonnnl- 
lis poetis, non panci ex Teteribus qni 
eam non Yestalem, sed matronam di- 
sere. Yide Tariornm notas ad LiTii 
L« XXIX. €• 14« Altera, qaae patrem 



contra leges triumphantem adversus tri- 
bunum pl. enm ex carru detrahere pa- 
rantem religione pbjecti corporis defen- 
dit Y, C. 6ii «)• 

* e 

Claudius incertus» 

Caput Dinnae cum pharetra et 

arcu^ juxta S* C* 
TI. CLAYD. TI. F. AP. N. Victoria in 
citij bigis d. lauream^ s. palmam^ in 
area notae aritkmeticae f ut-: XXY. 
XXXI. CXXL, etiam addito K^ ut: A. 
X. — A. XY. — A. CXXIU. Snnt ser- 
rati omnes , et C. 

Yiri ernditi Pighium secati obTios 
hos denarios referunt ad Ti. Clandinm, 
qui Y. C. 5o4 quaestor Siciliae, cam 
male contra Poenos pugnatnm esset, 
ad reparandas res perditas magnam 
pecuniae Tim ex S. C. signaTCrit, et 
quidem in Sicilia, qnod snadet Dia- 
nae tjpus. At Tcro tantam aetatem hi 
denarii certe non praefemnt, et potins 
posterior aliqnis Claudius*inTestigandas, 
quod operae aliis permitto. 



AP. CLaudius, T.MAL//«i/, Q YB-- 
de qoibns Tide gentes Manliam , et Mar- 
ciam. 



c L y I A^ 



Gens plebeia* 



durae capite horrentem et sex hasiilia^ 



CAESAB. DIC. TEB. Protome humi serpens. AE. II. C. 



Victoriae^ pone astrurru 
C. CLOYL PBAEF. Pallas gradihns A 



Namnm hnnc cosum foisse Y. C. 708, 
probabimns in moneta I. Caesaris. 



tri^aeum super humerOy /• cfypeum Me* Hie eodem hoc anno Dictalor III. ad^ 



a) L. V. m Ycrr. c. 14. b) Orat. V. p. 159- c) Val. Max. L. V. c. 4. 



1T4 



CLOVLIA. COCCEIA. 



TersGs Fampeji liberos in Hispaniam 
pi*ofecta8 plures Romae pro &e praefe- 
ctos reliqait, ut diximas in gente Ce* 
stia, ex quorum numero fuisse C. Clo- 
Tium praesens numus docet. Haec Ha- 
Tercampas« At enim universa horam 
numorum ratio dubium facit, sintne 
inoneta urbis putandi; ad haec aliorum 
urbis praefectorum numi argentei sunt, 
quin et aurei, hi nonnisi aenei» Yi« 



dentur adeo ejusdem esse generis^ ea- 
jus sunt numi aenei Sempronii, Bibali, 
Oppii praefectorum classis )C. ABtonii, 
quoramque numi haud dubie extra or- 
bem signati sunt* Clovium kunc ab 
Octaviano inter consulares.relatam Y. C 
725 tradit Dio •)• Pars antica coa- 
nexa simul cum aversa certam sistit Mi- 
nervam Nicephoram, de qua egimos in 
moi^ta Atheniensium. 



C LO F L I A, 



Gens patricia, nam T« Cloelium Si- 
culum inter tres patricios numerat Li- 
vius, qui y. C. Soq tribuni militares 
pro consulibus facii sant , de qoo lege 
disserentem Yrsinum. At Cloelii anti- 
quitas djLC\.i sunt Cloulii. 

Caput Palladis alatum^ infra 

BOMA. 
T. CLOVLI. rictoria in citis bigis , 
infra spicae. AR. C. 

Caput lovis y in area variae al" 

phabeti literae. 
T. CLOVLI, Fictoria tropaeum coro^ 
nans^ infra Q. Quin C. 

Denarius veteris argumenti explica- 



tum non desiderat, neque plus tribtteii- 
dum quinario, qui utrinque offert tj* 
pos quinariis imprimi solitos. Acatio- 
res Vaillantins, et Havereampos, qai 
typo Victoriae ad relatam de Poenis 
in Sicilia victoriam, tjpo spicaram ad 
feracitatem insulae adludi censnere. Li- 
terae alphabeti aliud non sunt, qaam 
signa monetariorum. Quam turpiter ia 
his explicandis lapsi sint Pighias, et, 
quod magis mirere, Vaillantins, alibi 
diximns ^). At elementum Q parlis aver- 
sae, quoniam invariatnm in omnibtts 
est, Quinarinm indicat.. 



C C C E I ^. 



Fueritne patricia, an plebeia, incer^ 
tum. Ex bac prodiit Cocceius Nerva, qui 
Domitiano soccessit» Cognomen Ncrva^ 

M. ANT. IMP. ATG. IIIVIR. 

B. P. C. M. NERVA. PROQ. 

P. Caput M. Antonii nudum^ 



L. ANTONIVS. COS. Caput L. ^nio- 
nii nudum» ARt R, 

Cnsns est hie denarios V« C. 7t3, 
nam hoc anno L. Antonius consal pro- 
cessit. Cum ifi reliquia dobiam noa ox* 



a) L.LII. €42 b) p. 77. 



COELIA. 



175 



stelfin jadicittm Tenit ioU epigrapbe 
lf« NERYA. PROQ. P., qaam esse le» 
gendam TROi^uixeUore Vropraetore^ ye- 



rtsimile diximot Yol. IV* p. 948. Hic 
Nerva fayente M. Antonioprocetsit oon- 
aai Y. C. 71U celiega Lu Gellio* 



C ELI A. 



Gens plebeia. Cognomina in namis 
Caldus^ qaod idem e»t ac Calidus^ nam 
et perinde yeteres dixere valde^ et vali" 
de. Novi equidem, dicere Ciceronem *): 
ut si dieamus^ idcirco aliauem CAL» 
DVM vocariy quod temerario et repen^ 
tino consilio sit^ at boc ipsum metapho- 
ricum est ductam a calore animi. la 
namo Nicaeae Balbus^ de quo yide pro- 

legomena ad numos Bithjniae« 

m 

Caput Palladis alatum. 
eALD. In aliis: C. COIL. CALD. Vi- 
ctoria in citis bigis^ in area variae al^ 
pkabeti literae^ AR. C. 

Caput idem^ pone \. 
L. GOIL, Dioscuri eguitesj //i/raROMiL 
AR. C. 

Eadem adversa/ 
P. CALD. Muiier in citis bigis^ quam 
advolaru supernc Victoria coronat^ in^ 
fra ROMA. AR. R. 

Nihil ad denarios bos animadverten- 
dam praeterquam COIL. antiquioris ra- 
tionis scriptum pro^COEL., ut et ipsi 
ht nami per tjpos perantiquae sunt for- 
mae. Qui fnerint trini hi Caldi, conje- 
ctoribus Inbens permitto. 

C. COEL. CALDVS. COS. Co- 
put viriie nudum imberbe^ hinc 
vexillum^ cui inscriptum: HIS* 



iilinc aper^ In aliis: hinc piium 
hfistae^ illinc vexillum similc^ 
In aliis: jiper hastili praefixus. 
C CALDVS. IMP. A. X. (jcriptum ii- 
tejris perpendicularibus) Nwnen propo^ 
situm in iectistemio ^ cui inscriptum: 
L. CALDVS. VIIVIR. EPVL. hinc et 
iiiinc tropaeum, in imo CALDVS. lil- 
VIR. AR. R. 

C. COEL. CALDVS. COS. Ca^ 
put virile nudum imberbe^ pone 
tabcila^ cui inscriptum: L. D» 
CALDVS. IIIVIR. Caput Soiis radia- 
tum , ante quod cljpeus rotundus , pone 
clypeus obiongus. AV. (Liebe p. 26.) 
RRRR. AR. R. 

Sunt hi deaarii insignis artis et ele- 
gantiae. Sistit antica non nomen mo- 
do, sed et eftigiem C. Coelii Caldi, 
qui tribnnus pl. V. C. 647 legem ta- 
bellariam a L. Cassio Longino ante 
sexennium latam, ut in denariis Cas- 
siae diximus, ampHavit. Nimirum cum 
Cassius in judiciis publicis tabellam po- 
pulo in sutfragia dedisset, perdnellio- 
nis tamen judicium excepit, cajus nonc 
in hac quoque causa potestatem novn 
I.0ge fecit Coelius, nt docet Cicero ^): 
Vno ia genere relinqui videbatur vocis 
suffragiuntj quod ipse Cassius exceperat^ 
perduellionisn Dedit huic quoque judicio 
Coelius tabeilam^ docuitque^ quoad vi- 



a) Se Inventl L. IL c.9, b) de Legtb. L. IIL c. l6. 



176 



COELIA 



^it^ se^ ut opprimerat C. Popilium^ no^ 
cuisse et reip* yidiroas in denariis Cas^ 
aii tabellae inscripuiiii A. C. id est: A^- 
soivo Condemno^ at in his L. D, id est: 
laibero Damno , de qao yide plura apad 
Pighiam •)• £a lege gratiam a papu- 
lo inivitf factamqae, ut in consulalus 
petitione Y. C. 660 ipse homo norus. 
candidatos alios facile saperaret,. ut 
kerum testatur Cicero ^)» Ezinde tI- 
detur missus pro consule in Hispanias, 
et turo Tirtutem roilitarem comprobasse, 
quod tacentibas historicis docent numi, 
in quibus yexillum cum yocabulo trun- 
cato HlSpaniaf et arma Hispanica. Ad 
eandem regionem pertinet etiam aper, 
qui eodem modo ex hastili praefiius 
gestatur ab equite in nnmo Hispanico 
apnd Morellium <:). Ex numis Cluniae 
a Florezio Tulgatis apparet,. aprum 
fuisse hujus urbis insigne, super quo 
argumento yide etiam , quae a me in 
numis autonomis Galbae Augnsti disse- 
rentur, et dicta jam sant ad eosdem 
Cluniae numos, et in prolegomenis ad 
numos Galliae. Quare animal istud in 
Coelii numis signatum forte memoriam 
revocat Cluniae ab eodem aut captae, 
aut ad obsequium reductae, aut insignis 
facti ad eam orbem patrati, qnod dis- 
catere soperTacaneam tacentibus histo- 
ricis. 

In «versa sistitor G. CALDYS. IMP. 
A. X., qoam inscriptionem HaTercam» 
pos ad eondem Caldom cos., cojos oa- 
pot anticam occopati refert* At ego 



desidero eiemplum nominis onioa ejos- 
demqoe Tiri in otraqoe numi facie ex* 
pressi. (^oisqois ergo fuit hic Caldoa, 
ex epigraphe certom fit, foisse eom 
IMFeratorem , Augurem , X.virum agris 
dividundis^ cumque epigraphe literia 
perpendicularibus secundam longitodi- 
ncm tropaeorum exarata sit, apparet, 
ad hunc C. Caldum ipsa haec tropaea 
periinere, et adladi ad Tictoriam, ex 
qua imperator est acclamatos. Neqoe 
plus constat de L. CALDO. YH. YlRo 
£PyLo/i2//n. Praeclaram lectistemii ima- 
ginem hi denarii exhibent. De lectister- 
niis et epulonibus, qui secundum Fe- 
stum loTi ceterisque diis epulum indi» 
cendi potestatem haboere, Tide, qoae 
tradunt rituom R. inlerpretes. In nomo 
qooqoe Hadrumeti Bjzacenes Fabios 
Maximus dicitor VII. VIR. EPVLO. lo 
infimo nami margine notator CALOVS. 
IIIVIR. monetalis , qui majorum soorom 
insignes honores resoscitaTit. 

Capot Solis in nomo postremo secon- 
dum HaTercampum adludit ad ejos astri 
caltum, in Hispania, ot ait, celebrem» 
qood aegre probat. Praeplacet Tetos 
sententia Pighii <l), qaam adoptaTit etiam 
Vaillantios, etsi aoctorem dissimolet, qoi 
in hoc typo ositatam ad nomen adlosio- 
nem Tidet; nam- siTe Coelum respictas, 
89I per coelum gjcat, sIto Caldum.^ sol 
calorem efficit. Apposite hoc Varro «) : 
Comitiis cum SOLE CALDO ego^ et 
Q, Asciuj senator tribulis sujffragium 
tulissemus ttc. 



a) Anu. T. IIL p, 135. 
p.li6. •) dcL.L. 



b) df Pctit aoBf , c. 3. c) H um. Hisp. num. 17. d) T. m. 



GOMINIA. CONSIDIA. 



1T7 



C M l N 1 A. 

Plebeia. EDL KOMINIOT. IIPOKAOT. AN0TnATO. KTnPlftN. in 
nomo Cypri , qaam Tide. 



C N S 1 D l A. 



Plebeia, Cogttomnaa JHtmianus^ et 
Paetus. 
Sonianus. 

C. CON&IDI. NONIANI. 8. C. 

Caput VeneTis laureatum^ et 

morgaritis distinctum. 
Templum in vertice montis, cui inscri» 
ptum ERYC. , ipse mons moenibus cin^ 
cttts. AR. C. Qoem oiireum Frolichios 
es OHiseo Caes. promnIgaTit, certe spu« 
rios est, 

LitigaDt antiqoarti, an boc typo tem- 
plom yeoeris Erycinae, qood erat in 
Sicilia antiqoissimom , ac donis opo- 
lentom , indicetnr, an nnum ex binis 
Bomae erectis, qoorom onum in jogo 
Capitolino stetit *), aliud prope por- 
-tam CoUinam ^). Yero propios est, 
designari in hoc denario Siculum , qood 
imyositum arduo monti et propognaci|- 
lift munitum , ut ipsa numi imago ezhi- 
bet, copiosa Teterum testimonia docent* 
Foit illod Romanis apprime ^charom, 
qooniam a Segestanis, qoi Trojani do- 



mo foere , conditom , neqne alia caosa 
foit , cor ei reficiendae stodiosios incom- 
berent Tiberios el Claodios, ot perhi- 
bent Tacitos, et Soetonios. Sane Dio- 
doros Siculus multom extollit senatus 
R« curam ditando, et exornando hoic 
Siciliae templo impensam ic). Yidetor 
adeo stanle adhnc rep. aliqoid liberali- 
tatis S. C. in illod collatom, ejosqoe 
reficiendi cora demandata Considio cni* 
piam , qood scripCores dissimoIaTere« 

Paetus. 

Hujos denarii obyii nihil obserrata 
dignom offeront« Epigraphe : C. CON- 
SIDI. PAETI. Tcl: C. CONSIDIVS. 
PAETVS. Tjpi: Caput/reneris iaurea- 
tum^ qoale in numis Noniani. X Selia 
curulis^ Vel: Caput Veneris^ rarius 
Palladis. X Victoria in citis quadrigis. 
HaTercampos, qoi tjpom Victoriae ad 
Tictoriam Africanam reTOcat, meras 
conjectoras obtrodit. 

AR. C. 



a) LiT. L.,jDtII. c. 10, ct L. XXIIL c. 30. 31. b) Lif.XL. 33. Ovid. Fast. L. IV. 871 , ubi 

>ide Qotam Caroli Neapolis, et Strabo ad Ericem. c) L. IV. c. 85. 

(roi. r.) 2 



178 



COFONIA. CORDIA. 



C P N-I A. 



Patriciane faerit, an plebeia, non 
satis exploratam. Istad certum teste Ci- 
cerone *), T. Coponium Tibure profe- 
ctam Romae consedisse. Dictos olim 

m 

fuisse Cauponios, testantur marmora 
Tibortinay qaae recitat Hayercampus. 
Sed et dixere yeteres, et ipse Cicero, 
copo pro caupo ^ et dicebatur copa cau- 
pooia uxor. Yide lexicographos. 

C. COPONIVS. PR. S. C. Clava 
erecta cum spoliis leonis^ hinc 
telum^ illinc arcus. 
Q. SICINIVS. IIIVIR. Caput Apellinis 
diadematum , infra astrum* AR. RR. 

Havercampus com primom edixis- 
set ^), TO PR. iegendam praetor^ sobinde 
se retra^tat c), et legendom adserit 
FViimus^ sic ot Q. Siciniom, et C. Co- 
poniom Primom fuisse IIlTiros moneta- 
les statuat: Nolla istod yeri speoie, 
l^om literae PR. fere tantom praetorem , 
rarvos praefectum soleanti indicare; de- 



inde cam nullum in hoc denario curta- 
tom sit nominis yocabulom, non erat 
ratio, cur nomen Primus curtaretor. 
Accedit, quod nullo monomento pro- 
bari potest, foisse Coponiis cognomen 
Primi. At memorator a Cicerone C. 
Coponius, qui praetorio imperio classi 
Rhodiae praefoit, qoo tempore bel- 
lum civile Caesarem inter et Pompejom 
exarsit, quique hojas partiom foti «^), 
com qua aelate nomi fabrica egregie 
conspirat. Addilum 3. C. probat, ei 
S. C. aliquid molitom C. Coponium, 
ad quod perficiendum poblice soppedi- 
tata et cosa peconia corante istod Q« Si* 
cinio IIlTiro monetalL Herculis arma 
haud dubie ad Coponium Tibure oriun- 
dum pertioent, qno in oppido magni 
Herculi honores sunt habiti, nnde cc 
Herculeum dictum Propertio «) , et Ti- 
bure fuisse fanum Hercoiis, testator 
Strabo. 



C R D T ^. 



Gens Tix cognita. Cognomen Ru» 

fns. 

RVFVS. IHVIR. Capita Dloscu- 

rorum. 
MAN. CORDIVS. Mulier stanSj ^ujus 
/lumero noctua insidet , d* bilanccm , /• 
hastam tranjversam, AR. R. 
RVFVS. S. C. Caput Fcneris. 



a) Pro Balbo c. 23. b) in fam: Copon. 
ad Allic. L. Vill. cp. 12. c) L. II. deg. 32. 



MAN. COHDIVS. Cupido dclphino vcetus. 

RVFVS. Noctua galeae insistens. 
MAN. CORDIVS. ^egis inserto Medu- 
sae capite, AR. R* 

MAN. CORDIVS. Caput Soiis 

m 

radlatum. 
RVFVS. jtquila stans cxpansis a/is. 
Qoin. (Mos. Caes.) RRRR. 



c) in fam. Sicin. d) de DiTin. L. I. c. 32. 



CORNELIA. 



179 



MAJS» COHDIVS. Caput Fenc- 

RVFL Cupido saltans d. corollam^ j. 
palmae ramum* Sestert. (Liebe Golh, 
p. S28.) RRRR. 

MAN. COR - • Galea. 
RVFYS. Idem Cupidinij jaltantij ty^ 
pu4. Sestert* (Mas. Com. Yitzai.) RRRR. 
Nuini hi nt yarietate tjporum ju- 
cundiy ita animadversionum inopes. In 
denario I. lingnntur Dioscnri, qui aliis 
dei Penates Tidentur, nullo certo in* 
ter otrorumque capita discriminei ut 
dicetur in gente Sulpicia. In ejus aTCr* 
sa creditur expressa Aequitas, sed cur 
huic insideat noctoa, cansam non ha- 



quem Teteres conjecturarum glandeC 
delectant, fuisse hunc Cordium III vi- 
rum tempore I. Caesaris, perinde quasi 
hoic nni jus in hanc amoris praesidem 
fuisset. Quinarins musei Caes. istud pe- 
cnliare habet, quod pro sueto quinario- 
rum typo aquilam ofTert In hoc caput 
anticae dixi esse Solis, nisi quis malic 
illud propter aquilam aversae loTis 
Axuris putare, quem fuisse quoque im- 
berbem et radiatum, docebit denarios 
gentis Yibiae. Postremum numum dixi 
sestertium lide praestantis Liebei, quam 
confirmat numus postremus, hic quoque 
sestertius, quem Tidi ipse, ct qui tjpis 
suis junctos Palladis, et Yeneris honores 



beo. Cum denarius alter in Yeneris testatur. 
t)'pis occupetur, censet Havercampus, 



CORNELIA. 



Gens cum patricia, quae clarissiraos 
reip. Tiros dedit, tom plebeia. Cogno- 
mina msgnopere Taria, ex quibus in 
moneta R. habentur Balbuj^ Blajio^ Cc" 
thegus^ Cinna^ Cojjuj (olim, sed in nu- 
mis Lentuli praenomen), Faujtuj^ Len" 
tuluj^ Scipio^ Sijenna^ Spinther^ Sulla. 
In namis Cretae argenteis Lupuj^ \ti Car- 
thaginiensibus Dolabella. 

m 

Balbtis. 

Ad illustrem patriciorum gentem non 
pertinaere Ralbi, nam hornm primus 
L. Cornelins Ralbns Gaditanus domo 
fnit , et qood praeclare se in bello Ser- 



toriano gessit, a Pompejo civilate do' 
natus est, peregrinitatis deinde accusa- 
tum defendit Cicero, cujus adhuc ex- 
stat oratio. Dictus vero est L. Corne- 
lios, ut cxistimat Manutius *), a L. 
Cornelio Lentulo, qui Ralbo ciTitatif 
beneficium a Pompejo impetraTic, qui- 
qoe serhis, belli civilis alterius tempore, 
consul fuit. Adoptatus a celebri Theo- 
phane Mjtilenaeo Theophanis quoque 
nomen sumpsit ^). Ad maximos sub- 
inde honorcs evectus, et ipsum consn- 
latom suBectum, quem iniit Y. C. 714, 
primo excmplo ejus honoris in homi- 
nem exlra Italiam natum collati. Ejus 



a) Ad Ciceron pro Balbo c.9. b) Capitolin. in Balbino» Cic. pro Balbo 0.25» sd Altl«. 
L. VII. ep. 7. 

Z ft 



180 



ettam ex fratre sepos clara^ memoriae, 
qai de Garamantis 'victia triamphavit 
Y. C. 735.* Yide numos Gadium. Balbi 
•enioris yitam eleganter acripsit Nau- 
zeus •)• 

C. CAESAR. illVlB. R. P. C. Ca-^ 

put Octaviani nudum» 
BALBVS. PRO. PR. Clava. AR. R. 

Ad Balbum seniorem pertinet hic de* 
narius, quem pro praetore missum in 
proyinciam, incertum quam, circa an- 
num V. C. 713 docet numus, consula- 
tam anno sequente aditurum. Neque 
numis suis caret junior, sed apud Gades 
signalis , quas vide. Clava partis ayersae 
haud dubie adludit ad Herculem. Gadi» 
tanum fama incljtum* 

Blajio^ gens patricia. 

<?N. BLASIO. CN. F. Caput, ut 

videtur^ Martis imberhe galeO" 

tum^ mperne X^ pone spica^ ca^ 

duceus etc, 

Bacchus adversUs nudus stans d. thyr^ 

sum^ s. strophium et fascem sagitta^ 

rum , quem adstans ad sinistram Pallas 

coronat; ad dexteram stat mulier alia 

d^ hastam puram tenens^ in area ramus 

palmae^ spica etc. vel literae Graecae 

A. ©. n. T. *. in imo ROMA* AV. 

(B. L. T. XXX. p. 363.) RRRR. AR. C 

In acneis: C. BLAS. — P. BLAS. -^ 
CN. BLASIO. CN. F. — BLASIO. CN. 
F. CN. N. , suntque R. 

Divinare, ad quos Blasiones varii 
hi nami pertineant, conjectoram opaa 
esto, quibus huic numorum classi inde 
a principio liberaliter semper fait pro- 



CORIIELIA. 

Tisum. In definiendo ayersae sigao me- 
dio ejusque attributis inter eraditos non 
satis Gonyenit, cum tamen certom Bao- 
chum faciant thyrsus et aagittae, qnas 
cinnamomi aridi fruticem inconsolte ad« 
modum dixit Vaillantias. Bacchum sa* 
gittis armalum non modo comprobant 
numi Maroneae Thraciae, sed et Pallas 
his yerbb eum ad fortiter 
cohortata ^): 



rii} ct&if uhuiicL Siffcfa %ai «^ufr^Xoo- 

n^ ol^Oi. 

Vbi tui validi thyrsi^ et viteae sa^ 

gittae^ 

Coronator a PaUade ob «elatam de Ti- 
tanibus Tictoriam, et belii gloriam ad 
ipsos orbis terminos propagatam. Vtram- 
que numen hoc cultu sive Romae, sive 
in Gji^aecia publice fuisse propositnm, 
arguit onjx muaei Caesarei arte mira- 
bili exscalptus,* qui «xhibet Baccham 
simillimum thjrso et sagittis armatnm, 
et ab adstante Pallade coronatom, quem* 
que alibi copioaius explioui c)« Qaae aini 
mulieris tertia^ in hoc conaortio partea, 
ignorj^. 

• a 

Ccthegus gentis patriciacu 

£X. S. C. Caput muUebre tectum 

galea superne in gryphi caput 

exsunte^ juxta X, 

CETHEGVS. yir nudus tectusgaUa in 

pilei Phrygii modumjbrmata citato hireo 

vectus d, ramum^ infra ROMA, omnia 

inira coronam hederaceam. AR. RRRR. 

Barissimas hic denarius ab nne an» 



a) B.L. Tom.XIX. p.3^7. 
graT. p. 46« 



b) Nonnus Dionys. L. XXX.«y. 259* c) Choix. de ptcrr. 



CORNELIA. 



181 



teliac GoUzio conspectas editasque, de- 
inde repertoA etiam a Morellio, eidem- 
que probatas, et bis ostensus ■) fecit, 
ut insignis bic yir aliique nostris studiis 
dediti mitius de reliquis Gc^tzii iigmen* 
tis sentirent, qua in causa quale sit 
meum jadicium, alibi ez proposito dis- 
cussi ^). Qais fuerit hic Cethegus, ae^ 
qae incertum, atque quis sit mirus 
ulriusqoe partis typus « et piget comme* 
morandis inanibos aliorum conjecturis 
paginam implere. 

Cinna gentis patriciae. 

CIISA iBseriptum assibas, seraissibas, 
trientibus. AE. R. 

Cosjus gentis patriciae. Yide infra in 
ZiCntuluj* 

Dolabella gentis patriciae. Ejas men- 
tio in namis CarthagiBi tributts, quoa 
Tide. 

• • 

Jiaujtuji, Tide infira post SuUam. 

Lentuhu gentis patriciae* 

Caput lovis laureatum. 
CN. LENTVLVS. jlquila fulmini insh^ 
stens. AV. RRR. 

*G. P. R» Caput barifatum diade^ 

matum^ pone seeptrum. 
CN. LEN. Q. EX. 8. C. In aliis: 
LENT. GVR. X. F. EX. 8. C. Seeptrum 
intexta eorona^ globus^ gubernacalum. 
AR.R. 

Protome Martis gaieata eum 

hasta tergo obvcrso. 



CN. LENTVLI. Vietoria in citis ligis. 
AR. R. 

Caput lovis. 
CN. LENT. Victoria tropaeum eoro^ 
nans. Qnin. R« 

CN. LENT. in assibus et semis^ibos. 
AE« RR. 

Ad quos numi hi omnes Cn. Lentuli 
nomine inscripti sint referendi, otiosum 
inqoirere. Ex his explicandi soli: 

Denarii loco 11. positi^ quorum an- 
lica exhibet Genium Fopuii ^omani eo- 
dem cultu, quo iingitur in denariis au- 
tonorois Augusto imperante cusisi quos 
recitabimus in hojus numis anni V. C* 
734, et in denariis antonomis imperii 
Vitelliani, exhibetur etiam in numis 
Augusti et Galbae, sed sic, ut utrius« 
qne imperantiff Hneamenta dtstincte ez* 
primat. Constat ex Dione, stetisse Ro- 
mae saoras huic deo aedes ^). Idem 
libi genios mox infra in namis LentuK 
Spintheris^ redibit. Ex parte aversa, 
componendo utriusqne denarii epigra* 
phen, palam fit, hunc Cn.Lentalum £X. 
S. C. fuisse constitutum CyB.atoretn X. 
{denarioram) FLtandorum^ de qao rtde, 
quae dixiraas in Prolegomenis soperio- 
xibas p. 64« 

NERI. Q. VRB. Caput barba- 

tum^ pone karpa. 
L. LENT. C. MARC COS. jlquiia ie^ 
gionaria inter duo vexilia^ quarum uni 
inscriptum H , alteri P* AR. R. 

L. LENT. C. MARC. C09. Ctt^ 

put juvenile promissi^ crinibuf. 
luppiter nudus stans d.fklmen^ a aqui* 



a) Specim. p. 238 % et in num. Famil. 
XLVIL §. 2. 



b) ia Prolc^. gen, Vol. I, p. CXLI. scq. c^ L. 



182 



CORNELIA. 



lantf in ared hinc ara luculenta^ illinc 
astrum^ et Q. AR. C* 

Caput nudum barbatum. 
L. LENT VLVS. C. MARC. COS. Diana 
Ephcsia cum adminiculis. AR. RR. 

Triquetra inserto Medusae Cff- 

pite et spicis. 
LENT. MAR. COS. luppiter stans d. 
fuimen^ s. aquiiam^ in area culter in* 
curvus. AR. R. 

Annas V* C 705 horam numorqm 
nalalis , qai consules habuit C. Claudium 
Marcellum, et L. Cornelium Lentulum ia 
his numis memoratos. Enato tum Caesa* 
rem inter ei Pompejum bello in Graeciam 
metu profugi Italiam turpiter prodidere. 
Consulis in magistratu numis inscripti 
rarum stante rep. exemplum. Verisimile 
esse, hos denarios signatos Apolioniae 
Ill^rici, dixi sapra capile VL 

Denarium I. explicatum vide in gente 
Neria. Numi II. et III. Siciiiam respi- 
ciunt. Eaxik certe indicat triquetra no- 
tum insulae sjrmbolum. Adsentior etiam 
UaTercampo, qui iu numo II. caput 
jurenile promissis capillis esse lovis 
Hellenii , et lovem partis aversae Eleu- 
iherium eradite conjicit, quo utroquc 
Domine lovem Syracusis eximie cultum 
cx harum numis constat. At quod 
idem literam Q esse vetas Koph Phoe- 
nidum coniicit, positumque in hoc numo 
ad indicandam Syracasarum a Corintho 
tractam originemi id longios arcessi- 
tttmi et ab hujos aevi moribus alie« 
nami magisqoe adridet sententia Vail- 
lantii, etsi imperite prolatam dicat Ha- 
Tercampos, stataentis esse literam d^ 
Xtt4ii(rvi9 verbi (^uaestor^ com totiet eam 

•) Ad Quintum fi*. L. III. «p. 1. f.s. 



in nomis sic debcre oxpleri in confesso 
ait. Neqae etiam denarii hi, qood tj- 
pos Siculos habenti necessario, in Sici- 
lia sont siguati ; nam possunt adlodere 
ad M. Marcellum Sjracusarom debella- 
torem, qui fuit ex majoribus C. Mar- 
celli nostri non nnico hoc in seqoiori- 
bos Marcellis exemplo, ot in gentc 
Claudia vidimos. Cujas sit capot bar- 
batum numi postremi, et qoae caosa 
insertae illi Dianae Ephesiae, dicere 
non habeo. 

* # 

AVGVSTVS. Caputnudum. 
L. LENTVLVS. FLAMEN. MARTIA- 
LIS. yir seminudus stans d. Kictorio^ 
lam I s. hastam imminente capiti astro , 
coronatur ab adstante viro togato clj* 
p^um humi attinente. AR. R. 

Existimat HaTercampqs , exhiberi 
Lentolum flaminem , qoi Aogosti nomine 
statuam I. Caesaris, cujus capiti loliom 
sidas imminet, in templo Martis Vlto- 
ris dedicat tenens d. clypeum votiTom. 
Haec nuUo certo argumento satis pro- 
bata, qui Tolet, credat. Explicationem 
qua mihi satisfactum putem, praesto 
ipse non habeo. L. Lentulum , filium 
Jlaminis^ hoc nostro yetostioris utiqoe, 
memorat Cicero *). 

Lentulus Spinther» 

Caput nudum barbatum^ pone 
OSCA. In aiiis: Q. S. C. 
P, LENT. P. F. L. N. in aiiis: P. LENT. 
P. F. SPINT. f^ir barbatus velatus semi- 
nudus sedens in sella curuli d. cornuco* 
piae^ s. hastam et d.pede giobo insistens 
coronatur ab advoiante Victoria. AR.R. 



CORNELIA. 



183 



Serpens ex ciita promicans in^ 
tra coronatn hederaceam* 
P, LENTVLVS. IMPERATOR. Duo 
4erpentes exsurgentes^ in areaAtlAmVei 
AAO. Sunt cistophori. AR. RRR. 

In Spintheres divisa fuit Lentulorum 
familia noroinc tracto a quodam Spin- 
there histrionev cui L. Lentulus simil- 
limns fuit, et qui, quod mirere, non 
dubiiavity tractum a similiiudine tur- 
picula nomen nominibus reliqnis 'so- 
ciare , numisqse inscribere. Factum le- 
pidum iisdem paene Tcrbis perhibent 
VaK Maximus *), et Plinius ^). Quo 
tempore consules fuere Lentulus et Me- 
tellos, (fuit is annus V. C. 697.) duo- 
rum simul consulum imagines in scena 
spectataSi bipis histrionibus productis 
Spinthere et Pamphilo, quorum ille 
Lentulum, hic Metellum referebat} ex 
iUo Lentulum rerera Spihtheris nomen 
traxisse, ex aliero Meiellum quoque 
habitumm fuissc nomen Pamphili^ nisi 
jam habuisset alterum cognomen Nepo- 
tis» Ceterum etsi reram esse demus 
eam agnominis Lentulo dati causam,* 
certam est ex sequentibns dcnariis, 
Xentulum jam ante suum consulatum 
Spintheris nomine usum. 

Denarii loco I. descripti ofiernnt ca- 
pQt nudum barbatum, quale occurrit 
in obviis drachmis Hispnniensibus , ac 
praetcrf a OSCA , quod fuit nomen 
praeclarae Tarraconensis urbi. Satis 
igitor causae, cur signali in Hispania 
crcdantnr. Et Tero constat, bunc Len- 
tulum V« C. 6q5 Hispaniam citeriorem 
pro praetore sortitnm* de quo Tide 
Pighinm. Quin et ipse hic Lentulns, 



, nbi I. Caesaris maxima in se beneficia 
commemorat, haec deprecandae salutis 
.causa profiietur ^): se pcr eum in coiie- 
gium pontijicum venisse^ provinciam Hi» 
spanicam ex praciura habuisscy in peti^ 
,tione consulaius ab eo fuisse subieva» 
tum. £x quo efficilur, Lentulo praetare, 
ejusque nominc hos in Hispauia signa- 
tos numos, addito eiiamOSCA, nempe 
nrbis nomine, in qua malleum experti 
sunt. Pro hoc in aliis legitnr: 6. S. 
C. , nempe (^uacstor provinciae, quis* 
cunque is fuit Lentulo addttus, eos ex 
S. C feriundos curavit. Sic et in na- 
mis Cn. Lentuli supra cilatis CN. LEN. 
Q. EX. S. C. Caput anticae TCrisimile 
est esse veieris herois indigenae. Her- 
culis ipsius censet Havercampus Hispa- 
niensi cultu piH>posiii. Caput simile, 
adscripto item OSCA, objiciunt dena- 
xii Domltii ex eadem causa, ut dicetur. 
Errare iilos, qui numos hos roemora- 
tnm loties Livio argentum Oscense pu- 
tant, dixi in Prolegomenis ad numos 
Hispaniae. Pars aTersa sistit genium 
P. R. Tnlis nimirum comprobatur cx 
descriptis supra der^ariis Cn. Lcntuh*, in 
quibus juxta caput barbatum diadema- 
tum adstituta hasta scriptum legitur G. 
P. R. Eundem genium P. R. compro- 
bat etiam cornucopiae, quod mann si- 
nistra praefert, nam illud ei datum qno- 
que Tidemus in numis Angusti, quoa 
recitabo ad annum V. C. 734, et in 
numo Galbae cum aTcrsa MARTI. VL- 
TORI. Patet adeo ex his numis, qaod 
snpra innui, Lentulnm jam ante snnm 
consulatnm Spintheris nomen sibi pro- 
prium/ccisse. 



a) L. IX. c. 13. 4. b) L. VII. p. 379. c) Caesar B. C, L. I. c. 22. 



184 



CORNELIA. 



Nomuta alteniiB, etsi peregrinonli 
hUtoriae caosa conoectere placoit. Idem 
hic P. Com» Lentulos Spinther ez con- 
ftnlatUf qoeni gessit Y, C. 697, proyin- 
ciam Ciliciam sortitus eam triennio ad- 
minifttravit, beilo cum hostibus, incer- 
tnm quibos praeclare gesto ab exercitu 
imperator dictus, acto etiam ex eo 
triumpho, ut testantur epptolae Cice- 
ronis ad hunc Lentulum datae, et con- 
lirmat numus praesens» Praeclari hi 
numi cusi sunt Apameae et Laodiceae 
Phrygiae , ot dictum in tractatu de Ci- 
stophoris» Idem hic Lentulus Y. C. 
705 una com Domitio imminenti ex 
Gallia Caesari resistere a Pompejo jus- 
sus desperato snccessu scse et Corlinium 
eidem dedidit ■). Yeniam a victore na- 
ctus hujus iterum hostes sectatur, ini- 
Stts merito, quod ponttficatum max. 
contra aemulos Domitium et^ Scipio» 
nero inter gravissimas yerborum contu- 
melias sibi deposcere attenta?it, quo 
teropore duces Pompeji in castris ad 
Pharsalum munia Caesaris Tel«t jam yi- 
cti inter se partiti sunt ^). Quo magts 
mirere HaTercampuro adserentem , Len- 
tulom hunc a Caesare Coriinii yenia 
donatum deinceps Puteolis in \illa sua 
tranquille osque ad ejusdem Caesarb 
moHera vixisse <*). Post cladem ad 
Phai^salom in Asiam fugam intendit, 
exclustts a BiH>diis <*), receptus tamen 
serius ®)| quara deiiide fortupam haboe* 
rit, non satis constat. Fuisse ex its 
onum, qoi per id beUttm occubuere, 
innoit Cicero « ^< ^^^ 



'quibus potuity laudibus semper extnlii, 
appellando parcntem ac dcum, suae vi- 
tae y fortunae ^ memoriae ^ nominis e), 
quod ejus ab elilio reTOcandi in conso- 
latu princeps auctor exstitit* 

CASSL IMP. LEIBERTAS. Ca- 

put Libertatis in aliis vetatum^ 
in aliis nimbo redimitum. 

LENTVLVS. SPINT. Cuttus et lituus. 

AR. R, 

BRVTVS. Securis, capedmncula, 

s^.cespita. 

LENTVLVS. SPINT. Guttuset lituus. 
AR. R. 

AVG VST VS. DIVL F. Caputnu- 
dum. 

LENT VL VS. SPINT. Guttus et lituus. 
AR. R. 

Patris monetam excipiont nnmi filh 
P. Cornelii Lentuli Spintfaeris. Ejos pri- 
mum meminit Dio, cum datum illi in 
fraudem legis augoratom persequttnr ^) : 
Lex aperte prohibebat , ne duo quidam 
ex una gente idem sacerdotium haberent. 
Spinther autem consulfilium suum Cor^ 
nelium Spintherem inter augures referre 
cupiens, cum in eum ordinemfam ante 
Faustum SuUae R , qui ex gente itidem 
Cornelia erat^ adscriptum videret^ suum 
filium in Manlii Torquati genus adop- 
tandum dedit^ eoque modo verbis quidem 
observata lex^ ipsa autem re dissotuta 
est. Factom istud V. C. 697 in consolato 
patris Spintheris. In bello ciTili Pom- 
peji partes secorvs hrs CTcrsis impetra- 
ta Tenia in urbem rediit, compertoqoe, 



a', Cncs. B. C. L. L c. 22. b) Ibid. L. IIL c.83. c) pag. 116. d) CIc. ad hm. 

L. XII. ep. 14. «3 Cic. ad Attic. L. XI, ep. 13. f; in Druto c« ??. ^} rd Quir. po«t 

rcdil. C.3. h) L.XXXIX. c. 17. 



CORNELIA. 



18 



a conjaratis mterfectani , his 
aese impadenter miscaits tanqaam ipse 
caedia particeps faisset, in cujas com- 
manionem admissas nanqaam fait ■)• 
Conttnno post ex S. C. in Asiam pro 
quaestore pro praetore profectas, nt 
Tcctigalia in potestatem redigeret, et 
Dolabellam hostem reip. jadicatam per* 
seqaeretar ^). Indicto subinde Caesaris 
percassoribas bello suae ipse salutis 
causa Bruto Cassioque adhaesit, ot do* 
cent propositi denarii* 

Ilaec enarrata priores duos namos 
plene explicant. At eos Yaillantias et 
llavercampus cum Spintheri patri tri- 
haunt| magno se piaculo obstringunt* 
Causa abnormis peccati fuit, quod cre- 
didere, patrem fuisse, qui Caesaris se 
percussorem ferebat, eumque item, qui 
ex S. C. missus in Asiam sese deinde 
cum Brato et Cassio conjunxit* At enim 
an verisimile, non tam, virum consula- 
rem et trinmphalem ex S. C. proquae- 
store propraetore in provinciam mitti| 
qaam hominem provectae jam aetatis, 
cujtts obtentn quinque retro annis sibi 
prae aemnlis pootificatom max. deberi 
acriter contendit ^)? Quid vero ad pa- 
trem propositos in his denariis lituus, 
quem aogurem faisse non constat? Pon- 
tificem eum*tantum appellat Cicero ^), 
et alio loco ^), cnm ejus pontificis mu- 
nia persequitur, haec ait: te appello^ 
Lentule, tui sacerdotii sunt theiuae^ cur^ 
rieuta^ ^ priiecentio ^ ludi^ libationes^ 
cpulaeque iudorum publicorufm Aogar 



si fuisset , nom tacuisset Cicero volatum 
praepetum, garritum oscinnmi pnllo- 
rum pastum, tripudium solistimum, 
quae observari augurum fuit? At vero 
filium augurem disertc dixit citatus su- 
pra Dio. Patrem etiam ac filinm me-: 
morat Cicero, cum narrat, profligato 
in Thessalia Pompejo illum Rhodi, 
hnnc Alexandriae tommoratum ^). Qnid 
. mnlta? patrem per bellum Pompejanum 
mortuum sopra ex ipso Cicerone indi- 
cavi. Tamen filio negare ausi non sunt 
numum postremum» qui ante annum 
y, C* 727 propter additum Augusti ti- 
tulum signari non potuit. Quo tum in 
munere constitatas denarium hunc fe* 
rierit, decidere vereor. At en tibi ite- 
rnm Yaillantium et Havercr.mpum , II- 
viros in muneribus dividundis exercita- 
tissimos paratissimosque. Fnisse ab Ao- 
gusto constitutum lilvirum monetalem 
confidcnler adsernnt. Ergo is, qui Y. C. 
697 fuit augur, 710 pro praetore Asiam 
rexit, tandem post annnm ^a^^dmotus 
ab Augusto est muneri, qnod principium 
fuit remp, adeunti , et cui aetatis annus 
XX. jam sufTecit? Adoptatum a Manlio 
ex Dione vidimos, verum nulla in his 
denariis ex quacunque causa ejus ado- 
ptionis vestigia. 

Cosjus Lentulus. 

AVGVSTTS. DIVI. F. Caput 

uiugusti. 

COSSVS. CN. F. LENTVLVS. Statua 

equcstris viri galeati paiudati d. ' tro^ 



•) Applan. B. C. L. If. b) Cic. ad Fam. L.XII. cp. 14. 15. c) Caes. Bell. civ. L.UI. 
c. 03. d) de Harusp. rcsp. c. 6. «) ibid. c. 10- ■d Atlic. L.Hl» cp. 15. 

{rol. r.) A a 



186 



CORNELIA. 



paeum tenentis^ in ejus basi prora na^ 
vis» AR« RB« 

Restitutusetiam a Trajano^ AR.RRR. 
AVGVSTVS. COS. XI. Caput 
laureatum. 
M. AGRIPPA. COS. TER. COSSVS. 
LENTVLVS. Caput Agrippae corona 
turrita intextis navium rostris redimi- 
tum. AR. RRR. 

Restitutus etiam a Trajano* AR.RRR. 

Fuit olim Cossus cognomen Corne- 
liaOi et memorantur stante rep. plores 
Xomelii Cossi praeclaris factis incljti. 
At Augusti aeyo diyisa Lentulorom fa- 
miiia harum una cognomen' Cossi in 
praenomen yerlit, cujos exempla insti- 
tuti plura rccenset Spanhemins *)^ et 
Inculentum supra vidimns in Aemilio, 
qui Paulli cognomen in praenomen Ter- 
tit dicius Paullus Aemilius. Deinceps 
non in his modo numisi sed et in niiar- 
moribus, quae recitat Ha?ercampus ^), 
reperiuntor Cossi Lentuli, et a Dione 
ad annum V. C 753 proditur consul Cos* 
sus Cornelius Cn. F. Lentulus «) , quem 
foisse eum ipsum, qui plnribus antea ao^ 
nis hos denarios feriundos curaTit, ipsa 
epigraphes concordia facile persnadet« 
Signari non potuero ante annum V* C« 
73 1 , quo tandem Augustns consulatum 
XI. iniity neque serius anno 743» quo 
Agrippa diem obivit. 

Pars aversa numi prioris aistit insi- 
goe Cossorum decus A. Cornelium Cos- 
f nm , qui V. C. 3^6 Lartem Tolumnium 
Vejentium regem in praelio ipse inter* 
fecit, et primus a Romulo detracta ei 



spolia opima lovi Feretrio obtnlit , qaod 
narrat Livius p) , et Propertius <^). Veri- 
simile, ei propterea statuam eqnestreni 
publice positam, quam denariua hic ex- 
hibet. Praeclare advertit Spanhemios ^, 
recte hoc veteris Cossi factum cum ca- 
pite Augusli jungi, quia hic imperator 
teste Liyio 6) aedem loTis Feretrii re- 
fecit. Expressae in basi navis cansa in* 
certa. 

Lentulus Marcellinus* 

MARCELLINVS. Caput nudum 
imberbe^ pone triquetrcu 
MARCELLVS- COS. QVINQ. Marcel- 
lus spjolia opima ad templum lovis Fere- 
trii gestans. AR. C. Restiuitns item a 
Trajano. AR. RRR. 

Caput Herculis juvenis nudttm 

cum clava et exuviis leonis^ in* 

fra ROMA, in area clypeus^ et 

solitcaria litera alphabeti jam La^ 

tini^ jam Graeci. 

LENT. MAR. F. Figura alte suceincta 

stans capite turrito d» hastam coronatur 

ab adstante viro.seminudo Sm cornucopiac 

tmente^ in area eadem litera^ quae in 

antica^ omnia intra coronanu AR. C* 

Marcellinos binae gentes snppeditant, 
Claudia et Cornelia. Priorem habemna 
ex Livio ^) memorante praetorem M. 
Claudium Marcellinnm JbA annnm V. C. 
669 , a quo * eodem denariom prio- 
rem in quaestura sua cusnm eonjicit 
Pighius >), quae conjectura certe ni- 
mio fallit, cum similinm nnmomm tota 
ratio et labor perelegans tam rem»- 



a) Tom. II. p. 36. b) Pag. 136. 
•leg. 11. T. 23. f) Tom. 11. p. 224. 
.j. 274. 



c) Epit. ad lib. LV. d) L. IV. c. 20. c) L. IV. 
g) Lib. IV. c. ao. h) L. XXXUL c. 23. i) T. IL 



CORNELIA. 



187 



tam aeTDin fastidiat. Quoniam in non- 
nollis Lifii codicibus hoc loco pro Mar'* 
cellinus legitur Marceilujy ac posterio- 
rcm hanc lectionem non pauci eruditi ad- 
])robant5 res aemper incerla erit, utrum 
icrera exstiterint Claudii Marcellini* 
Certe praeter Livianum hunc Marcelli- 
num nullos alius in gente Claudia pro- 
ditur. Existimat Pighius, qui lectio- 
nem Marcellinus sequitur, aliquem in 
familiam Claudii Marcelli adoptatum 
denarinm huno com honorifico l^Iar- 
cellorum tjpo feriundum curasse ■)• 
Stomachatur hanc sententiam Hayercam- 
pos, qoia, ait, si is in familiam Clao- 
diam transiTisset , non yocaretor Mar- 
cellinos ex cognomine Claodiorom, sed 
prodoctom haberet nomen ejus gentis, 
ex qoa in Claodiam migraTit ^). Ye* 
rom istod, si adoptatos ex aliena gente 
in Claodiam transivit; sed qnid, ai hic 
adoptatos ex familia Claodia Marcello- 
rom in aliam ejosdem gentis Claudiae 
migraTit? Cnm igitur tum Claudianus 
dici non potoerit , fieri poterat , ut 
Harcellinom se diceret ad indicandam 
familiam, nnde processit, quod jam 
suspicatus est Duherus ^)* Simili ra« 
tione habemns in eadem Postumiorum 
gente et A. Postumium Album^ et A. 
Postomium Aihinum^ quod nomen ex 
similis generis adoptione natum Iicet 
sospicari, 

Gens Gomelia Marcellinos habuit 
certos Lentulom Marcellinum, quem 
Pighios y. C« 696 praetorem Sjrise ex 
Appiano constitoit, et P« Comelium 



Lentulum Marcellinum consulem Y. C. 
737, ez quo ef&citnr, Marcellum ali- 
quem a Lentulo quopiam adoptatum 
cognOmen Marcelli in Marcellinum pro- 
dnxi^se. Marcellum a Lentulo adopta- 
tum hausere eruditi ex Cicerone ^) : Af. 
MarceUus jtesemini pater non ille gui- 
dem in patronis^ sed et in promptis ta^ 
men , et non inexercitatus ad dicendum 
fuit^ utJUius ejus P.Lentulus* Marcel- 
lus filium Lentulum habere non potuit, 
oisi in Lentnlornm familiam per adoptio- 
nem translatnm, adop^ante, ot leviler 
conjicit Pighios ^) , P. Lentulo Sura, 

Huic ergo Lentulo Marcellino, aut 
quod malim, hujus filio tribui Tulgo 
solet numus ex propositis prior inscri- 
pto MABCI^LLINyS , cujus tjpos , 
cnm ad Claudiam Marcellomm perti- 
neant, jam in hac praecepi. Denarius 
alter obTins, et per Tarias alphabeti 
literas multiplex ofTert epigraphen: 
LENT. MAR. F. , quam sic explet yail- 
lantius, et HaTercampns: LENTn/iix 
MARff^//i/z/ Fiiius» At cni in hac sen- 
lentia mirum non Tideatur, Lentnlnm 
filium , qui perinde. ac pater dictus erat 
Lentnlus Marcellinns , sese in nnmo t6- 
care Marcellini filium? Romani, cu- 
jus essent filii, indicaTcre addito patris 
praenomine, cnm idem nterqoe non 
semper haboerit, non cognomine, tcI 
agnomine, qood otriqoe fuit commone. 
Qood si qois patrem sonm per cogno- 
men enonciaTit, certom argumentom 
adoptionis, per quam utrinsque cogno* 
mina Tariant. Quare nescio, an non 



•) I. c. 
f *g. 283. 



b) Pag. 89. c) ad cit. loc. LiTii. d) in Bruto c. 36' Toro. III. 

A a 3 



K8 



CORNELIA. 



inagis praeferenda leclio hENTulus 
^AIRceili Filiusj ipso Cieerone facenL 
praeferente, qui nobis loco citalb Len-^ 
tulum Marcelli filium diserte common- 
3trat. Sententiam meam inTicte stabi- 
liant numi inscripli ALBINVS. BRVTl. 
F. , nimirum ut dicetur in gente Innia , 
D. Brutus ab A. Postnmio Aibino ad- 
optatus faujus lege adoptionis se dixifc 
Albinum , at praeterea Bruti filinm , ot 
cujus esset fiJius natura, intelligeretur* 
Contende cum hoc Albini.numo nomum 
Lentuli nostri, et nihil supererit dubii, 
Eodem roodo in marmore Reinesii le- 
gituri P. CORNELIVS. PAVLL F. 
SCIPiO. AFRICANVS •). Tjpam avcr- 
sae sensus perobscnri explieare non 
tento. Ad cojus palatum faciunt con- 
jeclurae longe petitae, adeat notos II- 
▼iroa. 

Lentulus Lupus^ cujus mentio in numia 
Crelae. Vide prolegomena ad numos 
hvjus insulae. 

Scipio geatis patciciae« 

Caput laureatum^ in area iite^ 
raealpAaietif si ism habentur 
in aversa^ 
lu SCIP; ASIAG. luppiier in ^itis ^ua^^ 
drigis d.fulmen vibrat^ s* scepirum^ in 
area iitera alphabeti^ si non habetur in 
antica* Sunt serrati omnest et C« 

£st hic L. Comelios Seipio consul 
V. C. 564, cui popnius tum demnm 
.Graeciam, bellumqne com Antiocho 
M. gerendom decrevit, cum P. Africa- 



cus frater major legatum se com £ra* 
tre consule iturum in senatu dixisseC ^). 
Eodem anno victo ad Magnesiam Sjro 
et ed pacem adacto^ ipse", ne cogmomini 
fratris cederet , Asiaticum se appellari 
voluit^ ot ait Livius, qui toto lifaro 
XXXVII. bellom istod ac trinmphi ma- 
gnificentiam describit. Partom bello 
cognomen hi qooque denarii confimant, 
non taroen sine eroditorom dissenso* 
Pighius cum in suis ASIAC. legerct, 
dictum putayh Asiacum <:). Vemm alias 
diximus, Teteres Romanos ia scriplura 
saepe C et G permotasse* ^MorelHi 
iconismi omnes faabent ASIA. G. pon- 
cte elementom G praecedentei qao 
rero is modo epigraphen hanc exple- 
verit, ignoro, neqoe magnopere mo- 
ror , com in integerrimia septem et vi- 
ginti nomts mosei Caesarei laculentum 
legator ASIAG. tcI ASIAC. nnllo pon- 
cti vestigio , qoo adeo loco Morellii no- 
\km adcorationem desidero. Id Toca- 
bulnm haod dobie ASIAG^/itj legendom; 
nam Livios , qot looo snpra eitato Sci- 
ptonem huitc Asiaticum TOcat, enndem 
infra Asiagenem dicit^ in equitatu rr- 
cognoscendo L* Seipioni Asiogeni adem- 
ptus equus ^). De qoo Tide plura in sob- 
jectis hoic LiTiano ktco eroditorom no- 
tis» Sed in epitaphio maosolei Seipio- 
nom aoper Romae reperti legitor: 
CORNELIVS. L. F. L. N. SCIPIO. 
ASIAGENVS. Videntnr nomi fai signati 
ex diTite praeda eo bello eapta, xX in 
donatiTom militi cederent, coi magnam 
post triomphom erogatam peconiam 
dit LiTios. 



1) Syntagw, TonLl. pw^O^. fa) Cic Phil. XL c) Tom.II. pag.293. d) L.XXXIX. 



C.'4I. 



CORNELIA. 



180 



Suenna gentis patriciae. 

SISENA. Caput Palladis alatum^ 

in area X et ROMA» 
CN. COBNEL. L. F. luppiter in citis 
guadrigis fulmen in subjectum dgan" 
tem vibrat ^ per aream capita Solis , Lu" 
nae^ etduo astra, AB. B« 

SISENNA. APBONIVS. A. A, A. F. 
F. in minatis aeneis sub Augasto signa- 
tis. C. 

Monstram quadrigis subjectum incon- 
sulto ab antiquariis Triton Tocatur, 
cum certus ^it Gigas infeme in binos 
dracones abiens, de quo abnnde olim 
dispataTi in meis Numis yeteribus pag. 
23 1. De lore Tritoni inimico nihil 
tenemus, at luppiter clarus Giganteo 
triumpho cai non dictus? Similem lo- 
vis ex quadrigis pugnam oflert iftsignis 
gemma opos AthenioniSy quam Tulga* 
vit Winkelmannus *)• Tentis igitur fe- 
rcndas dedere conjecturas erudili, quas 
ad ezplicandum hunc tjpum pcr Tim 
hoc adegere, qui ceterum symboltcus 
tottts videtur , et notare seditionem ali- 
qoam Bomae feliciter sopitami perinde 
«c luppiter Gigantes rebelles perdo- 
maiL 

# « 

Sulla gentb patriciae« 

Caput Palladis alatum^ poneX^ 
P. 8YLA. Fictoria in citis bigis^ infra 
ROMA. AB. B. 

P. STLA in assibas. B. 

Sutla dictator, et Faustus filias. 

li. Comelink Snlla Tirtnte per bella 



lugurthinum, Cimbricnm, sociale iosi- 
gniter comprobata consul Y. C. 666, 
cum decrelam sibi proTinciam Asiam 
bellumque Mithridaticum agente P. Sul- 
picio tribuno pl. in C. Marium trans- 
ferri Tideret, admoto ad urbem exer- 
cittt Marium Tincit ejicitque, et rep« 
ut libait ordinata anno proximo adTcr- 
sos Mithridalem proficiscitur, eumquc 
Tictp in Graecia tribus praeliis legato 
Archelao ad pacem compellit. Cum 
inter haec urbs a Marii faclione misere 
Tcxaretar, eo progressa impotentiae, 
Qt SuUam hostem reip. judicaret, hic 
redux cruento ad ipsa nrbis moenia 
praelio Tictor in adTcrsas partes inaa- 
dita crudelitate saoTit proposita publice 
proscriplionis tabnla, cr^atnsque dicta- 
tor perpetuus Y. C. 672 leges alias fert 
noTas, alias antiquat, tribunorom po- 
testatem CTertit , et d« Mithridate insi- 
gnem triomphum agit. Constituta, ut 
Tisum, rep. post biennium sponte di- 
ctaturam abdicat, factusque priTatuSf 
reliqua vita an otio^ ac qabd mirere^ 
impune exacta, infausto morbo,. pe- 
dicalis toto corpore enatis exstinguitur 
y. C. 676, amplissimo fanere senatori- 
bus lectnm subeuntibas deportatus in 
campnm Martiom, omniumqne ordi- 
num stipatus praesentia rogo iropositns. 
Yir ut in maximis reip. putandas, sic 
prppter crudelitatem » quam Tindictae 
studio post Tictoriam exercuit, memo- 
riae detestandae, quique primus expe- 
rimentum dedit, posse rei summam ad 
onitts principatam deTolTi« Vitam scri- 
psit Plutarchos. 

Faastns filios in bello ciTiH Pompcji 



a) Uonum. anl. n. iu« 



190 



CORNELIA. 



partes secatus, cujus gener fuit, post 
infelicem ad Pharsalum pugham in Afri- 
cam ad Scipionem elapsus, Tictis hic 
iterum Pompcjanis captua in tumulta 
militum interfectus est, caede, ut credi- 
tum f a Caesare imperata. AUa , quae ad 
utriusque historiam pertinent| dicentur 
ad ipsos numos. 

L.MANLLPROQ. Caput Palla- 

dis alatum. 
L. SVLLA. IMP. Sulla in quadrigis 
triumphalibus </. caduceum , quem adva^ 
lans Fictoria coronat. AV.RRR. AR.R. 

Caput Palladis galeatum , quod 

a Victoria retro stante coronatur^ 
SYLLA. IMP. Suila paiudatus stans s. 
parazonium dexteram jungit cum milite 
adstante^ et j-. hastam tenente^ pone na^ 
visy e qua Suiia egressus videtur. AR. 
RRR, 

L. SVLLA. Caput F^enerisy ante 

quod Cupido stans d. oblongum 

palmae ramum tenet. 
IMPER. ITERVM. Guttus ct lituus in- 
ter duo tropaea. AV. RRR. (Pembroch.) 
AR. C. Omnes, quot Tiderim, sunt ope- 
ris rudis, et Yidentur fusi. 

A. MAN Caput Palladis. 

L. SVLL. IMC, Imperator eques pacifi" 
catoris hnbitu. AV. RRRR. (Pembroek 
tab VIII.) In alio cum simili utrinque 
tjpo, si modo certae fidei, epigraphe an- 
ticae est: A.MANLI. A. F. Q., arersae: 
l! SVLLA. FELIX. DIC. et hic AV. 
(Venuti duoden. nomism. expos.) 

Sunt hi soli SuUae denarii eo Tirente 
percussi. Primus videtur proponere 



insignem triumphum , qaem dietator de 
Mithridate egit. De tjpo nami 11. qoid 
statuam, in incerto sum. Qnae anti- 
quarii hactenus attulere , non satisfa- 
ciunt. Numus III. magis in animad- 
versiones patet.* Caput Veneris in an- 
tica ponitur, quia teste Plutarcho >) 
Martem, Fortonam, Venerem tropaeo 
inscripsit. Cupido cum palma Cscile 
'Venerem Victricem notat £t rero 
hano referente Plutarcho ^) singalari 
cultn prosecutus se ex ejus nomiiie Eir- 
ap^oiirof^ quod Latine yerteres Kenu^ 
stumj appella?it.. Verba ejussant: roi^ 
SsBiKKyj^Tiv iroog iy^a-^ez Anitiog Kof9ii>a0f 
JEuKKag 'ETca^^o^irog ^ %ai ra %a^ ^fuw h 
Jiai^ifsia rQpnaia^ nat ra rc^f Mid^i^cer^ 
71009 Jtw^ iKicysy^sotrai. Ad Graecos vero 
sic scripsit: L. Cornelius SuUa Verm^ 
stus^ et tropaea^ cum quae apud nos 
sunt Cheronaeacy tum Mithridatiea sie 
inscripta sunt. Adoptati hujns cognomi- 
nis meminere etiam Diodorus Siculas «^), 
et Appianus ^). Additidem, Veneri ab 
eodem dona missa addito epigrammate, 
dedicare ea Vcneri Sullam imperato- 
rem, qnod illam secundum quietem vi- 
derat milites obeuntem, iisque Martiis 
indutam armis immixtam. Reliqua, 
quae ad hoc E9ra^^o^/rtf .nomen perti- 
nent, mox infra ad nomen Felicis no- 
tabo. Bina tropaea partis arersae de- 
notant binas Tictorias, quas V. C. 667 
de Archelao Mithridatis duce ad Thn- 
rium montem, et in campis Chaero- 
nensibus retulit, ex quibus et bina tro- 
paea fuisse erecta ex Plutarcho disci- 
rous e). Ex geminis his Tictoriis fnisse 



a) In Siilia p. m. 464- b) dc FortuQ. Rom. pag. 313. 

a) Bd. civ. C.97. e) in Sulla p. 464. 



c) L. XXXVIL eclog. 2 



COHNELIA. 



191 



dictam JMPZRatorem ITEHYM, ipsa 
hujus denarii epigraphe aatia docet, qao 
Tidetor erroris conTinci Dio adierens, 
ex Romanomm instituto de eodem bello 
semel tantnm» non saepins imperatoria 
nomen adsnmi, qnestus, eam legem a 
Clandio infractam ■}. Cam omnium con« 
feasiooe denarius hic cusus sit Tiyo Sul- 
la, isque guttom et lituom, auguratus 
certa insignia, offerat, patet, augurem 
fuisse Suliam, perinde ac serius iilium 
Faustum. Sacerdotio fuisse praeditom, 
tradit Appianns ^)« 

Nomns lY. aliis omnibns museis ig« 

notut Tidetor a Cicerone lucera mutua* 

ri, qui meminit statuae equestrts inau- 

ratae L. Sullae positae ^). A. Manlius, 

cojus hic nnmus meminiti Tidetur is 

idem, qui C. Marii legatus in betlo 

Ingurthino fnit, et ab hoc una cum Sulla 

nostro ad regem Bocchum pacis cnm 

Bomanis cupidom missus est <^)« Serius 

ergo Tidetur adhaesisse SoUae. Aorei 

hi tres numi solitum et praescriptum 

nureonm pondus nimio excedonr, quod 

nt excnset Nauzaeus, existimat, esse 

eos ex eorom genere, qoi imperan* 

te in Graecia Sulla , et procurante Lu- 

C0IIO9 nnde et pecunia Lucullea di- 

cti sont, in Peloponneso signati foere ^). 

Forte in moneta Lucullea, de qna lo- 

qnitor Flutarchus 0« certius putandi 

sont ii, quos loco III. propo^ui, quod, 

ut dixi, operis sunt hiolci, et facile ca- 

strense opos refemnt. 



SYCLA. COS. Caput imberbe 

nudum. 
RVFV8. COS. — Q. POM. RVFI. Ca- 
put imberbe fuidum. AR, R. 

- SVLLA. COS. — Q. POMPEI. 

Sella curulit^ hinc lituus^ inde 

corona. 
RVFVS. COS. — Q. POMPEI. Q. F. 
hinc telurn^ illinc ramus. AR, R, 

Vterque hic denarius sistit par con- 
solnm, L. Com. Sutlam, et Q. Pompe- 
jum Rufnm, qui una processere V. C. 
666, et prior ipsa etiam utriusque ca- 
pita. Volupe est Tidere in hoc denario 
efligiem Snllaei cujus conspecto tuIiu 
Chaicidensis quidam pwfiOfyf^imf^ nt re- 
fert Plutarchus s) , fieri non posse aje- 
bat, qnin summos hie Tir fatoros esset, 
mirari etiam se, qoi ferre possit, se non- 
dam in civitate esse primam. Reliqua, 
quao ex numo non apparent, idem pcr- 
hibet ^), oculos glaucos, eosqoe ama- 
ros ac tmces, faciem rabro alboqae 
colore Tariam. Alibi comam aori colore 
rotilantem memorat >). Non esse numos 
hos tIto Sulla signatos, non modo eo 
certum, quod TCtitum erat Tivi imagi- 
ttkm numis inferre, sed etiam constabit 
eo, quod roox dicetor. 

Q. Poropejos Rufus conlega, cujas 
caput aTersa sistit, in ipso consulato 
caesus est a Cn. Pompejo Strabone in- 
dignato, quod exercitnm, cui per bel- 
Inm sociale praefuit, eidem tradere ju- 
bebatnF ^) , atque is paullo ante necem 



a) L.LX. C.21. b) Bcll. civ. L. L c) Pbil. IX. c.6. d) Sallust. BeU. lug. Appian. 
Kzcerpt.28. de legaL e) B. L. Tom.XXX. p. 572. in Luculi. p. 492. g) in Sulla 
p. 45^ b) Lc. p.451< i) Lc p.454« ^) Appian. Bcll, ciT. L. L 



192 



CORNELIA. 



iiliuin suum Quintum, eumque Sullae 
generum in C Mavii, et Sulpicii tribuni 
pl. tnrbis caesum Tidit *)• Huju8'Qninti 
iilius, e^ per matrem Sullae nepos tem- 
poribus Clodianis *et ipse tnrbnlentus 
tribunus pl., cum monetae praefectus 
esset, utrumque creditur denarium si- 
-gi^asse, et utrumque aTum, paternumi 
maternnmque , et gestum una consula- 
tum in eo proposnisse. In denarii pri- 
ini lectione, et quod sequitur, expli- 
catu mirus est ernditornm dissensus. 
Morellius legit: Q. POM. RVF. P-, et 
HaTcrcampus in snis ad eum commeh- 
tariis t) legit: Q. TO^pejus hY/l F/- 
liuSf qnin ullam addat causam aber- 
rantis a Morellii pictura explicationis. 
Idem repetit in gente Pompeja c), jed 
in dcnariis non F^ sed P esse videtur^ 
ut in pictura Mot^llii^ Concludit snb- 
inde: verum non errabimus forsan^ si 
lcgamus: Q, POl^pejus RVF^j, Faterj 
atque ita statuamus^ Q. Pompejum ne^ 
potcm universum familiae suae decus 
hoc denario expressisse ^ et avorum gui* 
dem , ut in consulatu coUegarum facies 
et nomina^ patris vero duntaxat nomcn. 
Haec ille contra Yaillantiam , qui et in 
Cornelia et Pompeja legit: Q. POM. 
RYF. F. et quod mirere» in utraque 
pictura P pro F obtrudit. Yrsinns quo- 
que, et auctor Theupoli Q. POM. RVF. 
F. scripsere. Harduinus legit: Q. POM* 
RVF. P. , et tamen mox- explicat: Q* 
Pompejus Rufi flius ^). Lubet tantorom 
Tirorum antilogiam mirari, qui aliud 
scribunt, alind legnnt. Recurramus ad 
ipsos fontes. In duobus integerrimis mn- 



sei Caesarei legilnr distincte: Q. POM. 
RVFI, et qnod seqnitur, neque P, nc- 
que F. In denario altero ntram scri- 
ptum hinc Q. POMPEl. RVF, inde 
Q. POMPEI. Q. F. ad nnum enndem- 
que Rnfum referatur, utrum dirersi 
dno inlelligantur, ambiguum. Yide in 
ejus explicatione misere se torqoeo- 
tem Havercampum. Sella cornlis indi- 
cat supremnm consnlatus honorem , li- 
tuus Snllae auguratnm , de qoo ad nu- 
mum praecedentem , reliqna altribnta 

inccrta. 

« • 

FEELIX. Caput regis diadema* 

tum promicante e genis lanugi- 

ne^ amictu leonino ad collum in 

nodum collecto. 
FAVSTVS. Diana in citis higis d. fla-^ 
gellum in litui formam efftctum , in 
area tria astra. AR. R* 

FAVSTVS. Caput Dianae im- 

minente lunula^ pone lituus» 
FELIX. yir togatus sedens^ cui vir 
flexo uno genu ramum porrigit^ adest 
vir alter eodem situ , sed manibus retro 
ligatis^ AR. IL 

Caput Veneris^ fuxta globus* 
Vir humi decumbens ddsistentibus Dia^ 
na et Victoria palmae ramum tenente. 
AR. RRR. 

Caput Veneris laureatum^ ponc 

iceptrumy et S. C. 
Monogramma constans iiteris FAYST, 
Tria tropaea^ hinc guttus^ illinc lituus. 
AR. R. 

Caput Herculis imberbe leonis 

rictu tectum^ pone monogramma 



a) Ibid. cl Liv. epiloni L.LXXVil. 
pag. 690. 



b) pag. 122. pag.342. d) lllst Aug 



COHNELIA. 



1*J3 



FAVST. et 8. C. {in aliU hoc 

monogramma abest.) 
Quatuor corollae globum cmbientesy 
infra acrostotium^ et jpica. AR. B« 

£a numos a Fausto iilio signatosi 
qui fore in patris landibus occupantur. 
Capot numi I. inde a Seguino esse lu* 
gurthae creditum *), rerius est Bocchi 
Knnndiae regitf, cujus Benevolentiae 
multum debuit Snlla in bello logurthi- 
no C* Marii quaestor, dum sibi lugur- 
tham socerum a Mario yictum, et apud 
generum salntem quaerentem vinctum 
tradidit* £o honore elatus SuIIa rei to- 
tiui gestae imaginem annulo insculpi 
jussit, nt narrat Plutarchus primum in 
libro de reip. ger. praec. p. 806 , de- 
inde in yita Marii, at liberalius in SuIIa 
p. 453« Addo Tcrba-: ii^ thto pi^orifj-iug 
ir^ifXdO| fifs rYKv^ufjLSTfog h SanrvKiui 
fio^tif iixOfa r^f 9r^«ef£a>^, xai ravrfi fys 
X^f^^og ati SitrtKt&tt, ifv St ^ ^Q^^^ 
Box)(og fjttf na^aSiSug , 2\iKKag it na^a- 
\afi^a0»9 rof Ikiys^Baf» Eo progressus 
est ambitionisj ut facti hujus sculptam 
in annulo gestaret imaginem^ jua etiam 
constanter dcinde usus est* Exprimeba" 
tur sculptura Bocchus tradens^ Sulla 
accipiens lugurtham. Idem refert Yal. 
Maximus ^). Praetei^ea Bocchus in gra- 
tiam SuIIae signa victoriae (Plutarchus 
in Snlla Imtofag r^oiraiopo^ng ^ et in Ma- 
rio Nfxu^ r^onaiopo^g appellat) in Ca- 
pitolio dedicaTit, juxtaque lugurtham 
aureum , ut SuIIae ab se fuerat traditus, 
narrante istud iterum Plutarcho <^). Im- 



modici hi honores graviter pupugere' 
Marium, quod suis dctrahere landibus 
Tiderentnr, cnm sno tamcn auspicio res 
gesta esset, aemulatione non mdlto post 
toti imperio fatali. Argomentum istud 
eleganter expressum sistit denarius se- 
quens. 

F££LIX et F£LIX nterque prior 
dejiarius inscribit, nomenad Sullam per- 
tinens. Hanc sibi appellationem , qnod. 
pcrpetua omnibus in rebus nsus easet 
felicitatei ipse sibi dedit teste Plutar- 
cho <^). Quare et Appiano dicitur eim;- 
Xtfarog afS^f^ (atfne^ nat tofO/JLa^tro ^ Je- 
licissin^us hominum^ quam et appeUa' 
tionem tulit ^). £t testatur Plinius ^, 
unum hominum ad hoc aevi FELICIS 
sibi cognomen adseruisse X. Suilamm 
Nomen istud privatim sibi datum, sub- 
inde reliquis ejus titulis publice fuisse 
additum Appianus atictor est, cum scri- 
bit, ei statuam equestrem auratam in 
rostris positam hoc epigrammate: Cor^ 
nelio Suliae imperatori Fclici 6). Sed 
et SuUam adhuc Tivum Cicero fclicem 
dixit ^). £t Tcro sic erat animo compa- 
ratus SuIIa , ut factorum suorum gloriam 
omnem acceptam referret fortunae, ni- 
hil sibi, aut consilio, et quod in dede^ 
cus Tcrtunt alii, de fortuna gloriaretAr 
etfam >)• Idem ut fortunae ac felicitati 
faustitatem qnoque sociaret, non modo 
Faustus etiam est appellatus ^), aed 
idem quoque noroen liberis, qnos eo- 
dem parttt uxor Metella edidit, filiom 
Faustum , tiliam Fauslam Tocando im- 



a) Num. scl. p. 218. b) L. VIIL c. 14. 4. c) in Mario el Sulla. 
c) Bell. civ. L.L c. 105. 'f; L. VII. c.44. g) Bell. civ. L. L c.97. 
c. 3. i) Plut. ia SuIIa p. 454« l^) Appian. 1. c. * 

{VoL r.) 



d) in Sulla p. 473. 
h) Pro Rosc. Am«r. 

B b 



194 



CORNELIiL 



perti^it •)• En tibi Sullam Felicem non 
modo dictum, sed etiam omnium aen- 
tentia habitum , cum illnstrius felicitatis 
exemplar anteactae reip. tempora non 
haberent, si tamen felicitas dicenda est, 
posse, quidquid yelis, qua insigni et 
digna philosopho sententia Snllae histo- 
riam absoUit Appianus ^). Habemns 
ergo tria haec nomina, Felicis^ Epa- 
phroditi^ Fausti^ qnibns Sullam gloria- 
tum fnisse tradit Appianus <^), ipsis ctiam 
numis confirmata* Addit^ .reperisse se 
in comnyentariis I qui tradant, enm ex 
8. C. "E^r^apQo^iTH nom^n abstulisse, et 
mox infra ait, Fausti nomen ad vim no- 
minis ETra^^o ^irtf, venusti^ praxime ac- 
cedere. Praeclare.ntriusque Tocabuli ad- 
iinitatem oomprobat Spanhemius, cum 
«it 4) , Epaphroditum Graecis esse eun- 
d^m, qui Latinis Felix<^ seu Venustus^ 
a felicissimo Veneris jactn in talomm 
lusu. Ynde et invenustus.ei in/elix, con* 
jungit Terentius ^}: 

^dcon\hominem invenustum ess^, aut 
. infelicem quemquam f^ut, ego sum ? 

Scriptnm FEELIX pro FELIX.errorem 
monelafii facit HaTercampns , quod 6er^ 
tissimus est archaismus. Nam si istud, 
eliam lapsus est monetarius scribendo 
YAALA pro YALA in nnmis Numoniae. 
Ex Dianae tjrpo in his denariis arguit 
naTcrcampus, eos in Sicilia signatos, 
qnod facere solet, .quotiescunque in nn- 
mis Dianam Tidet, perinde qnasi Jgno- 
tnm in nrbe, et neglectnm nnmen.istud 
fnisset. Tera cansa, cnr in SuIIae numis 



existat , patebit ex nnmo seqnenle. Ho- 
rellium reprehendit Havercampns, quod 
flagellum Dianae bigis yectae fignra li- 
tui expresserit, perperam., nam in nn- 
mis ipsis , quod Diana dextera praeCert, 
certissimam habet litui formam, neqne 
bic absque cansa, qnaecnnqne ea fnit, 
hnic deae Tidetur commissus,, cnm et 
in denario IL ejusdem capiti adstitutna 
compareat. Yerisimile, eo adlndi ad au- 
goratum^ quo Faustns ipse praeditua 
fnit teste Dione ^. 

Denarius III. sistit Yenerem Sullae 
amioiim , nt in praecedentibns' dooni^ 
aversa Dianam SuUae per «omnium vi- 
sam, hortantemque , ne dubitaret Ro- 
mam Mntendere facta ejos occupandae 
spe, .quod argumentum jam .habes ad- 
fatim explicatum in numis Aemilii JBa- 
cae. 

Djenarium lY. .etsi ,a ^Fausto perca»- 
snm non .abnuat Havercampus , tamen 
typos non ad SuIIam , sed Pompejura 
M. , cujus Fanstus.gener erat, refert, et 
partem quidem aniicam ad aedem Te- 
neris Yictricis a Pompejo dedicatam^ 
tria tropaea ad annulum Pomjpeji^ coi 
tria tropaea inscnlpta fuere teste Dio- 
ne 4(). Sed ,j)on video, cur recnrren- 
dum sit ad Pompejum socerum, cum 
ntriusque partis tjpus SuIIae patri om- 
ni jure competat. Pietatem Snllae in 
Yenerem aatis in ^praecedentibns Tidi- 
mus. Neque minns SuUa^ -quam Fom- 
pejos, annnlo nsus est tribus tropaeis 
insignito. Diserte enim Dio loquens 
de annulo Pompeji h) • iifiyetYKimTO Si h 
dxrrep T^onata TQia , coo^f^ xa/ if -tm -*rm 



•) Plut. in Sulla p. 473. bj Bell. civ. L. I. c. 105. c) 1. c. c. 97. d) T. II. p. 74- 

e) Andr. Act I. $c. 5. L. XjCXIX. c. 17. %) L. XLII. c. 18. b) I. c 



CORNVFICIA. 



195 



2uKK^t i^ ^^ autem iruoulpta fuere tria 
tropaea^ ut in annulo Sullae» At, in» 
qnies, secundam ea, quae supra ex 
Plutarcho docuimnsi in hoc scalptus 
erat Bocchus lu^urtham tradens. Non 
inficior; Tcrnm idem Plutarchus etlara 
Pompeji tropaeis adFersatnr, qui annnlo 
Pompejo- exanimi detracto inscolptum 
faisse ait leonem, qui ensem tenet •). 
Ex quibus testimoniis, si raodo non fal- 
lit alteruter auctor, istnd tenemus, 
et SuIIae, et Poropejo binos ?arii ar- 
gumenti fuisse annnlos, ut Aognsto per 
ioteryalla fuere tres teste Suetonie, at- 
que uti tria tvopaea in Pompejo netare 
▼identur ejus yictorias per tres orbis 
partes relatas, sic eadem nnmero in 
Sulla indicare tres ejus de Archelao 
Tictori|is« ad Chaeroneamy Thnrium, 
Orchomenum, quanquam etiam indi- 
cari possunt tropaea in Suilae gratiam 
in Capitolio dedieata, de quibus actum 
supra, et quae memorantur adhuc in 
tabula aenea honestae missionis sub Do* 
mitiano: BOMAE. IN. CAPITOLIO. 
POST. TBOPAEA. edente cl. Cajetano 
Marino ^).. Guttus et liluus, qui tro- 



paeis adstituuntnr, pertinent ad Fausli 
auguratum supra ex Dione adsertum. 

Denarii postremi argumentum iterum 
Havercampus . Yaillantinm secutus ad 
Pompejum revocat, et capite leonis 
exuviis tecte partis anticae exhiberi pu- 
tat Alei^andrum M« et quidem jine du" 
bio ct collatij ejus regis numis^ cui prae* 
eunte Plutarcho similis habitus fuitPom- 
pe)us. Qnatuor coronas capit de toti^ 
dem triurophis ex victqriis per tres or- 
bis partesi et victoria praedonum actis. 
Quod hic tam- confidentec adfirmat, 
rursum infra elevat c), ubi in hujos 
nomi capite polius videt Angustum Ale- 
xandri vel Hercolis specic, et coro* 
nas ad hunc ipsum imperatorem perti* 
nere adserit. Yah ! ubi nunc iile Ale- 
xander ex ejus ipsins nurais tam confi* 
denter adsertus? Siccine vir bonus tam 
facile vadimonium deserit tanto prius 
hiatu constitutum? Credamus ergo po« 
tiuB , proponi oaput Herculis juvenis , 
quod eodem omnino cultu existit apud 
Morellium in numo II. gentis Yoltejae, 
ex quacunqne cansa illud Faustus mo- 
netae intolerit 



€ R N V Fl Cl A. 



Gem plebeia; 

Caput jimmonis. 
9. COBNVFICI. AVGVB. IMP. Vir ve- 
iatuj et togatuj stans d. lituum corona» 
tur ab adstante Tunone Sispita s*clypeum 



ancili similem^ eui avicula insidet^ te» 
nente. AV* (Bandelot Hist. B. L. T. IIL 
p. 187.) BBBB. AB. BB. 

Protome muliebris elephanti exu- 
viis tectaf pone duojacula. 



a]; Id Pomp. sub Cn. b; Giorn. di Piia T. XXY. p. 291. c) pag. 450. 

B b 3 



196 



COSCONIA. 



Eadem aversa. (Pembrock P. IIL tab. 9«) 
AR. RRRR. 

Caput Cereris* 
Eadem aversa. AR. RRR. 

Restitutus etiam a Trajano. AR. RRR. 

Id d^narios hos prolixe Gommentatar 
BaadelotinS) qai primas aoream hajus 
gentis TulgaTit, a qao tamen in non- 
nuUis dissentire cogor. Hic. Q. Corno!- 
iicias l. Caesaris partes secatus ab hoc 
anno Y. C. 706 in lUyricam prd prae<- 
.tore missus strenue barbaros nltus est *) , 
ac forte ex ea causa imperatoris digni* 
tatem, qua in his numis gloriatur, ab- 
stulit. Missus deinde in Sjriam testi- 
bus Ciceronis epistolis, quarum plures 
liber XII continet; Post Caesaris cae- 
dem Africam veterem pro praetore re- 
xit. Subinde cum stare pro rep., qaam 
pafcre Illviris mallet, a SeXtio, quem 
OctaTianus Africae novae praefecit. 



bello petilas, Tictasque et interemptas 
est ^). 

Caput barbatam cornntum Baadelo- 
tins nequaqnam Ammonis patat, sed 
Faani, cujus sententiae ut adseclas sit 
habiturus, magnopere yereor. Propter 
Ammonem HaTercampus priorem de« 
narium in Africa percassum putat, quam 
sententiam esse Teram , non modo com- 
probat iUud| quod rexisse eum Afri- 
cam constat, sed etiam capot elcphanti 
pelle tectum, quod foit alterum Afri- 
cae sjmbolum. £x tjpo lunonis Sispiiae 
arguunt ernditi, fuisse Comoficiam domo 
LanuTinum. Augnrem eum comprobat 
non modo inscriptnm AyGYR.,€t qood 
ipse habitu augurali efiictos adstat, sed 
€tiam quod a Cicerone, qoi et ipse ao- 
gor fuit, in plaribos ad eom d^tis lite- 
ris conlega aalotatar. 



CO S CO N I A. 



Geos plebeia. 

L. COSCO. M. F. Caput Pallct^ 
dis alatum , pone X. 
L. LIC. CN. DOM. Mars nudus in ci-^ 
tis bigis d* haslam intorquet^ s^ cly* 
peum et lituum militarem* Sunt ser- 
rati , et C. 

Exstant denarii copiosi iisdem utrin- 
qoe tjpis, et serrati omnes, in qoo- 
rom omniom aTcrsa legere est L. LIC. 
CN. DOM. Vnum discrimen facit epi- 
graphe anticae, qoae est tcI: M. AY- 
BCLI., Tcl: L. COSCO., tcI: C. 
MALLE. , Tcl : L. POMPONI. tcI : L. 



PORCL LICL, qoos omnes potes col* 
lectos Tidere apod Morelliom in Do- 
mitia. Yerisimile adeo, M« Aorelium 
Scaurom, L. Cosconiom, C. Poblicinm 
Malleolom, L. Ppmponiom, L. Por- 
ciom Licinom foisae illviros moneta- 
les , qoo tempore L. Licinios , «t CN. 
Domitios majore qoodam magistratu 
ona foncli sont ^ qooroa adeo jossa di- 
Tcrsi hi denarii essent signati. Habemos 
•Cn. Domitiom Ahenobarbom , et L. 
Xiiciniom Crassom censores ad annom 
y. C\ 66s, ad qoos ex mente HaTer- 
campi aTersae inscriptio pei*tinet. Ta- 



a) Ilirt. BcU. Alex. c.42. b) Appian. BelL civ, L. IV. 



COSSVTIA. CREPEREIA. 



men hornm Tabriea namonini, tjpi, 
Hterarum forma et positio , haec omnia 



I9T 



si in Tariis his namis ezpendantuVi al- 
tius haud dubie aeyam exigant. 



COSSVTlyt. 



Gentem foisse eqaestrem docemar ez 
Saetonio >), cognomina in nnmis : Mo' 
ridianus^ et Sabula» « 

iMaridianusm 

4:. MABIDIANYS. in aliis: C. COS- 
SVTIVS. MARIDIANVS. A. A. A. F. F. 
cum capite /• Caesaris in antica^ 

AILC. 

« 

Sabuia. 

SABYLA. Caput Medusae dia^ 
dematum' alatuin serpfintibus re* 
vinctum. 

L. COSSVTI. C. F. Bellerophon Peg(ss0 



vectus hastam intorquet^ in area variun^ 
tes notae arithmeticae. AR. C. 

Cum Medusa rite epmponitur Pega* 
sus, quem ex cjus defluo sangoine na- 
tum fabulatur Hesiodus ^). Exislimant 
ernditi, cum Bellerophon sit Corinthio- 
rum argumentum notum signatos hos 
denarios causa Corinthi, quam Y. C. 
710. I. Caesar restituendam caravit, et 
coloniam deduxit. Vernm an hujus aevi 
denariis adhuc notae arithmeticae in- 
scribi sunt solitae? Aetatem certe remo- 
tiorem sibi postulant, et ignoramus can* 
sam lecti hujus typi. 



C R EP E REI A. 



Gens equestris teste Cicerone «)« 
Cognomen in nnmis Rocus. Sic dictum 
Vaillantius patat a rocca^ quae tox, ut 
ait, Calepino colum notat. Amplexas 
est conjectnram Hayercampus, et pro* 
morit etiam nam inde nostrnm Spinn^ 
fockcn enatum contendit, qaam rarae 
croditionis doctrinam fagere lectorem 
Dolat. 

Protome mulicbris obverso tergo 
deflua in illud caesarie^ in area 
litera alphabeti^ ct variantia si' 
gilla. 
Q. CREPER. M. F. ROCVS. Keptunus 



in bigis hippocamporum^ in area eadem 
litera^ guae in antica. Sant serrati. BB. 
Si laxos Hayercampi in Morellium 
coromentarios pervolvas , mirabcris , 
insignis rirum eruditionis potnisse tan- 
tnm tribuere conjecturis aut nuUo niiis 
fundamento, aut quas leyissimus hali- 
tus facile difllet. Adyerte, qaae ad 
hos Creperei namos dictet. Denarius 
praecedentis Cossutii Sabulae propter 
typum Bellerophontia certe Corinthum 
respicit. Atqui et Neptanns hippocam- 
pis yectns existit in moneta'Corintht, 
ergo et hi Crepereji denarii eandem co- 



«) lu lulio c I. b) Theog. y^ 280. ^) in Verr. L. I. c. 10. 



19ft 



CREPVSIA. CRITONIA. 



loaiftm rccent a L Caesare dedactam 
notaot. Qua edicta sententia confiden- 
ter arguit, Cossatiuni et Creperetum 
primos fuisse sub 1. Caesare ejus colo- 
niae liviros, ac denique gloriari so 
posse arbitratur, huic se denario igno- 
tam hactenus ex historicis lucem adfor 
disse. Haec iUe. Praeterco, quae multa 
singul^ri haio doctrinae videri possunt 
repagnaro. Sufiiciat dixisse, hos Cre- 
pereii numos omnes esse serratos, co- 
)us generis utrum naroi aliqui extremo 
Caesaris anno exstiterint, Havereampus 
ftnte comprobeti ac tum, utrum reli- 
qaae- oonjecturae ferri possint, expen« 
demua» In parte antica sisti deam 



aliquam marinam, propter nexam cum 
parte aversa nullus dubito* Harercam* 
pus certam Yenerem Anadyomenen fa- 
cit persuasus eo , quod hanc qooque in 
numis Corinthi occurrere statnit, qaod 
ipsum nondom satis exploratnm. £m<- 
diti enarratores gemmarum daci» Au- 
relianensis Leandrum hao protome ex- 
pressum adfirmant ^) , sed vix persoase- 
rint, nam in parte antica numorom hu- 
jus classis yix alia videas capita pne- 
terquam deorum, aut virorum illustriam, 
aut geniorum, minime yero ejas gene- 
ris, cujus fuit Leander ab una amoria 
intemperie cognitos* 



C RE P F S I A. 



Gens in Teteribos pamm eognita. 
L. CENSOHIN. Caput muUebre 
vciatum* 
D. LIMETA. P. CREPVSL Mulier in 
citis bigis^ AR. C. 

L. Marcias Censorinua , C. Mamilius 
Limetanaa i et P. Crepasias Illviri mo- 
netalea in his denariia propesiti tiden- 
ler. 



Caput juvenile iaureatum stm 

^polUnis^ seu F^ejovis^ pone sce* 

ptrum , prae illo minuta sigiUa 

variantia^ pone litera alphaheti* 

P. CREPVSL Eques citato cursu d. /a- 

euium vibrat^ in area variae notae aritk^ 

meticae. AB.'C. 

Horom ratio tjponun incerta» 



CXITONIyf. 



Gens plebeia^ 

AED. PL. Capmi Cereris, 
IL FAN. L« CRIT. JDire viri tcgati se^ 
dtmtes^ kumi ^ca^ in arta P. A. Sanl 
AR. Tix n. 

Libeni rep. fealeor fiaere acdiks. 



dtto patncii, totiteot plebeiL At 1« 
Caesar in Panboe profecioraa V. C. 
710 plebeiis alioa duoe adjecit, qaos 
Cereaies TOCaTit, niminiB qoi anoonae 
nrlns intenlias proTidereal ^). Cnm Dio- 
ne consentil PompcMiiaft referens , Cae- 



a Tltt.. L p. 29 •« h\ Dio, L \LllI. c. >l. 



CVPIENNIA. CVRIATIA. 



m 



sarein daos aedifes adjecisse, qui fni» 
menio praecssent, .et a Cerere Cereales 
appellarentur «)| qui confirmantor bi- 
nis marmoribus ab Yrsino citatis, et 
isseriptis: AEJDILL PLEB. GERIAL. b). 
Foisse Critonium eodem anno a^dilem^ 
docet Appianos, cam refert ^)^ Cri« 
toniom aedilem in «olennibas ludis., 
qaos parabat, obstitisse Octaviano, 
qao minas in iis sellam aaream et co- 
ronam patri lulio S. C. decretam pro- 
poneret. £t fuisse eum AKDi/em PLe- 
dijf satis docet denarii epigraphe , tum 
etiam quod spllae iwlgari insidet, 
qoando aediles curules curuli usi sunt^ 
a quo honore nomen quoque sunt ade« 
pti, quod dtscrimen maxime patet col« 
latis denariis Furii Crassipedis aedilis 
carolis. Yide de hqc plura in numis 
Salpicii PlatorinL 



Pars antica oxbibet caput Cererisy 
quod et annonae , «t ludorum Cerialiam 
procuratio penes aediles non minns ple* 
beios, quam carules stetit ^). Cereris 
etiam sacris plebeios foisse praefectos, 
erno ex Livio «): institutum etiam ab 
iisdem consulibus (L. Yalerio et H. Hora» 
tie) ut senatus consuito in aedem Cerc' 
ris ad aediles plebis dejerrentur. Par» 
arersa aedilem utrumque , M. Fannium, 
et L. Critonium sistit eodem modo se- 
dentes, qao Pisonem et Caepionem ad 
FRYmentum FMYndum EX. 8. C. desi- 
gnatos sedere in nomis conspiciraus. Li- 
terae aversae P. A. varie expltcantnr» 
Credo signiiicare idem, quod in dena* 
riis gentis Sentiae pluribus literis : ARG, 
PYB. , argento publico notatur, quo in- 
dicatnr, ex argento publico sumptns in 
annonae procurationom factos. 



CV P I EN N I A. 

<Sens parum cogmta« L. CVP. Dioseuri cquites^ infra BOMA. 

Caput Failadis alatum , ante AR. C. 
quod X, pone cornucopiae* C. C^iHP. in semissibus. RR« 



C F Rl A TIA, 



Gens plebeia. Cognomen Trigemi^ 

TRIG. vel TRIGE. Caput Pal- 
ladis alatum , prae quo X. 
C. CYR* F. Muiier in citis quadrigis s. 
sceptrumj quam stans retro victoria CO' 
ronatf in imo ROMA. AR. R. 



C. CYR. F. in semissibnSj trientibos, 
qoadrantibus. R. 

C. Curiatias adoptando cognomen 
Trigemini hand dobie videri volebat a 
Curiatiis Albanis, qui ab Horatiis Ro- 
manis ricti Albam Romae ex pacto 
senrire fecemnt, descendere. Coriatios 



a) De Orig. jur. b) io fam. Fann. c) BcU. civ. L. III. e. 28« 

L. y. c 14* Dio. L. XLYU. §• 40. e) L. UI. c. 55. 



d) Cic in Terr. 



200 



CVRTIA. 



Iio8, qaod uno partu editi fuere, dictos 
tergeminosj testatur Plinitts •). Tergc 
minos nasci certum est Horatiorum Cu' 
riatiorumque exeniplo. Propiua ad hos 
denarios Colamella, memorana ^) jH* 
hanas Curiatiae familiac THIGEMI- 
laORyM matres. Si memoralus in hoc 
denario C. Curiatias idem fuit cam C. 
Curiatio tribuno pl. , qui Y. C. 616, 
quod antehac inauditum , D. Brutum et 
P. Scipionem consnles in vincula con- 
jecity nihil sane in yeterem illam Ca- 
riatiornm gentem juris habuit, nam a 
Cicerone, qui factum istud refert ®), 
homo omHium infimus et sordidissimus 
appellatur. Epigraphes C. CYR. F. non 



satis explicata ratio. Neqnaqaam pro- 
bare possum modom, quo ea compen- 
dia explicat Hayercampos legendo: 
Caius CyiXiatii Filius, perinde qoasi 
filius Curiatius alium paCrem, qaam 
Cariatium habere potuisset. Sane alia 
fttit Romanis ratio profitendi patris. Yi- 
detur melitts legendom: C. CyRiatius 
Viliusj nam sic etiam habemns in Li- 
vineia: REGYLYS. F., in Procilia: 
L. PROCILI. F. , nimirom nt inter pa- 
trem filiomqae discrimen esset, qood 
potissimam confirmator exemplo: M£S* 
SAL. F., de qao yide infra in Yalerio 
Messalla* 



C F RTl A. 



Gens plebeia. 

Q. CYRT. Caput Palladis ala- 

tum 1 pone X. 
M. SILA. luppiter in citis quadrigis d. 
fuimen intentat^ j. sceptrum^ superne 
quid instar litui^ infra ROMA. 

CN. DOMI. Caput lavis laurea" 

tum^ pone S. 
M. SILA. Q. CYRTI. Clava. Semis. 

CN, DOMI. Caput Herculis im- 

berbe* 
M. SILA. Q* CYRTI. Arcus, clava, 
jaculum. AE. II. 



CN. DOMIT. Caput jtpoIUnis 
laur, 
Q. CYRT. SILAN. Lxra. AE. 111, 

Yerisimile, Cn« Domitiom, M. la- 
nium Silanom, Q. Curtiam fuisse ona 
III?iros forte coloniae dedocendae, hos- 
que numos aeneos extra urbem ferian- 
dos corasse, qaia spectatis tjpis oihil 
habent cum reliqoa Romanoram monela 
aenea commnne. 

AR. et AE. minos R. 



a) L. VIL (.3. b) de Rc rusl. L. lU. c.8. c) de legib. L. IIL c. 9. 



DIDIA. DOMITIA. 



201 



D 1 Dl A. 



Gens plebeia. 

Caput galeatum alatumy in area 
X, ct ROMA. in monogram" 
mate. 
T. DEIDI. f7r eurto habitu , praecin- 
ctus parazonioy s. eijrpcum tenens^ et 
d* flagellum attolens castigat virum nu^ 
dwn ct armatunt adstantem. AR. B« 

De argumento hajus namt longaera 
est inter eraditos liS| et in Kanc diem, 
at ridetar, nondam decisa» Alii ad 
casttgatos bello seryili serroSi alii ad 
restitatam a Didio disciplinam milita- 
rem, et militem a centnrtone Tite pa- 
nitom referant, alii aliad censent, qao- 
ram sententias tenai conjectura nixas 
recensait Baro Bimardas in parergo de 
Tila, rebus gestisi et namis T. Didiii 
qain tamen, qaas ipse attalitt majoris 
esse ponderis yideantar. Yide et Span- 
bemiam ■)• 

P. FONTEIVS. CAPITO. III- 
yiR. CONCORDIA« Caput Con-^ 
cordiac vclatum^ 



T. DIDI. IHP. TIL. PTB. Pcrtieus du* 
plici in attum coiumnarum scrie con» 
spicua. AR. R. 

Omissa antitai qaae hac non p4r- 
tineti posticam inspiciemosi qaae ocn- 
lis objiciti et inscribit YIL/a/n PYB/i. 
cam. Ejns nsam ezplicat Tarro com- 
parando illam cum Tilla Reatina ^). Haec^ 
(pablica) guo succedant e campo cives * 
iila (Reatina) i quo eguae et asini* Prae^ 
terea cum ad remp. administrandam 
haec sic utilisy ubi cohortes ad delectum 
consuii adductae considantj ubi arma 
ostendantj ubi certsores censu admit» 
tant popuium* Aliam usam memorat 
Liyius ^) : Maccdones dedueti extra ur^ 
bem in villam publicamj ibigue iilis lo^ 
cus , ct iautia praebita* Adde alibi Li- 
Tium ^)| et Ciceronem «). Causa item 
bojus tjpi incerta, ut etilla, qnam Bi- 
mardus attulit 0* De T. Didio IMPir. 
ratore baec Sallustius apud Gelliam 8) : 
magna gloria tribunus militum (Ser« 
torius) in Hispania T. Didio Impera^ 
tore. 



D M I T l A. 



Cognomina in numis: Ahenobarbus^ 
cu)i|s originem nominis banc tradit Sue- 
tonius h), et Plutarcbus ^), ei, qni piin- 



ceps illud adoptant , ruri juTenes gemi- 
nos augustiore forma factos obvios, et 
imperasse, nunciaret senatui Tictoriarai 



•) T. II. p. 229. b) de. R. R. L. III. c. 2. c) L. XXXIII. c- 9. d) L. IV. c. 22. 

) ad Attic. L. IV. ep. 16. '• c. g) L. IL c, 27. b) in Neron. c. 1. i) in Ae- 

ailio. 



{JTol. r.) 



C C 



202 



DOMITIi. 



tam in fidem majestatis ad^o permulsisse 
malas, ut e nigro rutilam, et aeri similem 
capiilum redderent. Mansisse etiam in- 
signe illud in posteris.f ac magnam par- 
tem vatula coma fuisse, «nde eam 
etiam Terlullianus barbam tactu irrufa* 
tam disit •)• Hornm primos fiiisse ple- 
belos^ «ertom est ex tribunatu pK, 
qaem gesserunti adlectos subinde in 
patricios, eodem loco tradit Suetonius. 

Ctf/W/ii plebeti. Corbulo* 

m 

jihcnobarbusm 

AH£MOBARBYS. Cqput nudum 

barbatum» 
€N. DOMITIVS. IMP. Ptora navu^ ju- 
pra quam tropaeumm AR. XU 

Eadem adverja^ 
€N. BOMITIY8. li. E. IMP. Templum 
4. col.^ juxta quod: NEPT. AV. IVRR. 
(Pembrock, Catal. d^Ennerj, Comit. de 
Vitzai. £st etiam in museo Theapoli, 
sed male descriptas, et Romae in museo 
bibliothecae Casanatensis.) 

ANT. IMP. UlVJia. R. P. C. Ca- 

put Antonii nudum^ pone lituus. 
CN. DOMIT. AHENOBARBVS. IMP. 
Prora navij^ supra quam astrum. AV. 
AR. (Mus. Caes.) Vtriqae RRR. 

Hi denarii pertinent ad Cn. Domi- 
tium ejus L. Domiiii filium , qoi V. G. 
705 I. Caesari Rubiconem transgresso 
resistere aasus , mox Corfinii se dedere 
eoactus, cumqae Tictoris clementisi li« 
bertati restitoeretur, Pompejnm iteram 
sectatos ad Pharsalom succobait ^). Ipse 
Inter conscios Caesarianae necis qoan- 
quam insons damnatas lege Pedia ad 



Brotum se contnlit, post cajns InteriKim 
commissam sibi classem retinuit tamen, 
et Octaviani rem marilimam per looinm 
Tag«ndo, et Italiae iitus infestando gra- 
Titer adilixit. Partibus ubique profli- 
gatis y. 9. 714 Ad M. Antonium sponte 
transivitf solusque omniom, ^i pari 
lege damnati fuere, restitotus ia pa* 
triam amplissimos honores est adeptoe. 
Redjntegrata dissensione ,a?ili sub ipsum 
beUi Actiaci discrimen ab Antonio ad 
Caesanem transmisit, sive quod sinistrom 
ezitum praevideret^ sive^ quod Anto- 
nius jactabat^ desiderio amicae Serri- 
liae Naidis, non tamen diu. saperfoit, 
paucvi ppst diebos exstinetus «)• Foit 
bic Neronis abavus ^). 

Ad denarium priorem qood «ttiaet 
censebat primnm Havercampus, Domi<*> 
tium suam ipsius.efligiem.ezemploBraii 
in eo proposuisse. Serius ' rectioaqoe se 
idem retractavit adserendo «)., copat il- 
lud pertinere ad primom Ahenobarbom 
anctorem -stiopis, qoia barbam habet^ 
quae hujus aetati non convenit. Navis, 
templumqoe Neptoni potentiam mariti- 
mam , tropaeum exustas OctaTiaai trira- 
mes indicant. Qnare nomeram MtaaCa- 
cile ex sopra 4>^tis oolligitar, oti et 
numi III. I qui praeclare confirmat ea» 
quae Appianns de ejus ad Antooiom 
tranaitione memoriae prodidit ^. Astrt, 
quod 10 altero hoc denario naTi immi- 
net, incerta significatio. 

CN. DOM. PROCOS. in nomia colo- 
niae Panormi. 



a) Apol. c. n. b) Suct. in Ner. c. 2. 
yxvn, Bcll. civ. L. V. d) Suet. ibid. •) p. 



c) Suet in Ner. c. 3. Vellcius L. IL c. 84. Ip* 
455. Sell. civ. L. V. c. 50. seq. 



DVILrA. DVRMIA. 



203 



CaMnus. 

OSCA. Capui nudum barbatum.^ 
DOM. C08« ITER. IMP. Instrumenta 
poniifiealia» AR« RR« 

Pertinel denarias ad. Cn. Donitinm 
Calfinnnif qni consul primnm procestil 
Y» C. 701, deinde Caesarem dictat<^ 
rem secotuti. enm in Graecia adversna 
Pompejanos, snbinde in Ponto adver» 
sns Phamacem Taria fortnna joTit* Con- 
sol itemm Y. C« 714 €S consnlatn fii« 
spaniam sortitos Ceretanos rebelles sa« 
begit, et de iis trinmphafit ■)• Eadem 
adTOrsa tam epigrapbe, qnam tjpo ex* 
atat eliam in denariis Cora. Lentuli 
Spinlheru, qoorsnm leetorem roTOCO. 
Perinde evgo hi nnmi signati snnt apud 
Oscam Hispaniae citerioris a Ceretanis 
Pjrenaei adcolis non mnllnm dittantem. 
ATersa Domilinm fnisse ponlificatn in* 
signem argnit. 



Corbulo* 

Inaignis snh Nerone dnx; 
minit numna Dioshierilarni 
qnem Tide YoK 111« p». loo». 



Ejos 
lijdiaet 



DortUUi incertL 

Caput Palladis alatum addiiis 

variis nominibusm 
L« LIC. CN. DOH. Mars nudus in ciiis 
bigis d^hastam intorquet^ s-clypeum ei 
iituum militarem. Snnt serrali omno»|. 
elC. 

De obfiis his denariis egi snpra in 
Cosconiai quo loco ajebam', posse eoa 
referri ad Cn. Domiiiom Ahenobarbnm , 
qui y. C« 66s censor fuit collega L. Li- 
cinio Crasso, elsi islnd qaoqne dnbinm 
aitt nt ibi innni, 

Capui Palladis alatum , jus^a X« 
GHk DOk Dioseuri equiies. — CN. DOH« 
f^icioria in citis bigis; infra miles leo^ 
nem advcrsum hasta peiens^ -— CN. 
DOMI* luppiten in leniis quadrigis d*. 
rtimum^ s. fuimen.- 

CN. DOMI. M. SILA. Q. CYRTL 
Nomos sic inscriptos Tide snpra in Cur- 

tia* 

^ CN. DOML — CN. DOME. in semis* 
sibna et qnadranlibns. 
jta» et AE. C 



Nnmi GolbiianH 



D F I LI A^ 



D F RMl A. 

Gens ignota nsqne ad Angnsti ne omnes Dnrmii denarii insignes 
aetatem, cnjos capiie tcI inscriplib« sunt 



m) Dio L.XLm YeUeius L.U. c.78. 



C c 2 



204 



EGNATIA. 



CAESAH. AVGVSTV8. Caput 
nudum , vel corona guerna redi" 
mitum. 
M. DVRMIVS. fflVIB. ^per venabulo 
transjixus. — Leo cervum depascens» — 
Pagurus pdpilionem forjicihus retinens. 
Hic postremuft est AV« IVRB« plerique 

C. 

HONORI. M. DVRMIV8. ffl. 
VIR. Caput juvenile. 
AVGVSTO. OB. C. 8. intra quernam. 
AV. — CAESAR. AVGVSTVS. S. C. 
Quadrigae lentae^ ex quibus superne flos 
prominct. — CAESAR. AVGVSTVS. 
SIGN. RECE* Parthus genuflexus si- 
gnum militare offert. — AVGVSTVS. 
CAESAR. yir in bigis elephantorum d* 
ramum praetendit. AV. RR. AR. C. 

Aper et leo facilem habent explica- 
tum, nam indicant venationes sumptuo- 
tas, quibas Augufttnm magnopere de* 
lectatum pluribus locis testantur Dio et 
Suetonius. At yerum aenigma offert pa- 
gurus papilionem stringent* Antiqua- 
rii, quibus auum Apollo tripodem be- 
nigne indulsit, facile reperere, hoc 
'ajmbolo ezprimi adagium tetle Sueto- 



nio ab Angusto iterari solitum: <rirfv^r 

iTvg r^uTviKcnrtf^^ festina iente^ dux enim 
providus praestat temerario ■), nimimm 
papilione celeritatero, paguro tardita- 
tem raii indicari. Sed eidem significa* 
tione subjecere etiam numum OctaTianj, 
quem in ejus moneta ad annum V. C. 
719 recitabo, qui Hermen fulmini im- 
positum sistit. Quorum sententiaei qui 
Toleti subscribat* 

In denariia alteris anticam semper 
occupat caput HONORIS, perinde ac 
in numis similibus et eodem tempore 
signatis Aqnillii Flori IIlTiri sistitnr ca- 
put Virtotis. Refert Dio ^), Augustum 
V. C* 737 aliqua in Indis Virioti et Ho- 
hori sacris immutasse, cnjus caosa ab 
Aquillio et Dormio , qui annis . annum 
734 proxime consequentibus una com 
Caninio et Fetronio fuere inyiri mo- 
netalesi utriusque caput denariis inser- 
tum Tidetur. De Honore et Virtute la- 
zius agetur in numis gentis Mociac. 
AversaSi quae ad onnm Angustum per- 
tinent, ezplicatas ^ide in ejos nomia ad 
annum V. C. 734. 



EG N AT I A. 



Gens p1d>eia. Cognomen in nnmis 
Maximus. 

MAXSVMVS. Caput Ven&ris^ 
ex cujus collo pendet Cupido. 
C. EGNATIVS. CN. F. CN. N. Mulier 
in lentis bigis capite iaureato et velato^ 
quam advolaru Kictoria coronat^ retro 
pileus. Sont serratii et C. 



Quae caosa fbeciti cur liio Egoatioa 
Venerem, aut saltem ejos comitem Co* 
pidinem in omnibos aoia denariis si^a- 
veriti incompertom. Figoram bigis ii»- 
sistentem HaTorcampos marem dicit, tt 
intrepide L. Sollam adseril. Perperaai» 
nam aversa talia est, qoalem recitavi, 
et molier bigis recta Terios eat Jaiber- 



a) In Aug. c. 25. b) L. LIV. (. 18. 



EGNATVLEIA. 



205 



us, qaam cihibet etiam denarias te- 
qoena** 

HAXyMYS. Caput muUebre^ 

pone pileus. 
C. EGNAT1V8. CN. F. CN. N. Duae 
mulicres gaUatae et hajtatae stantes^ 
guarum defterior s. parazonium tenet, 
et S4 pede capiti animalis insistit, ad 
alteram advolat Cupido^ hinc et illinc 
remus prorae navis infixus^ in area va^ 
riantc^ alpkabeti litcrae. AR. C. 

Ad hoa denarioa , qaontam argumen- 
tnm admodam iraplexum offerunt, ani- 
madvertere nihil lubet, conjecturis qni 
inhiantf ex Hayercampo eas petant. 
Satia piilabam, eos adcurate ex arche- 
tjpia integerrimis musei Caesarei de- 
acripsisae, nam et in hoc Tideo aber- 
rare anotores noatroa. Ita, qnod mnlier 
pede ealcat, Vaillantio est capnt bo- 
via, Horellioa caput apn pinxit^ at 



recte observat Harercampns, esse simi« 
le capiii , in qood litui militarea exeunt. 
Idem perperam Victoriam adrolantem 
facit id, quod lucnlentus est Copido, qni 
alioqui in omnibus Egnatii nnmis suas 
habet partes. 



MAXVMVS. Protome Cupidinis. 
C. EGNATIVS. CN. F. CN. N. Tem- 
plum distyium^intra quod stat vir to^ 
gatus d. hastam^ supra quem in episty* 
lio fulmen^ adstat mulier manibus ex^ 
pansis^ supra quam eodem loco pilcus^ 
in area notae arithmeticae» AR. C. 

Obscurum iterura argumentum. Ne 
tamen dissimulem Tirorum praestan^ 
tiom oracula, exislimant Vaiilantins et 
Havercarapus , proponi in aTersa • lo- 
Tom Garaelium, et .lunonem Zygiam^ 
et denarios hos in urbe quapiam Graeca 
aignatos« 



EGNATFLEIA. 



Gena panim cognita. 

C. EGNATYIiEI. C. F. Caput 

Apollinis infra Q. 
Victoria irucribens clypeo ex tropaeo 
suspenso^ in area 4^, infra ROMA. Qni- 
narii C. 

Numi httjos sensua planua ae obTiua» 
Victoria qntnariorum typna conatans, 
litera Q utrinque scripta Quinarium no- 
tat. Non aic HaTcrcampus, cni omne 
illnd Tiaom ignaTom, quod aimplex, in- 
dignom adeo, qne sunm seae ingenium 
exercerel« £rgo Q partis anticae ex- 
plicat (^uaestor^ at alterius Q sensus 
«econditoa , et aibi demum uni- reper- 



tus. IIIo enim in numis multis« qoe- 
rum catalogum in operis sui indice sub 
Q adfert, nequaquam Q Latinam, scd 
TCtus Koph Phoenicium cxprimi adiir- 
inat obvium in nurois Sjracusarum, 
quo tractam Corintho originem indicari 
constat* Ad eandem ergo legem hos 
quoque qninarios adigit, adseritque, 
percussos in Sicilia a C. Egnatnleio 
OctaTiani quaestorje, et quidem* post- 
quam ex inaula pulsos est Sex. Pora- 
peiu8,.cujos causa inserta numo Victo- 
ria. Non alia magis res sic me delectat, 
atque cum intempesttTOS hos conjecto- 
res snis ipsorom possum Terbis refutare. 



206 



EPPIA. 



Nop uno loco Mnxit Hayercampas: cmn 
vocabulum ROMA in uumo legituri eum 
Bomae percossum pnta, Qua 'ergo ra* 
rione eruditus hic desulior numos hoa 
potest in Sicilia. cusos adserere, qup- 
rum. frons inscriptum luculentum ROMA. 
praefert? Sed de similibus ejus dictatis 
parnm solidi» habes plura in Prolego* 
menis. « 

Denarium edidit Liebeus *), qui ba« 
j|is. Egnaluleii anticam. conjungit cum. 



aversa llSan. Acilii-.inscripta: MAN. ACI- 
Liy& lilVm. YALETy., in quo cec^ 
tus est monetarii lapsus, auC certa im* 
postoris reterls. fraus. Singulare tamen, 
quod pars una ex quinario , altera ex 
denario deprempta est. .Aiius est ioi m- 
seo CaesareOf qui cum adversa Egoatii- 
leii sociat aversaai obvii quinarii T« 
Cloulii, et subaeratua est. Sed hia qoia- 
quiliia. immorari piget. 



E P FI yf^ 



Gens Don magnopere eognita. £p- 
pium Cicero hominem sui ordinis ap* 
pellat ^). 

EPPIVS^ LEG* F. C. HercuU^ 
Farnesiui. 
Q. METEL. SCIPIO. IMP. Caput mu^ 
liebre elephanti exuviis tectum^ in area 
jpica et aratmmm AR. R. 

Docet numuS) Eppium Scipionis le- 
gatum in bello Africano^ contra I. Cae- 
sarem stetisse, et in belli usus hos de- 
narioa feriundos curesse , quod t<^. Fd« 
ciundum^. vel Yeriundum Curavit con- 
lirmatum,. ntsi Terius Ylandum Curavit^ 
ttt in nuroia Lentuli': CVR. X. FL. Har- 
dttiuus iiteras F. C. legit: Frumento 
Conve/wndo <^), quod sane- minus veri- 
simile, ut et eorum seatentia,. qui eas 
ad signum Herculis Eppii sumptibus 
erectam refernnt. Eaedem literae sunt 
etianw in numis Oppii Capitoois aeneis 
cum capite M» Antoniiy et in nuniis 
Tticaei 



• a 

Capttt geminum lani media ona, 

super qua ovum dimidium^ eui 

serpens circumvoivitur* 
EPPIYS. Fror^i navis^ infra ROMA. 
ArE. L RRR^ '- 

M AGNV. PIV8. IMP. Tfj^s , 

qui in praecedentCm 
EPPIVS. LEG* Prora navU. AE. I. 
(Mus. Caes.) RRR. 

Non pauoa docent Eppii nami Hb 
historicis praeterita. Priorem aeneam 
v4demus signatnm Romae, haod duUe 
antequam bellum. civile com Pompejo 
eramperet. Secutum partes Pompeji, 
satis- colligitur er. eitata Ciceronia epi- 
atola, qua is M. Eppium vigilantem ho^ 
minemet industrium appellat, et in ejiia 
belli apparatu stetisse Mintnrnia refert. 
Elapsum deinde in Africam, et fuisae 
legatnm Scipionis-, docoit denarioa, at 
nomos postremos argoit, poat cladem 
ad Thapsom evasiaae in Hispaeiam ad 



a) Goth. nuro. p. 229. b) ad Atti^. L. VUL c 11. c) Hist. Aug. c 688. 



EPRIA. FAfilA. 



207 



rcdintegrafidoin PompejorDm antpiciit 
belliim, atque hit ▼iciis adhaeiitte de- 
mum., Sex. Pon\peio, cujoa aese LEGa- 
ium io oomo proliiehir. 

Para adversa ob insertam lani capiti 
acam cum terpente digna, cui nonnihil 
immoremor* Idem omnino typot ett in 
oeneia aimilibnt Rnbrii Dotteni| «t 
band dobie ntrinaqne nnmi eodem tem- 
pore tnnt tignatL Serpente indicari Ae* 
tcnlapinm, coUignnt emditi ex nomo 
alio Rubrii aeneo qnoqne, in cujnt 
aTeraa timilit ara, ornm, terpent, ad- 
ttituta prora Da?ia^ quo tjrpo ajunt in- 
dicari Aesculapium terpentit tpecie ab 
Epidanro navi in' nrbem adTOCtum-, «t 
fuitte forte Rubriae gentit aliqnem in- 
ter legatotf qni ad deportaudum nu- 
men mitti Inero. Ittnd si Temm, lice- 
bit idem de Eppio qnoque conjicere^ 
quoniam ntriutque oumi ejntdem fero 
snnt rationit. Praottat interea nihil ad- 
lirmare. Inqutrendnm etiamt cur Ae- 
ecttlapii terpena OTO implexna tit. Va- 



riat conj^clnrat IlaTerca^pnt -ad bunc 
immum commemorat, qnibnt recitan- 
dia abttineo, quoniam longiut arcetsi* 
tae Tidentur^ Occurrit hoo loco, qood 
refert Locianut •) , .praettigiatorem Ale> 
sandmm cum portuadere Abonotichitit 
Tcllety natum iterum apud eot Aetcu- 
lapinm , recent edimm terpentem eaca- 
?ato mnlta orte 0¥0 anterino inclutitte, 
enmqiie inde protradnm adttanti con- 
fertae mollitudlni ottentatte, qno Tito 
adclamatunu onimTOro bit natnm Ae- 
tcuUpinm, idque noo ex Coronide, ne- 
qne ex coraicci ted ex antere. Yide- 
tur Telot oliqua nobitqoe incomperta 
ftttsse fabnla, qnae Aescnlapii serpen- 
tem f ant Xorte ipsnm Aescnlapium cor- 
nicis OTO inclnsnm docnerit| nam se- 
Ctts attt Lnciani Torba, ant Alexandri 
fraut minnt apte cohaerebnnt. Yide, 
qnae de terpente, ejntqtto Cttm oto nexn 
plnra ex Aegjptioram mjrthoiogia oon- 
gestit cL Schaw >>)• 



E PRIyf. 



8nb Tetpatiano primnm Epriot Mar- 
cellot memorator, ejotque mentio tan- 
qnam procontulit iit etiam in antonomo 
aeneo, ntroqne antehac Cjpro intolao 



tribnto, aed qnem potiua Tindicandum 
C/me Aeolidia, in hojnt numit dispw^ 
taTif qnos 



FABIA. 



Gou patriciay qnm et dirino» docta Cognomina in nnmis^ HL 
ab Horenle, si fidet Silio Italico ^y beo^ Maxinuu^ Pietor. 



• • 



i/ , Ltt' 



«) Iq PscttdomanU b) ▼oyage T. II. p. 116» c) Punic. L.yi. 627. 



208 



FABIA. 



Hispaniertsis. 

C. ANNI. T. F. T. N. PRO. COS. 
EX, S. C. Caput muliebre^ prae* 
guo bilanx^ pone caduceus» 

L. FABI. L. F. HISP. Q. rictoria in ci- 

tis^guadrigis, AR. R. 

Denarius hic propositas jam est in 

numis geniis Anniae, quo loco Tide, 

quae de hoc Fabio Hispaniensi Annii 

quaestore obserrata sont. Hujus familiae 

modica apud yeteres mentio. 

Labeo. 

LABEO; Caput Palladis ala-^ 

tum^ in area X et ROMA. In 

alio : Caput lovis iaureatum i 

pone S. C. "^ 

Q. FABI. luppiter in citis guadrigis d. 

fUlmen vibrat^ s. sceptrum^ infra prora 

navis. AR. R. 

Denarios hos i^eferunt eruditi ad Q. 
Fabiuni Labeonem, qui Y. C. 565 tem- 
pore belli cum Antiocho M. praetor 
classem sortitus est, Terum facta inte- 
rim cum Syro pace, ut aliquid tamen 
egisse Tideretur, in Cretam appulit, 
sparsosque per insulam captiTOS Roma- 
nos magnam partem redemit, ac pro- 
pterea naTalera triumphum mcruit, de 
quo Livius L. XXXYII. • Eam ob cau- 
saro prora nayis his denariis insculpta 
creditur. 

Maximus. FerTetustum gentis Fabiae 
cognomen , sed non primum a Fabio 
Cunctatore.inTectum, ut dictaTit Poly- 
bius homo Graecus ") , nam fuere Fabii 
jUaximi hoc antiqniores. 



Q. MAX. Caput Palladis ala- 

tum prae guo X, pone ROMA. 

In atiis: Q. MAX. Caput ^poUi- 

nis iaureatum, prae guo lyra^ el 

X , porie ROMA. 

Cornucopiae cum transverso fulmine^ 

omnia intra coronam ex papavere^ et 

spicis. AR. yix R. 

MAX. Tcl : Q. MAX. in assibasi qjnBr 
drantibus, sextantibus..R. 

Cognomen Maximi cam plaribas 
gentibus commane, sed Fabii Maximf 
saepe Quinti praenomine gaTiai sont. 
Quare hi numi satis tuto hojas gentis 
monetae inseruntnr. Sed ad qaem Ma- 
ximum referendi sint, omnino incertoiiu 

(^ABIOS. O. MAHIMOZ m nnmo 
Hierapolis Phrygiae, editus a Segaino ^), 
et restitutus a Morellio. 

FA. MAX. COS. PROCOS. VH. 
YIR. EPYLO in nomo Hadrameti , 
quam yide. 

Pictor. 

Caput Palladis alatum , prae gue 
variae alphabeti literae ^ pone X. 
N. FARI. N. PICTOR. Roma gateata 
sedens d. apicem pontificaiem^ /. hastam 
et clypeum , cui inscriptum : QYIRIN. , 
in imo ROMA. AR. C. 

Inscriptum clfpeo QVIRIN. Yrtinos, 
YaiUantius, et Spanhemius expleTere 
legendo Q YIRINi// , et credidere , figu- 
rae sedentis typo exhiberi ipsam Qai» 
rinam. At Tcro numi adcurate inapecii 
non modo mulierem lucnlentani piXK 
dunt, sed etiam constat, Quirinom pro- 
misso barba proponi solitum, at Tidere 



a) liisl. L. III. 88. b) Scl. num. p. 99. 



FABIA. 



209 



est la gente Memmia. Qaarei nt recte 
obseryat Havereampiis, Romae polius 
simalacram est, et legefldam : QVIRINa» 
lis^ nempe Flamcn^ at in numis gen* 
tia Corneliae plenius scribitur: L. LEN- 
TVLVS. FLAMEN. MARTIALIS. F»- 
biaram, qoi llamines Quirtnales fnere, 
frequens mentio apud LiVium, et Val« 
Maximum. Tamen ad qaem Fabium Pi* 
ctorem denarii bi pertineant, ratio non 
satis ezpedita. 

Nonnalla etiam ad hujus Fabii nomi- 

na animadyertenda* Praefixum N prae- 

nomen notat, nempe 'Sumeriusj de qna 

•ic anctor incertus de Nominibus: iVe/- 

mcrii (praenomiae) sola patricla fami^ 

lia usa -est Fabia^ cnjas inditi causam 

mox snbjicit. At qua ratione explican- 

dum ait alteram N, quod nomen FABL 

consequitur, non satis adsequor. Ele- 

mentum illud fogit Vrsinum, et quod 

magis mirnm, adcuratissimum Morel- 

lium. Comparet tamen in binis musei 

Caesarei, et in iconismo Vaillantii, sed 

qui tllius significationem in animadver- 

sionibus suis praeteri?it. An forte sub- 

audiendnm F., sic at sit: J^umerii filius? 

Cognomen Fictor tractum a C. Fabio, 

qai aedem Salutis pinxit V* C. 450, 

quae pictora daravit in ipsa Claadii 

tempora, quo imperante fanam arsit, 

at testatur Pliniaa •), qui istud artis 

experimentam Fabiae genti bonoriii- 

cam censet, longe dissidente Val. Ma- 

ximo, qai idem factum narrans sordi- 

dam istud studiam in cire nobilissimo 

fastidit !>)* 



Fabii incerti. 

Caput mulicbre velatum turri^^ 
tum , pone EX» A. PV« 
C. FABI. C. F. rictoria in citis bigis^ 
infra aviSf et varians litera alphabeti 
Latini. AR« C» 

Caput muliebre velatum^ ponc 
varians titera alphabeti jam La-* 
tiniy jam Graeci^ 
C. FABI. C. F. Fictoria in citis ligisy 
infra aics simiiis. AR» C. 

Denarii bi antiqoarioram misere tor- 
serunt ingenia. Vrsinas eos C. Fabio 
Pictori consali V. C, 484 dedicayit, quo 
anao primum signata^ moneta argentea 
teste Plinio, quae sententia Tix jam 
cordato alicni adrideat* Vaillantius cum 
legeret in Val. Maximo, C. Pictorem 
legatnm missum ad Ptolemaeum Pbila» 
delphum, buic denarios bos largitur, 
et hoc percitus opinionis suae oestro 
)am omnia in illis Aegyptiaca videt, et 
quidem in tjpo anticae caput Alexan- 
dreae , in ayersa notam ayim ibin. Prae- 
terquam quod parum probabilia sunt 
haec, nitnntnr etiam in luxata Val. Ma- 
ximi lectione; nam sana leclio nequa- 
qnam Caium, sed N. Fabium Picto- 
rem in legatis nnmerat, nt docent Cri- 
ticornm judicia ad hunc Valerii lo- 
com c), quod jam yidit ^Hayercampos. 
Sed et hic suas expedit conjectaras. 
lam primnm alitem partis aversae stra- 
thiocamelura confidenter statnit, Ha- 
jus ergo obseryato yoratu augar ipse, 
at sperat, minime yanus Africam ejus 



1) L. XXXV. $. 7. b) L. VIIL c. 1 4. 6. c) L. IV. c. 3. n. 9. 
(ro/. F.) D d 



210 



FABRICIA. 



alitis patriam respicit, et reperit deni« 
qae C. Fabiain Gognomentp Hadrianam, 
qui Y. C. 670 a Cinna et Carbone 
C08. propraetore in Africam missns est» 
vt Metellum Pium, qui eam tum pro- 
vinciam oblinebat, ejiceret» quod et 
praestitit. At eum oppidani Ylioenses, 
quod aordido ab eo imperio et incredi- 
bili saevitia yexarentur, congestis sar* 
mentis incensisqne cnm omni familia 
Tiyum exus^ere aulia secuta seoatus 
animadyersione* Ad hnnc cum prae- 
aentes denarios refert, literas £X« A. 
Py* non interpretaturi ut.alii, £X. Ar- 
gcnto Vyblico^ sed EX. kuctoritatc 
V^blicay nempe delata a consulibus, et 
ne quid discordet, caput turritum illi 
est dea Coeiestis, magna religione per 
eam Africae partem obserT,ata. £n 
quanti nisus ad nihil denique solide pro- 
bandum! Si ayis buteo esset| numi hi 
referri possent ad Fabium quendam, 
Buteonem cognomine* PliniuSi ubi ac- 
.cipitrum geoera refert *), haec de hu- 



teone: buteonem hunc appeUant Romo^ 
ni^ familia etivm ex eo eognoininata^ 
cum prospero auspicio in ducLs navi 
sedisset. Sane bnteonem.in his deoariis 
agttoyit Yrsinusy jurene, an injuria, aa- 
cupum esio judicium, neqne lubet in re 
ambigua et exilis momenti noras :?ete- 
ribtts.con}ectiftas addere* Ceternm lite* 
ras £X* A« PY, idem significare, qaod 
in Sentia ARG. PYB,, dubiam non yv- 
detur. 



Caput Palladis alatum^ pone X. 
C, F.-L. R. Q. M. Kictoria in citis qua^ 
drigis, injra ROMA. AR. RR, 

Hunc denarium hoc loco commeme- 
ra, ut sit aliquo loco , nam literae C F^ 
non ^olum Caius Fabius^ sed et aliter 
legi possunt, ut et literae scquentes ya- 
ric possunt expleri» Sed quaecunqoe hia 
gentes indicantur, videntur esse nomina 
Illrirorum monetalium. Yide similem ia 
IVIarcio Xiiboue. 



F ^ B R 1 C I yJ. 



'Gens plebeia. Cognomen in nnmo 
Paternt^s^ si iides YaiUantio, ut dicetur. 
L. FABRICI. inscriptum taiel' 
lae^ supra PR. 
PATE-- Serpens. AE. 11. 

Ita numum proponit Morellius, ct ilk 
simili altero Yaillantius legit plene PA- 
TERNYS, atqne istud fuisse cognomen 
Fabricio adserit.. Similis alius exstat in 
mnseo Pembrock ^), sed in antica de- 
sunt literae PR, in arersa legitur: P. 



ATE • - ut adeo, nisi de nami Yailla»- 
tiani inlegritate certi sumus, neque co- 
gnomen istud certum praestare liceat. 

Quod ad tjpoFum explicationem at- 
•ttnet, refert Dio <:), anno Y. C. 6qs 
•pontem lapideum, ^qui in inaulam Ti» 
•berinam duoeret, exstroctum, Fabrt- 
<numqne dictnm esse. Idem testatnr in* 
scriptio in utroque pontis latere hodie- 
que exstans , quam correctiorem sie 
proponit Fabrettus <<) : L. FABBICIY6. 



•) L. X. §. 9. b) Ptrt. III. Ub. 19. c) L. XXXVil. c. 45. d) Inscript p. 240- 



I 



FABRlNlA- FAmA. 



211 



C. F. CTB. TIAR. FACIENDVM. COE- 
RAVIT. EIDEMQVE. PROBAVIT. 
Qaod etdem epigraminaii ex Smetio aJU 
dit Grutenis •): Q. LEPIDVS. M*. F. 
M. LOLLIVS. M. F. C06. EX. S. C. 
PROBAVERVNT , noii reperit Fabret- 
tos antopta narns. Et mimm sane yi- 
deatnri opns V. C. 6i)S conititntnm tan- 
dem V. C. 784 1 ^vo Lepidns et Lollioa 
processemnty probatnm fnisse. Adhnnc 
pontem in Tiberi faotnm- adlndere nnmi 
epigraphen eo rerisimile , qnod L. FA- 
* BRICI. inscriptnm legitJr tabellae , qna- 
les esse solent, quae epigrammata ia 
posteritatis merooriam continent. Am- 
plitts istttd confirmatnr typo serpentis, 
nempe Aescnlapitts specie serpentis Epi- 
danro Romam deportatna in ea insnla 



Tiberina, qnte Pabricio hoo ponto com 
nrbe conjnngitttr, templam habttit, de 
qtto aactoret passim. Literamm PB, 
tabolae immineotinm incerta signilicatio» 
Ceteram riz credam , mimQm hnnc re* 
ram habniase monetae ratiooem , eiqno 
potios in psettdomoneta^dsignandttm lo* 
com eenseo. 



CAIVS. FABRICIVS. Capui mu^ 
licbre diadematum^ 
C. CONSIDI. ricioria in quadrigis. A V. 
Nnmttm^hunc promulgayit anctor ca- 
talogi musei d^Ennerj ^). Vtinam addi* 
disset etiam, ejns antiqnitatem esse in- 
dttbitatam, quae sane muUit suspecta 
Tideri possit. 



E A B Rl m A:- 

Gens omnibns.Teterum monumentisi M. FABRINL in trientibns et« qnar 

sinomos demas, ignorata. drantibus. 



Fyi D 1 yi: 



Exstant nnmuli aenei inscripti: L. 
FADitf/ addito alterp magistratns no« 
mine. Ait ad'hanc Hayercaropns, de* 
moiutrari non posse, in mnnicipib Ita- 
licis minntam monetam signatam foisse. 
Qoare siroiies nnmos ad I. Caesaris 
tempora referf, qnibos Fadiiu Iin?ir 
monetatts horam nomoram anctor ▼!<» 



deretnrv At vero in aliqnibtts Itallae 
coloniis signatam fnisse monetam , cer- 
tom est ez nomis Copiaei Valenciae, 
Brnndnsii, et Paesti, ad qnam postre« 
mam certe hi Fadii nnmi, qui in hac 
Ilrir fttit, sont roferendi. Vide nomos 
Paestt: 



»; Psj. 163. 3. b^ pag.l>«. 



I> d s 



212 



FANNIA. FARSVLEIA. FLAMINIA. 



F ANN I A. 



Gens plebeia« 

.Caput Palladis alatum^ prae 

quo X| pone Il01iA« 
M. FAN. C. F. Victoria in citis quadri» 
gis* AR. C* 

AED. PL« Caput Cereris spicis 

redimitum^ 



M. FAN. L. CRIT. Duo viri togatistdenr 
tes^ in area spica^ et P. A« Sant AR. fere C 
Denarium alteram yide snpra expU- 
catum in gente Critonia« 

C. FAN. PONT. PH. in CUtophoris 
Tralliumi quos vide. 



FARSVLEIA. 



Gentis hujus non exstat memoria, 
nisi in aliquot marmoribus, quae recitat 
Yrsinus. Cogpomen Mensor. 

MENSOR. S. C. Caput muliebre 
pone piieus iibertatis* In aiiis 
praeterea notae arithmeticae. 
L. FARSYLEI. Fir galeatus paludatus 
s. hastam in citatis bigis vectus porrc' 
cta dextera virum togatum in currum 
recipit^ infra equos scorpius^ autinhu" 
jus iocam notae arithmeticae^ quando 
his antica caret^ AR..C. 



Yt gens obscura, sic et tjpl ratio. 
Hunc esse sjmbolicum conjiciunt eru* 
diti, et indiciari legemluliam latam Y* C. 
664 f qua rtalis civitas data, qnod bene- 
ficium recepto in currum socio P. R« 
adumbrari autumant, favente hnic con- 
jecturae etiam dea Libertate, quam an- 
tica exhibet. Haec illi. Yt id genus 
numi sunt obvii, ac viles, ita nonniilH 
fabricae barbarae non modo per pictn- 
rae modum, sed etiam per literas distor- 
tas «t luxatas. 



FL A M I N I A. 



Gens plebeia. Cognomen Ciioj vel 
Chiio. 

Caput Palladis alatum^ prae quo 

X , pone ROMA» 
L. FLAMINI. CILO. Vidtoria in citis 
bigis d* iauream» AR. R. 

IIIIYIR. PRI. FLA. Caputrene- 

ris. 
L. PLAMIN. CHILO. Victoria in citis 
bigis d. lauream^ AR. R. 



L. CONSIDI. NONIAM. S. C. 

Caput Feneris laureatum. 
Eadem ayersa. AR« 

Caput L Caesaris. 
L.FLAMINIYS. IIIIYIR. MuUerstans 
d* caduceum , j*. hastam. AR. R« 

Numus ex his prior ut per fabricam 
et tjrpum capitis galeati alati, ita et 
per scriptum CILO pro CHILO reli* 
quos aetate praecedit. Yeterea prae 



FLAVIA. 



2:3 



aspiralis malebant tenues. Satis nota 
cx ipsis nnmis PILIPVS, TRIVMPVS, 
GRACCVS, qaorsafti et facit testiroo- 
niam Ciceronis, qood snpra in namis 
Clodii Pttlchri recitari. Ceterum non 
solus orthographiae modus, sed hic 
conjanctus cam yeteris rationis typo re- 
motiorem huic denario antiquitatem 
praestat; nam suh Caesare adhuc dicta- 
tore, quin et Augusto Tiguisse archais- 
mos, legc no?a nondum ab omnibus re- 
cepta, probant numi imperante Augusto 
signati, et inscripti GRACCVS. Dixe* 
ritne Tullius Cilo , an Chilo , quo loco 
ejus meminit >), incertum, nam in codi- 
cibtts legitur utrumque. Appianus scri- 
ptor longe inferior habet KiXXcoy gemi- 
nata etiam liiera ^). 

Denarius alter inscripto CHILO re- 
centiorem legem sequitun Fuisse hunc 
Chilonem sub 1. Caesare Ililvirnm mo- 
netalemf nnmos postremus eloquitur« 



At nondum satis compertus sensus epi- 
graphes lIliVIR. PRI. FL., qua viri 
praestantcs cxistimant indicari , post 
constitutos a I. Caesare IIII?iros mone- 
tales Flaminium hunc Vhlmum fuisse 
TljQndae monetae praefectnm. Fueritne 
hic Cilo idem illc, quem refert Ap- 
pianus c) , cum egressus e curia intelle- 
xisset, se a IllTiris proscriptum, una 
cum Decio trepide fugisse per portam, 
et ab hac ipsa fuga facile proditum cen- 
turionibus, an forte ejus pater, non sa- 
tis conslat. 

Ad nuronm III.. advertit Havercam- 
pus, Tideri Considium et Flamininm 
eodem tempore fuisse Siciliae quaesto- 
res , et Veneris Erjcinae tcmplum , de 
quo egimus in Considia, ex S. C. re- 
fecisse. Sed mihi potius videlur fac*a 
matricis pcrmutatio, aut numus ipse sub- 
aerattts. 



FL AV l A. 



Gens plebeia. Cegnomen Hemic - - 
de quo mox. 

Caput Palladis alatum^ pone X« 
FLAVS, Diana in citis bigii^ infra 
ROMA. AR« C. 

Vtrum hicantiquae formae denarios 
«d gentem Flaviam pertineat, dubitari 
potest. Verisimilius sane, ro FLAVS. 
esse cognomen, scriptumque pro FLA- 
VVS, quomodo et in Grntero legitor P. 
RVFFIVS. FLAV8. pro FLAVVS ^). 
Sic et in aureis et argenieis Vespasiani 



•peria optimi legimns PRIN« IVEN. pro 
IVVEN,, tum in indice Gruteri ^ DAVS, 
INGENVS, IVENTIVS pro DAVVS, 
INGENVVS, IVVENTIVS. 

Hemic - - 

C. FLAV- HEMIC. LEG. PRO. 

PR. Caput j^ppollinij , prae quo 

lyra. 
Q. CAEP. BRVT. IMP. Victoria trc- 
paeum coronaru. AR. R« 

Hagnas hic denarius excitftvit ]iles, 



a) Ad Fanu L. VI. ep. 20. b} BcII. civ. L. IV. c) l. c. d) pag. 755. 8. c) pag.XCV. 
coL 2« 



214 



PONTEIA, 



cumalii TIIEMIS, alii HEMI8 legep- 
dum censerent, sed nurai integerrimi et 
saniores constanter HEMIC* offernnX, 
in quo tamen explendo multa absurda 
prolata sunt. Istud indubitatum, eese 
cognomen Flayii quomodocunque enun- 
eiandum. Fuisse Fiavium Bruti lega- 
tum, yeterea non prodidere* Narrat 



Flutarcliaa '^y Brutom ez iis» qaos 
acies Philippensis abstulit» maxime mi- 
seratum Labeonem et FlaTium , sed is 
iilum neqnaquam cum numo legatum, 
sed praefectum fabrum appellat. 

EIIL *AAOTlOT , in nomis Hie- 
rapytnae Cretaet quam vidfi. 



FO N TEl A^ 



Gens plebeia, nam P. Fonteio ad- 

optandum se dcdit Clodius , ut tribunus 

pK esse posset« Cognomcn Capito^ 

« 

Caput lani more geminum lanu' 

gine vestiiumy in area X et li- 

tera alphabeti. 

C. FONT. Navii cum remigantibus et 

gubernatore , ex puppi defixtun acrostO' 

lium^ etfascias dependentes. AB. C. 

Yaillantius in antica horum denario- 
rom expressum geminum lani caput 
vidit ad indicandam Fonleiorum origi- 
nem genus suum a Fonto lani iilio dedu- 
centium docente Arnobio ^) : larmmfe^ 
runt Coelo atque Hecaie procreatum in 
Italia regnasse prinmm^ laniculi oppidi 
conditorem^ patrem FONTI^ J^ulturni 
genermn^ luturnae maritum. Praeclara 
conjectura, nimirum alibrura exeraplis 
ralide confirmata. Sic Calpurnti in nu- 
mis iinxere caputNumae, quia a Calpo 
Numae filio oriundi, Antonii leonem 
Herculis, quia nomen traxere ab An- 
tone Herculis filio, iterum Numam Pom- 
ponii, quia generis auctorem credidere 
Pomponem Numae filium. Ergo justum 



fuerat, a Fbnteiis monetae inseri la- 
num, quia generis parentem agnoTere 
Fontum lani filium. Quod in his dena- 
riis. lanns proponatnr imberbis, cau- 
sam adfert, quod is Bomanis ez illo 
imberbis pingi coeperit,. ex qoo illi 
barbam posuere. Si yerum est, quod 
refert Plinius ^)^ usum tondendae bar- 
bae jam anno Y. C. 4^4 9 radendae sob 
Scipione Africano- sequente apnd Ro- 
manos in?aluisse, et cum exstent nnmi 
hac aetate haud dubie posteriores , qao^ 
rura unum dedimus in gente Eppia, in 
quibus lanus adhuc barbatna fingi con* 
suevit, causae suae Yaillantins bec fa- 
dicio non magnopere consnlisit. lam 
vero utrura in his Fonteii denariis ce- 
put anticae sit lani putandum, yidetnr 
posse dubitari. Neque enim satis ex- 
istirao Talidum Arnobii testimoninm, 
qui, quod norira, anus nobis Fontom 
lani filium memorat. Ad haec nimis 
factles saepe rideo antiquarios in sta- 
tuendo lano com tamen eapat geini- 
num jnnctis occipitiis moltttm saepe a 
lano dirersa significet. Operae igitnr 
me pretium factornm existimo, atqne 



a) In Bruto p. 1003. b) Adv. gentes L. HI. p. m. 69. c) L. VIL §. 59. 



FONTEIA, 



215 



hoc quidem loco opportone, qoo nobis 
geminatum item capat offertar, inquh» 
rere, quae aint Tere lani capita patan- 
da, et quae jure aliter accipi poasint, 
debeantque. 

lam primam certam lani effigiem ia- 

Teatigemua. £am aine dubio manifestam 

oflerunt asses hujus aoTi domestici, in 

quorum parte antica effictum esse la- 

num, altlus grayissimis Romanorom 

testimoniis stabiliTimus *), qwibus addo 

etiam denarios gentis Furiae. Offerunt 

omnes hi numi capot geminnm , et 

utrumque prolixo barbatum, illudque 

Tariis modis ezomatum. Plerumque 

illud corona laurea ambit. Dicerem^ 

factum istud propterea, quod coronae 

fttisse invontor ferebatur ^) , nisi ob- 

Tium istud osset Tariopom numinum or- 

namentum, Lunulam habet utroque ca« 

ptte interceptam, forte ideo, quia ju- 

dicio Fronteii^ qaem anctorem laudat 

Lanrentius Ljdns c), lanus fuit ipo^ 

T» nawrog X^^^^y praesej univcrji tempo^ 

risj vel quia, ut idem pauUo infra ez 

Praeteitato rofert^ creditum, esse la- 

num SwufjLst rsfot ip* inareQug a^r^ re- 

r(tryfA€¥r,if ^ xat rag Beiors^ag "^vxag stu ro9 

^eK^wiOMO* X^^^ MOTrefmiip^ vim aliquam 

poiitam juxta. utramgue uriam^ a qua 

diviniores mimae ad lunarem coetum 

dcducuntur, In assibus luuii Silani, et 

Titurii utriusque capitis cernci infixi 

pali conspiciuntur , qua imagine sigoiii- 

cari posaunt aut descripti condendae nr- 

bis Cnes, in qnorum locum serius suc- 

ccssit sulcus aratro ductas, ant urbs 

palis adversus Tim externam munita, 

quo modo Tcrtullianus quoque agens de 



Saturno dixit ^)i Mons^ quem incolue* 
ratj Saturnius dictus^ civitasy quam 
depalaverat^ Saturnia usque nunc esU 
Atqai et lanum Amobius loeo supra in- 
dicato laniciili oppidi conditorem di- 
xit. In aliis assibus ejus caput gemi- 
num tegilur piieo, Tolnt in gente Cas- 
sia , Tel protuberat quid flori , forte lo- 
to, simile, ut in •Cornelia Lentulorum^ 
Tel obeii quaedam species utrumque 
caput diTidit, quae quidem singula ex* 
plicare non tento^ cam constet, quam 
Taria, et absurda de lano suo docuerit 
Bomana supcrstitio, tametsi quod obe- 
lus aliis Tidetar, aliud forte non est, 
quam nota assis, qaac saepe in hoc 
numorum genere lani capiti imminet. 
Uanc lani effigiera ez numis, ut res 
paiam docet, captam saepe Teteribus 
Incernis insertam Tidemus, ut dooent 
locernae complures a Passerio rulga- 
tae. 

Eadem lani imago^ quam modo ez 
numis Romanis descripsimus, haud du» 
bie cliam in nonnulios commatis pere- 
grini numos migrayit. In Tolumine 1« 
hujus operis pag. 284 plures produxi 
numos aeneoSi in quorum antica simi« 
le comparet caput dupHcatara, qaalte 
modo in assibus Romanis oonspeximus. 
Illo quoque exhiberi lanum, dubium 
non Tidetur. Nam praeterqaam quod 
barbatum utrumque est, Romanum nn« 
men persuadont etiam inscripta magi« 
stratuum Romanorom nomina, qui adeo 
doroesticum suum numen in nnmos^ 
quos Panormi fuisse signatos dubitari 
Tiz posse diximus, intulerint. Eandem 
geminati capitis formam habemus etiam 



a) Pag. 14. b) 1. c. c)* Ilf^i /At^Moy sub lauuar. c. 2. d} ia Apolog. c. 10« 






216 



FONTEIA. 



in namis Amphipolis, et Thessalonicae 
Macedoniae urbium , neque dubitavi- 
mus, eo loco , quo eos descripsimas, 
signatum in illis lanum adserere. Nimi- 
runi populi Graeciae, ex quo in Roma- 
norum potestatem transiyere, signando 
in moneta sua lano, qui inde ab urbis 
incunabulis inter praecipua ejus namina 
colebatur, tcstati snnt, eundem se Ro- 
manis diis deferre cuttum, quem priva- 
tim suis, quo modo nOn paucae aliae ur- 
bes Graecae lovem Capitolinum in nu- 
mis suis signaVerunt. 

Ab adductis his ezemplis discimus, 

lanum Romanorum, si modo certus 

lanus fiit, constanter fuisse barbatum. 

Neque dissident monnmenta aevi serio- 

ris< Comparet enim idem barbatus in 

numo aeneo Antonini Pii, quem dabi- 

mus ad annum Y. C« 898, tum et in de- 

nario Pertinacis inscripto lANO. CON- 

SERVAT. At fuere, santque etiamnum 

viri praeclari, qai capita imberbia mo- 

netae Romanae ad hunc modam dispo- 

sita lanum quoque dixere, neque inii- 

ciar, re nondum satis expensa in ea- 

dem me usque modo fuisse sententia, 

quod apparet ez iis, quae in eodem 

opere alibi professus sum •)• Nimirum 

esse lani illis visa sunt capita imberbia, 

quae snnt in namo aareo inscrcpto 

ROMA, cujus iteralo a me altius facta 

mentio ^), et de quo agam copiosius in 

numis gentis Yeturiae, tum quae sunt 

in praesentibus C. Fonteii denariis. Yna 

illis istttd adserendi ratio fuerit modtts 

capitum ad lani morem dtspositornm. 

At vero eondcm capita sic jungendi mo- 



dum video etiam placaisse poputis ez« 
ternis nullo certe ad Romaiiorum sea 
religionem, seu instilutam rospectu. la 
numis Sjracusarum daae mulieres soa 
sic commiltunt occipitia. Idem in nu* 
rao Alheniensium argenteo, et obviis 
Tenedioram praestant vir mnlierqoe. 
Possem his addere numos Rhegii, Lem- 
ni, Atellanorum, sed quos, quia Gol- 
tziani sttnt^ non %udio« In namis Yo- 
laterrarnm Eiruriae is typus freqaeos 
gemino capite imberbi coalescente. In 
flingulari ejusdem orbis apud Arigonium 
caput imberbe cum barbato committi* 
tuv <^)« Quid quod eodem modo in ae- 
neis gentis Rubriae junguntar capita 
Herculis, et Mercorii. 

£z his apparet, atienam hanc a na- 
tora morem et a Graecis, et Etruscis, 
et Romanis fuisse receptum. Non va- 
cat inquirere, quoram prodigidm istod 
ingcnio debeatur. Praeslitit islud co- 
mes Caylos, sed more qoodam sno ilo- 
ctuarit. Nam cum olim confidenter di- 
zisset, Elruscorum esse inventam <<), 
mutata mente illud Aegyptiis acceptom 
tolit serius, oblato niroirum sibi sacer- 
dotis ^igillo aeneo operis Aegjptii binis 
capilibus ditato «). Omissis his con- 
jecturis istud potius videamnS| qoid 
formis his bicipitibns a veteribas fue- 
rit intellectnm* Allegoriam' iis foisse 
inclusam, vel ez iis patet, quae scri- 
ptores Romani de lano suo tradidere. 
Alii effictum bifrontem dizerunt, qnia 
a Saturno praeteritorom , et futurorom 
scientia donatns fuit ^* Alii, qood in 
medio constitotus annom inctpienlem 



a) Vol. I. p. 91. b) pag. 31 et 45. 

T. II. p. 81. «) Rcc. T. IV. p. 18. 



c) Num. Hetrtir. tab XIII. 
£j Cedrcmis ex Dlonc. 



d) Rcc. d*Anrir|. 



FONTEIA. 



217 



pariter, et recedentem spectave-Tidea- 
mr *)• SerTiiM ono loco ^) : yilii dicunt 
Tatium^ et Romulum facto foedere hoc 
temptum aedijicasse; unde*et lanus ipse 
duasfacies habet^ guasi ut ostendat 
daorum regum coitionem. Idem alio ^)x 
Jtite hunc (lanum) guoque invocaty quia 
ipse faciendis foedcribus praeest. Nam' 
que postquam Romuius et Titus Tatius 
infoedera conveneruntf lano simulacrum 
dupiicis frontis effectum estf quasi ad 
imaginem duorum popuiorum^ Denique 
Plinias ^) : lanus geminus a Numa rege 
dicatuSf qui pacisj deiiique argumento 
aolitur* Yt capol geminom lani , sic et 
geminvm yiri ae molieris, qoed est in 
nnmis Tenedi, ex allegorice mjsteriis 
explicoere yeteres, ot in hojos insolae mo- 
•neta dictom. Hercolis et Mcrcarii capila 
eodem roodo onita, et qoidem caosa fa- 
miliaritatisy qoae inter otmroqne denm 
intercedit, fidebimos infra in nnmis 
gentis Robriae. Cum constaret de Cara- 
callae in Alexandmm M. adfecto, factom 
est illod , quod psCrrat Herodianos «) : 
i^S' ^n $t %at x^mtT^ itiofJLif a^tag iino^ 
wetg h ^^ot^poigf itog a^ifjuerog ino 9re^i* 
ptfittt nipaKtig psa^f o^^ng fffAtrof^itg iuOf 
AXtfay^^ T# xat Arr»9i9H^ f^idimus item 
imagines ridicule pictas^ in eorpore unOy 
uniusque^capitis eircumscriptione vultus 
duos dimidioSf Aiexandrif et jintoninif 
sc. Caracallae. Haec allegoriamm exem- 
pla sofBcere possunt, tametsi necesse 
non est allegorias semper respicere; 
nam fieri poterat, ot artifex aliqois prae- 



ter morem deorom aliqoem doplici c«* 
pite instroerety qoia forte sic foerat lo« 
candos, nt, siye intos qois esset, sire 
foris, ejos conspicoam haberet faciem^ 
quales secundom Locianom {oerant Her- 
mae nonnolli, ^sn^xt^ot^ %eu ifipori^»^ 
di9 ofJLOiOij nat K^ OKori^Of aw avr»f fu^ 
^g hti<rr^aq>i^tlf bicipiteSf et utrinque 
simiies , in utramvis te partem conver^ 
teris 0« Et forte similt osoi foerit de^ 
slinatom sigillom iilod aeneom a com. 
Cayloe ▼olgatam i- cojas supra mentio- 
nem intnli. 

Ergo coiA rideris eapita geminata ia 
aomia sen Etroscoram, seo ^Syracosi^ 
norom , seo Atheniensiom , certam 
pota subesse allegoriam, taroetsi Terum 
ejas divinare sensom saepe opis nostrae 
non sit. 8ic com in Tase Campano, 
qood edidit com. Caylos S) , facies mo- 
liebris in joventotis flore jungitur com 
&cie moliebri jam per aetatem defop* 
mi, Terisimile est, qood et opinator 
illustris is aaetor, ▼oloisse ingeniosom 
pictorem censorio soo penicillo exprU 
mere, qoam in rainam forma moUe- 
rum flaxa et cadoca denique desinat* 
Contraquis facild dabit causam duaram 
noctuaram in nnam capot coaiescen- 
tiom, qoi obTios est tjpos in nomis 
Athenaram, et Miletopolis Mysiae? a^^ 
qni et hic certa sobtos allegoria latet, 
et forte illa motoos partiom consensns 
indicatnr. Denique cora in nnmis Ro- 
manis Tidemos bina haec capita jam 
barbata, jam imberbia, neqoaqnam 



a) Cyprim. de idol. TaniL ^b init b) adyirg. Aen. I. T.291. c) ad Aen^XII. t. 198* 
d'. L. XXXIY. $. 16. c) L. ly. in Carac. f) in Iotc Iragoedo sub fin. g) Rec Tom. IL 

Ub. xxyL 



{ToL r.) 



£ e 



218 



FONTEIA. 



dubitcmus, si barbata sunt, iis indi- 
cari lanum, at si imberbiai aliad, ne- 
que istud difBculter, posse indicare. 

' Sic in numo aureo, cujus supra me« 
jnini, in cujus antica est caput gemina'' 
tumimberbe^ in aversa: ROMA, et jn- 
crificium mactata porca peractum , qno- 
niam hic aversae typns certus est iniii 
foederis ritus,'a(que is numns, nt alibi 
■diximus, et dicemns infra in numis 
l^entis Yeturiae , . hand dubie extra Ro* 
mam sit signatus, necesse non est, in 
antica signatum lannm credere, sed 
potest more Graecomm reyocala cum 
Bomanis unio ccXXi^^o^/xfi)^ inteliigi. Ai- 
qne nt a longa lani interpellatione ad 

' praesentes ۥ Fonteii denarios Te?ertar , 
ai. lannm ki bis placnisset proponere, 
nescio cnr imberbem, quem liberaliter 
barbatnm , ut longi ejus aeti mos fere« 
b«t, omni tempore fuisse • propositnm , 
ex cectis tnonumentis constare snpra 
dixi , et docemur amplius yerbis Cicero- 
nis *): Aliquis mihi ab inferis excitan* 
dtu ejt, ex barbatis illis^ non hac bar" 
bula^ qua iita delectatur^ sed illa hor^ 
rida , quam in statuis antiquis^ et ima^ 
ginibus videmus. Cni adde Yarronem ^), 
etGelUnm ^). At cnm gens Fonteia deos 
Fenaies, sive Dioscuros magno in bo- 

•Dore babnerit, atqne hi, ut ez proxi- 

.mis Tidebimns, saepe x^apitibus jngatia 
•int propositi, nihil obstat, quo mions et 

•in capitibns lani more nnitis eosdem 

gentis Fonteiae penates agnoscamns, 

cnm perinde sit, ntrum dnomm familiao 

rinm nnio hoc illove modo exprimatur. 

Ad partem aTCrsam homm denario* 



rnm qnod attinet, fasciae ex pnppi de- 
pendentes HaForcampo diadema reginm 
yisae fecemnt, nt crederet, freqneates 
hos nnmos signatos in snmptns belli Iq» 
gnrthini, et diademate indicari bellnas 
rcginm. Argumenta, qnibns sententiam 
stabiliat, Talenliora ^desunt. 

C. FONT. in semissibns et trientibns. 
Facile hi possnnt ad enndem Fonteinm 
pertinere, cnjns snnt praecedentes de» 
narii, A£» B. 

m m 

Capita duo juveniiia jugata lau^ 
reata imminentibus astris^ ia 
area X, in alUs praeterea P. P* 
MAN. FONTEI. Savis^ quam gubcrna^ 
.tor jedens moderatur^ in area literae ai* 
phaheti^ et praeterea in nonnuUis unus^ 
duo, tres g/obuli. AR« (L, 

Parte antica exhiberi deos pcnates^ 
literis P, P. indicatos, patet ex nnmis 
similibus gentis AntiaCi et lucnlentins 
ex denariis Snlpiciae, ad qnes proli- 
xius in domestica haeciinmina •commen* 
tabor, quorsum lectorem remitio. £a 
antem monetae intnlit Fonteina, qnia, 
.nt in Snlpicia item docebimns, tnmmo 
in honore habita fuere Tuscnli, qna ex 
urbe .oriundi fuere Fonteii. Cicero ^) : 
primum generis (Fonteiornm) antiqui* 
taSj^ quam Tusculo ex ciqrissimo muni* 
cipio profectam in monumentis rcrum 
gestarum incisam ac notatam videmus» 



MAN. FONTEI. C F. Caput/u- 
venile laureatum^ infra quodful^ 



•a) Pro Coelio e. 14. 
d) pro fontcio c. 14. 



b) de R. R. L. II. c. 11. sub fin« 



•c) Noct. Atu L. IIL c. 4. 



FONT£IA. 



219 



men^ in horum nonnuUij juxta 

monogramma AP« 
Puer alatus in hirco equiians^ in area 
duo piiei Dioscurorum j in/^a thyrsus^ 
omnia intra coronam mjrrteam» AR« C. 

EX» A. P. Caput simile. 
Eadem aversa. (Mas. Caes.) AR. RRRR. 
Caput anticae non injuria creditar 
esse ApoUinis YejoTiSf cajas protome, 
etsi dispare colta, addito etiam AP, 
nempe kPoUo^ proponitur in numis gen« 
tis Caesiae. Ad illad comprobandum ci- 
tavimns ibi testimoniam Gellii *), cujas 
mox consequentia yerha aversam hujas 
denarii commode ezplicant: immolatur'^ 
que iili (YejoTi) ritu humano (legunt 
alii: Cumano) capra^ ejusque animalis 
Jigmentum juxta simulaerum jtaty quod 
coniirmat Oyidias sic de Yejove lo- 
quens y)y Stat quoque capra simuL At 
quod idem yates paullo altios canit: 

luppiier cst juvcnis , juveniles aspice 

VuitUSj 

jltpice deinde manum, fulmina 

nulia tenet. 
Fulmina pojt ausos coelum adfc^ 

ctare Gigantas 

Sumpta lovi; primo tempore iner^ 

mis erat; 

istod sententiae de Yejove in praesente 
namo sigoato non pamm obesse yidetor, 
nam infra ejos capot locolentam est fol- 
men. Yerom satis constat, yariare my* 
tbologiam. Dizi ex aliornm seotentiay 
monogramma AP. in his denariis» ut et 



gentis Caesiaei notare Apollinem. Qoid 
si praeeonte nomo altero mosei Caesa* 
rei| qoem mox citavimosi in qoo est 
EX. A. P. , ' monogramma iilad legen- 
dom esset Argenium Fuhiicum^ qoemad- 
modom in Sentia plenias legitor ARG, 
PYB.? Paer alatus capro insidens n- 
detor potios esse genius ipsios YejoviSf 
qoam qood aliis visom, Copido, in 
qoo seqaor Passeriom , qoi alatos pa- 
ellos , nisi com sagit\am | arcamve . te« 
nent, genios putat c). piiei Diosco- 
rorom ad deos Penates pertinent, de 
qoibos in praecedentibos denariis. Cor 
signati praeterea thjrsos , et mjrtea co- 
rona, ignoro, ot etiam, qois fuerit hic 
Man« Fonteios horom aoctor denario* 
ram« 

Capito, 

P. FONTEIYS. P. F. CAPITO. 
lUYIR* Caput Martis galeatum 
promicante e genis ianuginc, ct 
pone tropaeo, 

MAN. FONT. TR, MIL. Equej citato 

cursu^ inferne figurac duae in singulari 

ccriainincm AR. R. 

P. FONTEIYS. CAPITO. lU- 
YIR. CONCORDIA. Caput Con^ 
cordiae vciaium. 

T. DIDI. IMP. YIL. PYB. Poriicus du- 

plici in altum columnarum serie conspi* 

cua» AR. R. 

C. FONTEIYS. CAPITO. PRO- 
PR - - Capita jugaia M. ArUo^ 
nii nudum et muUcbre» . . 

U. ANT. DIP. COS. DES1G« ITER. 



•) L. V. c. 12. b) Fast. lU. Y.445- 



e) Lucem. T.L p. 51 > et T. H. in Proleg. 

£ e a 



220 



FVFIA. 



ET. TERT. IIIVIR. R. P. C. Mvh. 
A£. 11. RR. 

hx deaario I. iiicertii omnia. Keqae 
emm cur in antica proponatur Mars tro* 
paeophorus, et quis sit eques partis aveiv 
aae, aut inscriptuB MA.N. FO^Teius 
TB.idanuf MlLitumf «t qui duo infra 
digladiantes , satis oonstat, etsi JBaver* 
eampo in conjectaras ^erba non defue* 
rint. Neque magis exploratom, quis 
foerit hic P. Fonteios Capito, et in 
quem ^irciter annum ejus IIlTiratus mo- 
netalis cadat, quem hic et seqnens de« 
narius praedicant. De VlL/a PYB/zVa 
numi alterius Tide dicta in numis gen- 
tis Didiae. Numum postremum «tsi pe- 
regrinum, quia tamen ad hanc gentem 
perttnet,*huc Tocare libuit. Haud dubio 
Jiic Fonteius Capito idem iUe ^st, de 
quo Horatius "^j 



Capttogue simul Fbnteiui^ ad u/h 

guem 
Factu4 homo^ jintoni non ui magii 

alter amieusm 

Neque Tero F^ontetna hic, qnod ex Ho- 
ratio conatttbat, «olom fuit M. Antonii 
amicus, sed etiara ad res gerendas ad- 
hibitum hic numos docet, qui eum ^ito 
praetoro adminisirasse proFinciam, in* 
certum quam, memorat. Ad soffectom 
etiam consulatum promofns Y. C. 721. 
fiomo, ut Tidetur, lantos, beaignus^ 
^qoemque omnis color, et statoa, et res 
decuerit. fioratio eomitibosqoe BroiH 
dusium profectis colinam praeboit ^), 
habitos etiam idoneos ad erotica, coi 
ab Antonio haec qooqoe proTincia de» 
jnandata, ot Cleopatram ad se in &j- 
riam arcesseret ^). Yide de hoc simili> 
busque aeneis f Inra in inoneta Antoaii 
Illviri. 



F V F 1 A. 



iGens .plebeia. Cognomeii Calenuu 

KAL£NI« Capita duo jugata^ 

juvenile laureatum^ juxta guod 

fiO. , et juvenile galeatum^ juxta 

quod VIRT. 

<^ORDI. Mulier^ juxta quam jcriptum 

ITAL., jtans^ et /. cornucopiae tenens 

dexteram jungit cum muliere alia^ juxta 

quam scriptum RO. sinistra sceptrum 

tenente^ et d* pede globo insistente. 

'Sont serratiR» ~ Nomus idem, sed qui- 

narius aureus^ est in mnseo regis Gal- 



liarom teste Barthcflemyo ^, idemqoe 
RRRR., et forte onicus. 

Quo fuerit in magistrafo constitotos 
hic FufiuS Calenus., et quem aTcrsa 
collegam conjungit, Mucius Cordns, 
diTinare difficile. De <:apitibo8 HonO' 
ris vot Virtutis Opportonios agetor in 
Mocia. Tjpom aTersae, qoo Italia 
et Roma fingontur amice manus conse- 
rere, eruditi referunt ad concordiam 
Bomanos inter et Italiae popnloa reati- 
tutam, quando his lege Inlia cintas 



a) L. I. Sat.5. T.32. J>) Horat. I.c. c) Plut. in Anton. p.932. d) B.L. Tom.XXX. 

n 57Z. 



PVLCINIA. PVLVIA. PVNDANIA. 



221 



diita est, quam commiuii defectioney 
et ainnis deniqoe aibi qnaesivere. Bar- 
thelemyaa ad foedaa a Salla cum Italicia 



popolia initam refert *), aed itot^ con- 
jecturaa tantam. 



FVLCINIA, 

GeiM Bomae perretvMa. NIOT. in nuDM Ifaoedecmm in genere, 

TAMIOT. AETKIOT. (K>AKIN. quoe vide. 



FVLVIA, 



Gena plebeia» 

Caput PaUadU alatum^ in area 
X et BOMA. 
CN. FOVL, M. CAL. Q. MET. In 
alua^ M. CALia Q. M£T. CN. FL. 
.Victoria in citij digis» AB. *Ce 



Beliqni copiosi com rAriia cognomi- 
nibas Fuivioram numi, quoa pictoa aiatit 
Morellias, coloniarum sunti neque adeo 
hac pertinent. 



FFNDANIA. 



Gens plebeia. 

Caput Palladis alatum^ pone 

variae alphabeti literae. 

Ce FYNDAN. Q. luppiter d. jceptrum^ 

4m/ulmen in quadrigis lentis^ quas je^ 

4or d. ramum teneni moderatur. AB. C. 

Caput lovis* 
C FVNDA. Q. Victoria tropaeum coro^ 
nans captivo juxta genuflewo^ ^ain C. 



Nullo certo argomento bunc Funda- 
oium antiqaarii Scipionis qnaestorem in 
bello Numantino facinut, et Victoriae 
tropaeique tjpes ad triumphum de Na* 
mantinia trabaat. At e§o lovem trium- 
phantem etiam aine Bomanorum trium- 
pho aaepe in denariia aignatum reor, Vi- 
ctoria aatem in quinariia iere 4}onetana 
tjpoa* 



F y Rl A. 



Gena patricia demptia Brocchb, de 
quornm conditione non aatia conatat. 
Cognominain nnmia: Brocchus^ Crajsi' 
pes^ Philus^ Purpureo. 



Brocchus. 

BBOCCBU IIIVIB. Caput Cere^ 
ris spicis redimitum inter spt^ 
" cam et granum hordei. 



e) L. c. 



222 



FVRIA. PVRNIA. GABINIA. 



L. FOVRI. CN. F. SMa curulis, hinc 
et illinc fasces securibus muniti. AR. R« 
Habes tjpos , qaod Qnain namas hic 
certam oSert. Vtrum hicBrocchas com 
Vailiantio statuendus sit Illvir ad fra- 
mentum emandam , an cam Havercampo 
Ulvir monetalis, non magnopere laboro. 
Spanhemios cam yideret secures fasci- 
bns illigatas, patavit per hanc ipsam 
caasam indicari Furii praetaram, non 
qaidem nrbanam , nam haec fasces sine 
aecaribas habait, sed proyincialem, qaae 
adjunctas secares habuit ■)• Verum si 
praetor fuit, cur in his' denariis dicitur 
III vir? Istad sane ad nomi explicatum 
omittendum non fuit. 

Crassipcs. 

AED. CVR. Caput muliehre tur^ 
ritum , pone pes humanus, 
P.FOVRIVS^ CRASSIPES. Sella euru- 
lis. AR. R. 

Caput lani gemini» 
KRASSIPES. intra lauream. KR. II. 
(Arigoni Tom. IV* edito l*arvisii 1759. 
in Fam. tab. VI. n. 59.) RRR. 

FaissehunoFuriam aedilem curulem, 
docet htc denarias, neque quid praete- 
rea. Pes adstitutos lepida est adlusio 
ad cognomen Crassipes. Ahemm ae- 
neam alias Verisimile dixi esse comma- 
tis peregrini, cusumqae apad Panormam 



Siciliae , ot videre est in hujui urbis mo- 
heta. Enimvero M. Furium Crassipedem 
V. C. 58 1 praetorem Siciliae diserte no* 
minat Livias ^). 



Philus» 

M. FVORI. L. F. Caput lani 
gemini. 
PHILI. Palias^ vel Roma galeata itans 
s. hastam tropaeum coronat^ in area 
ROMA. AV. (R. L. T. XXX. p. 367.) 
RRRR. AR. R. 

Aequc iteram ad historiam tnoerta 
omnia , quo vitio laborant omnes Fnrio* 
ram numi. 

Purpureo. 

Caput Palladis alatum^ pone X. 
PVR. Dianain citisbigis, supernepur-' 
pura , in/ra ROMA. In aliis : Dioscuri 
equites. AR. R. 

PYR. in assibus. RR. 

Parcam epigraphen PVR. legendam 
PVRPVREO, plene coniirmat adstitata 
purpura ex concharam genere, ex qoa 
purpura confici solita, de qao phira 
dispatanUir ad namos Tyri. £st vero 
et in his adlusio ad nomen. L. Farius 
Purpureo vir bello acer et triamphalia 
memoratur a Pighio ad annum V* C 
553. 



FFRNIA. GABINIA. 



Nuini Goltxiani. 



a) Tom. II. p. 1 1 1 . b) L. XLII. c. i. 



GALLIA. GELLIA. GESSIA. GIIANIA. 



223 



G ALL 1 A. 

Gen» plebeuu Cognomen V-Saiptfrcuj. HlVin. A. A. A. F. F. in teneu AugMti, 
C. GALLIYS. C. F. LYPERCYS. qui lant C. 



OE L L 1 A. 



An patriciat aii plebeia, incertam. 
Caput PaUadis alatumf pone X, 
omnia intra lauream. 
CN. GEL« yir mUitaris citii quadrigis 
invectU4 jeeum mulierem^ quam ample^ 
ctitur^ rapit^ injra ROMA. AR. R. 

AmbigQos aTersae sensasi et incer- 
tnm etiam ^ qais ait hic Cn« Gellios prae« 
seatia denarii. 

M. ANT. DfP. AVG. IIIVIR. H. 

P. C* L. GEL. <J. P. Caput M. 

jintonii nudum^ pone ureeus. 
CAKSAR. IMP. PONT. C08. IIIVIR. 
R. P. C. Caput Octaviani nudum^ pone 
iituus. AR. C. 

lam ad?ertenmt eraditi, banc L. 
Gelliiim esse «ondem, qai cam essetin- 



ter principes Brnti et Casaii amtcos, 
atrique struxit insidias, qoibus detectis 
etsi nactas delicti ?eniam, geminata per^ 
fidia a bcnefactortbus ad Caesarem et An- 
tonium descivit narrante istud Dione •). 
Gessit deindc consulatom V. C. 718 con- 
lega Cocceio NerTa. Adjectas nomini 
literas Q. P. signiiicare Tcrias Quaestor 
Vropraetorcy quam qaod plerisqoe aliis 
Tisom, Quaestor Vrovinciae^ diximos 
Vol. IV.^ p. 340. 



rEAAT02. P0TcI>02?, ANeTHA. 
T02 a Vaillantio et Morellio ez numis 
Nicaeae perperam lectum pro KAAI02i. 
P0T<1>02. Vide prolegomcna ad nu- 
roos Bithjniae* 



A. 



G E S S I .i. 

. «l>IA0nATPl2 Smjrmac maglstratos ad ramilias R. non pertinet. 



G RAN I y4. 
Idem esto jadiciam de L. GR4NI0. IIVTRO. Calagurris. 



•} L. XLVU. $. 24. 



214 HELYIA. HERENNIA. HIRTIA. HORATIA. 



Narna» Gollzianos. 



UELVIA. 



H E REN N J A. 



Gens plebeia. 

PIETA8. Caput muliebre, 
M. HERENNI. FtaUr piu4 parentdm ef- 
ferens , in area litera alphabeti^ quando 
non est in antica, AR. C. 

Coliaeret pars antica cam arersa, 
^n atraqae pietatis argumentam , et ha- 
bea in ayersa celebratam in antiqni- 



tate fratram Catanensiom pietatem , pro* 
positam etiam In nnmis. Catanae,, et 
Sez. Pompeji, cojas argnmentam la- 
tiu8 dedactum yide in moneta Catanae, 
qbi insigne hoc pietatis exemplam do- 
mesticum. Quia fuerit hic Herenniai, 
et quae legendt hojaa typi cansa, in- 
certom. 



HIR T 1 A 



Gent 'plebcia* 

C. CAESAR. COS. III. Caput 
mulitbre velatum. 
A. HIRTIVS. PR. Lituus^ urceus^ se^ 
cespita* AY. C. 

Obyii , si qai alii , hi aant nnmi. Fuit 
A. Hirtiat Caesari dictatori percharus , 
cojus etiam commentariia supremam 
creditar mannm imposaisse. Y. C. 711 
in praelio Matinensi consal ipse periit 
ana cum conlega Yibio Pansa. In nn- 
mis his dicitarFR.t quod aliis legendum 



yidetar PR^np^or, Am V^aeffiCtus ^ con- 
jectaris yagiS| quas explicatios proposai 
in gente Cestia* A nQnnallis iintiqnariis 
caput anticae yelatum, tanqaam ipsios 
Caesaris esset, pingebatar, cnm.tamen 
constanfcer nomi molierem exhibeant, 
qaod recte jam obseryayit Hayercampas. 
In museo Caesareo qainqne sant simi* 
les, omnes capite mnliebri, sed yaria 
aetate, sic at primas sistat peradolescen- 
tem, eamque reliqai per gradus in tarpe 
senium dedacant. 



HO R AT I A 

Gens yetus patricia. Cognonien Cc- Diomurii equites ^ iiifra ROMA. Resti- 

cles. tutus etiam a Trajano. Ytrique AD. et 

COCLES. Caput Palladis ala- RRRR. 
tum pone X. Rarissimos hos denarioa pertinere stl 



HORTENSIA. HOSIDIA. HOSTILIA. 



225 



aliqaem ex gente Horatia, Terisimile 
facit inscriptam COCLES, qaod cogno- 
men primas tnlit famigeratas ille ko^ 
jtium victor et fluminis^ nt ait Paalas 
Diaconns; sic antem yocatam ait Aare- 
liaa Yictor *) , et Dionysias Halicamas- 
senais ^) , qaod ocalam in praelio ami« 
serit» Imaginem Coclitis sese in Tibe* 



rim praecipitaatis ^ide in insigni namo 
max. mod. cam capite Antonini Pii. Qaia 
faerit ille ex ejas posteris , qai nnmom 
hnnc feriandam cnrarit, di?inari ne- 
qnit. Denarios hos ampla diasertatioRe 
illaatrarit Patinas, qaae exstat in com- 
mentariis Harercampi p. 194, qao loco 
eomm raritas immensam extolHtar» 



H R T E N S lA. 



'Nami Goltziani* 



H S I D lA. 



An patricia, an plebeiai incertam. 
Cognomen Geta* 

GETA. myiR^ Protome Dianae. 
C HOSIDI. C F. Aper venabulo trans- 
fixus adlatrante cane. £x his denariis 
illi, qai Dianae capot capillis retro in 
nodam collectis exhibent, serrati snnt, 
non item ilii, qai ejas capat cam fascia 
in fronte sistnnt. 

Dictante Havercampo denarii hi si- 
gnati snnt Y. C. 784 1 qno «ino in Aa- 
gnsti natalibas insignes Tcnationea edi- 
Ue. At idem yir eraditos in sois ad 
Petronii Torpiliani nomos commentariis 
cnm rideret hnjns Petronii denarios 
eosdem habere tjpos cam denariis 



Aqailii et Dormiii et hi commode ad 
annam Y. C. 784 possent referri, mo- 
nait, Torpilianum eodem anno foisse 
nirimm monetalem ana cam Aqoillio 
et Dormio. Ergo si et hic Hosidios ad 
eondem annom accedatt habebimus ini- 
yiros, non IHriros. Aliod docet jodi- 
ciom ex ipsis his denariis haostom. Non 
modo cognomen GETA in alteram no- 
mi partem trajectam, sed etiam qood 
serrati sant, eos facile Aogostea aetate 
molto antiqoiores constitoit, aper vero 
necessario yenationes non argoit, com 
soapte componator com Diana venatrice, 
qoam Hosidios ex qoacon'qoe caosa parti 
adversae inscolpsit. 



HOSTILI^. 

w 

Gens Tetns et clsra , ex qna fuit rex sont eognomine Sasernae et Tubuli , in- 
ToJIas Hostilios. Qni in nnmis snpeiv certom, cajus ordinis foerint. 



a) Vir. illustr. J.ii. b) L,V. c. 23- 

{yoi. r.) 



F { 



226 



HOSTILIA. 



Saserna, 

SASERNA. Caput Palloris^ po* 

ne lifuus militaris. 
L. HOSTIL. (tribus postremis littris 
colligatis) Septa cum caneeillt ^ per 
guorum pontem tres Jigurae togatae in^ 
cedunt. AR. R* 

Caput Palloris^ pone lituus mi' 

litaris* 
L. HOSTILiyS. SASERNA. Diana pe- 
regrino cuitu stans d. cervum cornibus 
retinetj s» hastam» AR. C» 

Caput Pavoris^ 
L. HOSTILiyS. SA&ERN. Bigae eita- 
to cursu^ ex guibus vir nudus armaius 
retrorsum pugnat auriga eguos flagro 
incitante* AR. C* 

Caput Veneris, 
L. HOSTILiyS. SASERNA. rictoria 
gradiens obiongum paimae ramum et 
caduceum gestat* AR. H. 

Sasemae in Romanis cognili, atlios 
genti Hostiliae deberi, ex unis his de- 
nariis novinius. Sasemas Tetastiores 
agriculturae deditos commendant yar- 
ro, Columella, Plinius, quorum testi- 
monia vide apnd Havercampum. Hir- 
tins meminit P. Sasernae et fratris , sed 
cujus praenomen dissimulat, qui in beU 
lo Africano inter duces Caesaris 'fue- 
runt ^). Hoc caeso iiorum unum acces- 
sisse Antonio docet Cicero , qui Saser« 
nam inter praeclaros «jus senatores no- 
minat ^). Ex his denariis prior propter 
literas monogrammate ligatas , et divid- 
sum a reliquis nominibus cognomen al- 



terius haad dubie est ^asernae, guam 
cnjus sunt tces sequentes. Hos facile da- 
bimus Sasemae Pdblii iratrii cnjus mox 
ezHirtio meminimus. 

Palloris et Payoris capitainsignesunt 
in his denariis argumentam^ petendam 
inde a Tnllo Hostilio , qui cam in ipso 
praelii oum yejentibns fervore jiudiret 
Albanos perfide desciscere , in re trepi' 
da XII, vovit Salios ^ fanaque PALLO^ 
RI ac PjiVORI c). Et praeclare ad 
hos numos Lactantiua ^) : Pavorem^ 
PaUoremgue Tiiiiur Hostiiius flguravit^ 
etcoluit* Fueront antem Pallor et Payor 
a vetnalissimis poetis Graecia ad belK 
negotiam adhibitl, dicti ^eifJLog nas 4^0^^ 
Homero «) , secnndom Hesiodom <) Mar- 
tis et yeneris filii , quorom erat Martem 
ab bella comitari, et, nt aHbi placitam 
Homero g), ejos equos jungere. £o- 
dem modo Aeschylus TIL daces , qni 
adyersam Thebas steteront, jarare fa- 
cit jper A^vj» , EyuOA., xcu PiKaifAeerot <I>o- 
P09, Martem^ Bellonam^ et sanguinis 
avidum Pavorem, Haec retera: recen- 
tios exemplom Spartftni praebent. Te- 
•ste Plotarcho ^ : ifs ^e xui AcatsSatfjLO" 
viOtg i 4>opw jjiavovy oKKa nat Oayocrtf xca 
I^sKomrog %cu ronsrm oKKcov iroi!diijfJutro^9 ts^a, 
Sunt apud Lacedaemonios non Pavoris 
modoy sed et Mortis et Risus^ et simi^ 
iium aliarum affectionum tempia. Paro- 
xi, ^o^tM^ Romanl opposuere Audaciam^ 
ToKfjLTfiv^ hanc qaoqae deam, utriqoe sa- 
t;ra facta ad aTertendos terroresPanicos. 
Sic Africanos senior teste Appiano ^) 
dum Asdmbali noctaraas inftidias com- 



a) Bell. Afric. c. 10. b) Phil.XlII. c.15. 

c)-Il. A. 440. f) Theog.933 ^t *ut. Herc. 195. 

p. 808. i) Punic. c. 2.L 



c) Liv. L. I. 0.2' 
g) II. O. 1 19. 



d) L. I. c. 20. 
b) in Cleomeoc 



ITIA. IVLIA- 



227 



parat, iSvtra TpX/in} %xt (Po^^», f^^^iVi 

f^ofrof auT^ dfacruTctro% fioKi^a o^difyaj, 
sacrificavit.Audaciae et Pavorij ne quis^ 
ut in noctey Panicui terror accideret 
juii^ sed ut exercituj sibi ptemu anda-^ 
cia odtingat. 

Hi^ ergo t^is Tanns hic Bomancio 
Sasema fidem taia posteriaqae facere 
Tolait, Hostilii vegis sangainem secam 
commanicatam', cajas argamentam aai- 
cam fait commanio nominis. Eandem 
regero jadioe HaTercampo respioiont 
septa comitioram nomi L, nimiram quod 
primas legitimo civitatis saffragio rex 
declaratos est teste Dtonjsio Halic. Co- 
mitioram ferma lacalentias sistitav in 
{;ente Silia. Typos namoram IL et IIL 
mihi igootos profiteor, qaantamoanqae 
in iis explicandis perspicaoes nOTerim 
aTOs proaTOsqae meos« 



Ihiuiut^' 

Caput PalkuUs. 
L. H. TYB. intra laureamr infra. RO- 
HA. AE. IIL RRB. 

Patinns, qai primas hanc namam 
edidit, tnmca hajas nami nomina le- 
git: hucius Bjeliuj TYBero^ at eradite 
ostendit Peri^onias » e^lenda L, Hojti' 
lius TYBuluj •). C. Hostilins Tubalas 
saepias laadatas Lirio, et L. Tabalos 
praetov, et jadex infitunis aliqaoties Ci- 
ceront, Annam» qoo signatas hic na« 
mns, difficile est eonjicere^ Com a 
modo nomoram aeneoram Romae- signa- 
toram prorsas abladat, Torisimiie est, 
in prorincia qaapiam casam. Similb 
editas etiam est in moseo Pembroch ^) , 
sed in hoc Tocabalom ROHA non legi«- 
tar. 



Gens prorsns ignota « saltem ot in L. ITL Dioscurt equitej^ in imo ROSIA^ 
namis> scribitar. AR« RR. 

Caput Palladij alatum^ pone X. 



I F L fyi. 



Gens illastHs, et in Caejaribuj pa« 
tricia, in Burjionibuj incerta, qaae dao 
sola cognomina in nnmis occarrant. 



Burjio» 



Caput juvenile alatum capillij 
per cincinnoj dependentibuj^ pro^ 
micante retro tridente^ pone ji- 
gilla minujcula mira varietate. 
L. lyLI. BVRSIO. Victoria in citij gua* 
drigis ^ in area notae aritKmeticae ^' vel 



a) Diss. IIL p. m. 250. b) P. III. tab. 19. 



F f 2 



228 



IVLIA. 



^lphabeti^ junclij aiiam pluribus literis^ 
ul : MA. CE. DT. RO. etc. AB. C, 

Eadem adversa^ pahc malum 

Punicum» 
EX, A. P. Victoria in eitU gtiodrigis. 
(liiu. Caeft.) 

Capiit anttcae m obTiit kn deaarm 
Ibrmao estinselenUft, et CBJut sensam 
«egce «Aseqnre. Naoi ^od Vrsioo «C 
WMllcDtio visam estcsae Mercorii, istod 
ot crederent, alimd noa inpiilit, q«m 
quod adstitiitas alas Tiderent^ periade 
qnasi soli in bas MercuFio jos esset. Ua* 
▼ercanpas andacter caput TrtBjnphi di* 
xit. Habemiis in gCBte Papia cerUim 
Tmmpbi cttpot iidscripte TRIVMPVS 
liqoide definitain* AlMoiit in bec alae , 
«et pro tridento proniiiiet tropaeam. 
Oim naminom symboliconim ^apita so- 
lis pOBsint attributis, aat addita insori* 
ptione dignosci, nescio sane, ^iaa con- 
fidentia posstt Bayercampas Triamphi 
capnt adfirmare, qaod a certo ejas nn- 
minis capite tot modis differt. Si caput 
illad Tirile est, forte certias Pantheon 
dict posset ox Apolline, Mercurio, Ne- 
ptano conflatnm. Sin mnliebre, «t smie 
lineamenta praefert, qaae mulievem non 
dedeceant, posset propter adjectum tri- 
dentem alasque baberi Oceanis; nam 
Oceanides Oceani filias alis instraxit 
Aeschylus *). £t Tero mnlta ez fabulis 
etiam ^bscurioribns petita in hac nu- 
mornm classe occarrunt. Sed nolo hnic 
conjecturae nimium tribnere, iRat lon- 
gios insistene. Cnjas Snrsionis sint hi 
denarii, etiam post prolixas Yaillantii 
et Hayercampi conjectaras me plade ig- 
norare profiteor. 



Cae^ar* 

C^put PaiiadLi ^ium^ prae 

qu9 X., pane ancora, 
SEIL lYLL CAISAR« Muiicr in citU 
iigi4 coroMUttur a Fictoria retro stante^ 
superne ROMA. AR. R» 

CAESAR. Caput Paitudis^ in 

urea Utera oiphabetL 
L. lyLI. £u F« Venus d. jceptrum im b^ 
gie Oupidinum volantium^ in area ifra^ 
tt eadem iitera^ fuae in antica. AJEL C. 
]>enarios pt4or niniqoae formae cv- 
}iis sit Sex. lulii^ incertom* Incerlom 
etiam, otrum recenttor altor referen- 
dus ^ ad L. lolivihi, qai consnl fuit 
Y* C 6^0, i0t subinde non dnbitavit ire 
legatns Caosari poslea dietalori propin- 
iquo sno in Grfliam , an ad ejas filiam 
Lnciam, qai Catoni ad Yticam pro 
quaestore iidfuit, post cladem Afiica- 
nam a dictatore per insidias, ut pata- 
•tor, interemptus. Yide Hirtiam* Te- 
nus ad originem gentis adlndit, cni bini 
Amores reote tribaantnr, canente Ori- 
4lie ^): 

Aimafave^ dixi^ gemimorum matcr 

Amorum. 

De Ijra qaod dicam, non habeo. 

♦ . • * 

luiii incerti. 

Caput Palladis alatum^ ^vo/ieXM. 
L. ITLI. Dioscuri equitej^ in imo RO- 
BlA* AR« C 

Caput Patladis aiatam^ pone 
spica^ 



a^ Promolh. v. 124. seq. b) Fasl. L. IV. 1. 



IVNIA. 



229 



L. IVLl. ricioria in ciUj bigii. ^ ♦ ^ 

AB. C* Niimoft Caesarit dictatorif ^pia^M in 

jDoneU impexatonuiu 



l F N lA. 



Gen8 tnb regibas patricia<, aed qnae 
in nnmift ezstat, plebeia ex tribnnia pl. 
agnoteitnr. Cognomioa: Brutm^ Sila^ 

nujf et forte Libo, 

m 

Brutus. 

Hoc nomine binos babemaa nmmia 



insignes, Al lunium Brutum^ qoi et 
A Caepio | Caasaris dictatoris percnssor, 
el Decimum lunium Brutum^ ambos in 
«eri sni historia magnnm nomen ade- 
ptos* M. Brnti Caepionis denarios in mo- 
netam imperatorom di£brimus. 



Z?. IVNIVS BRFTFS, fiu et ALBINFS, 



Caesari dictatori in pancis cbarns, 
ab eoqne rebns gerendis adbibitus, 
praefectusque classi ad Massiliam obsi- 
dendam destinatae oppidanos pugna 
maritima yicit Mimm adeo Tisnm, et 
•hnnc inter principes esstitissei ^ni in 
Caesaris necem conspirarere , et inten- 
dit invidiam comperta anprema Caesaris 
roluntas, quae eum in secundis here- 
dibas scripserat, et quod consul etiam 
in annum sequentem designatns fuerat. 
V. C. 711 proconsul Galliae citeriorh 
a M. Antonio jam hoste reip. judicato 
obsessns Mutinae , sed ab Octaviano nna 
cnmHirtio etPansa coi« liberatos, tni- 
to snbinde inter lUyiros foedere tan- 
qnam Caesaris percussor hostis jodica- 
!ns, et a suia desertus, cum ad pro- 
pinqnum M. Bratam in Macedoniam 
fugere pararet, occisna est. Vide Appia- 
iram fine L. Hl» de BelL cir. dios^ 
qne. 



Adoptatus ab A. Postnmio Albino in 
i>mnibns se niunis scripsit Albinum Bru^ 
ti F. Vnde recte Dio •): ror 9f B^vrof 
Tojr Am/Diof , hf Ktfi lM9ioy^ AKfisMv nin^ 
xaX«y, Deeimum Brutum^ quem et lu* 
nium^ et jiibinum vocuverunu Spanhe- 
mio cum displioeret , Bnitnm adoptatun 
dici in numis Aibinum Bruti F.^ cum 
dicendus potius fnisset Albin^s Brutus^ 
malnit hos denarios ejus ipsins filio tri- 
buere ^). Veram quia quaeso fuit hic D. 
Bmti filius , cui in tot^ ac tam insignes 
denarios jus esse poasit? 

* o 

A. POSTVMIVSu COS. Caput 

A. Postumii nudum* 
ALBINVS. BRVTI. F. intra toronam 
spic&am* AR. R. 

Caput Martis ianugine vestilum* 
ALBINVS. BBVTI. P. Duo litui rniii- 
tares decussati^^ suptrnt et inferne cif» 
peus: AR. R. ' 



a; L. XLIV. f . 14. b) Tom. TI. p. 7$. 



230 



iVRIA- 



P1ETA8. Caput PietatiK 
ALBINYS, BRVTI. F. Buaif deocterac 
junctae caduceumtenent^ AR« R» 

e. PANSA. Persona Fauni bQr- 

bata^ 
Eadem aversa. AR« B. 

De capite A. Postumii cos. clari a yi- 
ctoria ad lacam Begilleufcm agetur in 
gente Postumiia. Iirdd D. Brutus numis 
suis intulitadpraedicandum gentis splen- 
dorein, cui inse.rtus est. Reliqui numi 
ejus temporis peristases in genere no- 
tant. Signati videntur per id tempusj quo 
proconsul Galliae contra Antonium in 
armis stetit, quod verisimile efHcit dena- 
rius postremus , in. quo» scriptos C. PAN^- 
SA Inm cdnsul. De persona hojus numi 

agetur in gente Vibia. 

« 

Silanus. 

Caput Palladis alatumr pone li' 
tera alphabeti* 
D. SILANVS. L. F. ROMA. Victoria 
in citis bigisy supcrne nota arithmetica. 
AR. C. 

' D. SILAN VS. L. F. ROMA. in assi- 
bus , in quibus caput lani infixos superne 
palos offert, de qutbus Tide, quae dixi- 
mus in g;ente Fonteia. R. 

Denarii hi insigni sunt nnmerOi incer- 
tum tamen, quis fuerit hic D. Silanu» eo* 
rum auctor. 

SALVS. Caput Saluiisy juxta 

plerumgue aiphabeti litera y. om* 

nia intra torguem* 

D. SILANVS. L. F. Fictoria in eitis bi-- 

gis d.fiagpilum^. s.palmae ramumf in^ 

fra cieada^ vel pro his HOMA. AR. R. 



Persoaa barbata laureata^ infra 
guod aratrum y vel pro hoc RO- 
MA, omnia intra torquem* 
Similis aversa. AR. IL 

Torquis causam praeclare ezplicat 
Vrsious. T. Manlins Torqoatas filium 
suum adoptandum dedit IX lonio Sila- 
no , quem subinde pater natoraKs Tor^ 
quatus V« C^ 61? a Macedonibus repe- 
tundatnm accosatom damnavic, ob qood 
probrom filios^ Silanos sospendio yitam 
finiyit. Vide Ciceronem •), Val. Ma- 
ximom ^), Liyiom <^). Ab bojos Sila- 
ni posterorom qoddam hos cosor dena- 
rios jore credimos soadente istod torqoe, 
qui eos ambit , et qoi eodem modo de- 
narios gentis Manliae exomat, a qoo 
Manlii Torquati dieti sonti qood decos 
Silanos noster , cojoa majores a genie 
Manlia in luniam transiyere, in Domis 
renoyatom voloit. Vide etiam mimos 
Manliae gentis» 

Salotis capot arbitris Vaillantio et 
Hayercampo in loniae gisntis decos his 
denariis insertom. Nimirom C, lonios 
Bobolcos Bnitos consol V. C* 443 ae- 
dem Salutis beUo Samnitico yeyit, qoam 
deinde censor locayit, et dictator di- 
oayit, ot docet Liyiiu <>).. Eam paol- 
lo post a C Fabio pictam ^ ex qoo Pi- 
ctoris cognomen abstolit, dixi sopra in 
hojos nomis. Sed neqoe solom istod 
memorabile factom- in hoo lonii conso- 
latu contigiu Constat eodem anno ti- 
bicines cum Claudio censore coUisos 
recessisse Tibnr , lepido deiade asto rc* 
doctisy placatisqoe permissom , ot qoot- 
annis per qoinqoatros minores^ qoae 
eadem ex caosa tom conslicnebantar« 



a) De Finib. L. L c. r. b) L. V. c 8. c) Epit. L. LIV. d) L. X. c. t» 



IVNIA. 



231 



pertonati et «tola indati per urbem ta- 
gorentar, de quo liberaliaa agetar in- 
fra in namis gentia Plaatiae* Ad iatad 
adladere peraonam alteriaa denarii con- 
jicio, nam et personam ^exhibent dena* 
rii Plaatii, q«i ad idem argamentam 
sine dnbio pertinent. Yaillantiaa et Ha» 
rercampaa esse capat Faani diaerte 
atatuant. -Eaae Faani facile dedero, aed 
peraonam, non capat, nam deest col- 
lam certo personae criterio* Ex qao 
alia occarrit conjectara, intentam a Si- 
lano faiase peraonam Sjleni non incom- 
moda ad nomen saam adlasione; nam 
pro Zthvivog Dorea dixere *Z/Xayof^ ho- 
rnm dialecto lingnae Latinae amica. Sic 
et ZIAAN02 pro ZIAHN02 dicitar 
magistratas in dracbma Dyrrhacbii orbia 
Doricae. 

m 

ANTONIVS. AVGVR. C08. 

DE8. ITER. ET. TER. in aliU: 

ANTON. AVG. IMP. IIL COS. 

DES. in. IIIVIR. R. P. C. Caput 

M. jintonii nudum» 
M. SILANVS. AVG. Q. PROCOS. sine 
typo, AR. C. 

M. Silanas primnm 1« Caesaris lega- 
tas in Gallia, post hojas caedem M. 
liCpido adhaesit, qoi ejus praecipae 
eT>era asns est in snstentandis ad Mati- 
nam M« Antonii rebaa, cam id palam 
non posset, qaod is S. C. bostis esset 
judicatas *). Potestate subinde inter An- 
tonium et OctaTiannm dirisa Antonio 
sese adjonxit, sed Cleopatrae contame- 
Ifaa pertaesus ad Octayianum transiit, 
panllo ante quam pestremum cum Cleo- 



patva bellum erumperet ^). Xb boc in 
na?atae operae praemium dictus consul 
V* C. 739. Fuisse eum angurem , hi de» 
narii testantur. De titalo Q. PRO. C0& 
▼ide in Cocceia* 

EIlI. 2IAAN0T in namis Antio» 
chiae, sed qui est Caecilius Silanus Cre- 
ticns. Vide numos Antiochiae Syriae. 

Libo^ 

LIBO* Cd^ut PaUadis alatum^ 

juxta X. 
C. IVNI. C. F. Dioscuri equites^ in imo 
ROMA. 

Cum nullus Tetemm cognominis hn- 
jua luniae ^enti proprii meminerit, opi- 
natur HaTCrcampua, Libone, et C. la- 
iiio Ilriros monetales intelligi. At hoc 
repngnat legi a -nobis in Prolegomenis 
latae, secnndum quam 'ro LIBO ad C. 
lunium referendum. Nisi ergo lunia re- 
Tera Libones tulit, quod dissimulatum 
yeteribusy credi poterit permutatam 
matricem ex gente Itarcia ; vx qao fue- 
re Libones, et inter cujus denarios ha* 
bemus obTios cnm eadem antica. 



lumi incerti. 

Vaput Palladis alatum^ pone 
quod X, pone oetput asini. 

M. IVNl. Dioxcuri equitesj in imo ftO« 

MA. AR. C. 

Caput Palladis alatum , pone X. ' 

C. IVNI. C. F. Diosturi equites^ in imo 

ROMA. AR. C. 

€. IVNI. in asse. R. 



a Dio L. XLyi. $. 38. 51. b) Pluf. in Ant. p. 9)3. 



252 IVVENTIA. LAELIA. LAETILIA. LAETORIA. tlCINIA. 



1 P' rEN Tl A. 

Namus Goltzianus, lurentiam magistratom babent etiam irami Caenraogmtae. 



L AEL 1 A. 



Nomns GoUzianii9w 



LAE T I L I A. 

C. Laetilias Attalus IXrirJa nomis Gadiam. Alias Goltzianas. 



LAE T R I A. 



Namas Goltzianns. 



Ll CIN 1 A. 



Gens plebeia* Cognomina in naniis: 
Crassus^ Macer^ Mtirenu^ Nerva^ Stoh* 
Item Mucianus legatns in nomis Antio- 
chiae Sjriae , quos yide* 

Crassus* 

Caput yeneris^pone S» C« 
P. CRASSyS. IL F. Miles stans s, ha- 
sttan et clypeum^ d. eguum capistro re* 
tinet, intra equi pedes quid thoraci si^ 
mile. AR« R. 

Tidetor signatos denarios a P. Crasso 
Marci a Parthis occisi filio ; qni et ipse 
in eodem bello occnbuit, sed ante bel- 
lom Parthicnm Caesaris castra in bello 



Gallico secntns est, ot istud ipse aliquo- 
ties in sois commentariis testatnn Foe- 
ritne, qood opinantnr aliqox, signatus 
ab eo tum in Galliis qnaestoref an alias, 
incertnm. Ayersa creditnr exhibere 
transyectionem eqni coram censore per* 
agi solitam, rerocato decore anto, nam 
et pater et aTus censores fnere. Tide 
Spanhemium ■)• 

Nnmulos aeneos inscriptos CRA. vel 
CRAS, tjpo crocodili, rel Csseinm non 
pertinere ad gentem IriciBiam, sed Ca- 
nidios Crassos, dictnm in Canidia. 



s) Tom.II. p. 99. 



LICINIA. 



235 



Craisus luniamis* 

Crassam lanianam memorat Cicero 
bominem sibi deditam *), ex qao col- 
ligimati loniam qaempiam in Liciniam 
Crasaoram familiam adoptatam. Namos 
inscriptos: P. CRASSYS. IVNI. LEG. 
PBOPR. jam recitari in namis Metelli 
Scipionis gentis Caeciliae, qaibus doce« 
mar, Crassam hanc Metello Scipioni 
belU Africani adrersas Caesarem daci 
legatum pro praetore adfaisse* Morel* 
lius hos namos bis proposait, in gente 
Caeciita et Licinia, at posteriore loco 
in horam ano pro lYNL legit lYN. F« 
(>uare Harercampas legendum censet: 
iVNIa/i/ Yilius. Credam potias, Morel- 
lianam hunc namam in judicium reyo- 
candom, cumqae in iis, qaos alii edi- 
dcre, constanter legatur ITN. yel lYNI., 
et ipse Morellias Tariet , licet sa- 
spicari, Morellio legendo lYN. F. illu- 
sum fuisse. Hos Crassi luniani nanios 
esplicatos Tide in moneta Metelli Sci- 
pionis. 

JUacer* 

Protome juvenilis obverso tergo 
i. telum trisulcum vibrat* 
C. LICINIVS. C. F. MACER. Pallas in 
citiJ quadrigis d* hastam intentat. AR. R. 
Piro tjpo anticae, qui Apollinem Ye- 
jovem sistil, consale dicta in numis gen- 
tis Caesiae et Fonteiae. Yerisimile est| 
pertinere hunc denariam ad C. Macrum, 
qai praetore Cicerone repetandaram 
reus omnibus sufiragiis damnatas vi- 
Tendi ipse iinem fecit. Yide ejas fscti 
testes apud Harercampam. 



Murena. 

L. MYRENA. ROMA , in assibus et 
quadrantibtts. C. ^ 

Nerva. 

NERVA. Caput ApolUnis laur. 
A.LICINI. Eques rapido cursu.A^^ R. 

NERVA« FIDES. Caput Fidei 
laur. 

k. LICIN. IIIVIR. Fir paludatus citato 
equo vectus barbarum nudum et barba». 
tuin crinibus prehensum rapit^ AR. R« 
NERVA. FIDES. Caput Fidei 
laur. 
ALBINVS. BRVTI. F. Duae dexterae 
junctae caduceum sustinent. AR. R. 

A. LICINIVS. NERVA, SILIAN. III- 
VIR. A. A. A. F. F. in AE« IL cum pa- 
pite Augusti. R* 

Quid Neryae cam Fidei capite, in- 
certum. Tjpo ayersae alterius numi 
antiqaarii indicari censent A. Licinium 
Nerram , qui praetor Macedoniam sor- 
tilus pseudo - Persenm pcr qoaestorem 
suum ficit, ez quorum ergo conjectura 
barbarus hic crinibus tractus falsas hic 
Perseas est. lidem putant, ez numo III. 
Nerram posse probari D. Brnti quae- 
atorem, al multo yerisimilias, perrouta- 
tas fuisse matrices. VocaboIumSILIAN., 
qood est in numo postremo, docet Si- 
lium aliquem a Lioinio adoptatum. Ex 
sententia hujus numi Velleius quoque ^): 
ct j1. UciniuJ Jferva Silianus P* Silii 
fiUus^ quem virum etc^ qui imperante 
Aagusto in hello Dalmatico strenue se 
gessit. 



■) Ad fratrein L. III. cp. 8. 

(Fb/. r.) 



b) L. IL c. 1 16. 



Gg 



234 



LIVIA. 



Nttmos inscriptos: P. NERVA polia» 
cnm Vaillanlio refero ad gentem SiUam^ 
qnam yide. 

♦ * • 

Stolo. 

AVGV8TVS. TR. POT. Caput 

jtugusti nudum. In aliis: -^«- 
gustus eques rf. coronam .prae* 
tenditm 

P. 8T0L0. IIIVIR. ^P^^ i^^^r ^^^ ^^ 

cilia* AR. R» 

p. LiaNivs. STOLO. inviR. a. 

A. A» F. F. in aeneis Augusti L et lU 

formae* C. 

Tesle Varrone ■) i» Licinius, qai 
tribunus pl. legem tulit, ne quis civis 
R. plus D. jugeris haberet, diclus est 
Stolo^ quod tam pertinax in colendis 
ji^ris studimn adbibuit, nt nullus in 



ejus fundo reperiri posset stolo. Ex hu- 
jus posteris fuit Stolo, quem numi bi. 
sjstunt sub Augusto Illvirum monetalera. 
Existimat Vaillantius , his denariis exhi- 
beri Augustum e Sjria reducem, et 
orantem urbem ingressum, quod sine 
sanguine cives et signa a Parihis recu- 
peravit, ut perhibetDio, quorsum etiam 
referri censet partem aversam; nam si- 
gna haec snspendebantur in templo Har- 
tis Vltoris, hujus flamen apicem gesta- 
bat , et ejus erat servare ancilia. De an- 
cilibus vide, .quae dicam in numis An- 
toniiu Pii ad annam V. C. SqS* 

Licinius incertus. 

Denarii veteris rationis, et serrati, 
in quorum aversa: li. LIC. CN. DOlft», 
de quibus vide, quae dixi in gente Cos- 
conia^ .et Domitia. 



L I r I ^. 



Oens plebeia. 

Ejns denarii hactenus noti Goltziani 
sttttt orones. Exstant vero aenei inscri- 
pti: L. SALIN. C. CAS81VS, quos jam 
recitaTi in gente Cassia. Eos nonnulli 
genti Liviae inserunt, quod haec ^fl//- 
natores tulit. Sed cognomen istud fuit 
etiam genti Oppiae^ ad quos pertinere 
hos numos verisimilius est, nt in hac 

dicetur. 

Drusus^ cognomen etiam gentis Li- 
•viae, sed Drusorum, aut in gentem lu- 
adoptatorum, aut huic adfinitate 



junctorum nuraos in monetam imperato- 
rura differimus. Cl. Nauzeus copiose il- 
lustravit denarium inscriptum : M. LIVL 
L. F. DRVSVS. LIBO. EX. S. C »>). 
Ejus praeconem citavit Vaillaniium in 
familia * Livia , parum istud adcnrate 
pro disciplinae nostrae legibus. Citan- 
dus enim fuerat Gokzius, ex quo eum 
hausit Vaillantius* Neque enim ab alio 
aliquo conspectns unquam fuit. Ei^o 
cum nnmus sit mere Goltzianus, enm 
pro instirato meo iu hnnc catalogum 
non recipio. 



a) De R. R. L. I. c. 2. b) B. L. T.XXXV. p.600. 



LIYINEIA. 



235 



LIVIHEIA. 



Gens plebeia. Cognomina in namit : 

Regului. 

L.REGVLyS* PB. Caput nu- 

dum imberbe^ {saepe abest epi» 

graphe) in alio : Caput juvenile^ 

pone jceptrum. 
L. UVINEIVS. REGVLVS. SeUa cu- 
rulii t hinc et iUinc tres fasccs sine se- 
curibus. AV. (Pembrock.) RBRB. AB. C. 

Caput idem. 
L. REGVLVS. Duo luctantes cum leo- 
jir, tigridc^ tauro, AR. C* 

Caput idem» 
L. LIVINEIVS. REGVL VS. Modius in- 
ter duas spicas. AR. C. 

Restitutus etiam a Trafano. (Theu- 
poli) RBBB. 

L. BEGVLVS. PB. Caput idem. 
REGVLVS. F. PRAEF. VR. Selia cu- 
ruliSf super ifua corona, hinc et illinc 
fasces sine securibus. AR. .RR. 

Caput /• CaesariSf prae quo ca» 

duceus^ pone ramus lauri. 
L. LIVINEIVS.REGVLVS. Bos cornu^ 
peta. AR. R« 

Vt Gcrtnm est, caput anticaCi qaod 
est in his nnmis , esse yetastioris cojas* 
piamRegali, ita qais hic faerit/plane 
ignoratnr. Adjectas literas PR. Ha- 
Tercampas legendat censet : Vater 'Re» 
gulif propterea qnod in arersa legitar 
REGVLVS. FiUus. In frandem inda- 



xere tjpi Morellianii in qnibas ezara* 
tum P. R. Verum in tribns integerri- 
mis masei Caesarei est PR. sine raedio 
ponctou Qttocirca legendom potiiis 
VlXaetor» EpigrapTien aversae legen- 
dam REGVLVS. FiUus , et indicari L. 
Regoli praetoris filiam , dobiam non yi« 
detor. Sic et in nnmis gentis Valeriae 
legitur MESSAL. F. Hi ergo nomi si- 
gnati sunt ab eo L. BegulOi qui, at 
additom PBAEF. VB. innoit, ex Ha- 
Tercampi sententia foit onas ex prae- 
fectis orbisi qoos I. Caesar in Hispa- 
nias profectos in orbe reliqoerat , ot re- 
fert Dio *), quiqoe jus lictoram ot sel- 
lae corolis sibi sompseront| nt hujos 
qooqoe Begoli nomi docere Tidentor, 
qoam conjectoram oberios proposoi su- 
pra in Cestia, nisi forte hic tjpos in prae- 
sentibos denariis Terios ad praetoram 
patris Begoli pertioet, praecipiie qood 
fasces securibus carent, qoas a praeto- 
rom arbanorom fascibos abfaisse docet 
Spanhemios ^). Venationu tjpo indican- 
tor forte magnifica monera a I. Caesare 
edita. Taorom nomi postremi explicat 
HaTercampos ex Plinio docente, pri- 
mom Caesarem Romae spectacolom de- 
disse Thessalorpm tauros mira arte ne* 
cantiom »). • Verom idem hic tjpos fre- 
qoens est etiam in nomis Aogosti. 

C. CAESAR. mVlR. R. P. C. Ca- 
put Octaviani modice barbatum. 



a) L. XLUI« (. 28. b) T.R. p. 106. scq. c) L. VIII. c. 46. 

Gg 



236 



LOLLIA. 



L. LIVINEIV8. REGVLVS. rictoria 
stans. Inalio: L. REGVLVS. IIIIVIH. 
A. P. F. Ameas Anchisen efferenj. AV^ 
(Pembrock, Catal. d^Ennery p. 323 in 

nota.) RRB. 

M* ANTON1V8. lUVIR. R. P. C. 

Caput M. Antonii. 
L. REGVLVS. im VIR. A. P. P. rir j«. 

minuduj sedens d. hastam^ /• cfypeum. 

AV* RRR. 

M. LEPIDVS. IIIVIR. R. P. C. 

Caput M. Lepidi. 
L. REGVLV8. IIIIVIR. A. P. F. Fesia 
jtans d. jimpuvium , j. hastam tranjver' 

jam. AV. RRR. 

Aetatem tttam nnmi ipsi manifestant. 
Regulua dicitur IIIIVIR. A. P. F. , qnod 
Tidetur legendum Ajiro Vubiico Veriun^ 
do , quia aurei sunc. De typo nnmi II. 
nihil pronunciOy quoniam eum ex numo 
yarie ezceperunt eruditi. In pictura 
Morelliana yidetur Hercules. In nnmo 
III; esi Vesta , credo , quia Lepidus an- 
ticam obtineti qui fiuit pontifex masi- 



mus. HaTercampus Tirginem Vestalem 
dixit, yerum an Vestale» hastam prae- 
gessere'. 

REGVLV8. PVLCHER. TAVBVS. 
IIIVIR. A. A. A. F. F. in aeneU 111. 
formae iuh Augujto jignatiu C. 

Teste Dione *) V. C. 7^6 LiTineias 
quidam Kegulus (in Tulgatis mendose 
est Licinius pro LiTineins, nt jam ad- 
Teriit Vrsinus) deletum se ez albo pa« 
trum indignatus, cum interea ejns ipsios 
filius in senatum adlectos esset, in ipsa 
curia denudato corpore, ennmeratisque 
stipendiis eitatrices ostentabat. Verisi- 
mile f hunc senatu motum esse enm , ad 
quem denarii praecedentes periineDt, 
filium vero, qui in nnmia praesenlibos 
REGVLVS dicitur. 

Gallus. 

C. LIVIN. GALLVS. PRO. PR. in 

aeneo Hadrumeti Afi*icae signato, quem 
ibi Tide. 



L O L L 1 A. 



Gens plebeia. Cognomen Palikanus. 

LIBERTATIS. Caput libertatis. 
PALIKANVS. Porticus^ cujus columnis 
adfixa rosira navium^ et cui imposita 
mensa^ AR. RR. 

HONORIS. Caput juvenile laur. 
PALIKANVS. Sella curulis inter duas 
spicas. AR. RR. 

Cum Vrsino conspirant antiquarii om- 
neS| statuente, in ayersa numi prioris 



exhiberi roatra P. R.^ qno nomine ap- 
pellabatur suggestum in foi*o ezstructum, 
et captarum naTium Antiatinm rostris 
adornatum, de quo Tide plora apud 
Vrsinum, hoc Tcro typo spectari M. 
LoUium Palikanum, qui tribnnoa pl« 
V. C. 684 perfecit adnitente etiam Pom- 
pejo Gos., ut tribunatui Telna poleslas 
restitueretur, cujus Sulla imaginem sine 
corpore r^eliquerat. Vide Vrsinnm, et 
Pighium ad hunc annum. Capite igilor 



a) L. LIV. %. 14. 



LOLLIA. 



237 



LiberUtit Ikcile iadi«;anir libertat P. 
R. restitQta, et rottris locus, qno tri- 
boni pl. di0^re pro conciobe tiint toliti, 
quo de argomento ^ide plart apod 
Spanbemiom *)• Capnt Honoria numi 
alteriot, et tella cnmlit Iiicem adbuc 
detiderant. 

Opportnne boc loco agemnt de na- 
mit Lollioram extra nrbem tignatist 
quoniam tine dnbio tont bojat geniis, 
eoramqae admodam controyerta est 
patria* 

i) Caput AmmonU. 
AOAAIOT. SeUa curulU^ cui imposUa 
eorona , inira ejus fulcra in nonnulUs 
nota arithmetica^ ut: lA. A£. L (Mos. 
Caes. Morelli.) 

a) Caputjuvenile diadematum^ 
prae guo jceptrum^ et B. 
L. LOLLiyS. Sella eurulis cum coro" 
nuj intra fulcroT. AE. L (Mos. Caes, 
Morelli.) 

3) IMP. AVG. TR. POT. intra 
iauream* 

PALUe PB. Sella curuUs. AE. II. (Pel- 
lerin Lettres p.sta.) 

4) Caput juvenile diadematum* 
AOAAIOT. B. Caduceus inter spicam^ 
et papaver, AE. 11. (MoreHt.) 

5) Caput Dianae. 

L. LOLLiyS. CervuSj inira eujus pe* 
dcs in nonnullis notae arithmetieae B. 
A. IB. lA. IF. IZ. K. AE. IL (Mos. 
Caes. Morelli, Catal. d^Ennerj p. 175. 
Galandas apud Woltereck p. 80.) 

6) Caput Apollinis laur. 
AOAAIOT. Dromas^ intra cujuj pedes 



B m/ IB. AE. IL (Mos. Caes.) In aUo: 
£. (Liebe pag. 3q3.) 

7) L. LOLLiyS. Clavay in arca 
B. 
A intra lauream. A£. IIL (Mas. Caes.) 
In borum nnnioram explicatione 
nolo immorari commemoraodis yario- 
rum conjectoris, qnas in nostfa bac 
lace inanes agnoscimns. Qoae novimnt 
probabilia, baee tont. Prioret tret nn- 
mot etse Cjrenaicot» et tigoatot a L. 
Loliio Palikano praetore, docent numi 
coUati Sex. Catooit, et A. Pupii, qnot 
detcriptoS yide in moneta Cjrenaica. 
Liqnet ittnd praeterea ex capite Am- 
moniti in nomit ejot regionit autono- 
mis ob?io, et tertiat Pellerinio Tripoli 
Barbariae adlatot ett, qoae ttetit in 
eodem tracto. Capot numi II. Yail- 
lantiut etse Ptolemaei Pbjsconis, Ha- 
Tercampas Ptolemaei Apionis, qui mo- 
riens eam regionem populo B. Jegave- 
rat, credidemnt. Ytrumqne incertum, 
etsi postremnm Terisimilius, nam signari 
serios potuit in memoriam regis pro* 
pter cognitnm ejos in Bomanos adfe- 
ctum. Numi reliqui eruditos nonnol- 
I0S, nt Galatiam iia patriam constitu- 
erent, impalere. £a regto mortao Y. C. 
7SI) rege Amjnta in prOTinciae for- 
mam redacta est imposito praefecto Lol- 
lio. lam Tcro, inquiunt, numi ex ci- 
tatis nonnulli per tjpos Galatiam palam 
eloquuntnr. Momi Amjntae hinc oaput 
Dianae, illinc cerrum exbibent, perin- 
de ac nnmus ex cit^lis Y. Nomus Ga- 
latarum , qnem sislii Moreilias in gente 
Neratia, babet cadoceam cum spica et 



a) T.II. p. 190. 



238 



LOLLIA. 



papaYere colligatam , eea namiu lY. 
Ad haec constat, Lolliam tara primam 
in provinciam missum, cujas nomen in 
id genos numis perpetuum* Yerum qai- 
dem , ait Morellius in suis ad Perizo- 
nium quaesitis i LoUiom hunc a Ruiino 
dici Marcum, quem tamen numi hi 
omnes Locium diserte appellant, at 
patat potuisse Bufinum facile in prae» 
nomine peccare. Quocirca jure censet, 
posse hos numos Galaticos existimari* 
At Perizonius magnam in praenomine 
Tira reponit; nam, ait, Lollium hunc 
non onus tantum Rufinus, sed omnes, 
Yelleius, Eutropius, Obseqaens, Cas- 
siodornSf ipsa tabula Collotiana, et la- 
pis Gruteri •) Marcum Tocant. Quare 
maTuIt numos omnes, qui L. LoIIium 
inscribant , in Cjrenaicam revocare. 
Tamen in hac causa minus adcuratum 
Tideo Perizonium, nam pleraque rao- 
nnmenta, quae citat, Lollium qui- 
dem Marcam dicunt, at non addnnt 
omnia, fuisse eum hunc ipsum, qui 
Galatiae praefectus fuit, c^uod tamen 
maxime probandum fuerat» Nam non 
negamus, fuisse circum haec tempora 
Marcum aliquem LoIIium , nempe eum, 
qui y. C. 733 processit consul , mode- 
rator deinde et comes C. Caesari in 
orientem profecto additus , ejusque pro- 
ditor, de cujus fortuna Taria congessit 
Morisius ^). Tamen primum hnnc Ga- 
latiae praefectum Eutropius quoque 
Marcum appellat, quanquam erret in 
Bomine, .cnm TloShiot appellet, pro quo 
certe reponendnm AoXKioy. Yeram in 
haec nunc coriosius non inqniro, quando 



Terisimile prorsas. Tidetnr, alteras 
quoque hos numos deberi Cjrenaicae, 
et fuisse adeo Lucium Marci ant fra- 
trem, aut propinquura. Snot enira 
ntrique fabricae similis , epigraphe in 
alteris quoque jam Graeca, jam La- 
tina, uti et perinde notae arithmeticae* 
Ex tjpis , qaorom nonnulli cam Gala- 
ticis conspirant, nihil roagnopere sabsi- 
dii, nam. Diana, et sjmbolicus felici- 
tatis tjpas in qualemcunqne proTinciam 
jus suum porrigunt, dromas Tero nnmi 
YI. animai magis Africae propriam, 
quam illi Asiae tractai, in qna sita 
Galatia. Haec ergo argnmenta conjaa- 
cta cum eo, quod taraen-^ auctores ali- 
qni Galatiae praefectnm non Lnciara, 
sed Marcuift nominant , (nisi forle Telis 
conjicere, LuciumMarco sen fjratri, sea 
propiaquo in Galatiae regimine snces- 
sisse) eorum certe faTi otsententiae, qti 
numos hos perinde Africanos putant 
Quod ad notas arithmeticas attinet, 
conjicit Harercampas, iisdem indicari 
annos, quibus Lollius Cjrenaicae prae- 
fuit, cnmque annus in iis \Z notetar, 
ejus in hac proTincia commorationem in 
annum Xyil« porrectam , quin et XX« « 
cum in siraili legatur K. teste Gallando 
citato. At Tero istnd minas Terisimile, 
et praestat hornm aensnra* nnraerorara 
in incertis pularet non nno hoc in re 
namismalicli exemplo* £x nomo UI, do- 
ceraur, hnnc L. LoIIiam inde ab anno 
y. C. 737 in CTrenaica stetisse, nam 
hoc demnra anno Caesar Augnsti titnlo 
nti coepit. 



^^ 



a) Pag« 160« h) Ccnot. Pls. diss. II. c. 24. 



LVCILIA. LVCRETIA. LVRIA. 



239 



h V C l L I A. 



Geas plebeit, Cognomen Rufus. 

Caput Palladis alatum pone A. 

PV- vel PV. tantam , omnia in- 

tra lauream, 
M. LVCILI. RVF. rictoria in citis bi- 
gi4. AB. C. 



Typas simplexi et incertiis hic Laci- 
lias nihil adferant, quod obserTari me- 
reatar. In omnibos ectjpia hactenus 
editis reperio scriptnm A* PV., at in 
archet jpia mnsei Caesarei tantnm legitnr 
PV. Subauditor ergo litera A| sip nt 
aensns siti Argento VYiiico* 



L r C R E TI A. 



Gens p.atricia ezstincta ; qnae in nu'* 
mis snperest, plebeia. Cognomen Trio. 

• o 

TRIO. Caput Pailadis alatum^ 

juxta X* 
CN. LVCR. Dioscuri equites^ infra 

BOMA. AR. R. 

Caput Solis radiatum. 
L. LVCBETL TBIO. lAina inter FIL 
triones» AB. B« 

Restitutus etiam a Trajano. BBB« 

Caput Septuni^ pone noiae arith^ 

meticae. 
L. LVCBETI. TBH). Cupido delphino 
vectus^ quemfreno regtt. AB« C. 

Denario alteri inlatos VU. Itriones 



caasa adlasionis ad nomen, inter om- 
nes «conyenit. AddO| foisse praeterea 
signatam solem et lanam , quod haec 
sidera. uberiorem prae aliis lucem dif- 
fandant, quo adludi pnto ad nomen Lu^ 
cretii^ 

Cnpido in delphino eqnes incertnm 
in Locretio est argnmentum. Vaillan- 
tius Phoebo plenus *ntriasqne partis tj- 
pom ad Aemilii Siciliae praetoris rela- 
tam victoriam nayalem refert, qnin eo 
suam prd Toxit perapicaciam , ot ez nn- 
mero XXXI., quem in nnmo ano jaxta 
Neptuni capnt tidit, ipsum captarum 
narium nlimernm colligeret. Qtfis faaec 
refutabit? 



L F R I A. 



• _ _ 

Gens parum cognita. Cognomen A. A. F. F. in aeneis Augusti /. et 11. 
Agrippa. formae. B. 

P. LVBIV8. AGBIPPA. IIIVIB- A. 



240 



LVTATIA. MAECIA. MAEGILIA. MAENIA. 



LV T jl T I A. 



Gens plebeia , cognomeii Cerco, 



CERCO. Caput Palladis tectum 
galea^ ex qua bina astra coUu" 
ceat^ pone X| superne ROMA. 
Q. LVTATI. Q. navis intra coronam 

quernam. AR. C. 

Non moror conjectararam facragt- 
nem, qaas antiqaarii attolere, at et 



hajas aactorem denatfi , et eaosam tjpi 
reperirent. Pronissimam est credere, 
typo aversae indicari celebrem Yicto« 
riam naTalemi qoam C. LaUtias Ca- 
talas ad Aegates de Poenis retalit 
V. C. 6129 qiumqae serias hie Q. La« 
tatitts Cerco in gentis suae decas in 
namis praedicat. Faisse aatem Catalo* 
ram, et Cerconum eandem gentem, 
probat Pighias *). 



M A E C I A. 

« 

H. Maectas Rafas procos, legttor in namis Bithjniae, qaos Tide in prolegome- 
nis ad numos ejus proTinciae, 



MAECILIA. 

Gens plebeia. Cognomen TuUus. A. A. A. F. F. in aeneis Augusti /• et IL 

^ ♦ ^ formae. C. 

M. MAECILIVS. TVLLVS. IIIVIR. 



M A E NI A. 



Caput HereuUs. 
P. MA£. ANT. M£. Prera navis. AE. 
III. RR. 

Hos nnmos explico verbis insignis 
P, MAE. Dioscuri equiteSf infra ROMA. Alojsii Oderici ez pracclara ejat disser- 
AR. C. 



Gens plebeia. Cognomen Antiaticus^ 

ut dicetur. 

m 

Caput PaUadis alatum , pone X. 



tatione, quae exstat in ^Saggi di Corto^ 
na ^). Hayercamptts, inquit, ex his 
F. MAE. ANT. Fictoria in citis quadri" epigraphes siglis (nam literae snnt col- 



Eadem adversa* 



gis, infraWiyLk. AR. C. 



ligatae) exsculpsit personas tres, I*. 



•) Anual. T.IE. p.65. b) Tom. VIII. p. !58. 



MAEVIA. HAIANIA. 



241 



Mtenionit Antonmm, (rel Aatroninm) 
et Metellom, com tameo onicos iodt- 
cetor F. Maeniu4 jintiaticus Megelluj^ 
rel Meduilinusy vel qnoconq[oe alio 
cognomine , qood o tjlUba ME. incipit» 
Primom cogoomen jore triboitor genti 
Maeniae, ex qoo ۥ Maenios Y, C. 416 
triomphavit de Antiafiboa narrante Li^ 
tio, et Fattis Capiloiinii,. in qoiboa: 
C. MAENIVS. ?• F, P* N. COS. DE. 
ANTIATIfi VS. Alterom cogaoaeot qo»- 



leconqoe foit, dittingoit honc Maeniom 
ab aliit Antiaticit, ot cognomen Spin* 
ther Corneliot Lentolot a 
;oere deboit* 



Denarioa cetera timilia, ted in oojot 
antica joxta capot legitor LAECA, aba- 
qoe' dobio permoiationem matricia ai^ 
gok. 



M AEV I A. 



Aeneot lll. formae com capite Aogo* 
ali: L. POL. MAEYL, qoem edidit Se- 
goinoai et geoiit ette Maeyiae adte- 



roit •) , ett Ptolemaei Maoretaniae regia, 
ot docet Vaillaatioa in toit ad Segoinom 
notit pag. 404. 



M A t AV l A. 



Caput Palhid&s alatum , -pone X. 
C. MAIANI. Fictoria in citiebigis, in- 
fi-a ROMA. AR. C. 

C. MAIANL io atte. C. 

Vrtinot et Morelliot hot nomot ^eo* 
ti Maiaoiae triboeront, at com hojoa 
nolla apod TCteret exttet mentio, Vail- 
lantint eot genti Maeniae «ecentoit 
HaTercampot literat haa monogrammap 
te ligatat legit MAINIA, pntatqoe in« 
dicari Maenianum aliqoem, qoi ez gen» 
te Maenia alteri te Adoptandom dede- 
rit. Sed tertia litera locoleotom ett AN 



colligatom, ot integerrimi qoiqoe eihi- 
bent, nt adeo Maenia legi non potail; 
Omntom minime ferendot Perisonioa, 
qoi Minatiam gentem indicari opioa- 
tor. 

Morelliot in nomia Aogotti lah» 
XXXin. n. 4« ienenm II. formae ex 
moteo Dron citat interiptnm: MAIA- 
NIVS. GALLVS. IIIVIR. A. A. A. F. 
F. S. C. At com nomom hooe notqanm 
alibi citari Tideam, occorrit, perperam 
forte ledam epigraphen pro; C A8^ 
mVS. GALLVS. 



e) Non. seT. p. 93. 

(ro/. r.) 



B h 



242 



MAMILIA. 



M ji M I L I A. 



Geos nobilissima Tosculo profecta, 
ut dicetnri sed plebeia Romae eTasit* 
Cognomen Limetanuj^ datum, ut cre- 
ditur, C. Mamilio tribun^ pL, quod 
. y. C. 589 legem de limitibus tulit. Tid« 
Pighium •). • 

• * 

Protome Mercurii, pone litera 
alphabeti, 
C. MAMIL. LIMETAN. Fir curto ha- 
bitu^ tecluj pileo rotundo^ s. jcipionem 
gr^diturjj ei adblanditur canis. Sunt 
•errati. AR. C. 

Eejtitutuj etiam a Trqjano^.^WX, 
Caput Dianae.^ prae quo 6. C. 
Eadem aversa. 

Ad explicandos hos denarios pluri- 
ma jam praeclare praecepit Pighitos ^). 
De Mamiliae gentis auctore haec Li- 
-tios <^): Octavio Mamilio Tusculano [is 
longe princeps Latini no/ninis erat^ si 
famae 'credtmus^ ab VUxe daaque Circe 
oriundus) ei Mamilio filiam nuptum 
dat Tat*quiniu8 Superbus. Hunc regno 
ejectum ad geoerum Mamiliom Tuscu* 
]um abiisse idem refert <^), serius L. 
Mamilium Tusculi dictatorem propter 
jpraestitam praeclaram Romanis operam 
ciyitate donatom ^). Multa etiem de Ma- 
;siiliis Tusculanis yide apud Dionjsinm 
Halic, £os per Telegonum ad Yljssejn 
et Circen genus suum retulisse, luculenta 
habemus testimonia. Verba sunt Pom- 



peji Festi 9« MamiUomm famiUa a 
MamiUa Telegoni JiUa^ quam Tuscuii 
procreaverat f quando id oppidum ipse 
condidisset, quo lestimonio teaemvs et 
originem nominis gentilis MamiKorom, 
et Tusculum a Telegono Yljrsais «t Cir- 
ees F. conditum. f^uare et ab OTidio 
Tusculum dicitur Te/egoni moenia g), 
ab Horatio Telegoni fuga parricidae ^), 
;alibi Circaea moenia >)• 

His praemansis facile utrinsqne par- 
tis tjq^um esplicamus, quorum nterqne 
illustrem Mamiliorum prosapiam jactat. 
Cum pars adversa plerumque numiots 
alicujus caput ostentet, lectus jnre Mer- 
corios, quo Mamilii per Yljssem de- 
scenderunt. Mercnrius enim pater An- 
toljci^ .hic Anticliae, haec uxor Laer- 
lis, et mater Tljssisi hic pater Te)e- 
goni .etc. J^) quod ^t Ovidio -agnitiUD 
praedicante Yljsse I)^ 

Est quoqtic per matrem CyUenius 

addila noiis 
JiltJBrM. nobilitasm 

Etiam aliorsnm Mercurius in Tljssb fa- 
milia non peregrinus, nempe qna Pe- 
nelopen ejos uxorem spectabat, Nimi- 
rum cum tox, incertom, nnde missa, 
Thamom navis gubematorem propter 
Echin^das vectum palara compellaret, 
rooneretque, magnum Pana mortnQn« 



a) Toni. II. p. 39^ b) Ann. T. II. p. 49O. c) L. I. c. 49. d) L. II. c. 15. e) L. III 
c. 18* 29. in Mamilioruro. g) Fast. IIL v. 29, Fast. IF. v. ?!. h) L. UL Odc 2a 

i) Epod. Odc L V. 29. k) Ilygin Fab. 201. 1} Mct. L. XIIL v. 14«. 



MANILIA. MANLIA. 



243 



Tiri doeti a TiberiOi qao ittnd impe- 
rante cootigit, consolti respoaderant , 
Tideri foiste eom ipsam , qui natas esset 
ex Mercurio , et Penelope. Yide istad 
adcurate detcriptam a Platarcho *), et 
Eosebio ^). Etiam Herodoto Paa dici- 
tur Iliiaa Mercorii ex Penelope <^), ot 
et Iftociano in lepido dialogo ^). Recte 
etiam Mercorius dolosaa ad Yljssem 
pertinet ; qoare eom Ylyssea sic inyocat 
apud Sophoclem «): 

AUrcuriuj autem dolojuj^ ut huc du" 
xit y porro dueat nos^ 

Insignios argomentam partia ayersae, 
exhibens Yljssem in patriam redocem 
mendici habito, ne a procis agnoscere- 
tur» qoalia nimirom a Homero descri- 
bitur f): 

^om , 



iifiara c fp. 
Pauprri tristi similis et seni^ 
Baculo innixus^ laceraquc circum 
corpus vestimenta indutus erat. 

Capat tegitur pileo hemisphaerico ?el 
conico, quod ejus foisse operimentam, 
alibi dixi s). Eleganter etiam adstitai- 
tor canis adblandiens, graphice ite* 
rom secondom Homerom, perhiben- 
tem ^), foisse Yljssi canem, dictom 
Argom y qoi dominom post XX« demom 
annos reTersom agnoTit tamen , et qoa 
potoit, caoda mota, dejectisqoe aori- 
bos sobitam testatas laetitiam. Haec 
de praeclaro hoc denario. Ceterom 
insignem errorem errant Yaillantios et 
HaTercampos, qoi Telegonom Tiharia 
conditoremi et Mamilioa Tibore dcTe- 
ctos dixere, qoae de Toscolo singola 
adfirmanda foere* 

C. LIM£TA« in denario alio , qoera 
recitaTi ia nomia gentia Crepoaiae. 



Numi GoItsiani< 



M A li I L I A. 



M A H L l Jl. 



Gens patricia, et nobilisaima. Cogno- SER* Caput PaUadis galeatttm^ 

mina in namis Ser - - et Torguatus. juxta ROMA 

^ ♦ ^ A. HANLL Q. F. Sol adversus quadri- 
Ser - - . 



a) De Orac. dcf. p. m.419. b) Praepar. evaog. c) L. II. c. 145. 146* d) Dial. 

dcor. 22. e) Philoclct. v. 134. Odys». P. v. 337. g) Num. vct. p.6 ct8. 

li) Odyss. p. 291. scq. 

H h 3 



;n« 



444 



MANLIA. 



jgis invecttts^ hine et iUine astrttrti^ m* 
pernelL^ inde lunula. AR. R. 

Cogmomen SER. qaa ralione sit ex« 
Jilendam^ non saiis •espeditoro* Placet 
HaTercampo S£Rri7/i//j, Yaillanlio SER- 
ratui ^ qui conjicit Yrsinttm scctttos, ii- 
lam primum denarios serralos cudisse 
sic dictos ab impressa serrae circa ambi- 
tam nota* An ferenda conjectura nulla 
•affulla TCri specie? Cognomen Sertor 
memorat YaL Maximus in opere de No- 
minibas sibi tributo, sed ca;as gentis 
faerit, non addit* Yulgovit Florezius 
numam acneum •).: T. HANLIVS. T. 
IT. SERGIA. Caput virile nudum. X 
Epigraphe vitiata» Navij ^ infra quam 
piseis. Cerlum est« Tocabulo SERGIA 
indicari tribum Sergiam, ex qua fuit 
T. Hanlius, atqae est hoc unicum ia 
•re numismatica .exemplum inscriptae 
tribtts Romanae , -etsi^ejos obvia sint in 
marmoribus esempla. Quare quamyis 
inritent elementa bojus denarii SER. ^ 
non tamen audeo, nullo alio in hac nu- 
moram classe exemplo, conjicere, his 
qooque literia indicari Manlii vtribam 
Sergiam. 



Torquatus. 

L. MANLL PRO. ^. Caput 

Paliadis alatum^ 
h. 8VLLA. IHP. SuUa in quadrigls 
trittmphalibusd. eaduceum eoronatur Hb 
advolante Kietoria. AY. RRR. AR. R. 

ROMA. Caput PaUadis alatum , 

jttxta X| omnia intra torquemm 



Eadtm aversa. AR. RR« 

Eadem adversa* 
L. TORQVA. Q. EX. 8. C. Vir gaUa^ 
tus d. hastam^ s. eijrpeum rqpido equo 
vectus. AR. R. 

SIBVLLA. Caput SibjUae. 
L. TORQVAT. IllVm. Tiipus^ super 
quo diota inter duo astra^ omnia inira 
torquem. AR. R. 

Torquatis denarios bos siTe ipsum 
additum Torquati nomen, sive topques, 
qui in nonnullis numi oram claudit, 
•Tindicat. Cognomcn istud familia abik 
talit virlute T. Manlii, qui T. <:. SqS 
Gailum viribus praevalidum singnlari 
certamine interemit , eidemque torquem 
_dclra\it. Tempus, quo ea laua parta, 
nec ipsi Livio satis constitit ^). Egre* 
gie istud desoribitur apud Gelliam ez 
Q. Claudio Quadrigario ^). In facti 
hojus memoriam Manlii posteros torqae 
tisos docet Soetonias ^) : vetera Jamiiia', 
rum insignia nobilissimo cuique ademit^ 
Torquato torquem^ Cincinnato crinem^ 
C Pompejo stirpis antiquae Magni cog- 
nomen. Et Livius, qui factum ilhid ite- 
rum memorat «), inter carmina, ait, mi- 
Jitaria Torquati ccgnomen auditum^ ce* 
lcbratum deinde posteris etiam^ Jbmi" 
liaeque honori fuit. Hoc igitar decas in 
sttis quoque numis )actant Manlii , neqae 
solum ii, qui in gente Manlia perstitere, 
sed etiam Manlins b^ qai in gentem la- 
niam adoptatus est| at Tidimas in lania 
Silanorura. 

Fuisse Manlinin Torqaatum, qni in 
denario I. pro quaestore dicitar, «aam 



a) Medall. da Espann. Tom. m. p. t44. 
Caltg. a. S$. .c) L. VII. c IQ. 



b) X. VL c. 42. c) X. IX. c.a3, d) in 



MAnCIA. 



245 



ex docibM SoUae , PloUrcbat docet •). 
Alibi idemnarrat Manlium vitom egre- 
giom, qoi ftub Sulla meruerat, con» 
•pirasse com Calilina ^). In parle ayerta 
aomi 11. Terisimile ett propotitom T, 
Manliom praefervidae %irtotit adole« 
•centem , quem Y. €• '4*4 bello Sam- 
nitico patcr contul T. Manliot, idem, 
a quo partoro Torquaii cognomen roox 
diiimot, qood injutto too pognayerat, 
etti re bene g^tta, ei Gemini Metii 
Totculanorom cqoitom magitlri tingo* 
lari eqoettri ceriamine Ticlorem tecori 
percottit, ot perhibent liiviot <) , Ci* 
Tero ^) , aliiqoe. Tret bot nomot ab 
eodem Torquato Sullania temporibot 
perCottot dubium non est. 

Denariot postremot Sibyllae eapot 
^bjicit adtcripto SIBYLLA pro SIBTL- 
LA. Sic et in Kalendario Praenettino 
ad prid. non. Aprilis: EX. LIBRIS. SI- 
BTLLINIS. Sic et AEGYPTO Romae 
in obelisco maximo Solis. Nimirom ot 
^d 4riuta Ualendarii #erba ex Velio 



liongo obtenrat Fogginidt «): 
tlacco vidctur eandcm esse opud ms T 
titcram , ^t^c apud Graecos T. Emditi 
ad explicandam hojot tjfi caotam nibll 
mdhnc ?eritimile atUilenint. 



Manlius incertus. 

Caput Palladis alatum^ peneO* 
T. MAL. AP. CL. Q. VR. Kictoria in 
trigis. AR. C. 

Aoctoret haclennt omnet colligatat 
literat MAL. legeront MANL. , at lile- 
rae N in hoc neio nullum vetligiom. 
Contendit Yaillantiot, a yeteribos, prae* 
cipoe Graecis, nonnonquam dicloro Mal- 
lius pro Manlios. Quidquid erit, certom 
tamen ctiam ex Fastis, et Grotero» 
Tuisse quoqoc geniem Malliam, ad qoam 
adeo praesenles denarii pertinere aeque 
possent. Qoid quod eiitm PobliciosMaJ- 
leolot tolum MAL. denariit inscripttt. 
De hit redibit iterum mentio 'in aeqoeote 
Marcia. 



M A R C I Jf. 



'Olim patrtcia , ted qoam nomi memo* 
Tant, plebeia. Cognomina in hit: Gf/i/e- 
rinus^ Ldbo^ Philippus* 



Ccnsorinus^ qood nomen primoa tolit 
-C. Marcios Rotilus bis censor, et qoi- 
dem ab altera censora, ot diserte Fasti 
'Capitolini ad annom Y« C, 489. 

Caput barbatum diadematum , 



juxta scriptum: NVMA. 

PILL vel: NTM AE. POMPILL , 

eum quo fugatum aitcrum im" 

berbc adscripto : ANCVS. MAR- 

CL pcl ANCL MARCL 

C. MABCI. CENSO. BOMA, vei: C. 

CENSO. ROMA« Duo arcus^ in fuorum 

uno Fictoria basi insistens^ in altero 

subducta naviSf supra quam lunula. In 

«liiac Duae naoium prorae paria eom^ 



/ 



n \ lo Sulla p. m. 470. b) in Ciceron. p. 807. e) L. TilL c. 7. d> Arffinib. I|. L 
<. 7. e) Fast. Verrii f. 44. 



246 



MARCIA. 



pagU^lege » juper quarum una Kictoria 
ba4i injist^ns» AE. L R* 

Qapita jimilia jugata^ in non* 
nullis pone. litera alphabeti. 
C.CENSO. Desultor capiiepileato binis 
equis citato cursu invectus » infra equos 
jam notae ariihmeticae ^ jam.literae al- 
phabetif jam minuta sigilla^ AR. C, 

Caput juvcnile diadcmatum cincin» 
nis in occiput recta pendentibus* 
C. CEINSORL Equus citato cursu^ per 
aream notae arithmeticae ^ aut varian* 
tia minuta sigilia. AR. C. 
Caput Apollinis laur. 
li. C£NSOR« Silenus stans d. elata re^ 
jecto post tergum utre j pone columella ^ 
cui simulacrum insistit. AR. C. 

C, MARCI. L. F. CENSORIN. AVG^ 
IIIYIR. A. A. A. F. F. in aeneis Augw 
sti L et ILformae* C. 

Illttstres hi nomi digni •ane, qaibus 
longias immoremur. 

Nami I. loco positi exhibent capita 
Numae Pompilii et Anci Marcii regom 
addilis ipsis nominibus, Eadem sunt in 
numo II., nisi quod desant nomina. 
Gentem Marciam yoluisse irideri genus 
saum ab Anco Marcio lY. Romanorum 
rege dedacere , constat primum es ora- 
tione funebri L Caesaris , qua is diser- 
tis Terbis adserit, ut est apud Sueto- 
nium ■): amitae meae luliae maternum 
genus ab regibus ortum - - • nam ab 
Anco Marcio sunt Marcii Regesy quo 
nomincfuit mater. Deinde ex Val. Ma- 
ximo. ^), et ex 0?idio, cujus testimo- 
nium infra in Marcio Philippo recitabi- 
mus, nam et Philippi, ut ibi ex ipsi^ 



eUam aamis yidebimas, Ancam Mar- 
qium in majoribus agnorere. £z quo 
docemur, decus idem jactasse et Cen' 
sorinos, et Philippos^ ex oraculo aciii- 
cet numorum, et Regesj ex citate Sueto- 
nii loco. Mirum yero,. in omnibos his 
numis, ut et in sequentibns Philippi, 
Anci caput preponi imberbe, cum capita 
remotioris aetatis, si homo Romanus sit, 
liberaliter barbata fingi consuererint. 
Tamen legem banc posse fallere^ docet 
Yarro , cum ait ^) : Oiim tonsores non 
fuijse adsignificant antiquorum staiuaCf 
quod pleraeque habent capiilum^ et bar^ 
bam magnam* Anco jungitur Numa, 
et jure quidem, quando et hunc Mar- 
cii per Ancum in suis numeraverant. 
Nam teste Lirio ^). Numae Pompilii 
regis neposj fiiia ortus^ Ancus Mar* 
cius erat. Idem aliquot locis doeet Dio- 
njsius Halicarnassensis. Pompiliam ap- 
pellat Plutarcbus, qai hunc Anci cum 
Numa nexum uberius explicat «)• Na- 
mae caput habent etiam numi Calpumio- 
rum ob causam similem , ut et Pomponii 
Molonis. Pars a?ersa in hts numis per 
nayium stationem facile indicat portum 
Ostiae ab Anco strnctum , Yictoria qua- 
lemcunque ejus victoriam, lana jadice 
Hayercampo annam a Nama in XII. men- 
ses distribatum. 

Numus II. eadem continet Namae et 
Anci capita. Insigne etiam thema of- 
fert pars aversa, nempe desaltorum 
anum , qaorum erat in ludis equos doos 
pernici cursu incitare, sic ut insiden- 
tes uni mox in alteram mira celeritate 
desilireht. Inde per metaphoram desul- 



9^ In Caes. c. 6^ 

Nuiiui p. 74* 



b) L. IV. c. 3. c) de R. R. L. U. c. li. d) L. L c. 32. e) in 



MARCIA. 



247 



teres «tiam dicti lcres et inconstantes, 
qaique cansam &cile prodtdere* Sic et 
Oyidins *)• 

Hon miki mille placent^ non sum 

desultor amoris. 

Hujas tjpnm denarii graphice describit 
Hjginns agens de Dioscnris alterna mor- 
te redemptis ^), unde et Romani jervant 
inJtitutum^ cum desultorem mittunt^ 
unus duos equos habet^ pileum in ra- 
pite^ equo in equum transilit^ quod ille 
(Pollax) sua et frairis XCastoris) vice 
fungatur. Apposlte ad haec rerba desul- 
tor pileo tegitar, et oonico quidem, ni- 
mirum nt Dioscnros proxime imitetnr, 
quornm pileos hajns faisse formae et 
TOonumenta innumera testanturi et di- 
serte LuciannSi qui eos vocat rv m ro 
lifjutofiov^ ovi dimidium segmentum ^ 
quo indicaretur, fuisse ex ovo progna- 
tos. Non possum mihi temperare, qao 
minus hoc loco insignes Homeri Tersns 
liunc desultorum modum eleganter de- 
«cribentis proponam ^)^ 

O0Y' iTCii ix noKi^f m<fv^ctg <rufafyet(^i' 

2ivaf h miSiOiO fJttya ir^n u^ ^#ok 

'kitj 
/iuopo^Of xaS' 6^09, noKng n i di;if- 

^urro 
Afi^if i^ii tyvfutTiigj 6 9* il/jL^Kiioi aff^ 

PaK^ iiii 
OfflVOTxQtv, oKKoT in* oKKof afer/jSrra/, 

oi ii mrorrut^ 



Ft vero cum vir equis desulioriis 

uti peritus^ 
Qui postquam ex multis quatuor se* 

iegit equos^ 
Agitans eap campo magnam ad ur» 

bem urget 
Publieam per viam-^ muttique eum 

admirantes spectant 
V^iri ot mulieres; ille firmiter sui 

sdturus adsidue 
Saliens alias in alium alternat^ UU 

-interim volanU 

Praeclare etiam secnndam liunc tjpnm 
^anilins ^): 

Necnon alterno desultor sidere dorso 
Quadrupedum^ et stabiles poterit 

dtfigero plantas^ 
Perque volabit equos^ ludens pcr 

terga volantum*' 

Lectnm hunc a 'Censorino tjpam in me-. 
moriam celebris ex hac gente ratis Mar- 
cii, qui auctor fait senatui, ut Apolli- 
nares Indi equestres constituerenXur , 
jam dixi in nnmis -Galpurniae Pisonum, 
qui similem tjpom continent ex eadem 
causa, ut et denarii Sepullii. Ad idem 
argumentnm reroca tjpnm nund III. 

Nomua iV. lepidnm habet thema Si- 
lenum. Ejus Teram causam in nnmis 
Censorini ignoro, etsi snas nobis con- 
jecturas liberaliter propinaTernnt ern- 
diti , sed quas irritas Tenli a1>stu1emnt. 
lidem, quis fuerit hic Censorinus, ho- 
mm praecedentiamqne auctot ifumo- 
rnm , inter se Kdgent 



^) 



a) Amor. L. I. clcg. 3. t. 15. 
Astron. L.V. 85. 



b) Fab. 80. «) Dial. deor. 36. d) II. O. t. 679. 



24S 



UARCIA. 



L. CENSOtllN. Cffput muliebre 

velatum* 
C. LIMETA. P. CREPVSL Mulier in 
citij bigis* AR C* 

IXeDarinm bonc jiun j^opotni in gen- 
te Cropnsiat et Hamilui* 

LIBO. Ca;7ir/ Palladij alatum^ 

juxta X. 
Q. MABC. ^ Dioscuri equites , infra 
ROlftA. AR. R. 

Co/Fiir Pailadis alatum^ pone X* 
Q. HARC. C. F. L. R. Victoria in ci^ 
tis quadrigis^ infra ROMA. AR. R. 

Q. MARC. LIBO. in asftibut, semis» 
•ibnsi trientiboa. C. 

Philippus. 

Caput Falladis alatum^ poneX^ 

Q. PILIPyS. Eques citato cursu d. ha^ 

stam^ infra BOMA« AB. C, 

ANCVS. Caput ^nci Marcii 
diadematum^ pone iituuSm 

PHILIPPViS. jircus continui^ quibus 

inscriptum: AQVA. HAR. his imposita 

statua equestris* AR. C. 

Restitutus etiam a Trajano. RRR. 
Caput tectum gaiea ipsum men^ 
tum claudente^ ex ea superne 
protuberant duo cornua hircina 
-defluo retro diademate^ ante 
quod 4>, pone ROMA in mono* 
grammate. 

L. PHILIPPVS. Statua equestris d. ra-^ 

munu AR. C. 

L. PHILIPPVS in quadrantibus. R. 



Denarm L refiquos antiqnitate fmc* 
stat cum per tjpi Teteris modumv tum 
per Tetcrem scribendi legem in Toce 
PILIPVS neglecta aspirata, et simplice 
P. De typo equitis agetur in nnmo pro- 
ximo. 

Denarins H. ntrinqne TCtera gentis 
Marciae decora renovat. Marcios ab 
Anco Marcio duxisse genos, satis supra 
in Censorino disputarimns. Pbilippts 
snccnrrit. etiam oraculom 0?idii *): 

clari monumenta PAilippi 
jidspiciSf unde trahii Maraa ca^ 

sta genusm 
Marcia sacrifieo deductum nomen 

ab Ancom 

Vocabulam sacrifico causam etiam litui 
praebet, qoi Anco adslilnitur, nimirum 
qoi teste Lirio, com videret negleetae 
religiones aut prave cuitas^ longe anti* 
quissimum est ratus^ sacra pubiica^ ut 
ab Numa instituta erant^ facere^\ Al- 
terom genti decos ab AQVA MARr/a 
adfluit, cujus claosum fomicibus alyeum 
aTcrsa objicit. De ea baec Pliniua ^)i 
Clarissima aquarum omnium in toto 
orbefrigoris salubritatisqae paima prae* 
conio urbis MARCIA esu '•'Primus 
eam in urbem ducere auspicatus est Art* 
cus Marcius unus ex regibusm Postea Q* 
Murcius Rexin praetufa^ rursusque re* 
stituit M. A^rifipa. De eadem iteimm 
infra ^). Qood ad eqoitem fomicibus va& 
positom attinet, com is in plerisqne Pbi- 
lipporom noniis recurrat| TOrisimile est, 
adludi ad cognonien Philippi^ etsi nolia 



a) FasU VI. 80 1 . b) L. I. c. 3 1. c) L. XXXL $• 24« d) L. XXXVL $. 24« n. J^ 



MARCIA. 



240 



inficiari, posse praeterea referri ad Jo- 
mesticam gealis laudem, nam Q. Mar- 
cio Tremulo victis Hemicis statuam 
eqaestrem publice positam testantur 
Livius *), et Plinius ^). Havercampus, 
cui saepe in levissima numorum peri- 
stasi ampHssimarum rerum indicia latere 
videntur, cum vider^t in his denariis 
fruticem silvestrem sub equo exsurgen- 
temi eo putabat indicari* audacem Q. 
Marcii Pbilippi expeditionem , qua is 
per saltus et avia in Macedoniami ot 
bellum Perseo faceret, penetravit. At 
idem hic frutex, sea quidcunque illud 
cst, qnod sub equo conspicitur, confir- 
matf esse revera statoam equestrem coi- 
dam ex gente Marcia positam^ et serw 
vire fulcro, coi scitns artifex marmo* 
ream» gravemque massam equi inniti 
voloit» qoa ratione persaepe solidigra 
stgna sostentari Tidemos, cujus exem- 
plom babeo ia binis statois eqoestiibos 
aeneis mosei Hercolanensis <:)• Ejos- 
modi folcra di<Ua foere adminicula, aut 
etiam veroa, qoomodo Prodentios eqoe- 
ttres Dioscororom statoaa describit <'): 
gemini quoque fratrcj - - impcndent re^ 
tinente veru^ oimirom qood vdot in 
aere librati prolapsori essent, nisi vero, 
seo adminicolom retineret. Ab hac deio- 
de statoa mdnetariom praesentem som- 
psisse typom probabilo: est. 

Denarios 111« certom Philippi Deme- 
trii F.. Macedoniae regis capot sistit, 
qood comprobant non modo comoa 
hircina galeae addita, de qoo Macedo- 
oiae regom coliu vide, qoae ad nomos 



Antigoni I. Gonatae disseruimos, sisd 
etiam litera 4>, qoae constanter his de- 
nariis additor, et certa ^;^«/»<ra nomi- 
nis 4>/Xi9r7rtf est, Atqoi, qood capot est, 
constat qooqoe .ex Livio «), Q. Marcio 
Phiiippo amicitiam, hospitiomqoe com 
hoc regc Philippo foisse, qoo adeo ve- 
tere gentis soae honore posterior hic L, 
Philippos in hoc nomo gloriator. Vidi- 
mos sopra in nomis Cornelii Faosti Sol- 
lae F. etiam regis Bocchi caput mone- 
tae Romanae iilatoro» 

Murciuj incertuu 

Caput Palladis alatum^ juxta 
astrum. 
M. MARC. Victoria in citis bigisy in-- 
fra duae spicae , et ROMA. AR. RR. 

M. MARCI. M. F. in qoadraote. 
BR. 

* • 

Obvii sont denarii, qoos jam in gen- 
te Claodia, et Manlia recitavi, in qoo- 
rom &veria legontor tria nomina : AP« 
CL. T. MAL., de tertio litigator, qood 
Vaillantios jam legit Q. MAR. , jam Q. 
YR. In Morellii nomo exprlmitor Q. 
MAR. , et sic in Yrsiniano qooqoe. Ha- 
vercampos eandem. lectionem taetor 
prOTOcando atd ipsos nomos 0« ^^ ^a 
sex integenHmis roosei Caesarei, qoos 
partim in Claodia, partim Manlia qoae- 
ras, constanter legitor Q. YR. Ergo 
Tiri hi aot sont decepti, aot revera 
tertios Illvir alio tempore additos foit 
Q; MARc/tfj, alio Q. YR . . . qois- 
qois hic foit ab his literis incipiens. 



a^ L. IX. C.43. b) L.XXXIV. §• tl. c) Bronzi T. IL tab.63. 65. d) contra 

Sjmmach. e) L.XLIL c. 38» 59* P^S- 9L 

(ro/. r.) I i 



250 



MARIA. 



Spanhemius, qni meam quoqne lectio* 
iiem probat, literas Q. TR« legit: 
Quaestor YRrbanuj, tanquam nimirnm 
in hoc mnnere fuissent constitnti Appins 
Claudius , ' et T. Manlins. Ingeniose 
istud. Yernm yideo, esse praeter mo- 
rem , in denariis yeteris rationis , in 
quibus gentinm.nomina inferius segmen* 



tnm oconpant, eodem iis looo adscribi 
magistratns yocabnlnm. Snnt igitnr in 
hoc denario aeqne IIl?iri qnalescnnqne 
intelligendiy atqne' Tidimns in^genteFa- 
bia: C. F« L. B. Q. M., et SBprain Blar- 
cio Libone: Q. HARC. C. F. L. R., nt 
alia exempla omittam triplicati in eodem 
Bumo magistratns. 



M A Rl Jl. 



Gens plebeia. Cognomina in nnmis 
Capito et Trogus. Proconsnl Cordus est 
in numis Apameae Frjgiae. 

i^apito. 

CAFIT. addita continuo nota 
arithmetica. Caput Cereris^ ahte 
quod varia minuta sigilla. 
<:. MARI. C. F. 8. C. Colonus anans^ 
supra eadem nota arithmetica^ quae 4n 
•antica. Snnt serrati omnes. AR« C. 
Hestituti etiam a Trajano, RRR. 
C. MARL C. F. CATIT. addita 
continuo nota arithmetica. ^Ca^ 
put Cereris. 
Coionus arans^ supra eddem nota arith" 
metica^ quae in antica. Snnt serrati om- 
nes , et C . 

Horum denariorum ingens -est vis, 
etsi eomm auctor incertns. Hayercam- 
•pns in conjectnras praeceps cnsos cen- 
set a C. Mario C Marii septies consulis 
nepote. Sin istud, eoruin natales figendi 
erunt ad annos postremos saeculi V. C. 
seplimii yel primos octavi. At tum vir 
erndittts yalnisse adhuc Romae mimos 
serratos praesteL 



^* 



Trogus. 

Fuit C. M«rius Trogus Hlyir mone* 
talis iniperante Augusto, qnod probant 
ejus denarii, qui omnes ejus principis 
capite insignes sunt. Signatos Terisimi- 
liter esse circa annnm Y. ^C* 74^9 di- 
cetur in numis Augnsti ad «nnum Y.C. 
737. Cum denarii hi denrpto •nomine 
nihil offerant, qnod ad Trognm perti- 
jxeat, sed tjpi omnes Angustum, ejvsTe 
familiam respiciant, atque hi quoque 
ambigui sint esplicatns , satisfactum meo 
instituto pntabo, ei eoa paucis descri- 
psero : 

Epigraphe: C. MARIVS. TRX). fll- 
VIR. Tol: C. MARiVS. C. F. TRO. 

Typi: ia antica^ ut dixi, Capul Aw 
gusti. In aversa : Caput luliae y/ugusti 
jiliae inter capita Caii et Lucii Jiliorum. 
•Hunc typnm explicatum yide in nnmis 
Augnsti ad annum V. C. 737. — Duo 
viri togati stantes^ quorum unus capite 
laureato^ alter turrito^ s* volumen te^ 
nent^ pro singulorum pedibus quid in^^ 
star arae^ vel basisy vel^ nt Havercampns 
putat^ scrinium , qualia ante pedes sta-^ 
tuarum senatoriarum Jtngi consuevercj 



MEMMIA 



251 



qni idem in hit Angastiim, et Agrippem 
agnoicit, et posteriorem quidem ex co- 
rona tjmiiai* ^Sacerdos velatU4 Jians d. 
jimpuvium. Forte is Angustas est Y* C. 
74)1 ad £ontificatnm maz. eTectns*. — ^ 



Quadrigae citae^ in quibuj palmae ra- 
mus. — Caput Dianae. X Saeerdoj ara- 
trum junctij bobuj agenj. Ett AY* (Ca^ 
taU d*Ennei7 p* 197,) 



ja E M M I ^. 



Gena^ plebeia. Cognomina ambignai 

nt dicetar. 

e 

Galluj f.yel Galbiuj. 

Caput barbatum laureatum , pone 
quiddam injtar faicij jerratae ^ in 
area litera aiphabeti et BOMA. 
L» MEMMI. GAL* Mulier lentij bi- 
gij vecta j. jceptrum^. eui advoianj f^i' 
ctoriacoronam offert. Santaerrati onv» 
nes I et G. 

Eadem adverja^. jcd pro BOMA 
tegitur: EX. S« C« 
L. C. MEMIES. L. F. GAL. Idem tyf^ 
puj. Hi terrati non snnt , et C. 

Terbnm GAL., qno modo explen- 
dnm Tideatnr, litigatnm* Prioret an- 
tiqaarii legemnt: GAL£ci/, etai nnlla 
istnd anctoritas firmayerit. Ha?ercampo 
praeplacet GAltbiuj^ qnia in marmore 
Gruteri •) memoratnr L. MEMMIYS. 
L. F« PALAT. GALBiyS , quod ride- 
tnr praeferendnm, cnm accedat ancto- 
ritas. De capite anticae, qnod Satnmi 
creditnr, jam egi in gente Calpnmia 
Pisonnm. ATersae tjpns incertae sig- 
nificationis. 

Denarius, quem altero loco descri- 
psi, nondum desinit crneem figere anti- 
qnariis. Cnm is praecedenti simillimus 



sit,. nisi qnod EX. S. C. impressnm ofTe* 
rat, et serratns non sit, et aliter exar 
retur gentis nomen, tamen cum reliqua 
omnia tam accurate coospirent, atque 
etiam ipsa nomina MEMIES.. GAL., 
licet distorto priore Tocabulo, dnbium 
non est , hunc qnoqne eundem anctorem 
Memmium babere, Interpretatio Ha- 
Tercampi, legendum censentis: Jaucius 
Qaiuj MEMIES. laucii Fiiii GAIjbii, 
nondum omninm suffragia abstnlit. Et 
qnid MEMIES pro MEMMIYS, tcI 
MEMMII, nt scribendnm fuerat? Conp 
tendit idem, factom istud Tideri yitio 
monetarii, quod concedere non possum 
propter copiam horum denariorum. Mn- 
seum Caesareum homm quinqne, Mo- 
rellius quatuor diTcrsamm omnes ma- 
tricnm exhibet. Yerins igitur credam, 
postertores hos denarios in provincia 
qnapiam signatos, qnod facile persuadet 
etiam fabrica param scita. Etrusci 
Tcrba in YS desinentia flexernnt in 
ES. IQde Lanzium >>).. 

Quirinujf secundnm aliquos cognomen. 

C. MEMML C. F. QVIBINVS. 

Caput barbatum iaureatum iibe^ 

raiiter capillatum» 
MEMMIVS. AED. CEBIALIA. PBEI- 



a) Pag. 26. n. 10. b) Ssggio T. IL p.553. 



li a 



252 



MESCINIA. 



MVS. FECIT. Ctrej sedens d. spicar^ 
j« facem , (aliis* colum) pro pedibus ser» 
pens. AR. C. 

Rcstitutus etiafn a Trajano. RBR« 
Vox QVIRINVS. utrum indicet cog- 
nomen Memmii, an capnt» quod esset 
t^uirini seu Romuli | an simul utrumque, 
quaesitum. Qui cognomen putant| ad- 
ybcant exempla Calpurnii Quirini, et 
Sulpicii Quirini, unde verisimiie putanti 
idem etiam- cognomen fuisse quibusdam 
ex gente Menimia* Vt haec conjectu- 
ram non excedunt, ita certum, capite 
ilio indicari deum Quirinum, additum- 
que QVIRINVS eodem modo, quo 
I^VMA Tcl ANCVS secundum horum 
capita, etsi non obstet, eam praeterea 
vocem notare posse cognomen, ut in 
gente Pomponia yox MVSA et cogno- 
men notat, et Musam, sed quod igno- 
ramus. Nam Memmium Quirinum nul- 
lus veterum produxit* Parum etiam 
\alent exempla Calpurnii, et Sulpicii, 
quae citat Uavercampus, nam Calpur- 
uium Quirinum habemus tantnm ex 
marmore Hispaniensi ■), Sulpicius vero 
apud Tacitum non Quirinus, sed 
Quiriiiius appellatur ^). Cur Quirini 
caput his denariis insertum sit, incer- 



tum» Vaillantrus, euihque sectftus Fog- 
ginius <^) factum istud contendunt pro- 
pterea, quod is prinms teste Dloiiysio 
Lupfercalia, et quae in ayersa memo- 
rantur , Ceiiklia ihveTir. Perp^ram , 
nani eo loco nuUa Dionysio Cerialium 
menCIo. Arersa docet, fuisse Mem- 
mium quendam primum , qui Cerialia 
Romae fecit, cujus facti yeteres scri- 
ptores non meminere, Vide de aetate 
h^jus numi Tariorom conjecluras alla- 
tas a Bimardo <^), 

m 
* * 

Memmii incerti. 

C. MEMMI; C. F. Caput Cere- 

ris. 
C. MEMMIVS, IMPERATOR. Tro^ 
paeum^ cujus trunco adligatus capiivuA 
flexo uno genu* AR. R, 

Caput virile imberbe corona 

querna redimitum^ juxta X, 
L. MEMMI. Dioscuri hastati stantes 
cum suis singuli equis^ AR. R. 
L. MEMMI. in semlssibus. RR. 
Denarius !• insignis est operis. Ne- 
que tamen ' hoc magis , quis fuerii hic 
Memmius imperator^ aut sequentium 
L« Memmius, norimus* 



M E S C I N I j1. 



Gens plebeia.' Cognomen Bufus. 

L. MESCINIVS. RVF VS. IIIVIR sub 
Augusto. Ejus nomine inscripti denarii 
couiplures c^stant, quoniam nonnisi Au- 



gusti facta praedtcant, recitatos, ex- 
plicatosque \ide in moneta hujus impe* 
rantis ad annos V. C. 7^7 et 738. 



a) Grut. p. 384. 1. b,^ Ann. III. c. 48. O Fast. Vcrrii p. 55. d} ad lobert. T. I. 

p.275. 



METTIA. MINATIA. 



M E T T I j1. 



Gcns in hifttoria B. parnm copitta* 
Numos babemus M. Metiii nomine in- 
scriploa, qnorum pleriqne L Caesaris 
capnt praefignnt. £t yero M. Mettii 
ab ArioTisto in catenis yincti et mox li* 
bcrati binis locis meminit Caesar *)• 
Etiam Cicero Mettium nominat ^). 

^CAESAB. DICT. QVAHT. Ca- 
put /• Caejaris laur. 
M. METTiyS. luno Sispita in citis bi-^ 
gij hastam inlentat, /• cljpeum prae^ 
tendit. AR. H. 

Caput juvenile diadematum* 
M. METTI. Puella lunonis Sispitae ad 
serpentem accedens. Qoin. RR« 

Caput lunonis Sispitae^ pone 
serpens. 



M. METTI. rictoria in citis bigis. 
Quin.. R, 

Ex typo Innonis Sispiiae coliigere li- 
cet, gentem Mettiam fuisse Lanurio 
orinndam, nisi forte Telimus statnere, 
propterea hanc deam nnmis insertam, 
quod Lannrium a L Cae^re ex miraici- 
pio factnm est colonia et mnro circnm- 
datnm leste Frontino <^)« De tjpis Si- 
spitae agetur in gente Roscia. 

Reliqni M.Mettii denarii hinc caput 
L Caesaris, illinc Yenerem Yictricem 
additis literis alphabeti exhibent, cu- 
jus cansam tjpi yide in moneta L Cae- 
saris* 



At l N ^ T t j4. 



Oens plebeia. Cognomen Sabinus. 



CN. MAGNYS. IMP. Caput 

Pompeji M. nudunu 
M. MINAT. SABIN. PR. Q. Pompejus 
navi egressus dexteram jungit cum mu^ 
liere turrita s. hastam tenente^ pro cu* 
jus pedibus strues armorum Hispanico^ 

rum. AR. RR. 

CN. MAGN. IMP. Caput idem. 
M. MINAT. SABIN. PR. Q. Pompejus 
M. paludatus stans d. hastam^ cui hinc 
adstans mulier turrita succinctohabitu^ 
et s. binas hastas tenens dexteram offert^ 



iUinc mulier tropaeophora ejus capiti co^ 
ronam imponit. — In alio: Stans idem 
inter duas mulieres turritasy quarum 
alterafiexo uno genu ei coronam offert. 
AR. RR. 

lure Yrsinum carpit Havercampits, 
quod viyo Pompeio ho» in Hispania a 
M« Minatio signatos denarios putarit, 
cnm nondum permissum fuerit^ riven- 
tinm capita numis inferre. Cum xgitnr 
certe ab ejus morte Incem viderint , ne- 
cesse est , ant sigcatos eo moiloo a Cn. 
Pompeio filio in Hispania, aot ab al- 
tero filio Sexto in Sicilia, quod cnra- 
tins expendemus in Pompeia. 



r) Bell. Gall. L. I. c. A7 «t 53. b) ad Attic. L. XV. ep.27. c) de Golonifs. 



254 



MINDIA. AIINEIA. MINVCIA. 



M I N D LA. 



JL. Mindius Balbusj et L. Mindius mis iirldiim.Bitliyniae, de qaibiu egimas 
PoUio proconsales. praedicantar in na^ in prplegomenis Bitbjniae* 



M I N E I jL 



Httic genti Ifforellias tribait nnmalos 
aeneos : 

MINEIA. M. F« Caput muliebre. 
P. S. S. G. Tempium. Consentit Haver- 
campas, legitqae HiNElAaus 'SHarci F«, 
censet etiam, templum in namo pro- 
positam ez. S« G. erectam faisse# E^go 



is hos nnmos monetam B* pttiayit* At 
enim certi snnt coloniae cnjnspiam nami, 
at dixi in moneta Carthaginis Africae, 
qao. loco nnmos omnes inscriptos P. 
S. S« G* protuli, etsi certnm non sit, 
eo^ reyera hajus esse coloniae. 



M IN F C 1 A. 



Gens plebeia. Cognomina innamis: 

jlugurinuSf Rufus^ Thermus^ 

m 

jiugurinus. 

Caput PaUadis alatum , pone TL 
G. MINVGI. G. F. AYGVMNL Columna 
striata , cui imposita statua , ad colum* 
nae sinistram vir auguraii habitu stans 
cum lituo , ad dexteram aUaJigura to» 
gata stans utraque manu incettum guid 
tenfins^ et pede s. incertum quid eaU 
canSf ex columnae basi hinc et inde eX' 
surgit spica. AB« C. 

Caput Palladis^ prae guo X, 

pone B0M4. 
C« AVG. Idem typus% sed praeterea ad 
coiumnae basin hinc et iliinc leo pro^ 
cumbcns. 



C. AVG. in semissibus , et qaadran- 
tibus. C« 

C. AVG. in anreo M, Antonii DlYiri, 
qnem Tide. 

Benoratur in his denariis memoria 
L. Minacii, qui et ipse a Plinio loco 
moz citando ^ugurinus dicitnr, qui 
praefectns annona^ in samma rei fm- 
iLentariae caritate , qao tempore Sp. 
Melias framenti largitione plebem cor- 
rumpere tentabat, ejus pemiciosa con- 
silia detexit, et ad senatam retulit. le* 
yiqae subinde pretio Meliannm illnd. 
frumentum plefii diTisit* Haec copiose 
apud Lirium •), quare teste Plinio ^) 
statua ei eztra portam trigeminam a 
populo stipe conlata posita est, Haec 
statua in his denariis comparet imposita 



a) L. IV c. 13. b) L. XVIIL J. 4* «t. XXXIV- $• 11. 



MITREIA. 



255 



colamnae, nt Vaillaiititit dicit, stria^ 
tacj «t Hayercaippas 9 forte Dianis in» 
geniose, corutanti ex multis modiis sibi 
invicem impositis. Apposite ad argu- 
mentam ad columnae basin exsnrgant 
spicae. Figara ad dexteram adstans ali-- 
qaid atraqae mann tenet, qaod discer- 
nere diflicile est. Yrsino et Begero cre- 
ditam, ea exhiberiSp. Melium panes ad 
inescandam plebem mami tenentem, 
Yaillantio, esse L. Minucinm, pileam 
libertatis, cai pernicies intentabatar, 
ostentantem, HaTcrcampo, qni totas in 
modiis sais est, modii tisi, atqae etiam 
modias tisas illad, qaod s. pede calcat» 
Figara altera aagar ex calta agnosci» 
lur, indicatnrqoe , nt recte adrertit Vr» 
ainns, M« Minucias Fessns, qai Y. C. 
454 inter primos fuit, qui ex plebe facti 
sont angares docente liiTio *), ex quo 
baec geas Augurini cognomen abstole- 
rit, ut Marcii *ex bonore censorae Cr/f- 
sorini dicti sant* 

In moseo Caesareo dao sont nuini 
aarei, in qaonim antica: IMP. SPON- 
SIANI. Caput imperatoris cujuscunque 
radiatumy ayersa prorsos eadem, qnae 
«n denario IL Sed de dubtis kis nu*- 



mis agemns post nnmos Philipporam 

Aogg. 

« 

Aognrinas procoa. in nnmis Gortj- 
nae, Hierapjtnae, Poljrhenii Gretae vr- 
biom , qoas vide. 

» ^ ♦ • * 

Ri{fus. 

RYF. Caput Palladis alatumy, 
juxta X. 

Q. MINV. Dioscnri equites^ in imo 
BOMA. 

Tfiermus* 

Caput muliehre galeatum* 
Q. THERM. M. F. Duo milit&s strictis 
se gladiis petentes tertio medio in ge^ 
nua prolapso. AB. C. 

Tjpos servati citis honorem aperte 
indicat, sed dobiom relinqoit, ad qaem 
pertineat egregii hnjas facti gloria. 



JUinucius incertus. 

Caput Pailadis alatum^ pone X. 
L. MINVCI. luppiter fulmen vibrans in 
citis quadrigisy infra ROMA. AR. C 
L. MINYCL in quadrantibas. R. 



M I T RR I A. 



Gens ex solis binis namulis cogntta. 

* 

C. MITREIVS. L. F. MAG. 

IVVENT. Caput virile nudum. 
XI. vel XII. inira lauream. In alterius 
arersa: L. SEXTILI. L. F. inscriptum 
aedificio columnis fuito^ in imo IIII. 



AE. III. (MorelU, Pembrock P. m. 
tab. 97.) 

Hos in Terae monetae osum serTiis- 
^ie, addoci non possam, ot credam. Plu- 
res exstant aenei III. formae his simi- 
les coon capite Aognsti Tariis notis arith- 
raeticia insignes, qoomm etiam usns 



a"" L. X. c. 9. 



256 



MVCIA. 



hactenas ignotns. In praesentibus C. 
Mitreius Tocatur magister juventutis^ si 
HaTercampam audias, Caio et Lncio 
regemiis' additus. Ynam illi istad opi- 
naiidi argumentam, qaod anticae caput 
Agrippam utriusqae patrem exhibeat. 
Sed enim et istud perperam staluitar, 
et est potius ipsius C. Mitreii, cujus 
adstitaitar epigraphei serTierintq^e hi 



numi in gjmnasii sui usum ad eam fere 
jnodum, quo certos quosdam numuloa 
Ephesios arti pharmaceuticae serviisse 
in Ephesi moneta diximus. Similis ar- 
gumenti numos, sed plumbeos dabimns 
in tractata de pseodomoneta. Hujas C. 
Mitreii nulla apud vcteres mentio. Yer- 
rium Flaccum t»dXi et Lucii praecepto* 
rem indicat Suetonios «)• 



Mr C l A. 



Gens plebeia. Cognomen Cordus. 

KALENI. Capita duo jugata^ 

juvenile laureatum^ juxta guod 

HO., et juvenile galeatumj juxta 

quod VIRT. 

CORDL Mulier^ juxtaquam scriptum 

ITAL., stans et j. cornuj:opiae tenens 

dexteram jungit cum muliere alia^ juxta 

quam scriptum RO.y s* sceptrum tenen^ 

tCf et d* pede globo inslstente. Sont ser- 

rati, iique R* 

Prodiit jam hic denarius jn gente Fu« 
iia, ez qua fuit UalenuSj quo loco ad* 
yerti, non saiis constare, quis fuerit 
ut^rque hojus denarii auctor. De /fo-* 
nore et Virtuie^ quorom in antica ca- 
pita proponuntur, hinc.distinciios agen- 
dom , qaoniam Mocia gens de utroque 
nnmine praeclare est merita. Honoris 
et Virtutis Tetus in urbe religio, cum 
Marcellos in bello Gallico ad Clasti- 
diom otriqoe aedem TOTisset, aediiica»- 
«etqoe, ot testatur LiTios ^), Val. Ma- 
ximus <:), et Plutarchos ^), de qoa 



aede et aii^i sig <:): ItrcL Mo^fXXo^ ro 
Ow^HTtg rs xat Ovco^t^ n^otrufyo^^ofiifop 
aediiicavit. Alteras deinde utrique ae- 
des C. Marins excitaTit, cujus testis 
Tetus lapis citatns a Grutero 9» V^ 
inter alia haec de Mario prodit: DE. 
MANVBIEI8. CIMiiniCEIS. ET. TEV- 
TONICEIS, AEDEM. HONQRI. ET. 
VIRTVTL VICTOR. FECIT. Ejus 
non modo binis locis , meminit Vitru- 
Tius s); ad Mariana Honoris et VirtU" 
tiSf idemr aedes Honoris et Firtutis 
Marianae cellae^ sed etiam architectom 
perhibet G* Mociom , ingentes ei ab hac 
scientia laodes admensus, Triumphavit 
Marius de Cimbris V. C. 653 , ac tum 
erecta utriqoe genio aedes, et non mol- 
to post a qoopiam Cordo gentis Mnciae 
hic signatus denarius , propositis in eo 
Honoris Virtutisque capitibus, qood C. 
Mucius in statfienda eorum aede scien- 
tiftm suam tanta cum gloria comproba- 
Tit« Dixi, non mnlto post, nam com 
denarii hi serrati sint, non. possont in 
multo recentiora teropora dimoTeri. 



a) De illuslr. gramm. c.t7. b) L. XXVIL c. 25. c) L. I. c. 1. 8. d) ia Marcell. 

p. m. 314. c) Jc Fort. Rom. p.m. 318. P»g. 456. 3. g) L. IIL el VII. 



MVMMIA. MVNATIA. 



257 



Non adyertit ad haiic peristasin Begemt,- 
qui eos sab Aagusto signatos patavit, 
propterea qood iiic narrante Dione ad 
annom V. C. 787 aliqna in Indis Hono- 
ri et Virtuti sacris immulavit *)• Nami 
Galbae: HONOS. ET. VIBTVS, oter- 



que genias stans cnm sais attribntis. ' 
HONOS rero soias in nnmis M. Anrelii 
adhuc Caesaris. 

De partis ayersae ITAlua et 'ROma 
egi in gente Fafia. 



M K M M I A^ 



Numi Goltziani. 



M r N A T I Jt. 



Gens plebeia. Cognomen Piancus. 

C. CAE8. DIC. TER. Protome 

Vicioriae. 
I^ PLANC. PR. vel PRAEF. VHB. 
Guttuj. AV. C. 

M. ANTON. IMP. AVG. lUVIR. 

R. P. C. Lituuj et guttus. 
L. PLANCVS. PRO. COS., in alio: 
IMP. ITEH. Guttus inter fulmen et ca* 
duceum» (Morelli in Munat. et Anton ) 
AB. R. 

L. Munatius Plancus a Caesare di- 
ctatore stetit, et initio belli cifilis in 
Hispania adTcrsns L. Afraninm arma 
tnlit. Praefecttts deinde nrbi a Caesa- 
re constitntus mox Galliam ulteriorem 
proconsul rexit, qno tempore Lugdu- 
num coloniam deduxit. Ex S. C. bel< 
lom gerere cum M« Antonio jussns, qni 
ad Mntinam yictns in Galliam fugerat, 
prodita rep. nna cnm Lepido tum Gal- 



liae Narbonensis praeside ad Antonium 
transivit. Cujus causa officii permissnm 
ei a Illviris, nt V. C. 711 de Galiis ' 
triumpbaret, et in annnm sequentem 
consul designaretur. V. C. 714 ab Anto- 
nio regendae Asiae praeficitur ^). Con- 
sul iterum V. C. 718, postea Sjriae 
praefectns de Sex. Pompeji caede ab se 
imperata sospectus fuit ^). Apertis inter 
ntrumque Illvirum inimicitiis Antonii 
proditor ad Octavianum transivit. V. C 
782 censuram egit ''). 

Numi priores anrei, iique obvii Plan- 
cum praefectum urbi appellant, de qno 
magistratu complora obseryavi in gente 
Cestia. Hos, ut et sequentes denarios, 
praeclare explicat marmor Grnteri *): 
X. Munatius X. F. L. N. £» Fron, Plan* 
cus cos. cens* imp. iter, Vllvir epuL 
triump. ex Raetisj aedem Saturni Jecit^ 
de manubis agros divisit in Italia Bene^ 
ventij in Gallia colohias deduxit Lug^ 



«) Tbes. Br. T. II. p. 566. 
<t) Dio. e) p. 439. 8. 

{ToL r.) 



b) Dio L.XLyiIL $.24. c) Appiaa. B. Civ. L.Y. sub fiu. 



K k 



2j8 



3IVSSIDIA. 



dunum et Rauricam. Argentei alteriat 
loci haud dubie aignati aiinty eum Asiam 
rexit. 



PLANCV8, COS. Caput nudum. 
8, P. Q. B. OB. CIV. SEB. intra coro^ 
nam. AE. 1. et II. (Catal. d^Ennerj pag. 
68.) Similia editat jam fait a Goltzio, 
tom et terius in Catalogo Pembrock 
Part. III. tab. 6.) sed in otriasqne antica 
deett COS. 

Aoctor catalogi d^Ennerj utromqae 



aoom nomum yere anliquom profitetor, 
coBomqoe conjicit a Logdonensibua in 
gratiam L. Monatii Planci, qoi, ut 
diximus, Lugdonom coloniam dedozit. 
Quod qoidem jodiciom, siqoidem ge- 
nuini sunt bi numi, magis roibi adridet 
prae altero Vaillantiiy qoi in suis ad ci- 
tatom Goltzii nomom obserratis ejoa 
auctorem nomi facit L. Monatiom Plan- 
cum , teste altero Goltzii numo Illvirum 
monetalem sob Aogosto , qoi adeo patris 
imaginem jare aoo in moneta spectan- 
'dam obtolit. 



MVSSIDIjt. 



Gens praeterqoam in numis pamm 
cognita. Cognomen Longus. 

* • 

Caput 1. Caesaris laureatum. — 

Caput Solij radiatum. — CON- 

COBDIA. Caput Concordiae ve^ 

latum , ante guod aitrum vel jo* 

//j, vel lunae. 

L, MVSSIDIVS. LONGVS. Comitium, 

in guo jtans diribitor et civia suffra'^ 

gium fcrens^ comitio injcriptum: CLOA- 

CIN. AB. C. 

Uojus dcnarii typom jam prolize 

illustravit Vrsinus. Esse comitium, in* 

* 

dicant septa, et cancelli, et pons, qui- 
bus illud constilisso testanlor veleres. 
Qoare et observat Servios *): Septa 
proprie sunt ioca in campo Martio in^ 
clusa tabulatiij in guibui jtans P. R. 
tuffragia ferre consueverat^ sed quo^ 
niam haec septa similia sunt ovilibusy s 



duo haec invicem pro se ponuntur. V^de 
et Livias agcns de comitiis consulari- 
bos ^): datum sepreto in^oviii cum his 
conloquendi tempus. £t Lucanoa ^) : Co/i» 
ciditf et miserae macuiavit oviiia Ro^ 
mae. Et Ausonius agens de consolom in 
comitiis electione memorat ovilia <*)• 
Deniqoe et lovenalis «): Isidis^ antiquo 
quae proxima surgit ovili. In ponte stat 
diribitor, cujus erat, popolo diribere, 
seu disti*iboere tabellas saf&agiorum , 
cista ilem, in qoam tabellae mittebantur. 
Verbom CLOACIN. ipsom hoc comitiom 
notat; nam T. Tatios Sabinorufn rex 
Vcneris statoam in cloaca repertam ab 
evenio Cioacinam nominavit, et in co- 
mitio dedicavit. Vide Minociom ^, La* 
clantiom K), Cjprianum ^. Sed lege de 
his largius -disserentem Vrsinom. Non 
absimilem coroitii typom videre est in 
gente Silia. Caosam lecti hojoa a Moa- 



: a> Ad Eclog. L ▼. 34. b) L. XXVI. c. 22. 
c. 13. e) Sat VI. 529. f) Octav. c. 25. 



c) L. II. ▼. 197. d) Paneg. ad 
g) Instit. L. L c 20. h) IdoL van. c 2. 



MAEVIA. NASIDIA. 



259 



sidio tjpt Yariaoi conjiciant eroditi|.naI- 
lam solidam. 

Caput L Caesaris. 
L. MVSSIDIVS. L0NGV8. Gubema^ 
eulum^ globus^ cornucopiae^ caduceus* 

AR.C. 

Caput Octaviani ~ M. Antonii 
— Lepidi* 
L. MVSSIDIVS. T. F. LONGVS. IIII- 
VIR. A. P. F. Mars nudus stans d. ha" 
stam I j. parazonium , /• pede clypeo in» 
sistit. AV. R. 

Ex posterioribns apparet, fioisse Mas« 
sidiam Illlviram monetalem sab Illviris. 
At tam jure qoaeritor, sitne is idem 
cum illo, qoi denariom praecedentemi 



et tot alios com capite I. Caesaris signa«» 
Tit? Sin istad, conseqoens est, si modo 
I.-Caesaris noroos eo viTO pcrcassos sta- 
toamus, Mussidiis IIIlTiratum in tertiom 
annom prorogatom. Hanc difficoltatem 
com persentisceret Hayercampos, di- 
Tcrsos facit L. Mossidiam Longom, et 
L. Mussidiam T. F. Longam Illlvirom, 
priorem Tero, qoi freqoenter capot I. 
Caesaris nomis intolit, praefectom or- 
bis, de qoo actom in Cestia. Sed haec 
obscora omnia, qoibos inTCstigandis 
operam perdimos. 

Omitto nomos alios aoreos argenteos- 
qae inscriptos: L. MVSSIDIVS. LON- 
GVS I qood typos obyios continent. 



N A E y I j1. 



Gens plebeia. Cognomina: Balbus^ 
Capella^ Surdinus. 



Balbus. 

Cnput f^eneris^ in area S. C. 
C. NAE. BALB. Fictoria in citis trigis. 
Zn parle antica sunt literae alphabeti^ 
aut cum hae absunt^ in aversa notae 
arithmeticac. Sont serrati omnes, et C. 



CapsHa. 

C. NAEVIVS. CAPELLA. IllVm. 
A. A. A. F. F. in aeneis III. sob Aogo- 
stosigoatis. C. 

'Surdinus. 

L. NAEVIV8. SVRDINVS. IIIVIR. 
A. A A. F. F. in aeneis I. et II. formae 
sub Aogosto sigoatis. C. 



S A S I D I Jt. 



Gens, sero nomen adepta. 

NEPTVNI. Caput PompejiM.^ 
prae quo tridens. 
9. N ASIDIVS. Aavis expanso velo. AV. 



RRRR. AR. R. In alio : Quatuor tri- 
remes cum vectoribus» AR. R. 

Pars antica explicabitor in nomis 
Seac Pompeji. A^ersa inscribit Q* Nasi- 

K k a 



260 



KERATIA. NEBIA. 



diom t ^ntm faii te in Sictlia 8ex« Pom* Ib descifitte ad H. Antoniani perbibet 
pejt elasfti praefectom , hornm denario* Appianoa *) , a qno itemm rei marilimae 
mm tjpi leftaotnn Ejoa rebna deapera* praefectnm ex. Dione diacimos ^). 



K E R A TI A. 

M. Neratioft Panta in nnmit Graecia Galatiae et Cappadociae anb Tito aignatia, 
qnoa Tide. 

H E R I A. 



Geof plebeia. 

NERI. Q. VHB. Ctiput Saturni 

prominentc rctro harpa, 

L. LENT. C. HAnC. COS. Aguila le- 

gionaria intcr duo jigna miiitaria^ quo" 

rum uni inicriptum H, alteri P. AR.C. 

Hacteno» ab antiquariis caput anti- 
eae eite Plutonit , ai?e Ditis creditum, 
ilkidquei quod pone prominet, esse un- 
Coni| pro quo in aequente Nonia appa- 
rent duo remi, nimirnm, ut explicat 
Uavercampus <^), hoc unco ed infcros 
raptantur quasi omnes mortales, qui- 
bus cunctis Orcus ducit pedes , ut est 
apod Suetouium ^^), remis autem indi- 
cat'i cymbam Charontis, et transvectio- 
nem aniniarum, Plutonem vero divitia- 
rum deum Tulgo habitum, atqoe id- 
circo a Nerio quaestore, cui demandata 
aerarii cura ^ure numis insertuni. At 
Yailiantius uncum Pluloni pro sccptro 
datum putat, quod divttiae ex tcrra unco 
oxtrahi vidcantur. Verum caput il- 
lud per harpam seu falccm sine dubio 
esse Saturni, facilo intcliiges, si velis 



consnlere, qnae ad nnmos Valeriani 
inscriptos AETERNITATL AYGG. dia- 
seram. At non niodo falx Satoraom 
probat , aed et addilus Nerio Ouacstori^ 
YRBa/i/ tilulns , et signa miKtaria, qoae 
sont in aversa. Quaestores fuisse prae* 
fectos aerario constat, sed constat etiam, 
fuisse aerariiun in aede Saturni «). Qoare 
•et TertuUianus Q: Ab ipso (Saturno) 
pritnum tabuiae et imagine signatuj 
numus et inde aerario praesidet* In 
«eandem sententiara Cjprianns s). Ae- 
rarium a Romanis ez retere inslitulo 
in «jos fuisse templo , praeclare docet 
Plutarchus ^9« q^i ^^^ perhiberet, qoae 
Poplicola de qoaestoribus sanxit, com- 
jnemorat etiam, ab eo templum Satur- 
ni aeraiio tributum, afque istud in 
suam usque aetalem obtinere, quod et 
conlirmat roarmor Sponii, in quo P» 
Ploiius dicitur VRkEf^ectus AERario 
SATiir/i/ i), et sic alibi Albinins ^). 
Quid vero ad quaestorem signa milila- 
ria? lure istud, nam ea in templo Sa- 
turni servabantur, quaesturibns eornm 



•) Bell. civ. L. V. b) L. L. $, 13. c) pig. 295. d) in Ncrouc c.39. e) Ascou. 
lid Vcrr. IIL 4. Apolog. t. to. g^ da Idolor. vau, sub iuil. h) in Poplic.p.m. t03- 
i^ MisccU. p. \l\. k) Dgni Inscr. CI. V. p.n. 219. 



NONIA. 



26 1 



eoitodtae praefectit. Praeclate istud 
docel LiTiiis *)• Haec omnia adeo matU" 
re perjbcia aeeepimus , ut signa eo ipso 
die a quaesioribus ex aerario prompta 
delatague in campum^ guarta diei hora 
mota ex campo sim* Et altbi ^): Is im^ 
pigre exerciiu^scripto cum omnes extra 
portam Capenam ad Martis aedem con' 
venire armatos juniores /ussissrtj signa" 
que eodem quaestores ex aerario deferre. 
En tibi perspicoani eausain, propter 
qoam qoaestor Nerius caput Satorni, 
et signa niilit«ria denario suo inseruit. 
Adde praecipuam aliam a tempore peti- 
lam. Ab inscriptis consulibos L. Len« 
tolo, et C. Marccllo patet, denarium 
honc signatum anno Y. C. 705, quo 1« 
Caesar pecuniis publicis inhians aera- 
riom per rim efTregit diripuitque, L. 
Metello tribnno plebis, qui sacras reip* 
opes objecto corporis toeri perrexerat, 
morlif meto statione depulso. Haec 
Plotarchos <^), Appianos «^), Lucanos «). 
Placoit igitor Nerio qoaestori, qui ona 



com consuHbus meto Gaesaria urbe ex- 
cesserat, ut hojus invidiam aogeret, 
Satorni capot nomis inserere, cojus nem- 
pe numen per yim violatum erat. Com- 
mode locum, in quo thesaorus hic re- 
conditas , Lucanus appellat Saturnia 
templa ^. In baec certa solidaqoe in- 
quirere, nbn vacayit llvicia oostrxs, 
credo , quia conjecturarom modom , 
qaibos fere onis delectabantor, exces- 
sere. Sopersont explicandae literae H 
et P vexillis inscriptae. Ccnsct Yaillan- 
tios, cum legio constaret ex Hastatis, 
Priocipibos, et Triariis, H notare ha- 
statos, P principes, mediam vero aqni- 
lam triarios. Yerum eroditos le Beao 
exisiimat, bas literas esse a(^\ai€ira^ 
praefecti centoriae. Caosam addit, qoia 
inde ab annis saltem L., ex qoo dena- 
rii hi cosi sont, in legione R. ncquo 
principes amplius Aaere, neque hasta- 
ti 6). In re adeo incerta arbitrentur a1ii« 
Eadera aversa est etiam in denario Ya- 
lerii Flactri^ 



S O JSI A. 



Gcns ptebeia. Cognoniina Sufcnas-^ 
et Quinctilianuj. 

Sufenas. 

SVFENAS. S. C. Caput SatUrni 

prominente retro harpa. 

SEX. NONL PR. L. V. P. F. Mulier d. 

hastam^ j. giadiolum clypeis insidens 

coronaiur a yictoria retro stante. AR. H. 

Ea, qoae ad praecedentem dena- 



rinm gentis Neriae So capite SatQrni 
diximos, facile persuadent, Sex No- 
nium Sufenatem in quaestora sua hos 
denarios ferinndos curasse, nisi forte 
gens Nonia Saturnum tutorem soom pro« 
fessa est, Lego apud Donium ^)i SA- 
TVRNO. AVG. SACRVM. P. NONIVS. 
SABINVS. Idem in aversa vetus geniis 
soae decus memorat, sed in epigraphes 
lectione discrepant eruditi. Legunt alii) 



a) L.IU, C.69. b) L.VU. C.23. c) in Caesare p.m. 725. d) B. C. L. IL p. 45>. 

e) L. III. V. 114. 1. <?• t) B. L. T. XXXV. p. 295. b) Insc. Cl. f. n. ?(> 



26z 



NORBANA. NOVIA. NVMITORIA. 



VRimus hudos Yotivos Vublicos Fecil^ 
*a1ii pro Vliimus legendam censentFR/i^ 
tor. Posteriorem lectipnem longe prae- 
fert Spanheraias, ubi et de ladis Totivis 
late disserit *). 

In denario, quem solos protulit Mo-* 
rellias, ei^em pars antica hajas Safe- 
Qatis conjangitar cam aversa nota gen- 
tis Plaaliae: C. YPSAE. COS. PRIV. 
CEPIT, ez qao nimis confidenter pro- 
bare contendit Harercampasi Nonium 



Safenatem una cam Hypsaeo adfaisse 
in Sjria Aemilio Scauro Pompeji M. le- 
gato. Credam potius, matrices fuisse 
temere permutatas exemplo non raro, 
aut forte denartum hunc subaeratum» 
ad faciendam adeo fidem ineptum. 



Quinctilianus. 

SEX. NONIVS. QVINCTILIANVS. 
IIIVIR. A. A* A. F. F. in aenei$ Augu- 
sti. C. 



]S O R B AN A. 



Gena' plebeia* Ejus nomen interiit, 
et cognomen Norbanus nominis vicem 
subiit. Perperam Spanhemius opinatur, 
Norbanos genti luniae subjiciendos ^), 
sententiam quam suapte inyalidam prae- 
clare refutayit doctissimus Odericius <^). 
Pighius Norbanos in Tigelliis nume* 
rat <i), sed nulla adlata auctoritate. 

^ C. NORBANVS. Caput Fcneris, 
ponc notac arithmeticac. 



Spica^ fasces cum securi^ eadueeus. 
AR. C. Restitutus etiam a Trajano. AR. 
RRR. 

Obvii sunt hi denarii solis numeris 
diiferentes, ad quem rero C. Norbanum 
pertineant, incertnm. 

Aureos inscriptos: C. NORBANVS. 
L. CESTIVS. PR. reciutos et explica- 
tos vide in Cestia. 



N O r I A. 



Noyii II?iri in colonils, qui huc non pertinent. 



NVMITORIjI. 

Gens' plebeia» phalibus coronatur ab advolante VictO'^ 

Caput Palladis alatum^ juxta X, ria. In alio: Victoria in citis guadrigis. 

pone ROMA. AR. C. 
CNVBIITORL Fir in quadrigis trium* 



a) T. II. p. 140. b) T. II. p. ii; c) Saggi di Cort. Tom. VIII. p. 180. d) Tom. U. 
p. 69- 2* 



irVMONIA. OCTAVIA. OGVLNIA. 



263 



C. NVMITORL (non: L. NYHITO- Goth. num. p.396.) in iemusa>as, trien- 
RI., nt Moreliittm corrigit Liebeus ia tibaiy qaadrantibus. C* 



NVMONIjI. 



Gens obscara. Cognomen Vala. Me» 
minit Numonii Yalae Velleios ^), qoi 
Vamm in Germania tnrpiter deseruit, 
et Horatius ad Numonium Valam scri- 
psit epistolam, quae est L. 1. 15. * 

Caput Victoriae. 
C. NVMONIVS. VAALiu Miles vallum 
castrorum oppugnat^ intus binis iliud 
defendentibus. AV. (Mas. Caes.) RRRR. 

C. NVMON1V8. VAALA. Caput 

imberbe nudum. 
VAALA. Tjpus idem. AR. R. 

Restitutus etiam a Tya/ano» (Pelle* 
rin Mel. I. p. 1 92.) RRRR« 



£x numis his discimus , qnod a scri<- 
ptoribus praeteritum , aliqoem C. Numo- 
nium in expugnando vaiio inclaruisse, 
et insuper ex facto Valae cognomen ad- 
eptum ad posteros pro more propaga- 
tam, quo nunc eins posterorum quis- 
piam gloriatur, praeclari etiam ejos yiri 
imagine numo illata. VA ALA pro VALA 
archaismus est , ut in numis ^nllae F£E- 
LiX. prq F£L1X« Archaismus etiam ez- 
trusum nnum L, Sic et PILIPVS pro 
PHlLlPPVSin genteMarcia. Habes in 
his denariis Talli Romani formam ; aliam 
yident eruditi in namis Licinii inscriptis : 
VIRT. EXERC. 



O C TA V I Jt. 



Numi aut Goltsiani , ant IlyirOmm Corinlhi. 



O G FL S I A. 



Plebeia. Cognomen Galbus. 

Caput juvenile iaureatum , infra 
fuimen. 

q. OGVL. GAL. VER. CAH. In aliU : 



OGVL. VER. CAR. luppiter fulmina^ 

tor in citis quadrigis. AR. C. 

OGVL. VER. CAR. in assibus. IL 
De his numis actom jam est in gente 

Carvilia. 



a) "L.VL. a. II9. 



i64 



OFEIMIA. OPPIA. 



Q P E I M I ji. 



Plebeia, celebri» L«OpiiBio consiile, 
a qao oppressot C. Gracchos. 

CapiU PalladU aiatum juxta X , 
pone corona. 
L. OPEIMI. Fictoria in citis quadrigisy 
in imo ROHA. AR. R. 



Caput PaUadii alatum juxta X, 
pone tripus. 
M. OPEIMI» Apollo arcum intendens in 
eitis bigis, infra ROMA. AR. R. 

OPEI. — L. OPEIM. — M. OPEI. 
in assibas , semissibas , qaadrantibas. R. 



O P P 1 A. 



Gens plebeia; Cognomiaa Capito ei 

Salinator. 

m 

Capito. 

M. OPPIVS. CAPITO PROPR. PR. 
CLAS. F. C. in aeneis M. Antonii, 
qaos yide illastratos in moneta hajas 
Illviri. 

Salinator^ 

Caput lani gemini. 

C. CASSI. L. SALIN« Prora navis^ cui 

inscriplum : DSS. AE. II. RR. 

Cognomen SALINa/or ad binas po- 

test gentes pertinere, Liviam etOppiam, 

teste Livio •), praetores - - - creati C7. 

Livias y et L. Oppius^ utrique eorum 
SALlN ATOR cognomen. Mirnmadeo, 
tam coniidenter honc numum genti Li- 
viae a plerisque adjadi^ari. His con- 
trarius Havercampus gentem. Oppiam 
maluit snadente tjpo navis. Nam per^ 
hibeate Livio L. Oppius Salinator Y. C. 
661 missus est cum classe ad tuendam 
Siciliae oram , et frumentum convehen- 



dom, quae adeo, inqoit« frumentatio 
his numis celebratur ^). Yerum an ne- 
cesse est post tot ezempla comprobare, 
stante rep. perpetuum et fere unicum 
in moneta R. aenea fnisse tjpnm pro- 
ram navis ? nisi velimus adserere , om- 
nibus iis, quorum numi navim sistunt, 
aliquid in re maritima fuisse demanda- 
tnm. Quod tamen numos hos malim pa- 
tius genti Oppiae tribuere, in cansa est 
praenomen Lucius, quo saepius Oppioa, 
nanquam Livios Salinatores usos video. 
ludicia a variis de epigraphe OSS lata 
in Cassia proposita vide. 

Oppius incertus. 

Caput V^eneris^ in nonnuUis pone 

capricornus, 
Q. OPPIVS. PR. Fictoria gradiens d. 
oblongum palmae rai^um super humero^ 
s. pateram frugibus refertam tenet* 
AE. II. C. 

Ez Havercampi sententia literae PR« 
legendae sunt T^aefectus^ fuitque adeo 
Q. Oppius ex octo praefectis nnns, 



«) L. XXXV. c. 21. b) pag. 245. 



PACVVIA. 



265 



quot L Caes^r in RispMiUs profectnnis 
Bomae conslUoit, £am Tiri emditi opi« 
nioaem latiua proposui in gente Cestiat 
quam tamen nt nniTersim yagam et in** 
tutam esae monni, ita adfirmare non 
Tereor, in his Oppii nnmis non paruns 
clandicare. Capricornus enimi qni ia 
horum. nonnullis adstituitnr, in tempora 
magis^ sera inTitat| Dimirum Angusti 



rernm potiti» cnjos gratia, et forte nnina- 
tantum, animal istnd numis insertnm est* 
Dcinde nnfni ipsi fabrieam urbia non 
obscure infioiantur, ut adeo magis sit 
Teriaimile in prOTinoia qnapiam signa» 
tos, quodetiam de aeneia CioTii probt* 
bile dixi, et cujus certa alia habemus 
exempla u[kaeaeis Catonist LolUiy alio* 
rnroque*. 



PACyriA vel PAQriA^ 



Hdjus gentis memoriam conserTant 
nnmi sequenies: 

A. C. I. V. Caput Al. Anionii nudum^ 
Q. PAQVIY8. RVF. LEG. Figura to^ 
gala jedcnj in sella curuli d. chartam^ 
in guam intuetur^ humi vas^ aut gio^- 
iuj. AE. 111. R. 

Hnjus generis nnnm olim Tnlgavi *), 
ihdicatis nonnullis aliis ejns exemplari* 
bus. Dixi ibi, Tertsimile Tideri, ad- 
Tersae literas legendas : Antonius Cakh* 
nia luiia Yienna^ nempe Galliae NarboK 
nensis. Neqne taroen hic Q. Paquius 
Rnfus inter magistratus mnnicipales ab- 
legandus,.qui in his numis manifestus est 
M. Antonii LEGi/n/. Gens Paqnia scri- 
ploribus, quod norim', ignota. Ejus ta- 
men aliqnoties meminere laptdes. Apad 
Gruternm in marmore Arelatensi legitur 
C.PAQVIVS. i>), sed secundum castiga- 
tionem MafTeii ^), Alioa adhuc Paqnios 
Tide in indice Gmteri. ExsUt marmor 
apnd Mnratorium <<) : OSS A. PAQ V VI* 
AE. PAQVVL RVFI. L. quo loco ne- 



quaqnam dnbito scriptnm VAQVTI* pro 
PACVVI. exemplis innumeris posili Q. 
pro C. et satis cognita Roroae gente 
PacuTia. Ergo si PAQVVIVS idem esf^ 
quod PACVVIVS, facile-erit, nnmi nostri 
PAQVIVM cum eadem gente compo* 
nere,. si modo siatnamns, alterum in 
scribendo hoc nomine V omissum, cn- 
}os plura exempla tam es^numis, qnam 
marmoribus supra in gente FlaTia de- 
dimus. Qno permisso Tcrisimile est, 
Paquium. Rnfnm nnmi ex eadem esse 
gente, ex quaPacuTinm Rufum marmo- 
ris laudati. 

Opportune hoc loco describemos nu- 
mos alios ejusdem Paqnii, et officinae, 
qnos nnperrime jam cognitis addidic 
abbas Sestinns, subjectis nonnnllis ob- 
serTatis. Vtar autem Tcrbts ipsins prae- 
conis «). 

A. C. I. V. ordine retrogrado cir- 
ca caput C/audU^- niidum» 
Q. PJ^QVIVS. RVF. LEG. C. D. rir 
togaius in seila curuli sedens^ d. elata 



a) Num. Tet. p. 3. b) pag. 448. $. 

e) Lettere Tom. V. p.41. 
{Vol. fr.) 



e) Ant. Gidl. p. m. 54. 



d) pag. i6l6. 38. 
L 1 



266 



PACVVIA. 



ramunif pro pedibus vas lustrale. A£» 

ni. 

Satis apparet, iiaiD«m honc esse ge- 
minam illi, quem a me yisum continao 
descripsi , nbi qaod ego capat BL Anto- 
nii adserui » Sestinas Claudii. 

A. C. I. V. ylper jucens* 
Q. PAQVI. BVF. LEG. in medio numi. 

A£. m. 

A. C. I. V. Vaj lujtraief in- 
fra. P. 
P. PAQVi. RVF^ LEG. D. D. in area 
numi. A£. III. 

Inqoirendam primo, cajus esse yi- 
deator capot nomi I. In nomo ea parte 
integerrimo, qoem ipse ocolis osorpaYi, 
tom et in alio simili, qoem vidi Ro- 
inae in moseo Dacis Bracciani, primo 
conspectu agnori effigiein Antonii III- 
Tiri. Eandem agnovit etiam Petras 
Fondi aactor eroditos Mosei Theopoli >). 
Verom Sestinos in sais copot Ti. Clan- 
dii videt, et hanc soam senlentiam con- 
iirmat .eo^ qood in horom ono infra 
capot ait scriptas literas T. C. , quas 
legit : Tiderius Ciaudius* De hoc Clao- 
dii capite dobiom non moveo, oom 
Scslinianos nomos ipse non viderim. 
Interim aemo sanos dobitavit, com in 
omnibos his nomis legator Q. Paqoios 
Rufus legatos, aut omnes hos nomos 
ofTerre capot Antonii, aot omnes Clao- 
dii, nisi credere malit, Paqoii legatio- 
ncm inde a M. Antonio in Claadii tem- 
pora pertinoisse. Ceterom siglas 'i\ C. 
^d Ti. Claodiom referri, non mibi 
poLest satis probari. T. solom «x lege 
ordinaria Titom significat , Tiberiom 
nonnisi rarissime. At istod plane prae- 



ter morem, principis Bomani nomini* 
bos noUos sommi principatos titolos , seu 
Caesaris, seu Aogusti, seo imperatoris- 
Tidere adjectos. 

Pios dissidii efficiant siglae caput 
ambientes. Eae in omnibus his numis 
hoc modo notantur: 



A 
C 



I 
V 



Eas olim sic explicandas censui : Anto- 
niuj^oionia luiia Yienna, additis cau- 
sis^ qoas olim scriptas aon recoquo ^). 
At Sestinos : Coionia Yeterana Invicta 
Kpros^ triboitqoe adeo hos nomos orbi, 
qoae coloniae nomine a Plinio et Ptole- 
maeo in Thracia collocalar, dicta ^proj. 
Ergo faae literae Sestino scriptae viden- 
tor eo modo, qoem nos f^4<fr^opY^o9 to- 
camos. Nolo longios pognare, parnm 
commode aetati nomi com hac scribendi 
lege convenire. Istod obserrasse soffi- 
ciat, nollom in hac exstarje exemplum 
scriptorae sic positae , ut lectio incipiat 
a Tcrso inferiore, et propagetor in su- 
periorem. Majos nobis scriptorae ^ntfr^ 
^vjSov prodigium ofiTert ex nomo postre- 
mo supra descripto, in quo literae sic 
exaratae comparent: 

A I 

C V 

P 

legendae adeo ex mente Sestim: Coio- 
nia Yeterana Invicta AP ros^ atqoe adeo 
elemento P ex tanto interyallo cum A 
sociato. Praestabit adeo , dom plos locis 
accedat, hoc nomorom genos in incer- 
torom nomerom referre. 



»; Psj- 646. b) Numi ret, p, 3, 



PAPIA, 



267 



P A P I Ji. 



Gens plebeia. Cognomeii Cetsus. 

TRI YMPVS. Caput juvemk lau- 

reatum prominentc pone tropaeo^ 

In alits: Caput lunonis Sispi^ 

tae. 
L. PAPIVS. CELSVS. mVIR. Lupafo^ 
mitem ore stringens^ et aquila expansis 
alis stantes ante ardentem lignorum 
struem. AR, R, 

Caput lunonis Sispitae^ pone 

varia minuta sigilfa. 
L. PAPL Gryphus currens^ infra quem 
varia minuta sigiiia. Sant serrati om* 
nes, et C. 

Caput Victoriae. 
L. PAPIVS. CELSVS. Firgo Lanuvina 
serpenti pabulum praebens* Qain. RR. 

CELSVS. Caput Mercurii. 
L. PAPL Lyra. Qain. mL 

Nami hi omnes elegantis sant fabrt*- 
cae, et tjpi eraditi sirou) et non inja- 
cundL Argamentam his maxiroe fre- 
quens sappeditat LanaTiam, ande geiH 
tem Papiam faisse ortam non ab his 
modo nnmis comprobalar, sed et aa* 
ctoritate Asconii, qni ad Ciceronis pro 
Milone orattonem narrat, Milonem, qui 
antea C. Papias dictas est, ab Annio 
adoptatnm, dictamqae T. Anniam Milo- 
nem Papiannm. flrgo et Silius ^) : 

Lanuvio geherate^ inquit^ quem So^ 

spito luno 
Dat nobisf Milo^ 

Et in Miloniana narrat Cicero, Miloni 



faisse iter necessarinm Lannvinm ad 
prodendam Flaminem. 

Denarins I. capat Triamphi exhibet 
adscripto etiam a^x^lxung TRIVMPVS, 
more apod Romanos constante, qni 
omnia- beatae iH>norataeqne Titae snbsi* 
dia imaginibus expressere. TRIVMPE 
quniqtttes repetitnra legilur in antiqtiis^ 
simo cantico fratrnm Aryaliam anno 
1778 Romae effosso. Trinmphi instar 
dei culti nallas Tetenim meminit. Pars 
arersa nortmi argnmentum objicit. 
Praeclare ilkid explicat Dionysins Ha- 
lic. ^). Lariniam , inqait , cum con- 
deretur, oblata Trojanis quaedam pro- 
digia. In nemore accenso sna sponte 
igne lupum ore adgessisse fomitem ari- 
dum, ibi aqailam adyolasse, et alavum 
motu flammam excitasse, Tulpem con- 
tra cauda in fkimen mersa sccensum ig- 
nem aspersisse, et modo praevalentibas, 
qui accenderant, modo Tulpe, qaae 
flammam sopirerat, hanc denique ti- 
ctam discessisse. Addit historieos, ae- 
reas horum animalium effigies in Lati- 
niensium foro, h ryi Aawy/aro))! dyo^a^ 
m honc nsque diem adservatas. Cam 
fere in omnibas L. Papii numis luno 
LanuTina recurrat, et, nt Tidimus, Pa- 
pia gens Lanuvio ortnm debeat, cen- 
snere nonnulli, legcndum in Dionjsio 
Lanuyium, non LaTinium, quos intcr 
Vrsinus ipse. Sed perperam, nam nar- 
rat historicus,. factam istud prodigiam 
interea temporis, com nrbs ab Aenea 



wm 



a) L. XIII. V. 364. b) L. I. p. 43. 



L 1 2 



268 



PAPIRIA. 



conderetur I at ab hoc non Lanaviami, 
sed Lavininm conditum novimus. Si 
igitar mendam subest, illud non libra- 
rio, led ipsi Dionjsio impatandum, qui 
memoriae lapsoy et adiiai nomine de« 
cept^s Lavinio tribnerat, quod de La« 
navio fuit praedicandam* Non unns 
Dionjsins ntramque urbem temere con- 
fadit. Quis ignorat, Lanuvii cultam 
lanonem Sispitam, atque ibi sacram 
foisse serpenlem a virgine pasci soli- 
tnm? de ^uo agam pluribus in gente 
Boscia. Tamen Aelianos haec item non 
de Lanovio, sed Lavinio narrat *)• Sed 
in hoc quoque absolvendus librarius, 
omnisqoe in auctore ipso culpa, nam et 
hie agit de urbe , quam condidit Ae« 
neai, et de uxore Laviniom appellavit. 
Adde simile sphalma io Appiano, aut 
^jtts librariis ^), et qoae ex uno Livio 
dubia collegit Drackenborchus ^). At 
Begerus sic Dionysium cum nurais con- 
ciliat, ot putet, Papium in lunone Sis* 
pita respexisse Lanuvium^ ia lopa et 
aqoila Laviniaoi., atque ita Toleganter 
familiae soae origines conjoDxisse cum 
originibus Romae ^)* 

Denarios il« ofiert capot £ispitae, 
de qoa, ut et de virgine draconis no» 
tricia, qoam qoinarius seqoens pingit, 



agam libcraliter in moneta gentis Ro- 
sciae* Qoae sit causa grjphi parti 
aversae inserti, malo me ignorare can* 
dide proliteri, quam cum Havercampo 
existimare, notari curam monetae, quod 
hoc animal in locis in Orientem ver- 
gentibos aorom costodire credebatar. 
Yaillantius veterem nobis «cantilenam 
occinit, cum grjpho, qnod Apollini sa* 
cer esthabitusi indicari ludos ApoUina* 
res putat« 

Dixi, in his denariis otrinque exsta- 
xte minnta sigilla, quae sane, ot leptda 
sum, ita inliuita vaiietate, ex qno ma» 
tricum monetae .R. stupendam copiam 
•colligas. Neglectis reliquis adiaphoris 
commemorandus denarius a Moreliio 
propositiis, qui jaxta Sispitae caput ta- 
bellam exhibet, cui inscriptum PAPL 
Duae libera rep. memorantor leges Pa- 
piae, una de Vestalibos lata, altera de 
peregrinis urbe pellendis^ de qoil»os 
vide reram R, scriptores. 

Momos ly, Mercoriom Ijrae inven- 
torem praedicat, de qoo Horatios, alii- 
qoe passiffi. 

Quo temporo aignati fuerint hi numi, 
jiifail <{erti posae deliniri« dicetor io Bo* 
acia. 



F ^ P 1 R I A. 

Plebeia* Cognomina In nomis Cafio Caput Pailadis alatum^ prae 

.et Turdus. guo X, pone ramus^ 

^ * ^ CARR. w/M. CARB. luppiter fUlmina- 
Carbo. 



a) Nat. anim. L. XI. <^..j6. b) BeU. dv. L. IL c. 20. c) ad L. IIL cap. 291 d) Ob- 
serv. in num. ant. p. 19. 



PASIDIENVS. PEDANIA, PETILLIA. 260 

tor in eiiii quadrigis^ in imo ROMA« BI1N02, de ijno ride prolegomena ad 

AB. C. niiiiiot Bilhjniae, 

CARBO xn semissibns, et qnadranti» «, * 4, 

bos. B. Turdus. 

Eni. rXIOT, nAIHPIOT. KAF. TVBD. in assibus el qnadranlibus. R. 



PASIDIENrS. 



Gentis incertae. EITI. ^I^P. FIA* TOT« Yide prolegemena ad namos Bi' 
2IAIHN0T. cMPMOT. ANGTriA- thyniae. 



PASSIEHrS. 
Nnmns Golt2iamis. 



PE D A JH I A. 

Gens obscora. Cognomen Costa^ Alind ex hoo denario non eruimus, 

COSTA, L£G. Ca/iut muiiebre qnam Costam hunc Bruto in bello civili 

laur. * « adhaesisse. 

BRYTYS. IHP. Tropaeum. AR. IL 



PEDIA^ PERPERNA. 
Nnmi Goltziani. 



P E TI L L I A. 

Flebeia. Cognomen CapitoUnus* Templum sex eolumnarum fastigio muh 

CAPITOLINYS. Caput lovis. tis statuis exornato. In nonnuliis hinc 

PETILIYS. Templum sex columnarum. S, iilinc F, vel hinc F, Uiine S. (Mos. 

In nonnuilis hinc S , inde F. AR. R. Caes.) AR. R. 

PETILLIYS. CAPITOLINYS. Qoaecnnque ratio fnerit, cnr Capilo- 

Aquila expansis aUsfulmini in* ' lini cognomen abstnlerint Petillii, islud 

sistens» certum, typnm tam loris Capitoliai, 



ITO 



PETILLIJL. PETRONIA, 



qaam templi ai eognomen istud adlu- 
<lcre. Serius qaispiam ex eadem gen- 
te lempli Capitolini curator pretiosa ya- 
ria ex eodem aufihratus dicitur Hora- 

tio «) : 

Mentto ji qua 

De Capitolini furtu injecla Petilli 

Te coram fuevit^ 



Literas S. F« Vaillantitts legit Saertj 
Vaciundis^ HaTercampus mayult, Sexti 
Yilius. Ytramqae sententiam Tezant 
numi musei Caesarei,' in quibus promi- 
scue S. F. et F. S* scribitun Hactenna 
ergo ignotus earum sensns« 



P E T R O JS I A. 



Plebeia et atttiquissima* Cognomen 
TUrpilianus. Fuit P.Petronius Turpilia- 
Bus III?ir monetalis sab Augusto» cujos 
aut caput, aut epigraphen numi ejus om- 
nes ofierunt. Typi aut ad ipsum Pelro- 
nium pertinent, aul in laudibus Augasti 
occupantur, commemorando, quod et 
praestant denarii Aquillii, Durmii, Ca- 
ninii, signa a Parthis recepta, Arme- 
niam captam, aliaque, quae fuere Augu- 
sti decora Y. C. 7^4 parta. Ex quo in- 
telligimus, Petronium hunc iade ab hott 

anno fuisse Illvirum monetalem» 

m 

CAESAR. AVGVSTVS. Hujus 

caput nudum. 
IIIVIB. TVRPILIANVS. Virgo Tarpeia 
clfpeorum congerie obruta, AR. R« 

FERON. TVRPILIANVS. 111- 

VIR. Caput deae Feroniae. 
CAESAR. AVGVSTVS. SIGN. RECE. 
Parthusgenuflexus signumoffcrt. AR.R. 
Tjpos Sabinos jure monetae snae in- 
tulit Petronius, cujus gens et ipsa Sa- 
bina foit; nam Petronios ipso eliam 
cognoroine Sabinos^ nimirum capto ex 
regione, e qna Romam commigraTerunt, 



ex Val. Maximoi Fastis, et.marmori- 
btts praeclare comprobat Vrsinus. Prio- 
ris denarii argumentnm insigne Tar- 
peia yirgo, filia Sp. Tarpeii, qui per 
bellum a Sabinis raptarum yirginum 
causa illatum Romanae arci praecrat. 
Ea armillarum, quas aureas Sabini ge- 
sta?erunt, cupiditate illecta prodito- 
ram se illis arcem pacta est ea lege , ot 
darent, quod in sinistris manibua (ar- 
millas inteliigebat) haberent. £t stetere 
promissis S^bioi, sed pro armillis clj- 
peos, quos sinistrae etiam manns tule- 
re, in eam conjecernnt, dum obruere- 
tur. Haec praeter Varronem et Ser- 
Tium LiTius ^). At Dionysio Halic. pro- 
diiionis absolTenda Tidetur, qnod eam 
I\oniani in eo loco, ubi ceciderat» se- 
pulchri honore dignati sunt, eique infe- 
rias quotannis faciunt ^), Admonet me 
image hujus numi, quae Tarpeiam scn- 
tis paene obrntam sistit, ejus conTicii, 
quod apud Homerum in Paridem torsit 
Hector <I): 

/iuho9 i<fco ^iTttya nainm i^sy^y oacx 



a) L. I. Sat. IV. ▼. 93. b) L. I. c. 11. c) L. II. c. 40. d) U T. 56. 



PETRONIA. 



271 



jam enim vero 
Lopideam indutus fuisses tunicam 
ob mala^ quac patrasti^ 

\A est: lapidibus obrutus fuisses^ Dena- 
rios alter caput Fcroniae sistit , quam a 
Sabinis cultam, dictamque a Graecis 
Aydi/^o^y, <l>/Xoj-f^awy , <l>£^or£po»pij» tra- 
didit Dionysius Halic. *). Feroniam ur* 
bem, qnae eodem nomine deam magna 
religione coluit, sub monte Soracte po- 
sltam refertStrabo. Argumenta Sabina, 
nempe eandem iterum Tarpeiam, et Sa- 
Linarum raptum, Tide*in numis Titurii, 
goi Sabinus et ipse fuit, et appellatus 
est aeque ac Fetronius* 

CAESAR. AYGVSTVS, Hujus 
caput nudum^ 
P, PETRON. TVRPILIAN. IlIVIR. A- 
ren stans singulis manibus singulas tU" 
bas tenet. AR. R. 

£n Sirenom unam, caromque secon- 
dum yeterum ligmenta verom Iiabitum, 
qaas Acheloo et Tcrpsichore, secundum 
alios Calliope Musa progenitas ot pro- 
pter cantos illecebras amabiles, ita pro- 
pter collocatas incautis insidias inimi- 
cas finxit antiquitas. Stat ore virgineo, 
nexis humero alis, inferne in volucrcm 
desinens, et tobas in cantom praeferens, 
nimiram, ntait Servios ^), Sircnes tres 
fuere, harom ana voce, altera tibiis, 
alia Ijra canebat, et primo juxta Pelo- 
rumi post in Capreis insala habitave- 
runt Hevera, ait, foisse meretriccs, 
quae qoia transeontes ad incitas rede- 
geront, his fictae sont inferre naufra- 



gia. Stantes in concentu tres, et cam 
iisdem artis instrumentis videre saepe 
est in veterum anagljphis, ac praeci- 
pue Etroscorom sarcophagis , sociato 
pleromqoe Vlysse navi vecto religatis ad 
malom manibos. Vide de Sirenibas 
plora ad nomos Apterae Cretae, eC 
Neapolis Campaniae, et apod Apollo- 
niom <^), ejosqoe scholiastem. Anaxilaos 
apod Athenaeum <*), dom Theano mc- 
retricem Sireni comparat, sic eam le- 
pide describit: rj &€u»a S' »;(/ ^st^vjf 
i^n aTforsTi^KfJt^siHfii PiijuLfia %on ^coyi; fYv^ut" 
jco^, ra (TxeKvi J* icov|/^;(h. Theano vero 
an non Siren vulsa est? aspectus et vox 
mulieris^ crura merulae^ Cor tjpos Si- 
renis in Petronii nomis compareat , 
ignoro. Qoi eo indicari putant seo de-' 
ductam ab Augosto Cumas coloniam, 
seo itistauratam Neapolin , incertis con- 
jecturis nitontar. 

* * 

Numi) in quibus Annenia genuflexa 

— Parthus signa reddens — Imperator 

bigis elephantorum vectus^ similesqoe 

alii exstant, cum Augosti acta eloqoan- 

tor, explicabuntor ad annom V* C 784. 

Argomentaalia dobia: Pegasus — Aura 

solis et lunae — Caput Bacchi — Kir 

nudus humi sedens — ^yra^ quae om- 

nia incertom , utrnm Aogustom , an Pe- 

troniom respiciant. 



Petronium proconsulem Asiae sub 
Tibcrio vide in numis Smjrnae, Petro- 
nium proconsnlem Syriae sob Claudio 
in nomis Antiochiae Sjriae. 



L, III. p. 173. b) ad Aen. V. 864. c) L. IV. v. 892. d) L. XIIL p. m. 558« 



STi 



PINABIA. 



P I N A R I j^. 



Genft^ patricia et antiqnissitnat Pina- 
riis jam ab Evandro una cam Potiliis 
a^saoroFum Hercolis ministeriam desi- 
gnatis «)• Coghomina in nomisL Hatta 

et Searpus* • y 

m 

ISatta. 

Caput Pafladis alatamy,pone X« 
NAT, vel NATTA. Fictoria in citii 
bigis^ tel : Dioscuri equites ^ in imo 
BOMA. AJEl. C. 

NAT. in assibns et qoadrantiboa» B, 

♦ * 

Scarpus, 

M. ANTO. COS. lir. IMP. IIH. 

Caput lovis jimmonis. 
ANTONIYS. AYG. SCARPVS. IMP. 
Victoria gradiens. \n alio : SC ARP VS. 
IMP; jiquila legionaria inter duo si* 
gna militaria adscripto LEG. VIII. 

(Pembroek Part. KI. tab. i3;) AR. RR. 

m 

. * * . 

Hos ordine soqauntar humi Octariani 

nondum Ajigasti, qui, etsi Scarpi no« 

men non adjiciant, tamen propter tj- 

pum Ammonis ab eodem in. Africa y\-^ 

dentnr signatL Eoi yide descriptos in- 

ter numos Ottaviani ab anno Y. C. 7^9 

usque 726. 

CAES AR. DIVI. F. AVG. PONT. 

Victoria stans super globo coro" 

nam porrigit. 
IMP. CAESARI. 8CARPVS. IMP. Ma^ 
nus aperta* AR. R. 



AVGVSTVS. DIYI. F. Fictoria 
stans super globo coronam porrigitm 
IMP. CAESARI. SCARPYS. IMP. 3fo. 
nus aperta. AR. R. 

M. ANTON. IMP. COS. DES. ITEB. 

EU TER. III VIR. R. P. a Caput 

jdntonii jugatum cum capite Clco^ 

patrac 

U PINAR. SCARPVS. IMP. AF. Navis 

expanso velo. AE. 1« (Angeloni posl 

pag. 19 nom. lo.) 

Denarius I. causa COS.. III. ^ qui bo- 
nos Antonio tribuituri signatus est inde 
ab anno V. C. 723, qoo consul ItL 
processit. Praeclare ad explicandkim 
buDC numum seryit , quod narrat Dio ^) : 
Tictom ad Actium Antomum cursom in 
Africam direxisse ad Pinarium Scarpum, 
qui ibi cum exercitu ad tuehdisim Aegj- 
ptum haerebat, sed ab hoc non rece- 
ptom infcctis rebus discedere coactum. 
Hunc ipsum esse hujus denarii Scarpnm, 
dubium non est: nam primnm signatns 
est sub exitum rcrum Antonii, deinde 
ipse etiam tjpus Aramonts Africanam 
ejus praefecturam eloquitnr. Necesse 
ergo est, hunc numum in ea proyincia 
signatum. Con^unctus denarius. Pem- 
brockianus per signa miKtaria delalum 
ei exercitus imperium indicati de qoo 
Dio. Et hactenus dicta liberaliter com- 
probat aeneus Angelonianus , co|us epi- 
graphe si rite excepta est, habemns 
ctiam certum Pinarii praenomen Lueius^ 
quod reticuerunt et nnmi alii, ^Dio, 



a) LiT. L. I. c. 7. b) L. LL (. 5. 



PLAETORIA. 



273 



ct praeterea literis AF. Africannm ejus 
imperiam* Qaae alia ad aenei hajus 
nami explicatam pertinent, Tide in 
ejus conlegis , in moneta M* Antonii la« 
stratis. 

Denarii Scarpi reliqaiy ex qno is 
prodito Antonio ad Octarianam transirit, 
deinceps per rices snnt signati , et ter- 
tius quidem propter titulum CAESAR. 
DIVI. F. osqae ad annum Y. C* 737 
cusus agnoscitar , quo * demam Caesar 
Aogosti nomen admisit, inde ab hoc 
anno signatns est nnmas, qoi sequituri 
cam Aagasti appellalione. Qua is in 
prorincia, incertum. Perhibet iterum 
Dio *), Scarpam yi^o adhuc Antonio 
Octaviani jussn exercitum saum Corne- 
lio Gallo tradidisse, qaod et confirmaC 
Orosins ^). Fieri tamen poterat , ut 
panllo post ad priorem stationem redire 
juberetnr, nam Octarianns non mnlto 
post enndem Gallam captae Aegypio 
praefecit. 

Tjpum manns sic apertae, nt inte- 
riorem ejus partem, seu Tolam, oculis 
objiciat, Yrsinus refert ad cognomea 
Scarpi^ qnasi illud ducatur a Graeco 
nct^of^ quod manus volam significat. 
Addit continao : S Uteram , quae detra^ 
hendi vim habet^ Graecae voci xa^og ad* 
jectam opinary quod qui primuj Scarpi 



eognomine uius eit^ atiquam in ea ma* 
nus parte^ quae nu^og dieitur^ vel a na^ 
tura^ vel ajbrtuna labem aeceperit^ cum 
contrUj qui nullum in ea incommodum 
passi fuerint ^ ima^Oi dicti sunt. Grari- 
ter in hoc judicio adrersus linguae Grae- 
cae indolem peccari a yiro praestantis- 
simo Tideo, etsi facile in eo acqnieye- 
rint Yaillantius et HaTercampus. Quis 
enim anquam grammaticorum adseruit 
elementum S in Graecis habere detra- 
hendi Tim? Satis apparet, homini Italo» 
ut fit, lingaam patriam imposnisse, in 
qjia saepe praefixum S detrahit, ut in 
Tocabnlis: sconoscere^ sconfortare^ scon' 
certarcy et similibas. Nori, Atticos non- 
nunquam elemento K tcI M praefixisse 
2, at nOTi etiam, praefixum hunc sibi- 
lum nihil in significatione mutasse, et 
fnisse perinde xy/v)/, [unQog scripserint, 
an o^xyr^^, CfjLiK^g. NoTa etiam tox, et le- 
xicographis ignota ^vxst^o^, sic nt ea 
significetnr is qni sano est carpo. Tamen 
facile puto concedendom, Scarpnm tj- 
po Tolae adlusisse ad Tocem xa^o^, ni- 
mimm quod suum cognomen Scarpns 
non magnopeqe a nu^og differt. Sic 
et Accoleius larices in nnmis sais signa- 
rit quod cognomen snam Lariscolae 
aliquam com laricibas adfinitatem ha- 
ber. 



PLAETORIjI. 



Gens plebeia. Cognomen Cestianus. 
Caput muliebrcy pone varia si' 
giUa. 



M. PLAETOR. CEST. 8. C. Protoir.e 
juvenilh imposita b(ui, eui irueriptum : 
80RS. AB. R. 



a) L.LI. C.9. b) L.TL «.19. 



VL in 



274 



PLAETORIA. 



Caput muliebre crinibus in occi^ 
pite reticulo coUigatis^ pone va» 
ria ngilla. 
M. PLAETORI. CEST. 8. C. Fasiigium 
tempii trigonum* AR. R. 

Prior denaritts Sortis habet ef&giem. 
Est yero Sors teste Cicerone *) idem 
propemodumy quod.micare y guod talos 
jacere^ quod tesseras^ quibus in rebus 
temeritas et casus^ non raiio^ nec con* 
silium valet. Tamen etsi totam sortiB 
negotium a fortana pendebat, Tetos illi 
saperstiiio, perinde atqae nostra, oracali 
vikn. «ddidit, qain et religione conse- 
cra?it| sic at teste Plinjo pro deo es- 
set ^). lanctam semper cam Fortana de- 
clarant sortes Antiaticae et Praenestinae 
olim insignis nominis, nam apod Antiam 
etPraeneste celeberrima fuere Fortanae 
templa. Cujas generis, locive sit Sors 
in hoc denarip propositay et templam 
denarii alterius, (nam illud esse Sortis, 
Tidetur Tcrisimile) incertum est. Illud 
non omittendnm, Fortanas Antiates non 
absimili modo proponi in denario gen- 
tis Rastiae» 

CESTIANV8. 8. C. Protome mu' 
liebris galeata^ humero aiato^ 
prominente pone pharetra^ juxta 
cornucopiae, 

M. PLAETORIV8. M. F. AED. CVR. 

AquUa fulmini insistens» AR. R. 

CESTIANVS. Caput muliebre 
turritum^ ante quod globus^. 

M. PLAET0RIV8. AED. CVR. Sella 

curulis^ juxta varia minuta sigilla* 

AR. C. 



Caput juvenile prolixis crinibus^ 
pone varia minuta sigiila. 
M. PLAETORL CEST. EX. 8. C. Ca- 
duceus. AR. C. 

Caput muliebre crinibus in occi» 

pite reticulo coliigatis» In aliia: 

MONETA. S.C. Caput Atonetae. 

M,PLAETORI. CEST. EX. 8. C. Gut- 

tus etfax ardens* AR. C. 

Denarii priores Fiaetoriam aedilem 
curulem faciunt, et revera Cicero M. 
Plaetorium hoc magistratu insignem roe- 
morat «^), et ad hunc Yidentar adtudere 
typi. De sella curuli istud extra con- 
troversiam. Aqoila^ et caput tnrritum 
Cybeles sacros lovi et Matri Magnae 
ludos, et ab aedilibus curnlibas peragi 
solitos haad dubie indicant. At pro- 
tome numil., nisi Pantheon est, qood 
congesta attributa Tidentur suadere , ae- 
nigmatis rationem habeL Neque etiam 
tjpi numorum sequentium sensam satis 
aperiunt, nullo operae pretio ei inda- 
gando longius immorari. 

m 

MONETA. S. C. Caput Monetae. 
L. PLAETORI. L. F. Q. 8. C. Fir nu- 
dus currens d* et s* incertum quid tenety 
infra varia minuta sigilia. AR. C. 

BRVT. IMF. L. PLAET. CEST. 

Caput Bruti nudum* 
EID. MAR. Pileus libertatis in:er duos 
pugiones. AR. RRR. 

Taedet commemorare, qaa ratione 
Vaillantius et Havercampus ambiguam 
aTcrsae tjpum , qui est in denario 
priorOf explicare tint aggressi. Bem 



•) 



De Divin. L. II. c.4l. b) L. II. §. 5. p. IV c) pro Gluent. c. 4$. 



. PLANCIA* PLAVTIA. PLVTIA. 



275 



iatiut ia incerto reliqaendam pato. De« tins ezplicabimas, L, Flaetoriam siatit, 
narias alteri qaem in moneta Broti la* qai in bello ci?ili a Bmto sletit. 



P L A N C l Jt. 



Gens plebeia* 

CN. PLANCITS. AED. CVB. 

8. ۥ Caput mulicbre tectum pi* 

leon 
Capra silvcstrii^ pone arcus et pharctra. 
AR. C. 

Fraetereo itemro % qnae de nnmi bu« 
jas auctore, et typis multa, sed incerta 
omnia.bactenns prolata snnt. Caput si« 
roili pileo tectnm exstat quoque in na« 
mis C. Antonii. Praeplacet nupera sen« 
tentia cl. Ennii Yisconti, adserentisi 
hoc tjpo ezpressam capnt Dianae, qnod 
praeciare stabilit ez retere marmoret 



in qno menlio fit DIANAE PLANCIA- 
NA£, ex qno conjici potest, faisae in 
Planciomm aedibns cultam Dianam , 
atque ab bis illi nomen inditnm •)• £t 
Tero parlis aTcrsae attribata plane Dia« 
nia sunt. 



M* Plancius Varus proconsnl io nu- 
mis nrbinm Bitbjniae imperante Yespa- 
siano, quos descripsimns in pmlegome- 
nis ad namos Bithyniae. Idem procon- 
sni Asiae eodem imperante. Yide mone- 
tam Apameae Pbrjgiae. 



PLAFTIA, PLrTIA. 



Gens plebeia. Cognomina: Bfpsaeus^ 
et Plancus* 

Ifypsacus. 

P. TPSAE. S. C. Caput mulie^ 
bre latiorc fascia redimitum^ 
pone delphinus. In aliis: Caput 
Neptunij pone tridens. 
C. TPSAE. C08. PRIY. CEPIT. luppi- 
ter fulminator in citis guadrigis. AR. C. 
P. HYPSAEVS. AED. CYR C. 
HYPSAE. COS. PREIYER. 
CAPT. vel CAPTV. vel CA- 
PTYM. luppiter fulminator in 



citis quadrigis^ infra quas in 

nonnuUis scorpius. 
M. SC AVR. AED. Cm EX. 8. C. B£X« 
ARETAS. Aretas juxta camelum gcnu^ 
flexus oleae ramum offert. AR. C. 

Yterque denarias decorum genti 
Plantiae argumentom sistit. Nimiram C. 
Plantius V. C. 423 consnl PriTeranm ce- 
pit, et de arbe Ticta triompbarit, de 
quo Tide Pighium ad hunc annnm. Dici- 
tur bic in Fastis triampbalibas C Plau^ 
iitts Decianus^ ez qao, aamoramqoe 
praesentinm testimonio eonficitor, De- 
cinm qnendam a Planiio Hjpsaeo ad- 



<} tfus. Pio-GIcm. Tom.IL p.2i. noU a 



M m 2 



iW 



PLAVTIA. 



optatnm, dictamqae adeo C. Plaottam 
Hj^psaeum Decianum. At Pighius in ha- 
jus dcnaiii C. Hypsaeo non ejus, quem 
diximusi anni consulem C. Flautium 
indicari putat, sed C. Plautinm. consu* 
lem anni Y. C. 4^3, cui ex ipsis his de- 
nariis fuisse cognomen Hjpsaei conji* 
cit. Enimvero bis a quodam C. Plau- 
tio c^nsttle intra annos XII. PriTernnm 



Lubet hujas argamenti hactenns non 
rite intellecti explicaiionem, quam olim 
dederam ^)^ huc transferre. YaillaDlitts 
faciem partis adversae caput Solis ple- 
num dicit, et argumentum solito suo 
more ad ludos Apoliinares refert. Idekn 
sentit Hayercampus addico allero erro» 
re, numam potuisse in Oriente signari, 
Aurora eam orbis pariem designante. 



captum refert Livias, anno Y. C« * At vero denarii hujus typos dtiuciiie 



4i3 *), et y. C. 4^5 ^). Bes obscnra. 
Crederem lectum loris fulminatoris ty« 
pum cum adlusione ad nomcn Njrpsaeij 
nempe qui aixo nt i'^n^f ex alto^ tonat 
fulguratque, nisi idem typus in consu* 
libus esset perfrequens. Notandum in 
praecedente denario scriptum YPSAE 
pro HTPSAE., omissa Graecornm mo* 
re aspirala. Cujas sit caput numi prio* 
ris, decidere Tcreor, furte Yeneris 
marinae propter adjectnm delphinnm; 
neque etiam certa ratio capitis Neptuni, 
et qui saepe per aTcrsae aream repit, 
scorpii. Ayersam denarii alterius jam 
explicaTimns in numis Aemilii Scanri, 
qao loGO et Terisimile diximos, P. Hj* 
psaei nostri, et M. Scauri aedilitatem 
incidere ia annum Y. C. 696. Yterque 
Y. C. 7oa Pompeio sine conlega con- 
sttle propter ambitum, et vim 4amnatus 

.est c), 

m 

Planaus* 

L. PLAVTIVS. Persona mulic- 
bris intextis capillitio serpenti* 
buSf gui in nonnullis absunt^ 

'PLANCVS. Auroraalata quatuor equos 

junctos duccru. AR.*C« 



explicat Ovidius «). Narrat, tibicines 
Bomae a censornm altero (Appias Clau- 
dius is erat) irritatos urbem exilio ma- 
tasse, et Tibur recessisse. At mox Ho- 
manos profogoram deaideriam tenuit, 
quod iis absentibus et scena, et sacriii- 
oia , et snpremae naeniae conticaere. Id 
aegre ferens C. Plaulius in censara con* 
lega astu rem aggressus, homines nocta 
Tino madidos plaustris impositos mane 
aub Aarorae tempus Bomam Tibare de- 
Tchi, et ne a magistrata.agnoscerentar, 
eoram Toltas personis tegi jassit* Be- 
stituta pax, et in facii memoriani qain- 
quatras minnsculae institutae, quibas 
permissam tibicinibns, vestitu^ quo vel' 
lent^ personatis^ temulentisque urbem 
pervagari^ at ait Censorinns ^ Omissis 
reliquis eos Tersus, qai praecipue hac 
faciunt, exscribam: 

. lamque per Esquitias Romanam in* 

traverat urbem^ 
Et MANE in medio plaustra 

fuere foro. 
PLAFTIFS^^ ut possent specie nu» 

meroque senatum 
Fallere^ personis imperat ora tegi. 



•) L.V1II. c. I. b) L.VIII. c.20. c) Appian. B. C. L. IL Dio L.XL. §.53. Val. Max. 
.L.IX. c. $. d) Numi veteres pag. 13. e) Fait. VI 65l. dc die nalali c. XXI. 



PLAVTIA. 



STt 



Nemo non Tidel, factiim istud per se 
leve quidem, ac lepoiii plane rnstict, 
sed qaod Romanis inaiituendi no?i festi^ 
nempe quinquatruum minoram, occa- 
atonem dedit, a poaterorum quodam 
Plautii, qot hic ab Oridio fabulae, 
et reslitutae pacis auctor diciior, in 
oamo esse signatum* In aversa tjpo 
Aarorae tempus designatur, quo revera 
lepida fabulae catastrophe peracta Cuit, 
qnodque vates Tocabulo mane innuit, 
et apertina Livius , qai factam istud fa* 
cete narrat *): nec prius sensere^ quam 
platutrU in foro reliciis plenos crapu» 
lae eos LVX oppressit. Tunc concur* 
sus populi facius eie. Yide etiam Yal. 
Maximum ^). 

lam igitur faciea partia edTersae per* 
sona est ab Ovidio memorata, quae ca* 
pot Medusae esse nequit» ntsi improprie, 
qoatenaa Medosae crinea serpentiboa 
horrentea propter aspecias atrocitatem 
"persoois "Gorgoneis nomen fecere, nt 
Uesjchio «yo^cyfia dicuntur n^otredffna^ 
nerape in qaiboa effictom eit Gorgonis 
eapttt. Personami lioet ab hac divei^ 
sam , exhibet etiam denarins gentis la- 
niae, eadem, nt opioor, de caosa; nam 
annus , quo istod contigit , scilicet Y. C 
443, consnlem habuit Ciuniam BubiJ* 
cum, at diximoa in uamis gentis lor 
niae Silanorum. Arersa sistit certam 
Anroram alatam , et quatuor suos equoa 
freno cohibentem. Caasa alarum eam 
Eoripides TOcat XfUNOTrrf^ccy , aldis aiis 
instrueiam «) , eidemqae quadrigas 
Irtbait <>), etsi idem, aliiqae in eqno- 
rom nnmero Tarient. Binoa ei largitur 



Homerna ezpressis praeterea nomini- 
btts c): 

Aaftnop %cu «l>tff9&»9\ o/t' H» ir«Xo# 

Lampum ct Phaeihonta , qui AurO'- 

ram equi ducuni « 

tum et bigis vectam sinuato per caput 
peplo saepe propositam videmns in 
gemmis Teteribus. Alibi unicnm illi 
indulget Euripidea , cum ftovonoihof iU 
lam, id est: uno equo veciam^ appel- 
lat (in Oreste t. too^.)^ et ano equo 
contenta est in numo Aegjplio, quem 
olim ex mnseo Caeaareo edidi, adje- 
cto praeterea Aurorae nomine HCO. 
(Sylloge I. p. 79.) Lycophron Pegaso 
vectam conlendit. (in Alezandra v. 17.) 
Idem Aurorae argamentum, eodemquc» 
ut io hia nomis , modo propositum , «x* 
atat in insigni gerama, quae fnit olim 
ducis Anrelianensis : Bufi artificis no- 
mine insnper notata. (Descript. des 
pierr. graT. T. L p. iq5.) Alia praeterea 
Aurorae in nnmia permissa attribata Tide 
in laadato nnmo Aegjptio, et in numo 
divi Trajani, qnem 10 aoneta Trajaoi 
proponemus. 

Hojas denarii aliud adhuc est meri^ 
tom , quod veram Pighii lectionem con^ 
firmat , qui in Ovidii Fast. VI. t. 685 
legendum recte censet Flautius y cum in 
hoc Tocabulo varient codices, qaorura 
alii jam CaUidus^ jam Cauiius^ jam 
Claadius praeferont. Yerba Caltidus^ 
et Cautius sensum corrumpunt. Yox 
Claudius Toritati historicae adTorsatur, 



a) L. UL c. 30. b) L. !I. c. 6. %. 4. c) io Troad. T.8'«a. 
v;346. * 



d) ibid. T. 855. Odjss. ^^ 



278 



PLOTIA. 



nam Claadias censor tibicinam conlegio 
intmicas faity et auctor, car Tibar dia- 
cedere malaetint. 

^ Commemorandi hoc loco nami se^ 
qaentes: 

PLA.VTIVS. Persona similis. 
Sine epigraphe* Aurora aiata d.hastam 
unum^ in alio numo duos Soiis equos 
freno ducit. AV- (Mns. Caes.) 

Horam tres sant in maseo CaesareOi 
aliis 9 quod norim, museis ignoti, et 
nna cum pluribus aliis numis barbaris 
anno i^xi in TransiUania efibssi in 
hnnc thesaurum translati sunt. Hae 
peristases , ac praeterea , quod nonnihil 
barbarae sunt fabricae a Romanae mo<- 
netae modo multum abludcntis,* suspi- 
cari jure faciunt, esse ex eorum numo- 
rnm genere , quos cuderunt barbari ad- 
hibitis cnUiorum populorum archetjpis , 
de quo more altbi ex proposito egimus. 
(Vol. IV. p. i7^0 

Piautii incerti. 

A. PLA VTIV8. AED, CVR. 8. C. 
Caput muUebre turritum^ 
BACCHIVS. IVDAEVS. Bacchius ge- 
nufiexus s. camelum freno retinet, d* 
- oleae ramum offert. AR. R* 



Cum ez Plaatiis soli Silvani cam 
praenomine Auli reperiantur, jure con-. 
jicit Havercampus, horam cuipiam hunc 
denarium tribuendam. Capnt anticae 
ludos Matris Magnae indicat ab aedi- 
libus curulibus obiri solitos, nt dixi* 
mus ad caput simile gentis Piaetoriae. 
At aversa argumentam historicis inta- 
ctum offert, hempe Bacchium ludaeam 
eodem modo supplicem, quo in nnmis 
M. Aemilii Scauri regem Aretam. In- 
dubitatum igitnr, quo tempore Cn. Pom- 
pejus per Scaarum ad petendam pacem 
Aretam compulit , per A. Plantium Bao- 
ehio Arabiae, ut videtur, djnastae|.et 
religione ludaeo leges dictasse, qnam 
deinde landem in denariis in soa aedili* 

tate percussis restituit, 

« 

A. PLAVTIVS. PROCOS. in Dumo 
Cjpri cum capite Augusti. Vide namos 
ejas insalae. 

Plutius. 

Caput Palladis alatum , pone X. 
C. PLVTI. Dioscuri equites^ infra 
ROMA. AR. C. 

Ad gentem Plautiam hunc denarium 
Tulgo referunt erndiii, quia Plautius^ 
Plotius^ Piutius eandem notare gentem 
existimant. 



P L O T I Jl. 



Eadem cnm Plantia» Sic et Claudins, 
et Clodius, Cauponius, et Coponius, 
Faustulus , et Fostulus etc« 



CPLOTiVS. RVFVS. IIIVIR. A. A. 
A. F« F* in aeneis Augusti. C. 

Forte hic est idem, quem conspirasse 
contra Augustum refert Saetonias *). 



a) In Aug. c. 19. 



FOBLICIA. 



27D 



POBLICIA. 



Gens plebeia. Cognomen Malleolus. 

C. MALLE. C. F. Caput Palla- 

dU alaium^ retro X. 

L. LIC. CN. DOM. Mars nuduj in citis 

bigis d* hastam intorquet^ s. cljpeum^ 

et lituum miliiarem* Sunt serrati , et C 

De denariis aimilibus jam egi in Coa- 

conia. 

Caput muliebre tectum galea^ 
eui superne malieolus imminet^ 
juxta X« 
C. MAL« ri> nudus stans ante tropaeum 
<f. hastam dexterum pedem thoraci im* 
ponit^ in area prora navisj cui in non» 
nuUis opis insistit; in aiiquibus ro C. 
MAL. inscuipium est cistae quadratae* 

AltC. 

Caput jlpollinis laureatum^ in 
nonnuiiis j^xta scriptum: L. 
METEL. A. ALD. S. F. 
C« MAL. Figura seminuda cljpcis insi^ 
dens d. hastam pendente ad latus para' 
zonio coronatur a Victoria retro stante^ 
in imo BOMA. AR. C* 

In priore denario obaeryandna mal- 
lcolna manifeste ad cognomen MalleoU 
adlndena. Quam dizi eiatam quadratami 
incndem atatuit HaTercampuSi nempe 
cum qna opportune j^ngas mallenm. 
Denaritts alter Tidetnr offerro trea mo- 



netales L. Metellum, A. Albinum, et 
C. Malleolnm. Quis fiierit hic C. MaU 
leolos, et quis reliquorum tjporum sen* 
sus, incertum. Yis conjecturas? pasce 
te.ez Ha?ercampo. 

Poblicii inccrti* . 

Caput muliebre galeatum^ pone 

ROMA, superne iitera aiphabeii. 
C. FOBLICI. Q. F. Hercules stans leo- 
nem suffocat^ in area arcus et pharetruy 
et eadem iitera^ guae in antica. Sunt 
serrati, et C. 

M. POBLICL LEG. PRO. PR. 

Capnt Paiiadis. 
CN. MAGNYS. IMP. Pompejus M. pa^ 
ludatus ex navi egrediens paimam acci^ 
pit^ guam ei accedens genius muliebris 
Hispaniae duo jacula et clypeolum ro^ 
tundum gestans offert. AE. R« 

De priore item denario certa adferri 
non possunt. Alter secundum receptam 
opinionem^sistit M. Poblicium legatum 
propraetore sub Pompejo M., et indi- 
cat tjpus eundem Pompejum a genio 
Hispaniae benigne ezceptnm| cum is 
ad debellandum Sertorium eo profectns 
est, sed quam sentcntiam nberius expen- 
demns in Pompeja. Simile fere argumen- 
tnm habet ayersa numorum M. Minatii 
8abini« 



P O M P E I A. 



Gens plebeia. Cognomina in nnmis; 
Faustulusj Magnus^ Pius^ Rufus. 



Faustulus. 

Caput Palladis alatum^ prac quo 
X, pone urceus. 



280 



FOMFEIA. 



8EX. POM. FOSTLVS. Romulus et 
Remus lactentes sub ficu Ruminaliy eui 
picus insidetf quem adstans pastor Fau* 
stulus cxtenta manu indicat. AR. C. 

Gemini a lupa nutriti, ficus Bamina- 
lis, picas ayis, pastor Faustulas, nimi- 
rum arbis aeternae incnnabula, notiora 
sunt, qaam ut iis enarrandis inhaeream. 
Sex, Pompejus hujas auctor denarii hunc 
selegit aversae tjpum, sea quod idem 
haberet cum geminorum nutricio cogno» 
meni sea quod revera genus suum ab 
hoc pastore daci credidit , aut credi vo- 
luit. Scribitur FOSTLVS pro FAVST V- 
LVS. Paullo supra in Plotia vidimas AV 
et O permutata, etiam V saepius extra« 
siim, sic vincula et vincla^ Proculus et 
Proclus^ jilcumcna et yflcmena. 

m 
A/agnus. 

Cn. Pompejus natns eodem, quo M, 
Tallius anno V. C. 648 patre Cn. Pom* 
pejo Strabone, cujns eximia virtus bel* 
lo sociali enituit. In dissensa civili Sal- 
lae et Marii, illias partes amplezns 
praeclaram Sullae operam navavit, adeo 
hoc adolescehiis virtutem mirante, nt 
annos natam XXIIL imperatorem ipse 
salotaret» Ab eodem paullo post in 
Africam missas, ot Cn. Domitium Ahe- 
nobarbum ad obseqoium revocaret, qai 
unus ex proscriptis armis sese tueri in« 
tenderat, confecto feliciier bello redux 
maximis a Sulla et nniverso populo laa« 
dibus elatus est; Longum esset referre, 
qaantis subinde accessionibos has fstHse 
meritoramque primitias aaxerit, Ser* 



torio, piratis, Mithridatei Tigrane in- 
credibili virtute devictis, prolatisqne 
imperii finibus, felix undequaque cum 
propria virtote, moramqoe commenda* 
tione, tum singulari totius imperii in 
eum adfectOi at eo infelix, quod glo- 
riae aemolam nacios est Caesarem, com 
qoo minus reip., quam occultae ambi- 
tionis cansa coUisus post cladem Phar- 
salicam exitum in Aegypto, quo con- 
fugerat, reperit ipsis victoribos indi' 
gnam visom, et seriis lacrimis decora- 
tum V. C* 706, relictis binis filiis Cnaeo 
et Sexto calamitatis paternae haeredi- 
bos, de qoibusmox» Vide haec passim 
in rei R. scriptoribuS| at praecipoe Plu- 
tarchom. 

MAGNI cognomen , si Plotarcho cre- 
dimus', adeptus est matore* admodum 
praecone ipso Solla, hoc eom nomine 
compellante, cum victo in Africa Do- 
mitio Romam reversus es^"). In eadem 
sententia fuit Plinius ^). Alii serios sio 
compellatom tradunt, nt dicetnr ad pro- 
ximos nomos. Vtat eri(, in cognomen 
certedeinde abiit omisso patrio Strabo- 
■nis, doravitqoe in hac familia, dom a 
Caligula, quem aviti et iilostres civiom 
tituli osserant, aboleretur ^)^ non dio- 
turna jactora, nam resiitnit soccessor 
Claodios, qoi aoam insoper filiam Cn. 

Pompejo Magno oxorem dedit ^). 

« 

CN. PISO. PRO. Q. Caput Jtw 
mae ba>batum cinctum diadema^ 
te^ cui inscriptum NVMA. 
MAGN« PRO. COS. Prora navis. AR. R. 



a) In Pomp. p. m. 62Sm 
f. 5. 



b) L. VU/i. 27. c) Soeton. in Calig., c. 3$. d) Bio L.LX. 



POMPEIA. 



281 



VARBO, PROQ. Caput barba- 
tum diadematum itutar termini* 
MAGN. PROCOS. ^quila et dclphinu4 
medio inter hos ^eeptro erecto. iUI* R. 
HAGNYS, Caput muliebre ele^ 
phanti exuviis tectum lituum in^- 
tcr ct urceumf omniu intra coro^ 
nam* 
PROCOS. Pompejus in quadrigij ad-^ 
slante Victoria. AY. (Catal. d^Enneiy 
p. iqS.) RRRR. 

Omniani confessione numi hi signati 
sunt tum, cum Pompejus bello praedo* 
num intentutf esset, proquaestoribus Cn. 
Pisone, et Yarrone, de quibuS) ut et 
de partibus hQrum numorum anticis 
agitur in Calpurnia, et Terentia. Facile 
istud coUigitur ex tjpis arersarum mari- 
limis. Pompejns in hia dicitur procon' 
mlf nimirum decreta^ nti tote mari, et 
ad quinquagesimum a mari miliiarium eo 
in bello proconsularem potestatem habe* 
ret. Ajiditum Magni nomen aliquam de 
tempore collati ejus henoris lucem ad-' 
fundit* Appianns binis locis, (Bell. Mithr. 
c. 97. 118. 131.) sed dubitantis modo in- 
nuit, post bellum Mithridaticnm , aut 
saltem post yictos praedones istud ei elo- 
gium datum. Alexander SeTems apud 
Lampridium adserit, Pompejum illud 
post magnos triumphos accepisse. Quo- 
niam ergo in praesentibns denariis, qui 
certe per bellum praedonum signati 
snnt, jam Magnixkomxne gloriatur, plus 
fidei meretur oratio Plutarchi et Plinii 
supra citata, collatum a SuIIa adfirman- 
tium. Yide et numos sequentes. 

M. POBLICI. LEG. PRO. PR. 

Caput Palladis. 



CN. HAGNYS. IMP« Imperatwr paluda^ 
tus e navi egredienj paimam accipity 
quam ei^accedens muiiebris Hispaniae 
genius duo jacula, et clypeolum rofun' 
dum gestans offert. AR. R. 

CN. MAGN YS. IMP. Caput Pom- 
pcji M. nudum. 
M. MINAT. SABIN. PR. Q. Imperator 
paludatus navi egressus dexteram jun^ 
git cum muliere turrita s. hastam tenen^ 
te y pro cujus pedibus strucs armorum 
Hispanicorum. AR, RR^ 

jidde similes alios in gente Mina^ 
tia descriptos. 

Denarium prioi»em statunnt antiqua- 
lii signatum tum, cum Pompejus M. in 
Hispania proconsule bellum cum Serto- 
rio gessit M. Poblicio legato numos hos^ 
feriundos curante. htnd si yernm, jam 
tum Pompejus Magni nomine insignis 
fuit, de quo actum in numis pracce- 
dentilQis* Ab kis abit Ha?ercamptts, 
eum censet signatos serius , nimimm 
quando Pompejus duas Hispanias pro- 
consulari potestate in quinquenninm ob- 
tinuit, de quo vide Pighium ad aifnum 
Y. C. 6()q. Qnare, ait, adventum Pom- 
peji laeta excipit Hispania, illiqne Ti- 
ctorias snaa gratulatur, cum paullo su- 
pra adseruisset, tnm iterum Pompejum 
in Hispaniam proconsulari potesCate pro- 
fectum. Istud lucnlente falsum, nam cer- 
tnm est ex scriptoribus omnibns, Pom- 
pejnm, ex quo decreta illi tnm Hispania 
fnit, nunquam toto eo quinqnennio pe- 
dem in eam tulisse, Afranio, Petreio, 
Yarrone legatis eam pro se administran- 
tibus, ipsum rero rei frumentariae causa 
ex S. C. in nrbe snbstitisse. Qnare cnm 
Pompejus secnndum tjpum hujus dena- 

N n 



282 



POMPEIA. 



rii vere in Hispaniam videatar appulsns, 
nollo pacto in alteram hoc tempas de« 
narins hic potest moveri* 

Quo minos antiquarii denarlam alte-i 
ram in Pompeji yivi tcmpora yocarent, 
etsi typorum similitado aetatem priori 
sjnchronam suaderet , obstitit religio 
capitis Pompeji in eo signati, cnm iila 
aetate nondum licuisset hominis yiyi ca» 
put monetae inferre. Ergo a Sex. Pom- 
pejo in Sicilia casns vulgo creditar» 
Quid si statuamns, ntrumque denarium 
signatum in Hispania, quo tempore 
Cnaens Magni F. bellum adversus Cae* 
sarem apparavit? Sane in hac senten- 
tia tjpi nihil obturbant* Proponitur 
enim Cnaens in Hispaniam appulsus, et 
ab ejtts urbibas propter patris memo* 
liam benigne exceptus. Ejosdem memo- 
riae, et in filio pietatis causa insertom 
numo Pompeji mortai caput. Non ob« 
stat cpigraphe CN. MAGNVS. ^IMP., 
quae ad filiom Cnaeom aeqoe potest 
pertinere; nam nomen Magni perinde 
ac Sextus habuit haereditarium , dictum 
autem faisse imperatorem, etsi istud a 
nemine Teterum proditum norim, ta- 
men pronum est credere , quod rei sum- 
ma in eo bello ad Cnaeum deUta is ti- 
tulos auctoritatem in castris addidit, ac 
Tel ideo ambitiosios est quaesitns, ne- 
que molto labore partos. Sic et M. Bra- 
tom, com bellom adversos Octavianom 
pararet, honc sibi honorem promereri 
atuduisse, ot majore dignitatc rebos 
praeesset, in ejos nomis diccior. Ad- 
Tcrto etiam, minos videri vcrisimile. 



alteram honc denariom a Sex« Fompejo 
cosom, nam hic in ceitis snis nnmia 
sna semper nomina capiti patris adscri- 
psit, quae lex in hoc VL. Minatii Sabini 
denario observata non est. Aoctor belli 
Hispaniensis meminit L. Minatii, qoi in 
Hispania desperatis docis soi Cnaei re- 
bos ad Caesarem deficere parabat *)• 
Praeclare istod conjectoram meam java« 
ret, sed Minalius in nomo dicitar Mar- 
coS| non Locios, 



Numom F. IIOMrTHIOC. cnm ca- 
pite Poropeji M. Tide in nomis Pompe- 
jopolitaram Ciliciae. 



Sex. Pompeji nomot nexua histo- 
rici caasa in monetam imperatonim 
differo. 

Rufus* 

Denarios Q. Pompeji Rofi vide reci- 
tatos in numis Corrvelii Sollae. 



Pompeji incerti, 

POMP. — L. POMP. — SEX. POM. 
— P. POM. — T. POM. SEX. F. in 
aeneis com onciarom notis, incertom 
tamen , an non horom aliqoi sint gentis 
Pomponiae. ' 



a^ Ctp. 19. 



POMPONIA- 



2«5 



POMPOHIjt. 



Gens plebeia* Cognomina in nmnia 
lis: Molo^ Miua^ Rufus^ in ex« 
ternis , Bajjujf Fldceuu 

• e 

L. POMPON. MOLO. Cd/?£i/ 

^poUinU laureatum^ 

NYMA. POMPIL. Huma s. lituum tc- 

ncnj jtae ante aram lueulentam^ eamillo 

eaprum admovente. AR. RB. 

Molones in historia R. ignoti. Gen- 

tem Pomponiam ad Nnmam retnlisse 

genns, disertum testem habemns Plut- 

arcbum (in Numa p* 73.). Cum enim 

enarrasset, fuisse Numae iilios qnatuor, 

Pomponem, Pinum, Calpnm et Ma« 

mercum, subdit: siya/ ^a^ ieno fjLSv r^ 

n^fjottdpoe Ts(IIof4STa9ivej aPomponeenim 

derivari Pomponioj* Ejus causa in aTcr* 

sa proponitur Numa occupatus sacro 

mnnere, cujus ipse praecipuus auctor 

exatitit. Eodem titulo Calpurnii quo- 

quOf Calpi nepotes, et Marcii Censo- 

rini Nnmam donariis intnlere , ut Yidi« 

muii. 

Muia. 

Q. POMPONL MySA« Caput 
juvenile diadematum crinidui 
per cincinnos dependentibui, 

HERCYLES. MYSARYM* Hercules 

stans cum attributis fyra canit» AR* R« 
Caput muliebre laureatum^ ponc 
varia minuta sigilla^ 

Q. POMPONL MY8A. Musarum una 



stans cum attributo suijnuneris^ quod 
in singulis variat^ AR. C. 

Dubitatum a nonnullis, utnim MV- 
SA in his denariis cognomen Pomponii 
indicet, an ad ipsas in illis proposita» 
Musas, ut habemus in numis Aciliae 
YALETVi/o scriptum juxta Yaletudi- 
nem stantem, sit referendum. Verum 
tota scripturae ratio satis comprobat, 
esse putandum cognomen. Nequaquam 
obest, nuUum a Teteribus memorari 
Pomponium Mnsam , nam neque Pom- 
ponium Molonem, ut diximus, habe- 
mus. Et fuit cum hoc Musae cogno- 
mine Antonius, notus Romae sub Au- 
gusto medicus. 

Offerunt hi denarii primum Herculem 
Musarum, dein ipsum earum chorum» 
Fuisse Romae templum Herculis Musa- 
rum , seu Musagetae , Teteres docuere. 
Liberalissime de hoc Eumenius ^) : jie-- 
dem Herculis Musarum in circo Flami" 
nio Fuivius illeNobilior expecunia cen^ 
soriajecit • - guod in Graecia eum esset 
imperator^ aceeperat Herculem Musage» 
tenesscy idest: comitem ducemqucMu^ 
sarum^ idemque primus novem signa^ hoe 
est: omnium Camenarum ex jimbra» 
cierui oppido trarulata sub tutelafbrtis* 
simi numinis consecravit^ ut res est^ 
quia mutuis opibus et praemiis juvari 
ornarifue deberent f Musarumquies de^ 
fensione Hereutis^ et virtus Herculis vo^ 
ce Musarum. TransTOCtae snnt hae ab 



a) Orat. pro rcstaur. schoL c 7. 



N n s 



284 



POMPONIA- 



Ambracia opes Y. C« 568 , quo Fulvius 
de Aetolis triumphavit. Facti hu}us me- 
minit quoqae Seryius ^)» Teste Sueto* 
nio ^) inter praeclara opera , quae a pri- 
Tatia hortante Augasto aediiicata sunL, 
fait etiam aedes Herculis Masarum a 
Marcio Philippo Augasli vilrico exstru* 
cta, idemque confirmat Oridias ^), qui 
et alibi docet , iicticios crines , qaos mu-* 
liercalae in nati?orum deficientium lo- 
eummffecere, Homae fuisse Tenalet 

Herculis ante oculos^ virgineumque 

chorum ^). 

At cum eonstet ex Eumenio, aedes has 
jam olim conditas a FulTio, apparet, 
eas a Philippo solum refectas , aut sic 
noTis aceesaionibus auctas , ut earum 
Telut conditor dici meruerit. Quae alia 
de Hercule Musageta dici possunt , pete 
«X praeclara dissertatione abbatis Fon- 
tenu <i). Propdnitur in hoc nnmo Ijra 
canens, atque eo cultu Tidetur fuisse 
archetjpon in denarinm translatum. Ita 
et Ovidius de hocHercule Musageta lo- 
quens ait ^) : 

jidnuit Alcides^ increpuitque lyram. 

Herculem citharoedum dixit etkm Theo- 
jcritus S) : 

AMTct^ aoiSov i^vim xai ayitj)6) X^*^^^ 

nv|/y^7y (po^fuycyt ^lh\a/JLfiOftSo^ Ev- 

fjLohfog» 



Sed cantorem eum (Herculem) ^cfV, 
et ambas manus formavit 

In buxea cithara Philammonides 
Eumoipus. 

Habemus ergo invidum Herculem bis in 
ApoIIinis jura involantemi olim, cum 
Delphicum illi tripodem per vim abstu- 
lit, et modo primum inter Musas sub- 
sellium , cum ex vetere lege Apollo es- 
6etMu(j'>7cy^i7$', et sic etiam compellare- 
tur a Strabone >>)• 

Denarii altere lovo descripti novem 
Musarum agmen seorsim exhibent, quas, 
nt dixi, sua singulas attributa distin- 
guunt, et dubium non est, ipso hoc 
cultu fuisse noTcm illa Musarum signa, 
quae a Fulvio Ambracia translata ex 
Eumenio narravimus. Difficile tamen, 
€ua singulis ex cultu, quem in numis 
praeferu&t, nomina imponere* Ten- 
tarunt istud Yrsinus, Yaillantius, Ha- 
vercampus, quo successu, arbitretur 
lector. Pluribus additur Ijra, TCl ti- 
bia, ambiguo adeo criterio. Eadem 
diflicultas in discriminandis Musis , qaae 
sunt exculptae in celebri sarcophago, 
quem vulgavit Sponiua ^). Confer 
etiam picturat Herculanenses sub ini- 
tium tomi 11. , in quiba«k videre est non 
solum sua singulis Musis adscripta nomi* 
na, sed et adpicta attribata. Vide etiam 
statuas rousei Pio - Clementini tomo I. 
et ibidem tomo lY. tabulas XIY. XV. , 
et museum Capitolinnm tomo IV. p. 141. 
In re namismatica unicam habemus Mu- 
sam nomen sunm profeasam, nerope 



9) Ad Aen.I. 8. b) in Aug. c.29. c) Fast. L.VI. v.797. d) Art. amat. L.III. 168. 
e) B. L. Mem. T. VIL p. 51. i) in Fast. I. c. g) Id. 24. r.127. * h) L.X. p. m. 717. 

i) Misc. p. 44. 



PONTINIA, POPILIA, POPJ^AEA, PORCIA- 



285 



CALLIOPE. AVG. in namo Probi. Vr«- 
niam satis distinguit globns coclestis tri* 
podi imposiius , qaem ipsa radio contin* 
git. Qaae dextera claram, sinistra per- 
Bonam Sileni teneti capite leonis eznyiis 
tecto, Eaterpe est, aecundum alios Mal- 
pomene, habita tragoediae inyentriz; 
Herculis enim caltas ad facta heroica 
adladit, quae snnt tragoediae argumen- 
tum I et fait tragoedia sacra Baccho , cu- 
jus comes Silenus. Terpsichore binaa 
tibias mann tenet, quas inrenisse £er«- 
batur, etMis animasse choreas, parum 
podicae ipsa ▼itae, quae sectata fluvies 
ex Acheloo Sirenes, €x Strjmene Bhe- 
snm peperit *)« Horom pars antica con- 
stanter praefert capot maliebre laorea- 
tom , qood esse Musae pleriqoe censent* 
At mihi Tidetor indicari commonis Mu- 
sarom mater, Hanc pleriqoe statoont 
Mnemosjnen , at sont etiam , qoos inter 
Hyginus , qni eas lore , et Moneta natas 
adserunt, de quo vide Hyginum in prooe- 
mio ad fabalas, et ibi obsenrata Mob- 
che« i. Monetae igitor capot per adlosio- 
nem com ipsa moneta recte componitor, 
ac praeterea tanqoam Mosarum mater 
com partibos aTersis horom numorum. 



Rufus. 

BVFVS. S. C. Caput lovis. 
Q. POMPONL ^quilm d^ pede lauream 
stringens , in area serpens^ scorpius etc. 
AB. C. 

Qois fiierit htc Poraponios Bofos, 
non liquet. In numo Morelliano eadem 
antica jungitur cum aTcrsa Q. Pomponii 
Mosae, quod tribuendum aut falsario, 
aut monetario indiligenti. 

Pomponitis incertas. 

L. POMPONI. CN. F. Caput 
Palladis aiatum^ pone X. 
L. LIC. CN. DOM. Cdars nudus in citis 
bigis d. hastam intorquet^ s. efypeum 
et lituum militarem. Est serratos et C. 

De nomis similibos egi in gente Cos* 
conia. 

* * 

Bassus^ Flaceus. 

T. Pomponius Bassus legatus Nerfae 
et Trajani in numis Graecis Galatiae, 
et Cappadociae, qoas Tide. 

Eni. (l>AAKKOT^ in nomo Antio- 
chiae SyViae com capite Tiberii. Vide 
ejos orbis nomos. 



PONTIHIA, POPILIA, POPPAEA. 



Nami Goltxiani. 



P O R C I A. 



Gens plebeia. Cognomina in numis : 
Cato^ Laeca^ Licinus, Cata, 



Ciput Palladisalatum^ pene X. 



a) Euripid. in Rbeso. 



286 



PORCIA. 



C. CATO. Victoria in citis bigijf in 
imo BOMA.. AR. C. 

H. CATO. , addito in nonnullis 

PRO. PR# Caput muliebre ponc 

HOMA, in nonnullij jine hoe* 

VICTRIX. Victoria sedens d. pateram 

protenditj s* palmaeramum^ in aliqui" 

bus intra sellae fulcra ST. AR. C. 

M. CATO» addito in nonnullis 
PRO. PR. aut pro hoc literis 
a/phabeti Latini f rarius Graeci^ 
vel minutis sigillis. Caput juve- 
nile hedera redimitum. 
Eadem aversa. Quin. C. 

Denariam I. nihil nisi longins aevam 
commendat. Denarii et qainarti ae- 
qaentes ut idem habent argumentumf 
ita et eundem auctorem, et quidem 
M. Porciom Catonem Yticensem, ut 
plerique existimant, qaanqoam eo dif- 
ferunt, quod alii percussos putant tum, 
cum ad redigendas Ptolemaei opes pro 
praetore in Cjprum missus est , alii , 
cnm bellum in Airica adyersus Caesa* 
rem duce Scipione gereretur. Res in- 
cerla. Havercampus utriosque partis 
epigraphen conjangit, sic ut legendum 
sit : ROMA. YICTRIX. Yerios Tidetur , 
quod opinatur Yrsinus, a Catone re- 
nofari yetus gentis suae decus narrante 
LiTio ad annum Y. C. 56 1 *): lisdem 
diebus aediculam Victoriae virginis pro^ 
pe aedem Victoriae M^ Porcius Cato de- 
dicmvit» 



CATO ittscriplum oumis aeneis, quos 



Panormo Siciliae tribuirous, nt in hse 
dictum. Item 8. CATO. PR. ?el PRO- 
COS. in Cjrenaicis. 



Laeca. 

LAECA. Caput Palladis alatum^ 

juxta X. 
M. PORC. Mulier in eitis quadrigis d, 
pileum praefert , et ab advolante VictO" 
ria coronatur» AR. C. 

P. LAECA* Caput Palladis ala- 

tum , in area X et ROMA. 
PROVOCO. Vir paludatus stans dexte^ 
ram imponit capiti adstantis civis toga^ 
tij illinc stans lictor cum virgis. AR.B* 
Ifisignis denarius alter reyocat me- 
m^oriam legis Porciae de provocatione 
latae pro tergo civium , qua gravis poe- 
na irrogabatnr, si quis verberasset, ne» 
cassetve civem Romanum, ut ait Li- 
vius ^). Ejus saepe meminere Cicero, 
aliique. A quo tamen Porcio lata sit, 
ignoratur. Lege Pighium de ea fuse 
disserentem <^). Ad eam legem vid^tur 
adludere mulier denarii prioris, quae 
pileum libertatis ostentat. 

# * 

Licinus. 

L. PORCI. LICI. Caput Paliadis 
alatum, pone X. 
L. tlC. CN. DOM. Mars nudus in ci- 
tis bigis d, hastam intorquet^ /. cly' 
peum, et lituum militarem, Est serratus. 
Yide, quae de denariis similibus 
dixi in gente Cosconia. 



s) L. XXXy. e. 9. b) L. X. t. 9. c). Tom. U. p. 25$. 



POSTVMIA. 



287 



PO&TFMIA. 



Gens palricia , et -talis semper per- 
mansit a nullo plebeio adoptata. Cogno* 
mea Albimu^ quae familia fuit clarissi* 
ma, et ad quam Terisimile est pertinere 
seqaentes denarios omnes, eliam ih qui- 
bus Albini nomen non additur, 

A. POSTVMIVS. COS. Caput 
Postumii nudum» 
ALBINVS. BRVTI. F. scriptum intra 
coronam jpiceam. AR. R. 

Dizimus in numis gentis luniae Bru* 
torum, signatum hunc denarium a D. 
lunio Bruto, qui adoptatus ab A. Po- 
stumio Albino deinde Albinus Bruti 
F, dictus est, quique ad indicandam 
gentis claritatemi in quam transiit, A« 
Postuminm Album numis inscripsit, qni 
V. C. 258 in ipsis reip. incunabnlis in- 
signem de Latinis ad lacum Regillensem 
Tictoriam retuHt, a qna et Regillensis 
dictus est, caesis in acie Tito et Sexto 
Tarquiniis regis Superbi filiis, praeci- 
puis belli anctoribus, de quo late egere 
rei Romanae scriptores. 

Caput jlpollinis laureatum^ prae 

quo X, pone astrum^ infra 

ROMA. 
A. ALBINVS. S. F. Dioscuri stantes 
cquos suos ad fontem potant , in area 
lunula* AR. C. 

Caput Dianae^ pone ROMA. 
A. ALBIN VS. S. F. Tres equites armati 



citato cursu , quos miles pedestris effw^ 
gere nititurc AR. C. 

L. METEL. A. ALB. 8. F. Ca- 
put Apollinis* 
Ch M AL. Vide reliqua in gente Poblicia. 

Ayersam denarii I. lucnlenle expli- 
cant scriptores Romani, ac praecipne 
Plinius, Dionysins, LiTins. Refertur 
nimirum ad eandem A. Postumii ad Ia« 
cum Regiliensein victoriam , qno eodem 
tempore Tisi sunt Romae in foro duo 
adolescentes pnlcherrimi militari cnlta 
equos sudore manantes ad fontem laTa- 
re, qui cum circumstantibns incomper- 
tam hactenns Tictoriam narrassent, dein- 
ceps amplius conspecti non snnt. Visi 
etiam in ipsa acie duo juTenes ex can« 
didis eqats summa Tirtute pro Romanis 
pugnare. Hi cum passim Dioscnri cre- 
derentur, eorum in urbe cultus coepit 
inclarescere dicata iis pnblice aede. £o* 
dem etiam haud dubie pertinet argu- 
mentum denarii II. Nam cum in eo- 
dem praelio nutarot Tictoria, magister 
equitum equis frenos demi jnssit, ut 
tanto acrius in hostem ferrentur, quo 
facto aciem hostium perrnperunt, et 
castra ceperunt. Similem Dioscnrorum 
mpafSio» pro Locris adTOrsus Crotonia- 
tas dimicantinm habes apud lustinum *), 
et Simonidem poetam a camerae ruiua 
illaesdm serTantium, ut narrat Phae- 
drns ^). 

In Postnmioruia numis praenomen 
Spuriu^i nunqnam scribitnr SP. , sed S 



•) L. XX. c. 3. b) L. IV. fab. 24. 



28» 



POSTVMIA. 



simplice, qaod quo minas legatur SeX' 
tusy vetat, qttod Postamiorum gens Sex- 
t08 non tulit.. £odem modu et ki S. €» 
de Bacchanalibas acribitur: S, POSTY- 

MIVS.L. F. 

« 
* * 

Caput Dianae^ cui superne caput 

bovis imminet. 

JL. POST. A. F. S. N. ALBIN. Mons^ su- 

per quo stans vir togatus dexteram su- 

per bovem victimam extendit^ media in- 

ter utrumque ara ignita*. Snnt serrati, , 

et C. 

HISPAN. Caput muUebre velu" 

tum sparsis crinibus. 

A. POST. A. F. S. N. ALBIN. rir toga- 

tus stans dexteram extendit versus aqui'^ 

lam legionariam juxta defixam^ pone 

fasces cum seouri., Sunt serrati , et R. 

Narrat Livius *), A. Postumium AI- 

biniim in locum L. Comelii Lentnli Xyi- 

•rum.sacris faciundia ereatum» XTiroram 

cum esset procurare ludos saecularesy 

existimaift antiquarii, ab hoc, aut ejufr 

iilio in eodem munere constitoto eos ce- 

lebratos, et hunc honorem serius ab 

Aulo his denariis insculptum» Acti enim> 

fuere in honorem Apollinis et Dianae, 

cajus imago in antica proponitur. Prae- 

terea in monte Aventino ejus templum 

et ara steterunt, et immolatae in his lu- 

dis Dianae bo?es teste horum omnium 

Horatio in carmine saeculari : 

Quique vos bobus veneratur albis - - - 

Quaequc jlventinum tenet, Jilgi' 

dumqucy 

Quindeeim Diana preces virorum 

Vuret - - 



De qua Tide plura apud Yrsinom ad 
hunc denarium. Certius forte adladit 
typas^ ad temphim 11$^ sh ^tog^ lovis Fi" 
dii^ a Tarquinio yotam, a' Sp. Postnmio 
dedicatum, quod stetit in colle Qniri- 
nali ^). 

Denarii II. tjpis putat Yrsinas adludi 
ad triumphum, quem L« Postumios Al- 
binus y. C. 576 de Lusitanis et Taccaeis 
ex Hispania uiteriore egit, ut testanlur 
Liviua, et fasti triumphales. 

luvat inqairere in auctores primum, 
deinde yensimilem aetatem namoram, 
qui A. ALBINVS. S. F. et A. POST. 
A.. F. S.. N. ALBIN. inscribuntur. Becte 
me judice conjicit Vrsinas, A« Albinam 
priorem fuisse lilium ejns Spurii, qui 
eonsul fttit V. C. 606. Filius yero Anlus 
idem forte est, qui V. C. 655 processit 
consul, quique in fastis dicitnr SP. F. 
SP. N. Hujus deinde A. Albini filius fue* 
rit A. Albin^ posterior, dictus in nomis 
Auli F. Spurii N. £x quo coUigitur, po- 
sterioris hujus numos signatos circa an- 
num V. C. 650| quod propter aetatem 
namorum serratorum- indagare placuit, 
cujus ralionis sunt dcnarii omnes A. AI- 

bini Auli F, Spurii N. 

m 

* * 

Caput Falladis aiatumj prae quo 

X, pone apex, 

L. POST. A. F. Mars tropaeophorus in 

^itis quadrigis^ infra BOMA. AB. C. 

Caput Dianae. 

C. POSTVMT. Canis currens^ infra 

quemhastay in imo monogramma AT. 

AR« C 

De utroque hoc nnmo, quod ad cer- 



a) L. XLII. c. 10. b) Dign. Ilaiic. L. IX. c. 60. 



FROCIlilA. FROCVLEIA. 



18!> 



tam, aat digaum memorem» non habeo. 
Satis liberales de iia conjeetorea fiie* 
runt, qni me praeceaaere.. bt nnmo 
priore Hara proponitori ^ialia a lCa« 
rone deacrikitor •) ; 



Farte aHa Mawti currumque ^ rota^ 

fue veiuorei 

Itutabantf quiius Hle viroif quiiue 

exeitat urbe^ 



FBOCILIA. 



Gena plebeia. 

Caput lovis laureatumr pene 
S. C. 
L. FROCILL F. Sispita cum calceolh 
repandis gradiens d. h<utam vitrat, /• 
jcutulum praetenditf pro pedibus jer» 
pens. AR, R. 

Capui lunonis Supitacj pone 
8. C. 
L. FROCILI. F. luno Sispita in citis bi-^ 
gis d» hast€un vibraty s» scutulum prae^ 
tenditf infraserpens* Santaerrati. AR.C. 
Ex tjrpia lonottia ^ispitae apparet, 
gentem Froeiliam faiase Lanario orion- 
dam. Eoa bic explieare noa aggre« 
dior, cnm iatad ez institnto factaraa aim 
in moneta genlia Roaciae. AnimadTer- 
tenda litera F nomini snbjectsa. Exiati* 



mat HaTereampva , indicare Vlaminem 
lononia Sispitae cujoa erdinia sacerdo- 
tem apad LamiTiom aacva ejna deae 
procorasae ex Ciceronia pro Milone or»- 
tione constat* Cnm haec seriberet Tir 
ernditna, non adTcrtir animamf per- 
inde etiam seribi in numis REGYLYS. 
F. — MESSAL. F. — C. CVR. F. 
Eodem igitur modo explicaadum etiam 
L. FROCILI. F. , et Temimiliter to F. 
legendnm Vilius^ nt dixi in CnriatiA. 
Qttia foerit bic L« Frocilias , incertam* 
Secnndi loci denarii omnes sant serrati, 
etsi talea non aint, qnoa priore loco stiti, 
et tamen aatia apparet, ntroaqne ean« 
dem babere anctorem de quo Tide i quae 
in Frolegomenia eapite de nomia aerrar 
tiadixi» 



TROCVLEIA. 



Gens primnm snb Aagoato cognka* 
Caput laureatum barbatum^ pone 
monogramma^ guod ex O et H 
conflatum videtur* 

C. FROCTLEL L^ F. Bipennis, in aliia; 

Raia piscis. AE. III. YailTantiaa male 

argenteos facit. AE. R. 



Nnmi aimilea fam pridem editiy ae 
praecipae ab iia , qni in imagines riro^ 
nm ilhistriam inqaisiTere , FolTio Yrsi- 
ne, ejuaqae commentatore Fabro, Bel- 
lorio, Hajmio, cnmqne horam nonnuUi 
aob ptace legerent acriptnm TAFA2, 
alii monogrammatia literaa resolTerent in 



Aen. VIII. 433. 
{VoL r.) 



O o 



PVBLILIA. PVPIA. QVINC 



290 

APK. , namos credidere Tarentiiios , et 
a Tarentinis in antica propositam Ar- 
ehytam ^philosoplium celebrem apad se 
natun^. Sed haec adserta jam fastidiun- 
tur. Morellius et Havercampus esse 
jianios CorcTrensea edizere, juod simile 



monogramma in moneta Corcjrae £re- 
qnenter comparet. Yerum an unquam 
in hac insula signati numi Latine inscri- 
pti? Nihil igitur aliud oertum suppedi- 
tant hi numi praeter nomen gentis Fro- 
«calelae | reliqua incerta. 



TVBLILIA. 

T AMIOf. FAIOT* IIOnAlAIOT., de qao yide 9 quae notari in nomia Mace- 
doniae m genere* 

VVIB I A. 
Nomos A. Fupii Aufi Graece inscriptos yide in moneta Cyrenaica. 



QV IJS C TIA. 



Olim patricla^ sulnnde plebeia. Cog- 
nomen Crispinus addito agnomine Sul- 

piciani per adoptionem. 

« 

Caput Falladis alatum^ prae quo 

X, pone apex^ 
T. Q. Dioscuri equites infra quos cly^ 
peus instar Macedonici^ in imo ROMA. 
AR. B. 

Caput lovis^ pone S* 
T. Q. ROIHA* Prora navis^ A£« III. 
(Mu8. Caes.) BIL 

Caput Palladis aiatum^ pone X, 
3X. Q. DlosGuri equitcs% infra BOMA 

AR. B. 

Friorem denarium ad Aliquem Quin- 
ctiam Flaminium pertinere propter ad« 
jtitntum apicem eruditis Terisimile ti- 



fum, quia Terisimiie quoqaei, a FIa« 
mine, cujus insigne apez, Quinotiornm 
quampiaqi familiam Fiaminini co^no- 
mea tulisse, et Tidetar hoc loco apcx 
pro ipso Flaminini cognomine positns, 
pro recepto nimirnm in hujus acTi de* 
nariis more, quo cognomen in partem 
anticam trajici est solitum. Cl. Pacciau- 
dus arguit, tjpo cljpei Macedonici ad- 
ludi ad Tictoriam a T« Quinctio Flami- 
nino de Philippo Macedonnm rege re- 
latam *)• Nequaquam repugnaTCro , 
quoi videom in denario quoque M. 
CseciUi Metelli tjpo scutorum Macedo- 
nioorum jactari Q. Metelli Tictoriam de 
Macedonum rege Fhilippo partam« At 
Tero quod idem oontendit, hunc T. 
Quinctium Philippi Tictorem foisse pri- 



a) Blonum. Pelop. YoL II. p. 109. 



QVINGTrLIA. RABIRrA. HEWrA. 



2ijt 



moin, qai illato- in domum ftOftm fWr 
minatu ^laminini oognomen. abstuleritt. 
et in potteros propagayeriti-istud certe 
fallit , cum jam mnltis ante annis Liyius 
quemdam L. Quinctiom Flamininum.pKOv 
diderit *)• 

Protomc Herculis laureatiL pen*\ 
dentibus ab humero leonis exu» 
viis, . et eminente sursum clava*. 
TI» Q.. Desultor cum binis ejijuis citato 
cursUy humi repit musy superne varian^ 
tes. alpkabetL iiterae^. inferne basis^. in 
qua literae. iatrorsum sculptac D, S*. S« 
AR.JEL 

Denarios hos Morellius. inter incertos 



reposuit. Hayercampus non Tsne con* 
jectat, eos collatis numis praecedentibns' 
ad quendam. Tlberium ^uinctium perti« 
nere, qui totle.Muris cognomen habuit, 
ut Decii ^)«. Minns placet, qpod literas 
D^ 5« S. legit.: 'DecUt Sumptibus Suism 
Hae literae, quae leguntur etiam in ae* 
neis Cassii , et Oppu Salinatoris inscul- 
ptae nayif idonenm interpretem adhuc 
exspectant^ ut dixi in gente Cassia. 

Crijpinus Sulpicianus* 

T. QVINCTIVS. CRISPINVS. SVL- 
PICIANVS. IIIVIR. A. A. A. F. F. in 
aeneis I. et II* formae sub Aogusto si^ 
gnatis» C* 



9 jriNC TTLIrAi^ 



Gens patricta. Gognomen Varus. 
EIIL OT APOT. in numis Antiocliiao 
Syriae ,. quos yide^ 



P. QVINCTILI. VARI iu numis 
Acbullae Bjzacenes , qnos. yide* 



» A E I RI Jii 



Gens plebeiai 

In argenteo Chiorom nnmo cnm. ob^ 
yio tjpo Sphingis et diotae legitnr PA- 
BIP102. XI02*. Fuit igitur 



quidam hujos insulae magistratosi sed 
yiz credam, fnisse hominem Romanum, 
et adeo gentem Rabiriam ex iis, quae in 
numis leguntur, expungendam censeo* 



R E s I a: 



Gens ex historicis ignotas^ 

Caput Falladis alatum^ pone Tb, 
€. RENI. Mulier in citis hircorum hi- 
gis. AR. C. 



Ad. hujos denarii ayersam haec Vrsi- 
nus; alii non hircos^ sed renos esse^ qui 
currum ducantj opinantur^ afjirmant'- 
que ex veteris scriptoris auctoritate^^ 



a}L.XXV. I. b)p.460. 



O o 2 



292 



aosciA. 



animal id ase hirco perguam jimile^ a 
quo fortaue Renius nomen familiae de^ 
ductum fiiisse indicare voluerit. Quis 
•it hic yetus scriptor, non additur. Quae 
yrsinos ex aliorum sententia attuliti 
copide amplexi sunt Yaillantius , et Ha- 
yercampus. Addit praeterea Yaillantius, 
«orum adhuc usum esse ia Finlandia sa- 
pra niiFem ad trahendos curms, quod 
sunt Teloces» £x quo patet, ab eo intel- 
ligi animal , quod Kennthier appellamuB, 
Xialli rennes, At Tiris praestantibus in« 
quirendom ante omnia fuerat, ntrum 
Bomanis cognitum unquam fuerit ani- 
mal istud, quod suapte domicilia sua non- 
nisi frigidissimo Septentrionis tractui 
admoTCt** Ejus natnra cum adeo adTcr- 
•etur calori, ut in Germaniam, Galliam- 
^e Ti migrace jossum post paucoa ple- 
rumque dies exspiret, quo pacto Italict 
«oeii aestum ferret, qoando teporem 
Germanicum perferre non pbtest? Sunt, 
quibus habitasse olim inter Germaniae 
Galliaeque niTes Tcrisimile Tidetur, quo 
tempore otraque haec regio propter sal- 
iuum paludumque inculta frigore con- 
creta jacuit, at horum conjectura in 
dubia lolii Caesaris, ac Plinii descri- 
ptione nititnr, Gum ergo fiomanis foe*' 



rit plane ignotom, ac praecipoe re- 
mota illa aetate, qoa praesens dena- 
rius signatos foit, quo pacto illt ex lin- 
goa sua nomen reni imponere poterant? 
aut qoo pacto aniroal istod reni nomine 
foisse signatom poteront contendere, 
qoando Tocabolom istod omni retro La- 
tinorom antiqoitati foit ignotom? Coni 
deficeret Tetns, Teromqoe nomen Lati- 
nom, nostra, ot fit, aetas aliqood re- 
perit, et est nobis nomine renonis tcI 
rang^feri cognitom. At mnlto magit 
mirandom, com bina denarii nostri ani- 
malia tam perfecte .hircos referant, 
qoam onqoam hircos fabricarit natora, 
posse dici renones, qoi snnt ex cerTO- 
rum genere, et formae plane disparis, 
et cum in hoc denario noIint>gnoscere 
hircum, mirom iterum, cor animal si- 
niiliimom in nomis gentis Fonteiae ma- 
lint dicere hircom , quam renonem. Yr« 
sino, qui ante duo et amplios aaecola 
aoom Familiarom Romanarom opos scri- 
psit, TChiam damos, si renonom nato- 
ram minos haboit perspectam. An pos- 
aomos pari indolgentia excosare Yaillan- 
tiom, ac praecipoe HaTCrcampom? Ce- 
terom cor C, Benio hirconun bigae pla- 
coerint, ignoramos. 



R O S C I j1. 



Gens plebeia. Cognomen Fabatus. 
L« ROSCL Caput lunonis Si^ 
spitae^ pone variantia minuta 
sigilla. 
^ FABkTL Kirgo adsurgentca^serpeniem 
ex sinu pascit^ in arca variantia mi* 
nuta sigilla. Sont serrati , et C. 



Qoi Lanorio oriitndi foere , lononero 
Sispitam, maxima reltgione hoc in op- 
pido coltam, nurais sois inseroeront, 
Locolentom ejos exemplom in Papia, 
et Thoria habemos, et eadem de cai|sa 
Antoninos Pios , et Coramodos eam 
qooqoe nnmis ioscolpseront, qoia oter- 



aosciA. 



293 



qaa LannTii natus tuiu De Botcto in ea- 
dem urbe nato baec Cicero *): Quid 
amorei^ ac deliciae tuae Roseius? num 
aui ipje , aut pro eo Lanuvium totum 
meniiebatur? gui cum esset in eunabu" 
iiSj educaretun/ue in Soionio^ gui est 
campus agri Lanuvini^ noctu lumine ad* 
pojito experreciu nutrix animadvertit 
puerum dormientem circumpiieatum ser^ 
pentis amplexu. Quo aspectu exterrita 
ciamorem sustulit. Pater autem Roscii 
ad haruspices retulit^ qui respoaderuntj 
nihii illo puero clarius^ nihil nobilius 
fore. Tideo eraditoa omnesi quiin bos 
Rotcii Fabaii numos sant commentati| 
haec Ciceronis yerba ad gentem nestram 
Rosciam mnneribns pnblicis in nrbe con- 
spicoam referrot atqne ex iis probaroi 
Roscios faisse Lannyio oriandos, et satis 
mirari non possam , qua ratione potue* 
rit adserere Yrsinas, memoratam istad 
serpentam prodigtum in Roscio Fabato, 
cujas sunt praesentes denarii, contigisse* 
Eteoim cum Cicero magis infra staltam 
istud prodigiumi haruspicamqae respon- 
sam kis rerbis irrideat: nam quod ha^ 
ruspices responderunt^ nihii illo eio' 
rius^ nihii nobilius fore ^ miror^ deos 
immortaUs HISTRIOJSI futuro clari- 
tatem ostendisse^ nuiiam ostendisse 
jtfricano^)^ quis non yidet, non agi 
hic de nostro L. Roscio Fabato , sed Q. 
Roscio histrione in paocis claro, coi ex 
facto Comoedi cognomen inditnm, qaem- 
qao Cicera reum oratione, cajus pars 
exstat, defendit? Taroen horum tjpi de* 
nariorom, qui Lanuyini toti sant, per* 



snadent, etiam Rosciam Fabatomm gen^ 
tem L»nayio faitse oriundam. Dio lega- 
tos a Fempejo ad Caesarem missos per- 
hibet L. Caesarem^ et L. Rosciam <), 
at Gcero L. Caesarem , et Fabatum <*), 
habemas ergo legatoram alterum L. 
Rosciom Fabatttm, forte flliam ejas 
L. Roscii Fabati, a qao praesentes de« 
aarii cosi. 

Ad huno locnm distoli^ qaae de lo- 
none hac, non Lanovii modo, sed el 
in urbe magni nominis, jam ad yarios 
gentiom praccedentiom nomos animad- 
yertenda fuere. Innumera sont yeterom 
aoctorom, aut monomentoram testimo* 
nia, quae stabiiitam Lanuvii ejos deae 
coltam memoriae prodidere. Sed fecit 
odfinitas norainom Lanuvii^ et Lavinii^ 
ut non librarii modo, sed ipsi qooqoe 
«octores Layiniom pro Lanovio si?e 
per improdentiam , siye ignorantianr 
scriberent* Lapsos a Dionjsio Halicar- 
nassensi et Aeliano admissos snpra in 
gente Papia perstrioximos Librarto- 
rom peccata jam ab aliis obserrata re- 
perio apod Oyidiom «): Laviniumque 
meum, et apod Siliam 9* Lavinio ge* 
nerate^ coi lectioni praeter argomenta 
alia satis cognita reclamat etiam lex 
metri, cum in yocabnlo Lavinium se- 
cnnda syllaba certo prodocator* 

Qoam aoctores passim dixere Sospi» 
tam^ numi Antonini, et Commodi ap- 
pellant Sispitam. Certom tamen, yaluis- 
se utramque appellationem. Ita nempe 
Festus s): Sispitem lunonem^ quam 
vulgo Sospitem appeUant^ cum ea vox ex 



a) De DtyinaU L. I. c. 36. b) de DiTmst. L. 11. c. 31. 
L. yiU. ep. 12. c) Fast. VI. r. 6o. t) L. XIII. y. 364. 



c) L. XLI. (. 5. 
g) in Sispitsm* 



d) ad Attic. 




A 



204 



BOSCtAu 



Graeoo videatur sumptayquodest ifa>^nf» 
Yide de hoG plura apoud Spanbemiam *)« 
Species hujas luponis, aliaeqae peci- 
M8e8,..quomam ea frequenter in nainis 
cum familiarum , tum imperatosiis reear» 
lit, adcoratias hoc loca pertractanda, 
Graphice eam secundum nnmos descri^ 
bit Tullius. ^) :. Quid igilur censes? 
jipim illum^ sanctum Aegyptiorum ba^ 
vem^ nonue deum videri jiegyptiisl 
tam hercle ^ quam tibi illam nostram 
Sospitam , quam^ tu nunquam. neque in 
somnis quidem.videsj, nisi cum pelle. cas^ 
frina^ cum hasta^ cum scutuloy cum caU 
ceolis repandis* Pelle caprina tegitur in 
numis omnibns. At unde hic cultus lor 
noni ? An q^uod Lacedaemone colebatur 
luno ai<yojiot^og ^ capriuora^ et ei immo» 
labantnr caprae inslitutore ejus sacrificii 
Hercule, ut narrat Pausanias ^yi. foitp 
que forte bic Innonift Spartanae cultus 
traductua LanuTitimy.ut lunonis ArgiTae 
ad yicinos FaliscosS. Non inbaeceo his 
incertis. Lubet tantum commemorare 
lunonem huic Sispitae adfinem ex ye- 
tere marmore ^diio a principe Xurris, 
Muciae ^\\. 

ITNONF. DORCADI. S; 

quae forte Graeds eadem fuit cnm Sisr 
pita nostra; nam SofTiag Graecis capra* 
Basta et scutolam habentor in omnibus 
iis nomis^ in quibas ea toto corpore 
lingitar, ut in numis MettiaCy et Fro- 
eiliae* Calceoli yero repandi » seo re- 
curvi manife&te agnoscnntor in. denariis 
Prociliae. 



In yasiis id genos: namis pars^ aTersa 
pueUam ia consortio, cam serpenle ar- 
recto sislit. In gente Metlia ea Teluc 
oolloqoens. cum serpente proponitor* 
At in Fapia et Koscia ei paboiam es 
siau ofiPert. Saeram honc ritam prae« 
clare desoribit Frppertios f): 

Lantiuium anosi vetus est tutela 

draconis , 
Hic ubi tam rarae non perit hora 

moraet 
Qua saeer abripitur caeco descen^ 

sus hiatUj 
Qua penetrat virgo,.tale iter om^- 

ne caibe. 
Jkjuni serpentis honos cum pabula 

poscit 
Annuay et ex ima sibiln torquet 

humo* 
Talia demtssae pallent ad sacra 

pueUae^ 
Gum temere anguino creditur ore 

manus. 
Hle sibi admotas avirgine. eorripit 

escas^ 
Virgifds in' palmis ipsa eanistra 

tremunt^ 
Sufuerint castaej. redeunt in oolla 

parentum^ 
Glamantque ctgKicolae^ ferlilis anr 

nus erit^ 



Idem. refert Aelianna y^^^^ Latina 
redditis: Ceterum apud Lanuvium sa^ 
ccr est iucus magnus et opacus^juxta* 
que ipsum aedes lunords Argolidis*^ In 
luco autem latibulum est amplum ac 
profundumf. draconis cubiie* In hunc 



a) Tom. I. p. 124. b) de Nat. dcor. L. I: c29» c) L. III. e.J5. 
p. 5. e) L.IV. eleg, 8« £) dt Nat. anim. L. XI. c !& 



d) loscrtpt Sicil. 



AVBELLIA. 



29S 



lueum iucrae virgines statis diebus inr 
grediuntur offam gestantes mtmibus^ 
ocuUsfascia revinctis. Eas recta ad la-^ 
iibulum dtpinus quidam spiritws dddu^ 
citf sensimque ac pedetentim progre^ 
diuntur sine effensione^ ac si apertis 
oculis videren^. Quod' si virgines fue^ 
rifU'^ admittit eibos draco^ tanquam 
puros^ et convenientes animali diis ami" 
co^ sinminus-^fastidit^ intctligens^ di* 
vinansque^ esse eorruptos. Idem aactor 
paallo tBpra ■) aimilem saperttitionis ri« 
mm^ qmi apud Epirotas Talaerat, expo- 
sait» Eodem modo draconem Telleris 
aorei coBlodem a Biedea •aginatam canit 
Yalerias Flaccas ^) : 

multifidas regis quem fUia 

linguas 
Vibrantem ex adjrtis cantu dapibus- 

que vocdbat^ 
•Et dabat hesterno liventia mella ve^ 

neno, 

Ajebam , in ipsa arbe magnam fatsse 
c)as deae religionem. Nam cam pri- 
mom ciritas Lanarinis data faitt san- 
citam, at aedes lacasqae Sospitae Ia« Talaere? 



nonis commnnis Lanarints mamdpibas 
cum popalo Romano esset ^). Daae 
etiam ejas aedes in arbe stabant, alte* 
ra in foro OlitoriOi qoam C. Corflelios 
Cethegos Tovit, dedicaVItqoe '^), altera 
in regione X. referente P, Yictore: a^ 
dis matris deum-^ huic fuit -contermi" 
num delubrum Sospitae lunonis^ qaod 
et confirmat Oridios «^* Et testator Ci- 
cero, omnes consoles hoic deae ex lege 
sacrificasse ^, et forte ab hac diversa 
non est luno Caprotina^ qoam in m^be 
caltam foisse narrat Yarro ?)• 

Ad Roscii nostri denarios nt rcTer- 
tar, pleraqoe com denariis L. Papii 
habent commonia, elegantiam operis, 
tjpom Sispitae, copiam insignem, mi- 
ram minotorom sigilioram Tarietatem, 
oram serratam. De tempore, qoo 
atriosqoe hi nami signati stint, nihil 
potest adfirmari. Opinator Hayercam- 
pos, Papii nomos signatos a filio C* 
Papii, qoi foit tribonos pl. Y. C. 6q8, 
Roscianos Tcro cusos in Gallia Y. C. 
698 a Roscio L Caesaris qoaestore. Ye- 
rnm an ea adhuc aetate nomi serrati 



ItFBELLlA. 



Gens eqoestris Tibore profecta, nt 
docet Taoitos >>)• Cognomea Blan" 
dus* 



C. RVBELLIVS. BLANDTS. W- 
yiR« A. A. A. F. F. in minatis aeaeis 
sob Aogosto Bignatis. C 



a) Csp.n. 
e) Fast. li. T. 55» 
c. 27. 



l) Argon. 1. 61. c) Lit. L. VIII. c. i4. d) Lir. L. iXXIV. c 53. 

f) pro Aforena cap. alt. g) dt L. L. Lib. V. h) Ann. L. V(. 



296 



RYBILIA. 



B y B n I jt. 



Gens plebeia. CogBomen Dosscnuu 
POSSEN» Caput lovU^ pot^ 
sceptrum* 
L. RTBRl. Lentae quadrigae^ ex quibus 
superne avolat Vieioriola* AB. C« 

Btsiitutui a Trajano. BBiU 

DOS^ Caput lunonis velatumf 
^ ponc jeeptrum* 
L. RTBRL Idem typus. AR. C 

Bestitutus a Trajano. BBR« 
DOS» Caput Falladis. 
L. RyBBI. Lentae quadrigae^ ex qui^ 
bus superne dejixa Vietoria in citis bi^ 
gis vecia* AB« & 

Bestitutus a Trajano. BBB. 

Existiaiat Yrsiaoft, qaem sequmitnr 
yeliqui, his qaadrigis indieari tkensas» 
quibtts deoTMm signa ladis Cireensibtts 
in CirciuA Tehi solebantf easque his 
denariis insertas, Tel quod inter poi»- 
tifices esset Bubriss , ad qnos pertinve- 
re thensae, yel alias ob caasas nobis 
fgaotas. At qoi ipsas nnmt imsginea 
Tolet inspicere, Tidebit, carras hos esso 
e)us formae ^ qua trittmphales iingi snnt 
soliti^ et mnltam abludere a thensis,. 
quas saperne eompages arcaata elaasil, 
claosis etiam lateribus , patente solo an- 
teriore , per qaod eondita intns deoram 
sigoa poterant eoaspiei, quam formam 
passim offerant nnmi Aogastarnm con- 
secrataram , qain et nami Graeei Ephe- 
sii addito AFIHNH. Yerisimilias ergo 
bi denarii Tictoriam aliqaam respiciunt. 
Solitis sais conjeetar» iadalget HaTor- 
campas, dam ex his ipsis, ut putabatt 
tbensis Bubriam nostrum praefectam 
arbis sub I. Caesare faeit. Qao tempore 



sint sigaatt^ eoajectoras altqaas diolabo 
ia seqaentibns. 



DOSSEN. Ctqfut ITeptuni cum 
tridente. 
L. BYBRL Victcriagradiens s. Mon- 
gumpalmae ramum super humcro icnet^ 
pro pedibus. ara^ super qua ovum dimi^ 
diatum^ cui serpens obvolvitur. Qain« B. 
Caput Jani geminum intermcdia 
ara cum oyo et serpentCf ut in 
praecedente. 
L. BYBBl. DOSSEN. Navis prora^ in- 
fra BOMA. AE. I. B. 

Capita Bcroulis juvenisy ct Mer* 
curii instar lani conjuncta cum 
suis aitributis ciava ef caducco» 
L. BYBBL DOSSEN. Prora navis, jux- 
ta templum distjium intra quod ara 
cum ovo et scrpcntc j ut in praeccdcnii^ 
bus. AE. I. R. 

Aram , serpentem oto implexam , et 
aoTim eraditi ad Aescalapiam Epidauro 
Bomam Tcctum referunt, de quo pro- 
Uxe egi in numis gentis Eppiae, qui si- 
milis sunt rationis. Sed qnaecunque ad- 
feruntnr, ana nitantur conjectura. Istud 
anum ex Eppiae namis satis Kquido col- 
Ugitor, tam Eppii, quam Babrii aamos 
eadem aetato faisse eusos, et at credi* 
bile est, cum aterqae in eodem magistra* 
tu, qaalis esse pof erat Illvtratns moneta- 
Iis> esset coastitutas. Qao admisso irrita 
sunt, quae HaTercarapas maniter coajecit 
statuendo Bnbrium ex octo praefectia 
nnum, qaos lulias Caesar in Hispania» 
adrersus Pompeji liberos profectarus 



RVPILIA. RVSTIA. 



29? 



Romae reliqaiti ac tam ab eo hot'namos 
aigaatoa. Enimvero Eppiam' Caeaari ini- 
micum Pompejania iideliter adhaesiase 
ez ejus numis ridemas. Ynde argo in 
hoc aaimoram dlssensa is consensas^- 
quem testantur numi? Scimus ergo^i 
^triasqae nnmos in eandem aetatem^ 
nimirnm saeculum arbis conditae octa- 
Tom, incidere, quae alia ad Robriiim 
pertinent, ignoramos. 

Pars adversa nnmi postremi Tidetur 
ezplicare, qaod scribit Ciceroad Axti* 
cnm •): Signa nostra^.ei HERMERA'- 
CLASy ut scridiSf cum oommodissime 
poteris^ velim imponas. Signa juBCta' 
Mercurii , et Herculis passim in gymna* 
siis, et palaestris erigi solebant, cajaa- 
caosam adfert Athenaeos '^), qnod 
Mercorius orationis, et faeondiae est 
praeses, Hercules roboris ac Tiriam, 
qao otroqae conjoncto Tigent in repo* 
blica amicitia, et consensioi qaiboa U»* 



bertas inTalescit. £x simili caosa naton^ 
Hercolem Masarom, in Fomponia' di^ 
ximos* Idem otriusqoe consortiom me^ 
mcHrat Aristides qaoqoe <^): aKKa /^i)» 
EQXtf (yi »«/ H^oocXftf^ rr« 9tnr uycLKfiara 
nMa^ ^^Qg TCifHTOif if«H0'f TVjf^ iTaipuf^ 
jam inter Mercurium^ et Herculem tan* 
ta intercedit famHkaitasy, ut eorum 
statuae confungantur* Noti, ab aliqoi* 
bos, qoos inter Sponios ^), Hermera* 
otas dici capila Herculis lapidibas qoa* 
dratia imposita, nempe in Hermarom 
iBorem, et secondom hec explicant^Her* 
mathenam Ciceronis, et Hermerotas Pli* 
nii. At qoa tom ratione explicabimos 
Zifi»07ro(rsiSci>pa Athenaei «)? Capita bina 
aic a Teteribos jongi solita docent obYiaL 
exempla Itoi, et in nomis Tenedi capita 
Xennis, et Hemitheae. Yide, qoae de 
hoc argumeato plara dixi ad denarioa 
gentis 



R rr P I L I j^. 



Nami Goltziani. 



i» r S TI Jil 



Gens stante rep: tix cognita. 

Caput Martis imberbe^prae quo 
X, pone S. C. 
L. RVSTI. jtries. AR. C. 

Aodi ingeniosam Yaillantii, et Ha- 
yercanfpi explicationem in compendiom 



redictam^ HartT, a qoo MartioB men- 
sis nomen habet, ex sodiaci signis re* 
spondet aries* Martios Romae ante No- 
aam annom aperoit. Pronom igitor 
ored^re, tjpis Martis, et arietis respi- 
ci annom a lolio Caesare correctom. 



a) L. I. ep.io. b) L.XIII. p. m. 56i. c) Orat. Tom. I. p. 35. d) Misceil. p. 9. %^f\> 
e) L. VIII. p. m. 357* 

{IToL V.) P P 



29« 



RVSTICELIA. EVTILIA. 



Haec illi* Miseret xne male ooUoeatae 
operae. VniTersa hnjua denarii ratio 
lncaleiite argatt, antiquioreiii enm esse 
anno V. C 708, qno fastos «correxit 
Caeaar. In certis ejns aetatis denariis 
non amplins reperiri notam X| omnes 
norunt, etsi commode fannc ictnm de- 
clinasse yisi sint illustres IlTiri, dnm ad- 
serBBC, jud m^nto dsse Martu astrum 
jex radiis constans^ he quis denarii no^ 
tam literam K esse existimet* Veram 
adeo similis est nnmi bnjns nota illi, 
quae passim in denariia ocCnrrit, nimi* 
rnm tm X linea horizontali bissecto, nt 
aecesse sit, ant in omnibus aliis notari 
astram, sin contra, bajus qaoque nnmi 
nota indicari denariam* Accedit| aatis 
esse ambiguom, aitne in ad?ersa caput 
Martis potios , quam Palladis. Vultas 
certe est ambigaus inter marem juye* 
nem et feminam, quod idem dubium ax^ 
get etiam in denariis Satrieoi fiatente 
ipso Harercampo» 



<l. RVSTIV8. FORTVNAE. 
ANTIAT. Duae protomae mu* 
liebres impositae cippo utrinque 
in caput arietis excurrentim 
CAESARI. AVGVSTO. EX. 8. C. ^ra, 
cui inscriptum: FQB. R£. Est AR. R« 

Fortanae Antiates, dictae ab nrbe 
Antio, abi illustre templam habaere, 
magni faere apud yeteres nominis, et 
a muliis commendatae soriptoribiu. For- 
tunae ^tiam Antiati -conMnendat Ango» 
stum Horatias: o diva^ gratum quae 
regis jAntium *)• Forte,, quod jcippom 
dixi, yehiculam est, quo, admoaente Ma-^ 
crobio ^), apud Antium promovehan- 
tur simulacra Fortunarum ad danda re* 
sponsa. Simiii fere tjpo est SOR6 in 
numis Plaetoriae. Ayersa ad Adgastom 
pertinet, quae docet, denarium signa- 
tum V. C. 735, ot dicetnr in ejos nomis 
ad hanc annum* 



RFSTICELfji. 



Numos coloniae incertae binos cum 
capite Tiberii edidit Pellerinius c), in 
quoram uno legitnr : L. RVSTICELIVS. 
CORDVS. IIVIR* QVINQ. D. D., ia 
altero: C. RAEHIVS. P. L. RVSTICE- 
LIVS. RASTERNA. IIVIR. QVINQ. 



D. D. qua yera lectione lis omnis tolli- 
tnr, quae hactenus entditos distraxit, 
quamque fuse enarratam yidere potes 
in commentariis Havercampi <1). Reli- 
qua non moror, cum Rasticelii hi sint 
magistratus municipales* 



R r TIL I ^. 

Gens plebeia* Cognomen Flaccusn L. RVTILI. Victoria in citis bigis 

FLAC* Caput Palladis alatum» AR. C. 



i) L. I. ode 35. b) Sat. L. I. c.25. c) Me). l p, 257. d) pag. 3fi9- 



dALYIA. SALVSTIA* SANQVISIA. 



29^ 



& ALV I AJ 



GeM pleBeia. CognomeB Otho^ 
C. CAESAIU Uiyia R. P. a Co- 
put Oclaviani modice barbatuniw 
Q. SALYIVS. IMP, COS. DESIG». Ful- 
mcn* AR. R. 

Com noB reperireot emditi Q« Sal- 
▼ium, cai omni«| qoae in hoc dena- 
.rio praedicantar, coayenirent, conyersi 
•ant ad Q. SaWidienam Rafam^ de qao 
ad annam. V. C. 714 haec perhibet 
Dio: faiase obscaro genere natam, pa- 
scentiqae gregem ilammam e capite emi- 
caisse s poslea a Caesare ad id dignita- 
tis eyectom» at CONSYL, cam sen»- 
tor nnnqaam faisset, DESIGNARETYR, 
postea rerom aoraram sospectam Cae- 



_ ■ 

saris jassE interfectom* De eo Dio pln- 
ribas locis. Ad hanc ergo pertinere de«. 
narios hoa ezistxmat , etsi rationem non 
reperianti car pro Salyidienoi nt eam 
eonstanter Tocant Dio et Appianas , in 
nomo dicator Salvias. Ez qao praeclara 
facto impcratoris titalam abstalerit^ 
noB satia liqaet. 

Otka. 

M. SALVIVS. OTHO. IHVIH. A. A. 
A. F. F. in aeneia I. et II. fbrmae cam 
capite Aagasti. C. 

Fait hic ayas Othonis Aogaati, ot 
dicetpr in hojas aiimii.. 



5 A L r S TI A. 



Ez qna gente fuie primus Romana 
Crijpus in hijtoria^ at canit MartiaKs. 
Ejas imagjmem eonserrant nomi altqaot 



inscripU: SALVSTIVS. AVTOR, sed 
de qaibasi quod cont^rniati soBt| agi^- 
tor 



SANQrlJHIA. 



Gentis Sanquiniae praeter hos mimoB| 
Tacitom et Dionem , qai Sanquinii Ma- 
ziaH consularis meminere sub Tiberio>, 
et Caligula , monamenta deiiciant. 

M. SANQVINIVS. niVIR. Ca^ 

put laurcatumf cujus vertici 

astrum imminct. 

AVGVST. DIVI F. LVDOS. SAE. Fir 

togatus stans capite galcato d^ cadu^ 



ceum, /. cljrpeum rotumfum gestat^ 
AR. R. 

Astrnm yertici imminens facit , ot Au 
ctam capot credatar esse lulii Caesaris, 
quod olim astro coruscum passim finge- 
batur propter causami quam in numis 
D. luUi copiose persequar. Quanquam, 
ot verum fatear, lineamenta in his de- 
Bariis parmn I; Caesari respondeant. 

P p n 



300 



SATfllENVS. 



•Pars avfrsa praedicat lodos saeciilares 
ab Augosto celebratos, de qoibos age- 
tor in ho}U8 nomis ad annum Y, )G. 737, 
qoo acti foere. Euit ergo Sanqoinioa 
noster illo anno Uiyir monetalis. Hoc 
tamen loco agendom est de insolentiore 
aversae tjpo. Tirom eo cultu, qoa- 
lem descripsimos 9 pleriqoe sacerdotem 
Salium esse adiirmant sacerdptii soi 
clypeom jtncile gestantem. At ancilia 
moltom diversa foere formai ut con- 
6tat ex denariis liicinii Stolonis, aliis- 
que monumentis. Ad haec Saliorom 
non erat curare ludos saecolares, sed 
XYvirorom sacris faciondis. Alii Fe- 
-cielem maloere. Sed neqoe ad Fecia- 
les saecolariom apparatos pertimiit* 
W^erior molto eomm sententia) exisU- 
«nantiom >, esse pcaeconem sacro indii- 



tom habitu, denonciantem popolo lado- 
rum saecularium solennia. Narrat Sne- 
tonios ^)^ Jecit et ^aeculares * - guare 
vox PRAECONIS irrUa est invitantis 
more Jolenni ad ludos etc. Similia re- 
fert Herodianos agens de lodis saecola- 
ribos a Seyero factis ; nimirom per nr- 
bem ac Italiam ivisse praecones, hortan- 
tes, Tenirent, -viderent, qoae nec Tidis- 
sent haclenos, nec yisnri esaent. Simiiis 
praeco occorrit-etiam in denariia Domi- 
tiani inscriptis : COS. XIIII. LYD. SAEC. 
FEG., praeterqoam qood pro cadoceo 
aceptrom, .aut bacohim {;estat* 



M. SANQT1NIV8. Q. F. IIIVIH. A 
A. A. F. F. in aeneis I. et II. formae 
•com 4^apite Aogosti. <2. 



SATRlEJSrS. 



Exaolis numis cognilos, «oti tamen 
Batrii, a qoibos ridetor ductus Satrie^ 
nus , ttt a Nasidio Nasidienus , ab Allio 
Allienns etc ^ 

Caput juvenile galeatum^ pone 
variantes notae arithmeticae* 
P. SATRIENVS. Lupa gradiens^ AR. 
C. 

Caput anticae alii Martis, alii Palla- 
^is putant. Certe Palladi magis farent 
lineamenta delicata. Sin Mars est, fa- 
cile cum hoc conciliabis Inpam partis 
aversae. Teste Albrico ^) ante Martem 
lupus ovem portans pingebatur^ quia 
illud animal ab antiquis gentilibus ipsi 



Marti specialiter conseeratum erat* 
Propios httc pertinet, qood refertnr in 
Origine gentis /7. Aorelio Victori tuI- 
^o tribota , lupam Martiae esse tuteiae^ 
Marte insigne iHod beneficium repen- 
dente, quod ea suis «x Rhea gemellis lac 
praeboit. £am esse causam puto, cnr lo- 
pus Virgilio dicatur Martius ^) , et apnd 
LiTium ^): hinc victor Martius lupus 
gentis nos Martiae^ et conditoris nostri 
admonuit. Recte igitur dixit Laurentios 
Lydus ^) Hiog &vfjt^oKo9 atrog ^ HXim 
>vff»rr«^, A^ecog hxmo^j E^d ^^etxorrtf^ Lh 
vis symbolum est aquila^ Solis teones^ 
Martis lupus^ Mercurii serpentes* 



a) lo Ciaud. c. 21. 
Meusib. P. I. C.7. 



b) dcor. tmag. 0.3. c) Aen. IX. 566- d") L. X. c.27. e) dc 



SAYFEIA. SCIIIBONIA. 



SOl 



^ ArFEI jU 



GflHft plebck. 

Caput PaUaMs aiaium^ p&na TL 
L. SAYF. rMarim in citk bigis^ Uffra 
ROMA JbJLC 



li. SATF* iB «sslbiii. — C«. 8A« ia 
aeneis wii ponderU, sed posterior 
haec ratio an Saafeiam iadioetf da« 
Jbiiun. C 



S C R I B O NI A. 



Gent plebeia. Cognomen Libo* 

Ct^ut PaUadis alatum-^ pone TL, 
C. SCR. Dioscuri equites^ infra ROMA. 
AR. C. 

C. SCR. itt ateibat, et trienlibas* R» 

PAVLV8. LEPIDVS. CON- 
CORD. Caput Concordiae vela» 
tum* 

PVTEAU SCRIBON. infra: LIBO. 

Puteal^ ex quo pendent duae lyrae^ et 

encarpL AV. <Mb9. Caes.) RRRR. AR. 

R* 

LIBOi BON, EVENT. Caput 
muliebre^ cujus frons fascia rc* 
dimitur^ 

PVTEAL. SCRIBON. Idem tfpus. ARi. 

C. 

Restitutus item a Trajano. (Pem* 
brock Part. IH. tab. qS.) RRRR« 

CAESAR. AV6VSTVS. Caput 
Augusti nudum. 
Eadem aversa, (Hajm. T. IL tab. aS.) 
AR. RRRR« 

Qnis fuerit Paalas Lepidas partis 
anticaey et cur ia eodem nnmo con- 
janctos eam Scribonio Libone» copio- 



se djsserai in Paalo Lepido gentis Ae^ 
miliae. Ibidem actam etiam de capite 
Cencordiae* A^rsa atriasque denaril 
sistft celebratam poteal Scribonii. Est 
autem puteal, dactam a puteus^ septam 
cojascanqae materiae impoifitam puteo, 
ne incaiititts accedentes in praeoeps 
roant, Fecit rei similitadot at yocaba^ 
lam istad transferretor ad signiiicandam 
septam loco sacro circomjectam , ne ha« 
mas consecrata irreligiosius pedibas con- 
^colcaretar. In altero hoc sensn bina 
faere in nrbe potealia insignis famae. 
Horom onias raeminit CicerOy com Attii 
Navii miracolam cotem noracala discin- 
dentis enarrasset. Cotem autem iilam^ 
addit *)«! et nopaculam defossam in co^ 
mitio^ supraque impositum puteal acce^ 
pimus. De altero , et qaod aostri est ar* 
gomenti, haec Pompejas Festos, sed 
loco laconis turpiter hiantet qaas ali^ 
qai sic explent ^)i SCRIBONH Pr^ 
TEAL ante atrium Minervae^ quod 
^cribonius^ cui negotium datum fuerat^ 
ut conquireret sacella^ id ponendum 
curavit^ quia in eo loco olim sacellum 
fuit^ quod ignorabatur* Tradunt qui» 



a) Diyinat. L.I. c. 17. b) in: Sesleratus campus. 



502 



SCRIBONIA. 



dam^ fulgur eonditum eo loco^ quod 
nefoj eit integij sed super foramine 
aperto coelum patet. 8ed et locus de 
coelo tactus, et eodem xnodo septas £/- 
dentdl &ppellabatiin Yetua scfaoliastes 
ad Peran Sat. II. t. «7. Bidental locus 
taero percussus fulmine ^ qui bidente ab 
aruspicibus consecratur^ quem calcare 
mefa4 «t. Et Sido»i« ApoBiaarU •): 

See quaefulmine Tuscus expiato 
SEPIVM numina quaerit ad £1" 

DEJSTAL. 

Qttonianb in ea popBli Boxnaui ruditate 
aoA ez naturao legibos cadere fulmina 
videbantttr, sed in ostentis babita, non 
defait aegriS' mortalibus ea procnrandi 
TOtum, ac desideriniOo £am scientiam 
cum sibi p^rare cuperet omnis super* 
•tiiionis Bomanae arcbiuctus Numa, 
deae Egeriae monitu coUocatis oppor* 
tune insidiis Faunum et Martinm Picum 
fateri coegit^ qoibus ad terras modia 
luppiter poss^t . saeriiiciis elici. Hac 
arte saperum regem coelo detractum 
BOYis iterum fraudibus circumTenit Nu»- 
na'y et aaBcitum denique, ut ful^urita 
capke cepitio, eapilloi pisce pvocnrai- 
rentur, expiarenturque.^ Yide haec bu- 
manae menlis epprobria, quae se dir 
Tinae particolam aurae credi Toluit, 
curate cnarrata apnd OTidium >>), Plut- 
archom <), Amobium ez Antiate <>>, 
LiTiom «)o Memoriae praeterea pro- 
. TBllom Hostilium Tohentem 



commentarios Nsmaey . evm ibi qvae* 
dam oceulta sacriiicia loTi Elicio facta 
inTenisset, bis quoque fuisae operatBmt 
sed cum haec non rite inita curataTC ea- 
sent, non aolum nnllam ei bblatam coe* 
lestium apeciem, sed ira loTis, solici- 
tati praTa religione, fdlmine ictum cum 
domo conflagrasse 0* 

Si fato Hostiliano absteriti posteri 
ansi amplius non sunt loTem coelo eU- 
cere, pevrexere tamen, quod periculo 
Tacabat, fulgorita praescriptis caerimo- 
niis cQndere, ac procurax^e. Earum nos 
partem edocoit Lucanus 6), qno teste 
Tocatna in urbem Tuscua 

jirruns dispersos ftilminis ignes 
Calligitf et terrae moesto cum mur^ 

mure condit^ 
Datque locis numen^ sacris; tunc 

admovet arie 
Electa eervicc marem etc* 

Tetua scholiastea ad Torsum Inrondia ^): 

ultque aliquis seniorf qui publica 

fulgura conditj 

haec ol^serFatr Condi fulgura dicuntur^ 
qaotiescunque pontifex dispersos ignes 
in unum redigity et tacita ignorataque 
prece locum aggestione consecratum it* 
AUer scholiastea ad Tersum Persii >'): 

Triste jaces lucis^ evitandumquc bi^ 

dentalf 



•5 Carin.IX. iffS. b) Fast. L.IIh 285. scq. e) in Numa p.70. d) adT. gent. 

L. V. sv^. init. c) L. L c. 20. i^trhta L. L c. 3t. Plinius Ir.UVIQ. f 4^ tt L. IL |, 64. 
g) Phars. L. L 60(i h) Sat. VI. 586. i) Sat. IL 26- 



8CRIB0NIA. 



303 



haee meniorat: In usufuit^ ut augurei^ 
9el aruspices addueii de Etruria eertis 
temporiduj fulnUna tranifigurata in la* 
pidei infra terram abscenderent^ 

HiA occnpatis facilis eit paitit aver- 
•ae horam niimoriim ezplicatio* Dici* 
tur puteal, qiiia ▼eri pstealis ']^teo im- 
poaiti habet formam, serTiitqve, ne lo- 
CQS Mcer, in qno {u%arita condita es- 
sent, accessa profanarelnr, nt princi- 
pio dictnm* Sed et arae formam his 
in denariis exhibet. Quo factum, mt 
Dionjsins Halicamassensis , qni Attii 
Narii prodigiam copiose describit ^)^ 
hojas pnteai jam p^9at^^ puteum^ jam 
po^fiovf aram dixerit. Omator Ijris et 
encarpis , qnibos arae etiam omari sae- 
pe extrinsecns consne?ere. Soriboniani 
hnjns pntealis saepe meminere poetae» 
Ei yicinnm fnit txibunal, nnde Hora* 
tins ^) : Forum^ putealque Libonis man" 
dabo siceis. Yide testimonia alia apnd 
ernditos lexicographos, ytrumqne istud 
ptttealy et Attii Navii, et Scribonii ab 
emditis fuisse confusnm, post Salma* 
sinm advertit Spanhemius <^). 

In ^enario altero occurrit Bonus 
Eventus^ consecrantibns nimirum Ro- 
manis, ^nidqnid boni, maliTe inferendi 
capax exstitit, nt Fortunam, Spem, 
Geniam etc* , ' ita et £Tentnm ^ secun- 
dnm quae Lucretio in ETentis ponun* 
tnr serTitinm, libertas, divitiae, pau- 
pertas , bellnm ^ concordia ^). Est Tero 
ETentns definiente Cicerone «) : aiieu^ 
jus exitus negotii^ in quo quaeri solet , 
quid ex quaque re evenerit^ eveniatj 



eventurumque slt^ Crgo si qnid bene 
erenit, id Bono ETentui acceptnm fero» 
batnr* Fuisse enm ejnsdem nalarae com 
Felicitate habitnm, probat denarinsy 
quem proponit Morellius ^i ^ ^no ju- 
xta caput muliebre scriptam: BON. 
E7ENT. ET. FELICITAS. Credo, hnne 
Romanoram genium eundem esse cnm 
KvrofJLcardu Graecornm» Refert de Timo- 
leonte Plutarchns s) : ini ii rvif onLiagU' 
^f li^ofttfo^ AvrOfJLctrietc Jdvo^ry, avri/r 
ii TVff oixiow It^uti^aifiofi KoSff^^fy, domi 
exstructo saeello KmofMriug ei sacrijica» 
vit^ ipsam vero domum sacro Xienio de^ 
dicavit, Et Nepos in ejas Tita: itaque 
suae domi saceiium AvTOfutriecf consti^ 
tueratf idque sanctissime coiebaf. Causn 
fttit, qnod, qnidqnid tentaTcrat, etiam 
praeter spem feUciter caderet. Ergo Ao- 
rofutrfct alind non est, qnam spontanea' 
Fortunae actio, sen ETcntus, et qnideni 
Bonus, quia grates illi rependebantur,* 
et cui praeesse credebatur Bonus, tcI 
Sacer Genius, Graecis iyt£^og^ tcI Ui»og 
&tfi/£»9. Habnit Bonus ETentus teste P* 
Yictore in nrbe templum in^regtone IX, 
enjns meminit qnoque Ammianns ^)* 
In his denariis muliebris sexus ETcn* 
tni datur, nt et in nnmis Galbae Ang., 
at io aliornm Augustorum numis nsqne 
ad Galliennm est Tir nudus stans ad 
aram, d. pateram, s. spicas cnm pa« 
parere tenens. Hanc ejus fbrmani gra* 
phice proponit Plinias >), cum laudat 
simulacrum Boni Eventus d. pateram^ 
/. spieam^ ac papaver tenens^ opns En* 
phranoris. Atqni et Bonnm ETcntum in 



a) Ant. Rom. L. III. p.204. b) L. I. epist. 19. T. 8* Tom. II. p. 189. d) L.II. t. 456. 
e) de InTent. L. L e. 28. >A incertis lab, II. A. • g) ^Q ^'V^ ▼^ta cap. 36. h) L. XXIX. 
i) L.XXXiy.p.655. 



304 



SEMPRONIA. 



Buminibm rnstteis poaiiit Yarro- *)», qnia 
iine jucdesju ^ ac Bono Eventu frustra^ 
tio CJt non cuUura* £t Festus ^) :: Pani* 
bus. redimiiant caput equi immolati 



idib. Oelobris in campo Martio^ guia 
sacrificium fiehat ob frugum eventuhi^ 
Tide de Bono ETontu praeclaram dia- 
aertatiouem; ol. Morea» de Hautoor <:)• 



a ETiS P R &]»! jt:. 



Gognomiha ih nnmis^^^AV^wj Graty 
ous , Pitio y ex quibns Atratini patricii, 
ut constat ex Liyio ^) ^ Gracchi plebeji, 
Pitienum ordo ineertns*. 

* o 

Atratirms. 

Caput lani geminu. 
ATIUa. Prora navis^ infra BOMA, 
AE. I. BR 

Denarium antiquae formae per mo« 
nogramma A.TB». Atratinia tribnit Mo* 
relliuB;. Terum illud reaolyendum po- 
tius in AYTB* -videtur, et eaae familiae 
Aoitroniaef nt in hac diximtts* 

Ih ATBA.TIN YS. AYGm Ca^ 
put imberbe in lani morem. 
ANT0NIV8. IMP; Prora navis. AE. Ib 
(Liebe p. 3<)8.) BBBB. 

L. ATBATINVS. AVGVB. PBAEF.. 
CLAS. F. C. in aeneis I. formae cum 
caplte M. Antonii> de qnibns agetur in 
mdneta hujus IIlTiri. 

In numis. Liljbaei et Entellae Sici* 
liae legitnr magistratus ATBATIN. , to- 
rum an is ad' hanc gentem pertinealy. 
incertnm* 

o •• 

Graecus: 

CAESAB. (etiam sine epigra^ 

phe) Caput lulii Caesaris lau^ 



reatum ^ in nSnnullis juxta S. C« 

vel' lituusn 
TI. SEMPBONIVS. GBACCVS. Q. DE- 
SIG*. Signum militare^ aguila iegiona" 
ria^ arairumr decempeda^ in area 8. C. 
AB..B. 

DIVI. IVLI. F. Caput Oetaviani 

modiee barbatum. 
TI. SEMPBONIVS* GBACCVS. nn- 
VIB. Q. DESIG. jypus idem sine S. C. 
AB. B% In alio : Mulier stans d. guber* 
nacuium^,s. CQrnucopiae* AV. BBB. 

TI. SEMPB(»SfIVS. GBACCVS. ni- 
VIB. A. A. A. F. F. in aeneis Angusti 
I. et II. formae. C. 

HaTercampus ad definiendam aeta- 
tem numorum « qipos L et II. loco re- 
oensui, adoptat regnlam Vaillantii: 
OctaTianum non dici DiTi iiliumy nisi 
post Tiotum Antonium et triumphum 
de Aegypto; deincepa cessasse appella* 
tiMom IIlTiri B. P. C. , et dictum DI VI 
Viiium y donec Augusti titulnm ad* 
mitteret. Quo constitnto arguit eos si* 
goatos ab anno V* C; 795 usque 737, 
onmque DiO' in actis ad annum 736 nar^ 
vet, ab OctaTiano colontam Carthagi- 
neln dednctam «)| quod is alio loco 
copiosius ^persequitur Oi ^^^^ * ^Q^* 
Tiro Ti. Gracco coloniae tjpum lectum. 



e) De R. R. L. I. c. 1. h) in Panibus. 
e) L. LIL i-. XLIH. 



e) B. L. Tom. IL p. 4l«. d) L. FV. c. 6 ti 7. 



SENTIA. 



305 



In hac dissertatione bia altaQi dorniitat 
Uayercampos, primom, qood de ti- 
tulo Diyi. lYLI. F» memorat, qoem 
malto ante ab Octayiano adscitDm, in 
hajns moneta liquido docebitor. Dein- 
de qaae Dio L. XLIII. de deducta co- 
lonia Carthagine perhibet, ad OctayiaF- 
nam non pertinent, sed 1« Caesarem* 
Lege prolixos eruditoram in haec nu- 
mismata commentarios apud Haver- 
campom in Sempronia, et Schlegelium 
in Morellii Impp. T. I. p. /^3, si lobet 
conjectoris te unplere. Istud certum, 
numos hos multo ante signatos, quam 
istud HavercampO' creditum , nimiram 
eo temporei quo barbam adhac aloit 
Octavianos, de qaa peristasi agam ex 
institato in hujus numis, et est yertsi- 
mile, Graccnm hunc fuisse Illlvirum 
monetalem , et ana qaaestorem^ designa;- 



tam. Eodem modo Jn numis Q, Yoco-^ 
nii eadem occorrunt lolii, et Octaviani ^ 
capita cum eadem inscriptione : DIYL 
IVU. F. et Q. VOCONiyS. VITVLVS. 
Q. DESIGN. , et qnod mirere , e6s ipsos 
Havercampus paollo pest luiii Caesari» 
mortem signatoa adserit, qai similes hos 
Graecbi nomos, etsi eadem eorom sit 
ratio , multis seriua annis cosos slatuere' 
Bon dobitarit. 



Pitio. 

PITIO. Caput FatladU aiatamr 
juxta X. 
E» 9EMP. Dioscuri equites^ in imo- 
ROMA. AR. C. 

L. SEMP. PITIO in assibas. R 
Pitionam familiae scriptorcs^ vetere»' 
non memineriuit«. 



S E JU T I A. 



Gensplebeia. Co^uomtn Satununus, 

ABG. PVB. Caput Palladis ala^ 

tum» 
L. SENTI. C. F. luppiter ih eitis qua* 
drigis dn hastamr *• fulmeny in area 
varians iitera alphabeti. AB. €. 

Caput Palladis alatum* 
L. 8ATVBN. rir nudus in citis quadri^ 
gis d, elata cultrum incurvum r in area 
varians alphabeti iitera- Noti id genvs 
argentei, sed in catalogo d^Ennerjr cita- 
tar aimilis anr^nsr an gemrinns? AB. C* 

Caput Paiiadis aiatum y pone li» 

tcra alphabeti- 
L. 8AT. in monogrammate* Caput si^ 
miie Palladis. AB. C» 



Qais fuerit hic L. Sentius, qoi prio^ 
rea denarioa ex ARGer/i/o 'PYBUco fe- 
rinndoa earavit» nen liqaeC. Quod vtr 
nados denarit alterius dextera gestat, 
et Vaillantio litous est visum, verius 
HaTercampos falcem dtxit, atqoe es 
hac agnoscendam SatarnoiBy tinto Ivh 
bentine a Sentio in nmaos suos lectom, 
qnod deaa hic ad saam Satomini cog- 
Bomen adlndit. Vide falcem non ab- 
similem Satnmo additara in nnmis gen- 
tia Memmiae, et Calporaii Pisonis. De- 
narins III. aitne hafos gentis, minos 
expeditam, nain ndnogramma literia 
SAT. conflalam perin^e in STktius 
polesU , 

Qq 



509 



JSEFVLHA. sergia. 



S E PV L L I A. 



<jeni,>ez iinia namis cognita* Cogno^ 
«nen Macer. 

Caput lulii Caesaris vario cultu 
et irucriptione» 
J^. skPVLLlVS. MACER. renus stans 
^. Victoriolam^ s. hastam. AR. C. 

Caput M* Antonii barhatum ve- 

Jatum^ hinc litUifSf illinc gut- 

tus. I» aliij: CLEMENTIAE* 

CAESABIS. Templum ^auatuor 

columnarum. 

JP. SEPVLLiVS* MACER. Eques dcsulr 

tor binos equos incitans^ in area coro^ 

na^ et palmae ramus* 

Jlx barba M. Antonio.addita, quam 
ia ^aliquanta tempoie uausa tIucIus olt 
fCaesaris necem alait, apparet, hos Se- 
ifuiUii denarios hand multo .post dictato- 



ris caedem fuisse percnssos, inaerto ho- 
fum nonnnllis lulii capite ob memoriam 
tanti yiri jdominantibus tum lUyiris gra» 
tam« De Yenere Victrice in lulii Caesa- 
ris numis.obyia et Clementia .^getur in 
hujus numis. Desultoris tjpum explica- 
yimus in gente Marcia* 

Cdput Mercurii^ porie /ES^ quae 

nota in aliis abest» 
P. SEPVLLIVS. Caduceus. Sestertias 
RRRR. 

Vt rari aunt sestertli omnes, ita ra- 
rissimi^ qui gentis nomen ' adscribnnt. 
Praesenteni yero nnicum n6?i, qui prae- 
ter gentis nomen ' ipsam etiam se^tertii 
notam offert. Idem sestertius est etiam 
in CaesareOi sed absqne nola HS. 



^E R O t ji. 



Gena patricia , . qoani «d Aeneae us^ 
«que tempora promoyet Virgilins ■)• 

Sergejtusqucj domiis tenet /a quo 

Sergia nomen» 

Ex ea fnit Catllina in*Ciceronis ^lortam 
^rduellis. In nvmis cognomen SHus. 

•* * 

fiX. S. jC. CapHt' Paiiadis «/a- 

.tum^ pone ROMA. - i 

.M. aEl^GL SILVS. Eques galeat^s pa- 

ludatus ^itato cursfi Sfgladium^ et am^ 



putatum caput humanum , gestaru ^ in 
area Q. 

Ayersa hnjas denarii sistit yeterem 
M.Serginm, fortitudinis, animiqoe ad 
bella natippodjginm, ^er bella Gallica» 
et Hannibalica spectatum. De eo insi* 
giiis iocus Plinii ^y^ ex quo,, ^si fotus 
legi meretur, pauca tantumhuc fiicien- 
,tia exce^am. AL Scrgioi ut quidem ar* 
bitror^ nemo quemquam hominum jure 
praetuleriLy iicet pronfspos CatiUna gra^ 
tiam nomini deroget. Secundo stipendio 
dexteram manum perdidit^ stipendiis^ 



a^ Aon. T. i W . b) I* VK. f »9 



SlilRyiLIA. 



aot 



que duobus tenet viciej vulneratus.est 
• • - Sinistra manu s^la guatenpugna" 
vit • * dexteram sifiiferreamsfecit^ ea^- 
gue religqtq^ praelifltuj etc, ^Qoare; com ; 
in hls ^enarus jideamna.,* eqaitem honc . 
tnsemi et hostile ^capnt tenere sinislra., 



qoed dexterae competit, enndem boar 
M. Scrgium eo typo adombratnm dnbv- 
tari nequit^|\^cni^probabile**'est ob haer 
Tirtntis^documenta statuam eqnestrcmea 
speciei qnam nnmnS' exhibeti positaui^ 

fuisse;;r« , - ,. 



S BR r lL,l\t1. 



Haec gens ezeisa Alba Bomam tra- 
dncta,. et in patriciorum nnmernm le^ 
cta est testibos Livio «y^ et Bionjsio 
Halic». ^). In mnltas di^^isa- familias^ 
sed in nnmis memorantur tantnm jihor 
la^ CaepiOr Casca^ Ruitus* Posterio- 
res dno fuere plebeji. De Rnllo istud 
tatis constat , et Cascam tribnnnm plebia 
facit Dio* <^)» 

jlhala. 

AHALA. Caput jlhalae nudum 
barbaium*^ 
BRyryS; Caput Bruti nudum barbu" 
tum. AY. (Hns. Caes.) BBBB. AB. C. 

yidei qnae ad hunc denarinm com- 
mentabimnr in nnmis InniiBruti. 

• 
Caepio. 

Denarioa inscriptos FISO. CAEPIO. 
Q. vide in nnmis,Calpnrnii Pisonis. , 

Alios Int^riptos;^ Q. CAEPIO. BBV- 
.TySt.IliP.1 quae snnt nomina M. Bmti 
ejvs, qiii Caesarem percnssit, Tide in,. 
nnmis hnjus Innii Bmti. 



CASCA. LOMGyS. Tropaeunr 

erectum inter duas navium pro^- 

rasj in medio numi Lv 
BByryS. IMP. Caput M. Sruti nudum 
intra coronam qUernam. Ay. (Mns«-- 
Caes.) BBBB. 

CASCA» LONGyS. Caput Nep^ 

tuni* 
BRyxyS. IMP. Victoria^stans s. pal- 
mae ramumy-et sitnui utrague manu oo^ 
ronam iemniscatam. AB. BR. 

Dno» Servilios Cascas fratres fuisse- 
inter percossores Oaesaris , tradit Plntar- 
chus ^). £x his P. Casca, quem fnisse 
tribunnm plebir-adserit Dio «)r primnn» 
Caesari ictnm tulit 0- Moto deinde in 
parricidas bello enm sese Brnto sociasse 
docemur primnm a Plntarcho- 6), a quo- 
P. Casca in eo belle- inler amicos Bruti 
recensetur, tum a numis, qoos hic recen- 
sui.. Alteri Cascae faisse praenomen-Cajj, 
docet Appianns ^). Ceternm longnm , et 
taediosnm apnd Hayercampnm ezamen, 
^sintne Casca eiLongus dirersamm fami- 
liamm-cognomina, an Longos agnomen 
CascaCi an alind >)* Tjpi ad victoviam 
maritimam adludnnt, incertom qnam. 



aVL.1; €,30.... b) Ant. L. III. p.470i c) L.XLiy. (.52. d) in Caes. p.739. 

"" "■■ f) Plut. l.c. g) in Bruto p. 1005. h) Bell. 



O L.XLIV. $.52, ct L.XLVI. § 4ft 
ciT. L. H. i) in fsm. lunis p. 22$. 



IJ q 



«• 



308 



JSEaVIIilA* 



RiUlus.. 

BVLLI. Protome Palladij. 
P. SERVILI. M. F. Victoria in citis 
bigis^ in area* AR. G. 

Notas P. Seryilitts Rullas tribanms 
plebis, cujus legem agrariam Cicero 
conaul oratione, quae adhue exstat, 
flolide impagnayit. Ejas pater fait P. 
jSeryilius RuUus, guem fuis&e Bomano- 
rum primum ait Flinius., qui solidum 
apmm in epulis adposuit ■)• Ytrias ait 
)iic denarias, incertom. 



Servilii iacerti. 

BOMA. Caput Palladis alxilum^ 
prae guo X^ pone lituus^ 
C. 8ERYEIL. Eques galeatus cum ho 
sta et clypeo^ cui inscriptum M, citato 
cursu invehitur in equitem alium fuF> 
giententj^ et sese adducto gladio retror" 
jum dejendentem, AR. C. 

HOMA. Caput muliebre laurea^ 
tum^ prae quo X , pone lituus et 
variantes alphabeti literae» 
Eadem aversa. AR. C. 

FLORAL. PRIMVS. Caput mu^ 

liebre floribus ornatum^ pone ii" 

tuus» 

C. SERYEILI. C. F. Duo milites ar- 

matif et adversi stantes pugiones edu* 

ctos conferunt. AR. C. 

Cttm in omnibus his Bumis compa- 
reat lituus, Terisimile Tisum eruditii,^ 
tribuendos Servilio Auguri , quem nar- 
rat Plutarchus ^) , a LucuUo adolescente 
publico «rimine aecusatnm, quod sni 
patris is antea accusatorem egerat. Pos* 



sunt tamen praecedentes dao denarii 
esse ejtts-filii, qui sese tjpo litui patre 
augure fuisse natum potuit profiteri. 
Tertius tam y^tusti operis non est, de 
quo postea. In tjpo ayersae , qnem 
priores duo denarii exhibent, non mo- 
rabor, quia ad eum ezpHcandum Tcri- 
similc nihil adferre possum. 

Antica denarii IILiUustre argumen- 
tum continet , et deae Florae proprium. 
Hayercampus, qui in id genua namis, 
ectjpon MoreUianum secutus , non 
FLORAL. legit, quod ab aliis faetnm, 
aed FLORA, receptam hactenns eo- 
rum seotenliSim repudiat, qui legendam 
censuere: FLORAL/a PRIMVS fecity 
«umque jcertum putet, practensum FLO- 
BA referri ad propositum capnt Fiorae, 
et ro PRIMVS esse cogoomen gentis 
SerTiHae, utrinsquc partis inscriptionem 
conjungendo legit: FLORA. C. S£R- 
YEILI. C. F. PRIMVS. Perperam. 
Nam, quod ait, inauditom esse morera 
loquendi: Floralia primus subintellecto 
fecit^ falsum est, et miror sane, non 
adTCrtisse animam ad numos gentis 
Mesciniae, et Sanquiniae, in- quibns 
po^t Terba LVDOS SAEC. etiam sub- 
audire oportet: fecit^ ut et ipse subin- 
teiligi debere docuit. Deinde non sa- 
tis commode cuidam familiae hujas 
gentis fuisse>ognomen Primi ex nnmo 
coloniae Corinthi conficit, qaem ibi- 
dem pictum sistit MoreUius , . et in qno 
scriptum: C. SERYILIO. PRIMO. II- 
VIR*, nam dubitari jure potest, ntrnm 
hi coloniarom magistratus rCTera ad fa» 
milias Romanas cognomines pertineaat. 
Ceterum quidquid in rem su^m adferre 



a) L. VIII. 78. b) in Liicullo sub init. 



SERVILIA- 



309 



possit Havercampos , Hliid enme ee cor- 
rait, quod in nomis his non legatnr. 
FLORA , sed FLORAL , literis A et L 
manifeste colligatis , nt istnd denarii in* 
tegerrimi mnsei Caesarei aperte doeent* 
Retinenda igitur yetus sententia, qaa 
docemur, C. SerTilium Floralia primum 
fecisse* ^uo anno ea primum iieri coe- 
perint, yariare Tidentur auctores. De iis 
sic Telleias *)4 proximoque anno^ Tor» 
quato,^ Sempronioque cos*^ Brundisium^ 
et post triennium Spoletium^ quo anno 
Floralium ludorum factum est initiunu 
Torquali, et Sempronii consalatus inci- 
dit in annum Y* C. 5io, ergo Flora» 
linm initium in annum Y. C. 5i4* AUud 
Tidetur docere Oridias ^)x 

Convenere patres^ et^ si henefloreat 

annus^ 
Numinibus nostris j(Florae) annua 

festa voventk 
jidnuimus voto. Consul cum consule 

ludos 
Postumio Laena* persoiuere mihL 

L. Postumii, et Popilii Laenatis censn- 
latus incidit in annum Y. C. 58 1» Pu- 
gnantes in speciem sententiae facile con« 
ciliantnr. Idem Oridius paullo supra ^) 
narrat, Floralia aedilibus Publiciis fieri 
coepta mrsum intermissa esse. Quod 
aegre ferens Flora segetes herbasqae 
passa est aeris injuriis corrnmpi. Qnare 
demam anno V. C. 58i patram decreto 
annna, et constantia festa TOta snnt. 



Locum Plinii enno V. C. 5i6 Florales 
institutos scribentis ^) in mendo cubare 
jam SHspicati sunt Pighius «), et Hardui- 
nus. Lege de hoc argomento copiose 
disserentem Spanhemium ^. 

Si Lactantium audimus t) , fuit FIo* 
ra nobile Romae scortum , quae ingen* 
tes opes meretriciis, artibus partas sn* 
pvenus tabulis populo reliqnerat ea le* 
ge, ut quotannis ejes dies natalis edi- 
tione Indorum celebraretur, quos ap« 
^llabant Fioralia. Pudendae rei vt 
dignitas adderetnr^ Floram Romani 
deam dixeront, floribusque praesidere 
jttsserunt. At Tcro hoc Lactantii testi» 
monium , qui Tadem neminem citat , sn» 
«pectum Tideri potest, cum Yarro teste- 
tur ^)^ jam Romuli aetate a rege Ta- 
tio Sabine Florae caltum indactum. 
Ondio Flora njmpha faisse dicitor nu- 
pta Zephjro^ floramque ac hortornm 
praeses. Lege eura omnia, qaae ad 
hanc deara pertinent, fase ac eleganter 
persequentem ■)« Habnit aedem juxta 
Circura maxiraura a L, et M« Publiciis 
aedilibus constitntam, ut narrat Taci- 
tns ^) innuitque 0?idias ^), Ejns ludi 
Floralia bis celebrabantar , exennte 
Aprili, et ineunte Majo, ut testatar 
Ovidius ^)i 

Incipis Aprili^ trmnsis in tempora 

Maji. 

etRalendaria, etsi in his, si dies spectes, 
nonnullus sit dissensus , de quo Tide dis« 
serentem Fogginium »)• Liberara per 



a) X. I. c. 14. b) Fast. V. 327. c) v. 287. d) L. XVIII. f. 69. c) ad aau. 513. 

f) Tom. II. p« 24($. g) de fals. relig. L. I. h) de L.L. i) Fast. L.Y. 133. seq. 

k) AnnaI.II.49. 1) I. c. T. 287- m) Fast. L. IV. 947. n) Fasl. Vcnii p.fiT. 



21 a 



&BRVjr.IA. 



lioft todof obflcoenitatem non modo* pro«^ 
(tratttr seriptores Christiaoi Lactan- 
tius *), Aagustinus ^), et Arnobius ^), 
sed neque veteres lictentiam tum' permis- 
sam inficiantuc. In his enim ait Ovif 
' dius ^) : Scena fodi moKcm liberiorU. ha* 
het^ Et auotores sont Yal. Masimns ^) , 
•t Seneca ^) , cum per ludos Florales 
Bnos obtineret,. ut meretrices nudaren* 
mr, idque popolus praesentis Catonis 
Mverentia postuiare erubesceret , Cato- 
aem ejus rei ab amica admonitnm e 
theatro disoessissei qoo e)us consilio 
publice collaudato mox solitum jocorum 
morem in soenam revocatum. Qnod fa- 
etum lepide perstringit Mactialis 6) : 

ISouex jocQsae dulce cum sacrum 

Itorae^ 
Festosgue lUsus, et licentiam vulgi^ 
€ur in theatrum Cato severe venisti? 
jAn ideo tantum verurasy ut exires? 

kXifBX idem jam sx^ra dixerat ^): Epi* 
grammata illis scribuntur^ gui solent 
spectare Florales*. Non intret Cato thea- 
irum nostrumy aut si intraverit^ spe* 
etet* Ad quod haud dnbie adlusit Aoso- 
AittSy cnm canit >): 

Hcc non ktscivi Floralim laeta thtO'- 

tTi\ 
Quae spectare veluntygui voluisse 

negant* 

Tjpum partis' aversae in eOdem' hoc 
denario plerique ad duos Servilios Cas- 
tas,. de quibus. egi anpBa y. referunt», qai 



nimiram gladia elato- propomrenlor, 
tanquam qiii de Caesare ab se interCe* 
cto p^alam gjoriarentur. £i sententiae 
accessit qaoqiie Spanhemius ^) , etsi do* 
hium. illL mpveat . habitus^ militaris , quo 
certe tam induti^nonfuerunt, cum Cae* 
Stfrem. percussare. lustum/viri. enidili 
dttbium. £nim verp cam.in numo ae* 
neo, qoi certo e$t Acerrarum. Campa- 
niae, sed quem ex iniqua inscriptionis 
Oscae lectione perperam gentis Servi- 
JLiae nomis. intalere Yaillantius 1),. et 
Moreilius- 1*^) i. simillimus sit tjpos doo- 
ram militom pugiones conferentiom , 
communis utrique nomo explicatns, 
certe aCaesaris caede alienus, est in- 
vestigandus. .Sine dubio^vetus aliqnody 
illustriuftque foedus a quopiam ex gente 
Secvilia procnratum in his C. Servilii 
denariis nenovatur. Accedit, denarios 
praesentes. antiquiocis yiderL fabricaei 
qnain ut verisimile sit post Caesaris 
mortem signatos,. ac deniqae, ot prin- 
cipio dixi, denarii Serfiliorum omnes, 
qul lituum praeferont , verins videntur 
ad Servilios Angures, quam Cascas per- 
tinece. ^ 

m 

Caput Palladis alatum , retro li* 

tera varians alphabeti GraecL 
>I. SERVEILI. C. F. Duo eguites omis" 
sis eguis pedestrem pugnaa^ ineunty in 
imo literu: varians aiphaicti Latini. 
AB. C. 

Caput Patladis atatam ,. retno X. 

et coronUf. infra ROMA* 



a) De falsa reU L. I. c. 12. A) de civ. dei L. II. c. 27. 
A)'^waU L. IV.. V. 946i e) L. IL c. 10. S*8. Epist.Q?. 
tpi8t..tdlibr.L i) Carm.38d. v»25« k) Tom.IL.p. 148.. 

la. A. 



» 

c) adv. gtoles L. IIL tt VIL 
f^ L.L tpi^.3. h^ in 
1; num. VL m) ub.IL 



8ERVILIA 



341 



C. SEBrYEILI; M.'F. Castor et Pollux 
in divermm cquiiantei» AY. (Pembroefc 
P. !• ub. 7.) RRRR. AR. C. 

C. SERY£ILI. U. F. in ^dranti- 
bni. RR* 

▲mbignnm in hin denariis argiimen- 
tiim. .In priore haud dubie^ad illusire 
aliqnod Serrilii cajuspiam factum 'ad- 
laditnn 'Secundum Morellii picturala 
ex nnius equitis fronte j^rotnberant dno 
comna. Qno viso contiouo ariolatur Ha- 
▼ercampns, indicari boc tjpo Macedo- 
nnm qnempiam docem aM. SerTilioPu* 
lice devictum, qiiia testibus numis gentis 
Marciae ex ,galea regis Philippi hircina 
cornua* prominenU * Yerum conjectura 
haec hon sat lirmo stat talo, nam dubi« 
tare licet, ntrum. praetensa haecaMo- 
rellio cornifa in ipsis archetjpis existant. 
Sane ea absnnt in numis id genos omni- 
bns, quisunt in museo Caesareb. Quod 
ad denarinm alterum attioet, ingeniosa 
est eruditorura conjectura, qui propter 
tjrpnm Castoris et PoUucis geminorum 
denarios similes ad quemdam Ser?ilinm 
cognomine Geminum roferendos' putant. 
Quod yero in diversas 'paries tenHunti 
eo Tidetur adludi ad notum eorum' fatum, 
quo deccetnm erat,'nt alternis Tiveret 
alter, alter moreretnr secundom illud 
Maronis *): 

Slfrairem Pollux aXternd morto rc- 

demity 
Itque^ reditque viam taiies* 

Eodem modo explicamos capita dno in 
diversnm spectantia in numis Istri Moe- 
siae iBferioris, qnos Tide. Hic dena- 



rius spectatis ntrinsqne partis tjpis si- 
millimus est numis C. Papii Mu&ili^ qni 
vecensentur in numis Samniticis. 

M. SERYILIYS. LEG. Caput 

mutiebre iaureaium. 
9. CAEPrO. BRYT YS. IMP. H-qpaeum. 
AY. (Mus. Caes.) RRRR. 

C.CkSSl.mP. CapiitJimile. 
M. SERYILIY3. LEG. ^croitolium. 
AY. RRR. 

C. CASSEI. IMP. Caput iirrdle* 
M. SERYILIYS. LEG. Pagurusferjicu^ 
lis acrostolium siringensy inferne dia^' 
dema soiutum^ ef baiausiium. AR. R. 

Ad qtiem M« Servirinm Bruti et Cas- 
sii legatum hi numi pertineant; 'mnltis 
disputatum, nulio hactenus emolumento. 
Yidetur is idcm esse, quem Cicero tri- 
bunum plebis Tocat k) \ et pro libertate 
Stetisse c), 'sed cognomen non prodit. 
Priores doo typos habent temporibna 
Brnti, et Cassii adcommodatos. Postre- 
mns in aenigmata patel, quae cum ezpli- 
care nituntur Yaillantius, et HaTerCam- 
pus, mira'nobis et incredibilia occinunt. 
Cum tjpus plane est allegoricus, ve- 
niam nobis dabnnt ipsi Teterum ihanes, 
si griphos, quibus saepe Tcrum occn- 
luere, nonnunquam explicare recuse- 
mus. Id unum forte Terisimile, balan- 
stium, quoniam is' obTins est Rhodio- 
rnm tjpns^ adludere ad Tictoriam a 
Cassio de bis fviifttorcug relatam, qnam 
perhibent Dio, et Appiatinv. Ajebam, 
inferne comparere diadema solutnm, at- 
qne istnd adsero confidenter ex nnmis 
nitidisaimis mnsei Caesarei, oum tamen 
illnd in Iconismis passim fingator , tan* 



a) Af 0. YL tlt. b) ad Famii. L. XIL ep. 7. «) Phil. lY. cap. & 



512 



SESTIA. SEXTIA. 



quam esset stoTo ex fialaastii caadic»- ad solutani , foam Ittlias Caesar adlectt- 
prognatus. Arduum divinare, quis hujus Tit, vegiam poteatatem«. 
sit diadematia sensua,. nisi forte adludia 



S E S TI A^ 



Ead^m cum Seztia esse putatur. Olim 
patricia , senns plebeia*. 

L. SESTI. PRO* (^^ Caput mu* 

liebrs velatum. 
^. CAEPIO. BBVTVS. PRO- COSL 
Tripusy hinc secespita^ inde simpuvium*. 
AB». xi.. 

Eadem adversa^ 
Eadem epigraphe. Victoria gradiens. 
Onin. (Mbs. Caea,) RBR. 

L. SESTI. PRO. Q. SedUe cum 

kasta inclinataj. infra quid mo* 

dio simile. 
jtversa similis. Quin. RRR* 

Narrat Appianua ^y Publius Bruti 
quaestor ab jintdnianis de proditione 
frustra solicitatus ^. ac propterea proscri-r 
ptusy tandem in patriam reversus in Cae" 
saris amiciiiam receptus esty cui ali'^ 
quando domi suae imagines etiam Bruti 
spectandas praebuit^id guoqueprobanti. 
At quis hie PBblius Bruti quaestor, cu- 
]ii% solum hic praenemen penitnr? Ergo 
Vrsinua pra Publius legendum censet 
X. Scstiusy. motus eo,. qood sirailliraa fa- 
cta a Dione de L. Sestio praedicari Tidit. 
Sie enim ille ad annum V. C. 781 agena 
de Augusto ^) : subrogavit in locum 
jtfii/n (coaaulatiun); L>Sestiumy.qui vir 



semper Bruti rehitsfaveratr omniiusque 
in bellis ei adfueraty ac adhucejus me* 
moriam eolebaty imagines ejus habebati 
eumque laudare solebat. jimicitiae re* 
TO ebservantiam ^ fidemque Sestii non 
modo non odio y sed honori etiam habe^ 
bat Augustus. SediFe et hasta joa quae- 
storium indicant, -de qno agam copio- 
sitts in denariis Sulpitii Platorini. Ayer^ 
sa» explicatas yide in numia M« Innii 
Bruti, qui et Caepio. 

Notandua Vrsini lapsas, qui bina 
mensae fulcra binoa putavit pugiones, 
et quod modio simile diximus , pileum 
libertatia, numumque adeo suum secun- 
dum notum illum Plaetorii Cestiani, 
inscriptnm EID. MAR. explicayit. Vnde 
apparet, cimelium anum ea parte labem 
traxisse. 

. Alium adhuc quinarinm protulit Mo» 
rellius : 

Caput Fovisj pone A. 
L. SESTI. PRO. Q. Mensa cum hasta. 
Ea aetate , qua L. Sestii nnrai cusi snnt, 
Tix amplitts^ alphabeti literae nnmis in- 
aertae sunt. Quare arguere licet, nu- 
mum esse hybridam, et anticam mone- 
tarii yitio captam ex aimilibua quinariis 
Titurii SabinL 



& E X T I yr.. 



Numt Gortzianr. 



a) Bel. ciy. L.IV. cap. 51. b) L,LIU. c.32.. 



SEXTILIA. SLCimA. SILIA. 



31$ 



&EXTIL1A. 



Binos aeneot proponit HoreUiiM^ 
qaoram uniis intcribitar - - - 8EXTI- 
LITS , aUer : L. SEXTILL L. F. ; sed 
qui aatnami Ronani non tnnt^ ant mo* 



netao rationem non habaenuit. Tide 
etiam, q^ae ad gentem Hitreiani'' adfer* 
timaa< 



S I C I NI A^ 



Gens plebeta, sed et olim patricior 
FORT« P. R* Caput muliebre. 
SICINiyS. III YIR, Caduceus^ ramus 
palmae^ corona laurea» AR. R# 

Primnm denarii hajas Tocabalam Tr- 
sinns ezplet: FOlRTitudOf sed rectios 
alii: FOBT una. Fortitndinem a Ro- 
manis cnltam non constat, sed pro bae 
Tirtntem , etsi ntramqne fero aeqaiva- 
leat* At Fortanao apad Romanos in^ 
gens honos, cni templa splendiday an- 
tiqaav ft^ nomine mnltiplici, et tan» 
tam non cam primis nrbis fondamentia 
posita snnty nt ait Flatarchaa *),. qoi 



praeterea adfirmare nov dnbiiat, ploa 
Romanos fortunae, qaam Tirtati saae 
debaisse inerementa, qnae postqnam 
primam Assjrrios et Persas , deinde Ma- 
cedones, mox Sjriam) Aegyptam, tam 
et Garthaginienses in sinn gestasset, tan^ 
dem transmisso Tiberi abjectis continao 
aUs talaribasque, et relicto yersatili glo- 
bo Romam nt mansura intrayit. In nu* 
mis gentis Arriae est item F, P, R. Para 
arersa symbolis occnpatar. 

Denarium alinm hujns Q» Sicinii yide 
in gente Coponia,. 



S I L PAi 



Gens 
Italicui. 




Cognomina' Herva^ et 



Nerva. 



ROMA. Protome muliebris ga^ 
leata d. hajtam juper humero^ 
j'. cljrpeumr Jupra galeam lu^^ 
nuluyjuxta X. 



F. MERTA. Septa eomitiorum^intra 
quae jtanj civij tabellam urnae immittit 
aceedente altere taieiliu a diribitore 
accepiuro, aream numi juperiorem jccat 
lineUj ex qua defixa tabuia^guam ani* 
mal guoddam cenjtUt Havercafnpuj. AT* 
(Fembrock P. L tab. to. RRRR.) AR. C. 
Denarium hnno Trsinust et Morel» 



i) De Fortuna Rom. 
(^o/. r.) 



R r 



344 



•?' 



SOSIA. 



caUonem pete. 



lias gentis Liciniae nnmis insemere, cai nique quid adstitata «apiti laiiula adfio- 
eliam cognomen Nerrae proprium. Me- mami faciat, rationem non reperio. IJna* 
liu8 Vaillantius Siliam respexit, quia re caput illud in incertorum numero 
nnUum Licininm Nervam cum praeno- ^ puto. Similis typus comitiorum est etiam 
mlne Publii novimus, quo tamen plu- in Mussidia, ex qua hujus arersae expli- 
res Silii "Nervae praediti fuere. Cujus 
•sit statuenda protome, anticae , non satis 
liquere pnto. Esse imaginem Romae 
putat ^Hayercampus , forte quod juxta 
.scriptum ROMA yidit. Yerum istud 
saepe scribitur propter imagjines, quae 
certe Roi^ae non aunt* Ciy^eo, qui Ro- 
mae deae addi consueyit, insculpti csse 
solent gemini a lupa nutriti, at cljpeo 
^narii praesentis insculptus eques. De- 



SILIVS. ANNIVS. LAMIA. fflVIR. 
A. A. A. F. F. in aeneis III. formae im- 
perante Augusto signatis. C. 

Jtalicus. 

C. Silius Italicus poeta consularis me- 
moratur in numis Smyrnae , quos adi. 



^ O S I ^. 



'Gens pleb^ia. 

Caput M, ^ntoniu 
C. SOSIVS. IMP. Tropaeum^ ai cujus 
imum mulier moesta sedens., et vir nu» 
dus revinetis manibus. A£. III. Editus 
etiam a Seguino p. ^S. RRR. 

IMP. Caput M. jintonii. 
C. SOSIVS. Q. Aquila insistens fulmi^ 
nit ante quam caduceus ^ in area 2A. 
AE. II. (Liebe p. 400.) RRRR. 

Caput juvenile forte Bacchi. 
C. 80SIVS. COS. DESIG. Tripus. AE. 
III. RRRR. 

Numus priof insigne monumentum 
est yicti a M. Antonio V. C. 716 regis 
iudaeae Antigoni, ultimi ex Hasamo- 
naeorum stirpe, quae annos CXX. re- 
gnum obtinuit, quem captis Hierosolj- 
mis dediditium yirgis primum caesum, 
quod regibtts bactenus a Romanis non 



•contigit, securi percnssit, Herode in 
regno confirmato. Ei bello pro Anto- 
nio praefuit C. Sosins Sjriae, et Cili- 
ciae praefectus. Vide haec laie descri- 
pta a losepho Tariis locis, qni et gra> 
Titer insigneui Sosii morum asperitatem 
perstringit, tnm et Dione **). 

Numum alterum jam edidere Gol- 
tzius ^), Vaillantius, et Morellius. Om- 
nibus his Tisum, in area scriptnm ZA. 
At Liebeus in invcgerrimo suo legit ZA, 
putatque signatum Salamine Cjpri, yel 
Saite Acgjpti, judicium istud stabiliente 
etiam tjpo aquilae. Sed Jiaec mnltum 
ambigua. 

Nunras tertius hactcnvs in xneditis 
putandus. Ejus duplex exenplar ex 
Dalmatia aliatum est excell. Ascanio 
Molin patricio Veneto, quorum alte- 
rum, sfid scriptura minus integra, et 



•) L. XLIX. $. M. b) ia Fast. id V C. 721. 



8PVRIL1A. STATIA. 



315 



^jMoi ▼idi iDte* in maseum ill. Com» 
Vitzai fuit deriratom. Praeclari bi na- 
muli C. Softinm COnSulem DESIGm* 
tum appellanU Conitat vero eliam ez 
Appiano ■)» C. Sosinm anno- Y. C. 7i5 
Jeaignatnm fuisae consnlem in annum 
y. C. 729 conlega Cn« Demilio Aheno« 
barboy eoque utrumque proceasisse) fa« 
sii docentf. De.bocum quoqne pittrianur 



morum incerti somus, etsi certum plane 
sit, omnes bos Sosii numosi qnos dedi' 
mna, peregre foisse signatos* 



Plnmbeum edidit Ficoronot ^) ; 
Caput M. AntoniL 
CCOCIOT. nne tjrpo^ sed quod numornm 
g.enus rmtionem monetae non habeu 



S FF R I L 1 Jt: 



Gentem Spnriliam ez Teterum scri- 
ptis certa fide non babemus, nam Spu- 
rilium tribunnm pl. apud Liyittm ^) alii 
in Sp..lcilium refingnnt. Yrsinns ez Ap** 
piano M. Spurilium intec percnssores 
Caesaris nnroerat. Nescio, ez quo is 
codice , aut edilione nomen i^tnd ezce- 
perit. In mea editione Henrici Stepha- 
m<^), tom et in noyissima Shweighau- 



seri ^) lego Ma^Moy ^no^iO^, Reperio 
tamen in Gruteri indice C. Spurilios. 
Interea ro SPVBI. sequeatis deoarii*po- 
test aeque legi 'Spuriujj vel Spurinus^ 

yel aliter. . 

« 

Caput Palladis alatum , pone X. 
. A. SPTBI« Luna in ciUs bigis^ infra 
I10MA« AR. K.- 



S'T A T I A. 



Gens plebeia. Cognomen Mureus^ 
Caput Neptuni. 
MYRCy S. IMP. Tropaeum , ante guod 
vir togatus stans dexteram offert mu* 
lieri genuflexae. AR. RB. 

L* Statius Mnrcos Inlii Caesaris per 
bellum cirile legatus ^., ab eodem ipso 
caedis suae anno pro consule in^Sjriam 
missus, illo interfecto Octayiani res in 
Sjria adjuyit primum , moz sese Cassio 



contra sese adyentanti non difficnlter de« 
didit, qui homini non modo dignitateni> 
qoam antea tenuerat, intactam relip 
qnit, sed classem praeterea commisit K), 
onde Neptnni caput in denario.^ Eom 
imperatorem appellat Cassios ipse in epi- 
stola ad Ciceronem data >>), et a Yel- 
leio dicitnr yir praetorius, et impera* 
tor >)• Causa ejns honoris ignoratnr. 
Ex qno in numis titulns IMP. Eum 



a') BcII. ciy. L. V. c. 73. b) Piombi. ant p.89. c) L.IV. c. 42. d) Bcll. ciy. 

L. 11. p. ^^99. e) ibtd. cap. 115. t) Cacs. 3elL civ. L, lU. c. 15. l6* g) I>i<^* I'- XLYn. 
V 27. 28. h) Fain. L. XII. ep. iz. i; L, IL c. 69. 

B r 3 

\ 



316 



STATILIA. SVILLIA. 



Cicero procoMalem pnblioe appellat ■)• 
In poriam Laodicensem classe inyectot 
obriam Dolabellam praelio Ticit, et ad 
pacem adegit ^). Faallo post Cassii 
nomine Rhodios mari profligayit ^)^ 
et qna pollebat rei naTalis peritia, III- 
Tiroram res roari graTiter ieidflixit. Yi- 
ctis Brato et Cassio in Siciliam profa- 
^gus a 6ez« Pompejo benigne primam 
ezceptas, deinde qaod major^s spiritas 
gerere Tideretar, proditionis oblenta 



occisas est ^). In ayersa denarii Tidetsr 
proponi Asia Cassii opem snppliciter ez- 
poscens. 

' Caput VulcarUy ponejbrceps. 
STATL TRE60. Fictoria in leniU 
quadrigis. A£. III. RRR. 

SegninaSi qoi nomom prior ediditi 
epigraphen ezplet: STATItf^ TREBO- 
mu4» Haod dobie in proTincia qoapiam 
est signatos* Reliqoa omnia incerta» 



STATILIA. 



Gens fait sdb Caesaribos primom co- 
gnita. Yide Yrsinom. Cognomiaa Tau* 
rus^ et forte Libo. 

Taurus, 

TAVRV8. REGVLVS. PVLCHER. 
IIIVIR. A. A» A. F. F. in aeneis ill. 
formae sob Aogosto cosis. C. 

* # 

Lido» 

CW. STATL LIBO. PRAEP. 

Caput virile nudum. 
« ACERDOS. Patera , et guttus. AE. IL 
(Flores* tab. LVH. n. 12.) RRR. 

Primos nomom bonc edidit Patinos 
in Trsino sao restitato. Restitoit deinde 



Morellios. Similis alter est in moseo 
Pembrock ^. Aliom similem HaTcr- 
campos in soo ad bonc nomom commen* 
tario se possidere testator, nisi qnod in 
ejas antica legitoo^: CN. STATI. PRAEF. 
Ceterom ignorator, sitne' Statio eoi» 
piam, an Statilio triboendas, nam otro- 
qoe modo ro STATI. legi polest, ne- 
goe aliod qoidqoamde hocLibone sacer- 
dote coBstat. Nomos cet*te est partos 
peregrini. Sane Floresios ex addito 
PRAEF. eom Hispaniensem potat, et 
capot Agrippae in antica Tidetor agno- 
scere, et si^e Celsae, siTe Caesaranga- 
stae signatom conjicit 0* 



S r I L L I A. 

M. Saillitts Nerolinos procos. memo- cosis, item in moneta Hiertpolis Phrj* 
rator in norois Smjrnae sob Vespasiano giae. Vide utriosqoe orbis nomos. 



a^ Phil. Xt. e. 12. b) Dio L. XLVII. $. 30 . 
f 19. •) Psrt. UI. tab. 9. I* <:• 



c) Dio ibid. f 33. d) Dio L.XLVIU. 



SVLPICIA, 



817 



SrLPlCIA. 



Gens illastris et peryetasta, Cogno- 
mina in~nttmis Galba , Platqrinus , Pro^ 
eitijj Rufus\ £x his Galbae patrioii, 
Rnfi plebeji i de reliqnis non constat* 

Galba. 

Caput Palladis alatum^ pone X« 
P. GALB* Mulier in citis bigis corona^ 
tur ab advolante Fictoria* AR. ۥ 

Caput mulicbre velatum^ pone 

S. C 
P. GALB. AE. CYR. In aliis: AED. 
CYR* Culter^ simpuvium^ secespita* 
AR. R. 

P. Galb. in aeneis rariis. R« 
Minus certnm, ad qaos P. Galbas 
Tarii hi , et pamm conspicui numi per- 
lineant. Ex hac familia fait Galba 
Ang. 

Platorinusm 

CAE8AR. AVGVSTYS. Caput 

nudum* 
PLATORINVS. inViR. M. AGRIPPA. 
Caput M<. Agrippae nudum. AR. RRR« 

Eadem aiversa. 
C. SVtPICIVS. PLATORIN. Duo viri 
togati insidcntes mensae humili^ ex cu» 
jus basi tria navium rostra defixa sunt; 
mensae inclinatur hasta. AR. R. 

Platorim nulla in Tetere historia 
mentio. Typns partis arersae in denario 
altero admodnm ambigaus. Vrsinns eo 
rostra noya, sire lalia videt a Caesare 
constttnta, in cojas sententiam facile 



concessere Spanhemias •), Vaillantias^ 
et Harercampus , qai praeterea de suo 
addunt, proponi Aagastam, et Agrip- 
pam consttles in his rostris sedentes. 
Verum quid humile sabsellium forma 
longiore instar mensao efiictam ad cob- 
sules, et tantae digmtatis yiros, qaos 
decet sedere in sella curuli? Adverto, 
faujas formae sedile tribui magiKratibttS 
inferioribus , qui jus sellae curalis non 
habuerunt, cujas plara exempla sappe- 
ditant numi. Tali insident Piso et Cae- 
pio quaestores ad frumentam emandumY 
M. Fannius et L* Critonias aediles ple« 
beji; tale tribaitur Aesillae quaestori 
Macedoniae in Macedonam tetradrach« 
mis obyiis>, et Pupio Rafo quaestori 
(TAMtAI) in numis Cyrenaicis, deni« 
que et L. Sestio proquaestori; praeterea 
hasta ad sellam acclinis , ot in praesen« 
• te, exstat in iisdem numis Sestii pro- 
qaaestot*is, Pupii Bufi qaaestoris, etL. 
Caninii Galli. En igitnr tibi istad sedilis 
genns tribatam qaaestoribus , proquae- 
storibus, aedilibns plebejis, quod nallas 
dubito esse illuSl ipsum, cajus usnm de* 
scribit Asconius ^): Subsefila sunt tri^ 
bunorumj triumvirorum^ quaestorum^ et 
hujusmodi minora judicia exercentium^ 
gui non in sellis curutibus^ nec tribuna* 
iibus-f sed in subseliiis considebant. 
Facile otriusqoe sedilis disCrimen repe- 
rtes, 81 conferas sedilia haec Tnlgaria 
in nnmis hic citatis proposita cnm cer" 
tis sellis caralihas, qaales exstant t. g. 



m) Tom. n. p. 199. b) ia Cicer. divlnationem c. IS. 



3ift 



SVLPICI4. 



Bn denariis Cornelii Sallaei Cestii, Nor- 
bani, LoUii, alioraroque., et poteris 
kidicata haec ab Asconio sabseUia oca-^ 
Us vsorpare. Certissimam discrimen 
aoppeditant collati denarii Forii Crassi»- 
«edis aedilis corolis, et L. Critonii acdi- 
Us plebeji , atqoo ipsam istad discrimen 
praedare expUcat FlatarcKus •), ^vo 

fief ino^ Ttt» itf^9 rm ayTivKono^m ^ if/ 
w TiaS^ofJLtvoi xfW^^^'^*^^'^ » /x**^^ TiUfO^ 
,fia r¥ig a^X^^» tijii.8' vvo^sefe^uf Jij^ 
^^xi^y xicXttoruk, duo enim junt ordincs ae^ 
diiium f- quojfum^ unus a sellis y quarum 
incurva sunt fulcm^ quibus insidentes 
fus dicunt^ potestatis nomen accepit ^ 
alter inferioK plebis appellatur^ En nt 
Plotarcbas atrommqoe aediliom sellas 
•X forma distingait , dom aediliom ca- 
roliam sellas ait esse pedibus incorvis^ 
•t quod sequitur, sellas aedilium plebe- 
jorum pedibas. peotis,. praeclare ad ei- 
tata hio monumenta. Nallo igitor pacto 
•edentes in hoc denario ilviri togati Au- 
gustus, et Agrippa sunt patandi recla- 
mante T^l una sedilis forma, suntque 

• haud dttbie quaestores dno urgente an- 
Bonae caritate , qaod saepe sub Augusto 
lactum, ad frumenti negotium destinati, 
cea Piso et Caepio quaestores, defixa 
▼ero navium rostra indicare possoot na- 
Yes adr iramentarium hoc negotium de- 

«atinatas. Halim Tere- quaestores prae 

• aedilibu» plebis propter bastam sedili 
acclinem, quam saepius quaestoribus in 
Bumis: tvibtti modo tidimas. Atque eo- 

^dem mode* explicandum puto simile se- 

«dile cum hast» 10 denarii» citatis* Cani- 

nii:, etsi reliquae peristases, qoaesinii- 



lis typi causa ftteranf , taeentibos histo- 
ricis maneant ignotae. 

« 

Proclus. 

M. Sulpicius Proclus procos* Bitbj- 
niae , quem yide ia prolegomenia ad na* 
mos^Bithyniae* 

Rufus* 

L. SERVIVS. ETFVS. Caput 
nudum modice barbatum. 
Viri duo nudi hastati stantesr immi» 
nente astro singulorum capiti iattFcato 
pileato. AR. RR. 

Restitutus etiam a Trajano. RRR. 
If. SERVIVA RVFVS. Duo ca- 
pita juvenilia jugata jnleata Itiu» 
reata astro singulis imminente^ 
Moenia civitatis^ cujus portae inscri^ 
ptum TVSCVL. Est AV. RRRR. 

D. PP. Capita diio juvenilia ju^ 
gata laureata*. 
C. SVLPICL C. F. Duo viri paludati 
et hastati stantes jacentem in medio 
scrofam dextera commonstrant ^ superne 
varians iitera aiphabeti. Sunt serrati 
omnes. AR. C. 

Erudite ad denarium L notat Vrsinot, 
Sulpiciam Ruforum familiam daobus 
simul praenominibus usam fuisse, Ser- 
Tii, quod. etiam cum^aliis, t. g. Sulpi* 
eiis Galbis, fuit commune, et Tel I»a- 
oii, Tcl Publii, Tel Marojt Tel Quinti, 
quod plaribus is argumentis com- 
probat. SerTii Tero>' praenomen adeo 
iuTaluit, at eo solo Sulpicia gens jain 
satia notaretur , nnde apud Tacitom ^) 
ait Otho-: post Juiios^ Ciaudios^ SBR" 
VlOSseprimum infamiliam novam im^ 



») laMario cap. 5*. b) Hist L., XL c. 5.. 



SVLPICIA. 



319 



perium intttluse* Intelligit mtem Ser- 
viam Solpiciam Galbam. Atqae -haec 
ratio est, cor in his ^enariis praeno- 
men SERYIVS plene scribatur, eam 
alias praenomina paacteribus literis C« 
niri consueverim, et diserte testetor 
Platarchos *)^ praenomea Servii tribas 
primis literis foisse exaratam. Qais fue- 
rit hic L. Seryios Rofas, non satis con- 
atat. £xistimant eradili, faisse filiam 
Ser* Solpicii Rofi celebris jorisconsolii, 
et Ciceronis amici, cojos com eo lite- 
rarom commerciom notom<| qui consol 
y. C« 703 subinde Caesaris partes am- 
plexoa in legatione ad M. Antoniam 
tempore belli Mutinensis obiit^ ex qoo 
Cicerone perorante tota Phtlippica IX« 
statoa ei pedestris aenea posita est, quo 
loco a Cicerone Tocator: Scr. Stdpicius 
Q^ JUius Lemonia Rufus, 

Censoere pleriqae, capot denarii 
prioris esse hojos ipsios Ser. Salpicii 
juriscensoUi a filio L Seryio memoriae 
caasa namo illati. Reclamat Hayercam- 
pas prepter barbam , qoam Romani pri- 
dem alere desiyere; referendum adeo 
potia^ ad perantiqoom Ser. Solpiciom 
Rttfam tribonum militom Toscalo ser- 
Tato celebratom, de qoo mox* Per- 
peramt nam veteres illi Romani, qoo- 
ram non raro effigies in hac namorom 
classe proponnntor, ot L. Brati primi 
consnlis, Ahalae, alioramqoe, molto 
liberaliorem barbam promittont, qoam 
qaae vk hec denario tenois ac parca 
genas Testit. Patarem OctaTianam, qood 
jam aliqttibus Tisom, sed non satis 
hnne comprobaot lineamenta. Litem 



ergo injodicatam reHnqiiere «atias poto, 
qood fcci etiam in simili causa nami. Ar* 
rii Secondi. 

Pars aTcrsa jam in jodictom f^can- 
da« Geminos stantes esse Dioscoroa 
eorom cultos tl attribata palam elo- 
qaontor. Atqoe iidem agnoscendi etiam 
ex iisdem caosis in antica denarii IL 
Caasa lecti hojns tjpi foit, qood Sei> 
Tios Solptcios tribanos militum cen^ 
solari petestate Y. C. 878 Tascolom a 
Latinis infensis areta obsidione pressom 
oom exercito ex orbe adcarrena lib^ 
ravic ^). At constat ex Ctcerone «)^ 
stetisse Tuscoli aedes Castoris, et PoIIo* 
cis, et Castorem in hoc oppido cultum 
doeet etiam Festos ^). Hujus ergo aTi^ 
ti honoris causa non modo nomina Ta«> 
seolanis praecipoa religione saora-, seil 
et ipsa nrbs Tttscolom in praeftantrssh> 
mo altero aoreo propononlur. Ad idem 
argumentom rcTOcamus etiam capita in 
numo III. exstanlia, etsi juxta -scriptom 
stt D. P. P. id est : D<?/ Fenates. Snni- 
lia capita jogata laoreata imminentibaa 
astris sont etiam in denariis Fonteiae 
addito PP,, id est: Fenates, At aper- 
tios in gentis Antiae nomis joxta capita 
itidem jagata legitor DEL PEN4TES* 
DiTcrsa in speciem nomina, qaia ali» 
ter in nomis enonciantor, reipsa tamea 
eadem sont com Dioscoris» Foeront dei 
Peoates dicti secandam Ciceronem «) 
sive a penn ducto nomine ifist enim 
omne^y guo vescuntur hominesr penuj) 
jive M eo^ guod penitas in/ident^ ex 
quo etiam penetrates a poetis vocantur. 
Secondam Macrobiom ^). Penates sunt. 



a) Quaest. Ram. b) Ltr. L. VL c. 33. c) de Blviaat. L. L «• 49. d) ia Stre{^af • 

•^ ds Nai. deor. L.IL c.27. Satum. L.IU. c.4. 



320 



SVLPICIA. 



per quos psnitiM spiramusy. per quos 
habemus corpus^ per quosratlonem ani-^ 
mi possidemus*, Eodem is loco* docet 
ex YaFroBe^ deos Penates ex &amothrace 
in Phrygiam e Dacdano y et ex Phrygia 
iA Italiam ab Aenea esae delalos;: et moz 
infra ex Cassio Hemina, Samothracas 
deos, eosdefBque Romanomm Penates 
proprie dici ^tn^ /*«7ficX«^, ^inq XCJr^ft 
%^ ivvartgy deos magnos^ deos saluta-' 
res , deos potentes* Simile memorat Ser- 
vi«8 *)'€itato IFarrone: Varro quidem 
unum esse dioit Penates^ et Magnos 
dcosj praetereat idem VarrOy. et alii 
eomplures Mugnos deos adjirmant si- 
mulacra duo virilia Castoris et PoHu* 
cis. Penates etiam hastatos preponi aKbi 
prodit ^) , ot et Dionjsias Halio. c) , qui 
cnm de Penalibns prolixe disserit, tam 
quae huc faciunt,. praecipua- haee: ii&i. 
St i^saftcu ^uo, ^o^ara iiethi/fpoTe^'" TCoTihu 
}f xai uhKa ^» h^Oig d^xawjg isiaiKa wir. 
Bt^r TttTCd9> i!dea€tufjL9^a^ nas h inacfi tsa' 
ficfnoi ^uo ^^ariornta ^yyjiiarM ^avfowai. 
i)(o»rsg. Sunt autem duo juvenes sedenn- 
tes oum hastis - - - multas etiam alias 
horum deorum imagines in antiquis tem^ 
plis conspeximusy. et in omnibus appa- 
rent duo juvenes habitu militari» Ebs 
Tero dictos fiiisse Penatesy eontinuo su- 
pra adseruit. At constat etiam ez iis». 
quae ad numos Tripolis Pheeniciae dixi- 
mos, Cabires eosd^em faisse com Dtbs- 
curis, eadem com his forraa propositos^ 
et eorum cultum ex Phoenicia, ut multi 
censent, in Siim.othraciam deiktum, et 
late ibi inter roysteria, et caerimonias 
fuisse conspicuunu Erge cum praeennie' 



Yarrone ^ qno- nemo aliu^ patrii deorum 
culttts fuit scientior, creditum sifc, deos 
Penates ex Phrjgia in Italiam tradnctos, 
iidemetiam Diosouri sint habiti, et per- 
inde atque hi cum hastis propositii ac 
denique in postremo ex numis hic de- 
seriptis ipsum Fenatium nomen notetur, 
dttbium sane non est, in praecedentibos 
quoq^ae, sive capitaspectes, siye in aTcr* 
sa binos cum bastis stantes, Penates esse 
intelligendos , etsi in its faorum nomen 
Bon addatur, atque hos ipsos a Snlpi- 
eiAs ad resuseitandum retus decus apud 
Tuscnlum partum fuisse intentos, etsi 
eos Cicero , et Feslus Castorem , et Pol* 
lacem dixere, qnod absque errore fa- 
cere poterant, eum, ut yidimns, qoi 
Penates , iidem et Dioscnri fuerint. Ce- 
terum quam oonfnsa, male cohaerentia, 
et a!(t\t^ura nobis Teteres ipsi de his 
sive Cabiris , siye Penatibus , siye Dios- 
euris memoriae prodita reliquerint| co- 
}as dissensus principes causae fuerunt, 
sive quod haee mysteria reyelare nefas 
fnit, sive qaod ea vel ideo ipsis Teteri- 
bus partim ignorata, partim male per- 
cepta fuerunt, paucis attigi in nomis 
Tripolis Phoeniciae, et videri potest 
apud Pellerinium ^). 

Tjpus aversae nnmi IIL in disaensos 
patet. Putant alii, exhiberi dnos Ae- 
neae comites, qai primi^ scrofam albam 
triginta sub ilice foetas enixam Tide- 
rint, et monstrarint« de quo Yarro «)« 
et yirgilias ^ , qnoram nnus ex sue spe^ 
cta deinde Suispicius^ ac tandem Sul* 
picius Tocatus esset, et gentis enctor 
habitos. Alii ad foedus inter Tullum 



a) Ad Tirff Acn. III. 12. b) »d Virg, Aen. IL 325. c) Ant. L. L p. 54. d) Mel. I. 
p. 77. e) L. IV. dc L. L. f) Aen, VIII. 8i. 



TADIA. 



5il 



HosiUiam, et Mettiam Foffetiam ma« 
ctaU porca initom referant. Tertia 
sententia omniam rero proxima, ^ae 
)am fuit Ericii, eihiberi iterom deoa 
Penates, qoos baslis foisse armatos, et 
militari colto propositos sopra docoi- 
mos* Probat istod ez YarrMe nac- 
rante *), Lavinii esse deos Penates^i ao' 
praeterea foisse LaTinioav, quorsom sos 
alba ex Aeneae na^i profogiti qoae 
deinde triginta {j^eneris soi feetos^ iU 
enixB est* AiSo aaetorrar Kbrr Je ort^ 
gine gentij Rom* docentem ex €aesare, 
et Locatio, Aeneam in Italiam appak 
aom com scrofam immolare parasset> 
at({ae baec e mtnistronim se manibos 
eripoisset, fagientem iUam eom simoli^ 
cris deorom Ptonation pf oseeutoae f et 
nbi ilia procoboit, et triginta poreoIrH 
eniza est, ibidem aospicatom , locomqoe 
dixisse LaTiniom; et panllo infra tm 
Catone in origine generis Bmi» stiem 
iriginta poreulos peperisie in eo loeoy 
ubinune est Lavinium y^ eumfue Ammm e 
ibi urbem eondere eonstituieset r ft^ 
pterque agri Jte^litatem metueret ^ per 
quietem ei wisd deorum PbmUum timt^ 
lacra aihartantium ^ ut pereevewttrwi tn 
eondenia urber fuam oaeperatp nam 
pojt annos totidem ^ fnat Jbetuj UUut 
suis etsent ,. jyofanos in /6e& fertMa 
atque uberiorem agrum transmigratu» 
ros , et urbem eiarissimi mominis in Itth 
lia condituros* As 



tiam aoctor graris Dionysias Halic. ^) 
qoi- praeterea addit, A Aenea triginta 
faetos ona com matre diis Penatibos 
immolatos. Haec apnd LaTiniom deo- 
rom Peoatiom sacra «t iril^ s^isper eeie- 
brarentor, magna religio Romanos te- 
iKiit. Nam H* Aemilios Scaoros princeps 
eenatoa, oom crimini datom esset, saera 
poblica P. R. deonun Penatiom , qoae 
Karinit fiereiif ^ dpera ejoa miow recte 
easteqoe fleri, jodMMs popoE aegre 
oyasit, ot reCert Asconios ad eratienem 
tieetoaik pro Scaoro, Baee teetimonia 
enm tam nitide tem f jpo ncmi conspi- 
rent, et i» Solpicienitt iNunls obTK 
akrt dS Penates, dobiiMi eerte ne» esc, 
praesentis nomi tjpo- ad ea, qoae ixA> 
flMs, aAodi Cefemai hob edflmio, de* 
«ariom bdoe ad Ssipieiao» aHq«em> eeif- 
nomine Rolbm pertinere. Conjonxi com 
certis Roforom propter idem Penatiom 
aagoinemtom. 

Btdplelms imeertus. 

8BB.S?ZfK;. Capmtfmmnia imw 
reatum^ 
Vniversus rei namticae apparatus in 
modum tropaei compositus; adsiat hinc 
mir togatus obvoiutis toga manibus^ 
illinc vtr nudus manibus post tergum 
revincUs* £EL WL 

Pars antice Bonoris capot stsiit. 
Atwse haetem» nonnisi per conjecto- 
raa letee esEplipitev qpee edi» 



T A Drt Ai 



Tadii Uriri Coriathi et Tticaet ^ies ii^ bane vnmatom ebiaem non^admitto. 



«■V 



a) L c. b) L. L c. 56. 57. 
(Fb/. V.) 



S s 



522 



TARIA. TARQVITIA. TEREWTIA. 



^^ RJjL 



Viimiir GoltziaBttft. 



T ARQ r l TI Jt. 



^ena (amilias patiicias «t ^lebeiaa 
complexa. Cognomen in namo pere- 

C. AJSNIV8. T. F. T. N, EE0. 

COS. EX. 8..C. Xiaput muUebre. 
?Q. ^•ARQ.VITLP. F. ^. Fictorla inci- 
tis bigis , superne variantes notae arith' 

-ineticae AH. jC« 

Denariam hanc )am atitimns in na- 
4nU Anniae, flai docent, g. Tarfoi- 



tinm, et L. Fabiam C. Annio jrocos. 
qnaestores fiiisse additos. ReUgaay .qnae 
Ad hanc denaciom pertinent , . pete • ex 
Annia. 

Pri^cut. 

H. Tarqnitias Friscas procos. in na- 
mis Nicaeae, cnjas namos yide in pro« 
legomenis 4id . monetam Jarbiam -Bilhj* 
^iae. 



T £ R^TST I A. 



Tlebeia. Cognomina in nnmis-Ro- 
-manis: Lucamu, rturro.^ in peregrinis: 
Culleo* 

.■•-.• 

Lucanus. 

Caput Palladis alatum^ quod stans 
pone Kictariola coronat^ pone X. 
C. TER. LVC Dioscuri equit^s^ in imo 
RbMA. AR. C. 

C. TER. li VC in assibas ; semissi- 
bas , quadrantibas , in qyiibas item navis 
partis aversae constantcr a Victoria 
-snperrolante coronatnr. R. 

Vetns jam cst inde ab Vrsino doctri- 
na, cxplendam epigrapben legendo: 
C. TEa?7i//tt/ liVCfl«a/. Vcrnm pro 



« 

sana hac absnrdam partarivit Havercam- 

^as, dam legit: C. TERm^/mj, LV- 
■CreiiuSf tanqaam totidem Illviros mo- 
jDCtales. Habemas P. Terentiam *La- 
.cannm patronnm P. Terentii Airi -cele- 
Jberrimi *comoediai;am ^criptons. Vide 
^Fighiam •). C. T^rentii Locani picto- 
vfis ineminit Plinias ^). 
. Jdem TERENTIVS poeU ezsut in 
4iamo, sed contomiato, qaem qaaere 
.in faac nomonim classe. 

yarro» 

VARRO. PRO. Q. Caput barba- 
tum diademat^m instar termini, 

UAGN. PRO. C08. Aquilaj et delphi- 



i) Annal. T. 11. p. 547. b) L. XXXV. §. 33. 



TBI^EMTl^A.- 



323- 



ntis fneiio* iiUer- hoi 4C0ptro erecto^ 

M« TeMDtiat TAira^ cajas anias ri* 

Tentis propteD ftiDgalare^ ingeniuro ,. et 

maltipUcem rerum scientiam ab A^inia 

PoUione imago in bibiiotheea posita 

•ftt •) , Pompeji M«« daz in- bello piratico 

faitt joasaa mare loniam classe taeri, 

qaod noa docait ipse ^), et Appianaa <^)« 

quo tempore cogitaYit , fvetam, qaod eat 

inter Hjdrantam Italiae, et Apolioniam 

IUjrici, ponte jangere ^). Propter prae» 

clara facta eo fcello praealita a Pompejo 

corona nayali donatoi ^). Oenapios Yav^ 

ronem per id belLum ^ proqnaestorem 

Pompeji^ faisfte docet, qao eiiam lem« 

pore eam casnm diximas in namia Pom- 

pejiM. In belio civiii ejaft legataa-fait 

conlegift Afranio etPetreio f)t-*^ Caor 

aari aa deniqae dedere. Oftt ceactas, Ca- 

pat anticae aUL.Quirioam, alii Io?em 

Terminalem faciant, utramqae incertnm* 

♦> , ♦ • 

CAESAR. ATGVSTVSi Caput 

nudum» 

Q. TERENTie; CVLLBONJB. PHD- 

COS, Caput ApolUnis laureatum. AE. I. 

(Morelli in Terentia, et in^ Impp. tab»33w 

n. 19.) BB» 

EOL KOTAAEflNOCS.- AIFE- 
- AIXIN. AHMOT , scriptum inira^ lau- 
reamy in nnmo Tiberii. (Vaillaot. nam. 
Graec) iRBR. 

Prioremr nnmam ediderant Patinaa^et 
VaiUantioa, aed Tice PROCOS. lege- 
rant IIVIH «• - - HaTercampas in pri- 



mo ftoo ad Morellii familiam Terentiam 
commentario utramqae lectionem tue- 
tar ; naqi exatare ait in^ museo suo nn^ 
mum., in qgo» 

Caput AugustL ' 
Q^ TEREiSTlO. CVLLEONE. PRO- 
COS. liV* t sic tamen , nt in nnmo al- 
timae literae sint scriptae sic: IF. Ex 
qao argait,.. bonc Colieonem' fuisse ona* 
proconsulem, nna Uvirum honorariam^- 
rem non rari exempji. Statuit Tero, 
foisseeumproconsulem Macedoniae, at« 
qae eodem temppre Ilyirnm Corintbi. 
Idem Havercampus altero leco in enn<» 
dem nuraum commentatua s) priornmi 
quae ftcripserat , yelqt oblitas , ait legi in 
suo nnmo: PBOCOS. III., additque, sin^ 
gnlarem suo numo dignitatem accedere, 
utpote terbio proconsulatos cjusdem an- 
no signato. Ceterum ubi bic numus cn- 
sas.ftit, hoc loco nibil decidit; nanr UU 
ctorem ad Morellii faroilias aBIegat , nbi 
testatur, sese ad numi hujns explicatio* 
nem-non poenitenda protulisse. Ex ya- 
riantibus his de nnmi lectione testimoniis 
eerta Tidetur iUa,.qaam poatremam ad- 
fert HaTercampns, nempe^ PB0C09L 
III. , nam nonnunquam proconsulatus an- 
nnm addi soliium docent numi Vticae, 
ei qoosin moneta Carthaginis descripsi. 
Quare Tidetur hic CuUeo fuisse procon- 
snl Africae, in qua bic mos obtinotlk 

Ntamum alterum Aegis Ciliciae tri- 

• bttit yaillantius, et Harduinus, at Ha- 

yercampus conunentatorv q\^i in hoc 

Cnlleone prioremftnamproconftttlem Ti- 



a^ Plin. L.Vn. §. 31. 
d) Plin.* L. Ilf . p. 166. 
c. 38. Dio. L. XLI. §. 23. 



b) in Prooera. ad L. II. de K. K; 
e^ PKn. L.XVI. i;3., et L.VU.$. 3t. 
g)'Morelli Impp. T»L p. 374. 



c) Eftli. Mithr. c. Q5. 
f; Ga«iar. B. C. L. I. 

S s 3 



324 



THORIA. 



^et, etim apnd Aegas Maee^niM A* 
gnatnin adterit *)• Fniaae adea ewB 
Macedoniae proconinlem atatnil exeva- 
te Augnsti, et incipiente Tiberitimpe- 
rio. Qnod ut facilins persuadeat, pro- 
lixnm losephi testimoniam Graeee et 
liatine recitat, qno oomprebet^ An- 
gnatnm proraictamm magiatetna pro- 
rogasse* Qnam facile eaC , ampk to1««- 
mina conscribere^ si qnidqnid temesQ 
mens partnrit, illnd nnllo diacrimine 
tolli jnbeas. At si onmia, quae aeripsit« 
rirgae censoriae snbjecisset^ ne^e cnm 
legentinm fastidio tot Tetemm ntraqae 
lingaa testimonia nnlla necessitale <een* 
globasset^ an baberenma hedie^aTer- 
eampiana, cum qnibna artia^anmismaF- 
ticae atndiosi miaere>oonflictamnr? Do* 
centibns tot nnmia^ qnos dTaillantfnay 
aliiqne edidere , ignorare aon debaerat 
HaTercampuSf bnjos Maoedeince 4urbia 



iaeolas . jam iade ab Aagasto 
pliaa ^egamm nonine aaoa, aed Tetaa 
EdesMB reeepisaew «laaaia ergo aaat, 
qnaecaaqne de* hoc aoo KaeedoBiae 
proconsirie aeonndam qnietem Tidit. Ge- 
tenam hie aamaa caaaa geadlia AirS- 
AIQN apad Aegaa Ciliciae Tidetar ai- 
gnataa. Qaia Toro ait-Calleo ia samo 
meaMratna, an homo Roauuiaay aa Gne» 
eaa, aa preeonaaLf aa augiatratae epo* 
ajmaa, aliaaTe, decidere aaigaeo» 



TererUiut ineeriui. 
Caput IqnL 
P. TE. .{^in monogrammate^y lAipm ge^ 
mettos paieeni^ AE. L A. 

•P. Terentio aaaem hnae ti ftaoat am- 
diti, ineeitnm-eai, qnaaqaam et mon<^ 
gramma TK aliter legi poteat, aamar- 
qae^ alteri genti eppUcaii. 



r H ORI A. 



Gens plebeia. 'CogaMien BaldWf^m 

peregrinis Flaecui» 

•« 

JBalbus. 

I. 8. IL R. Capui lunonii 5^ 

spitae. 
L. THOBiyS. BALB^S. Boi irruen»^ 
luperne varians alphabeti iitera* AB/IL 
Cansam iilatae hia nnmis la/i ^iuj 8£r* 
pite HLagnae Reginae (sic enim hae Ute- 
rae explendae testibua eepiosis marme- 
ribns) snppeditat vCioero loco memora- 
bili b) : jL Thoriui Balbaifuit Lanuvi^ 
nui^ quem meminiiie tu non potei. Ii 



ita viveiat^ut nuUa tam esquiiita po> 
let^inveniri volt^ai^ qua non abundo' 
'.reU Erat etcupidui vohiptatwu^ et cm-. 
juivii generii efui inteiiigenj^ et eopio* 
lui; ita non luperititioiui^ ut pluri* 
ma in lua patria lacrificia et fana con^ 
temneretf ita non timidui ad mortem, 
ut in acie lit ob remp* intetfectui. Lege 
reliqua elegantia eaae* ^nae ad Inno» 
nem Lannnnam pertinenti pete ex genle 
Boscia. Fuerant, qai tjpo-tanri adhiaie- 
nem ad legem agrariam a 8p. Thorio 
Balbo tribnno p). latam eensnere, de 
qna Tide^Pighinm e). Terina credo , ease 



^■^^ 



a) Fam. Morell. p. 414. b) L.II. de fin. c 20. c) AnnaL T. III. p. 136. 



TITIA. flTINIA. TITVEIA- 



32S 



adlofttonem «d nomen Thorii, mm d«^i«r^ • ^ • 

vel do^iof tignilioet impetuosus^ et im* ttaecus* 

petnose in hoo nnmo bos fiertnr, ex qne Thorins Flaccns procensn! Bithjniae 

caoae et Thnrioa Ilaliae borem enm im- aob Angnito , cnjna nnmoa yide in pro- 

peta mentem in nnmia aignaaae pnto. legomenia nd anaaos Bithjmiae. 

Vide dicla ad honm nnmoa» 



TIT 1 A. 



Gena plebeie« 

. CaptU diademmtum tUutum emm 
barba protixa^ In aliia i Capmt 
Bmecki hedera redimiiumu 
Q. TITL TegamevQlant. KBu C* B&- 
jtiiuime Uema TVagrofia* HHB« Inelio; 
E^mee tegatme eitato eumnu 
i^rotou^ Fietoriaem 
Q. TITL Pegaeue voians. Qnis» B. 
Q. TITL in eaaibna. C. 
Capite alato barbato alii insignem 
peetam^ eni Titio nomen fnerit, alii 
Bacchnm proponi arbttrantnr. Nentra 
aententin aatiafneit, et ntraqne parnm 
idoneia ^gpnneatia .p robatns. Veieer 



etiami nt emditis probetnr aenteniin cl« 
Viseonti, in hoc capite Somni effigiem 
Tidentia •). Neqne P^aai ratio certa, 
ant-wi e^tia. 

Simillima arerwi qnalia eat in hia 
denariis, et qninariis, Pegaanm intelli^ 
go, est «tiam in copioaaa nnreia IV« fbr* 
mae fabricae barVffae, qnoa dabinm 
aon est, a barbariaad snperioram exem* 
plar signatea. Aoetor operia: Catalogue 
Waisenn^ ees cnipiam ex C^ltaram regi- 
bna tribnit ^). <^aia foetit horam n» 
mornm Q. Titina, ai lefea conjectnras 
aiperaam, cnm oamibaa ignoro. 



TIT IH I A. 



Gena onm patrieta, tnm plebeia» CTITINL P^ietoria incitii btgis. AB.C. 

Caput PaUadis atatum^ porie M. TITINL iit aaaibne, et semnti- 

XVL "bns. C. 



T I T F R I jL 

An patricia , aa plebeia incertnm. ^ S ABIN. Caput nudum barbatum. 

Gognomen Sabinut. ti. TITVRI. f^ictoria in citis bigis d. 



a) Mus. Pio • Glem. T. I. p. 59. b) p. 15. 



32& 



TREDAMIA. TKEBO^lAk 



eoronam^ in imo vel literae alphabeti, 
vel notae arithmeticae j^ vel miiiuta ji- 

^ * SABINv Caput nudum barbaium^ 
juxta. h^ P^ ^ in aliis ramm 
pulmae* 
%^ TITVJM. Tarpeiavirgo passis crini^ 
bus et extentis braahiis sedens in scu^ 
U^rum congfirie ,. utrinqae acccdit Sftbi-- 
nus et ipse clypei jactum intentans , /ii- 
perni sol^et htna.' AiR. Gl 

SA£IN» Caput nudum barbatum^ 

juxta TA.- in manogfiaftimate ^ 

vel A. PV. , vel rfimUs pabnae^ 

B.TITVRL 'Jntt<> Romani suamsinguli 

Sabindm rapiunt^ AB.. C 

L. TITVRI. L. F. SABINVS , in as» 
sibus, in qoibtts. capiU Ia»i defixossuper- 
ne babet. palos., de cojo» significationo 
egi in nomis' gentis.Foaieiae. R. 

Et jyxmetL Sabinus y ot typi ex Sabic 
Dornm bUloria^ petiti. sati^ argount^ Ti- 
toriam gentem exiSabinia fnisse ortanu 
Tarpeiam «cutia^ obrutam a..Sabini8, per- 
^iae nltoribus, sed et ipsis perfidis, 
j^ Tidimus.'in Eetronia» At nnTns tjr- 



pna raptae a Homanis' Sabinae^i iabnla 
in vulgus nota , quam et sistnnt nonnoUi 
Gontomiati inscripto : S ABINAE» Mo* 
dom, qno in bis denariis Sabinaa-rapi a 
miUtibu» Tidemna, graphice ei^rimit 
Naso •):. 

Si qua repugnarat nimium^ comi" 

temque negarat , 
SuUatam cupido vir tulit ipse sinu» 

Causa bujus tjpi TerisiHfiI'<$' ^t^ ijipnt 
anticae esse Tatii Sabinomm eo ipso 
tempore regis* quOi facta in* bis numu 
proposita contigere,. qnod oomprobare 
ettam^ videiur monogramma TA« iii*bo^ 
run^ plbribus obvinm. Idem capnt ad- 
dito eodem monogranimate est etiam 
in denariis Vettii Sabini. Literae A. PV. 
idem* corle significant, qpod in. nnmis 
Seatiae ARG. J)VB# 

Cc^ut loviSf pone vnriantes alr 

phabeti literae^ 
F;JSABIN. Qi Victorioitropaeum eoro* 
Tunuy in area eadem litena^^quae in an* 
tica* Q^oin. C. 



TREBjiNIjr* 

• • • * 

Ordinis inAerti«. L. TREBANL luppiter fulminator in 

Caput Falladis alatum^.pone X. citis quadrigis^ infra ROM1&4.AR. C. 

L. TREBANL in yariis aeneis. R. 



\T R E B O N r A. 

w 

Nomu9 GoUziioitta». Ib aeneo. apud Seguinnm legitur STATI. TR£B0: , quem 
Tide in Statia« 



a) Art. amat. L. I. ▼. IIT. 



TVLLIA. 



Z2J 



TVX L7Jf. 



Geits parBm patricia^ partim ple* 
beia,. 

IlOMA« Caput Palladis ahtiunu 
M. TYLLI» Ficieria in eitis ^uadrigis 
j. palmae ramum^ in area 'corona^ et X« 
AR« C* Mestitutus -etiam a Trajano^ 
BHB. 

Ad qnem Talliam, et qao co|pae- 
mine denariam bonc referas, incertami 
nam baec ^gens late .patsit per molta, 
et Taria CQgnomina. ^orma ipsa nnmi 
altiorem antiqaitatem sapit, qaam ot 
possit esse oratoris Ciceronis, .qaod aon- 
nolli credidere. 

Cista mjrstiea semiapertaj ex qua 

provolvitur serpens^ inter coronam 

ex hedera et cmymbis contextam. 

M. TVLL. IMP. AABA2. Iltf POT. 

AAO. Serpentes duo intortis caudis. 

AB. m. m. BRB. 

8i priorem denariom Ciceroni, ora* 
torom , pbilosopboramqae Bomanorom 
principi ^ripoii honc certe elegantissi* 
mam, parissimomqoe cistophoram ei 
jore Tindicabimas, qoem .primos edidit 
Segoinos» et eradito commentario illo- 
strarit *)• Cistophoros in ona proTineia 
Asia signatos constat. Cicero V. C. 708 
proconsole in Ciliciam missos est, ad 
cojos regimen pertinaere tom etiam 
Pamphylia, Lycaonia, et Phrygiae ma- 
joris pars, et qoidem esc in qaa sita 
Laodicea, qoae nomom honc sigaavit, 



nt docet additom AAO. In'hac'ireqaeir- 
ter^celebrasse conTentos, ez ejos epi* 
stolis passim constat, et qaidem ex idib. 
iPebr. ad Kal. Majas omniom dioecesiom 
Asiaticarom foram egit ^)« Additur IM^ 
'Peratorj qoem sese honorem iskdepttHa 
iX>se scribit M. Coelto Bofo •) : Ita vp- 
etoHa justa IMPERATOR appellatus 
aptid Issum^ quo in locoj saepe ut ex te 
audivi^ Clitdrohus tibi narravit^ Dariurh 
ab Alexandro esse superatum. I)e cisto^ 
phoris ali&i egimos. (Vol. IV. p. JSsi) 

* *. 

Com genoinam M. Tdllii Ciceronis 

Domom prbtulimos, opportonam Tide- 

tor^ hoc ipso loco commemorare ad- 

nlterinos partos, qoos pingnioris qOae^ 

stos spes coneepit^ qoae JTallere sane 

non potoit, com nemo non gestiat, 

ejos Tiri, qoem int^r praestantissimoa 

Teteris aeTi jore nomeranias, prdesen- 

tem Toltam cernere. At non proposi- 

tom est, eos omnes comi&emorare, qoo- 

rom mala fides jam priino conspecto fa* 

cile offendit, sed ex omni numero onom 

proferre, qoem moltorom jodicia in 

honc osqoe diem <yonj<r#brifr0^ )ore dona^- 

Teront. iBccom! 

MAPK02. tOTAAl02. KXKE- 

PIIN. Caput Ciceronis nudum. 

MArNHTHN. Ano. SlflTAOT. 

0EOAn.PO2. De3Ctera tenens coro^ 
nam^ ramum^ et palmitem* A£. IT. 
Tolgati bojos pri^em numi non mo- 



.. a>,Sel. nom. pag.82. 
ep. 10. 



b) ad Attic. L.yi. ep. 1 et 2. L.V. ep.Zt, 



c) Famil. L. IL 



328 



TVL.LIA. 



do hbtoriai» scripsit i sed- fidteor etiam 
in examen Tocavit cl. Paciaadns ■)• Re- 
fert ia ex aotogtaphia Fal?ii Yrsini epi« 
atolis, quae serTantnr in bibliotheca Ya- 
Ucana, namttm hanc ineante anno poat 
Christnm 1598* Trsino Bononta e qao* 
daoL ▼eterta meroia propola ostentatum». 
et at in antiqoa cimelia toto impeta fie« 
yebatort quin ocalis antea ejaa fid(Bm 
explorarety. eminaa cupide emptam nnr 
merato C* florenovom argenteonim pre- 
tio, Eam aabinde probaveranti et ope* 
yibaa ania inseraerant non panci apecta- 
tae eraditienia Tiriv qoos inter nameran- 
dtts in primis Tristana» ^). Editoa ite- 
jram , et sammis. laudibas mactatna esl 
a FedruMO Tomo YUI. con*cinnati ,a. se 
musei Famesiani, qaorsum eimelium 
iatud sapremis Yrsini tabulis migrarit» 
^jon tamen anicam istad nomisma d^xe- 
ris. ka enim Antonioa Faber in sms ad 
Trsini in^istriam imagines eommentariisi 
pestqaam de hoe Yrsini nnmo disseruis- 
set,. triginta^ inquity. et plm abhinc an- 
nis nunujma prornu huic similey et ab 
eodem monatario cwsum in agro Roma^ 
no cputum eise^ jed Ha aerugine con^ 
jumptum ^ et deformatum y ut vix ac ne 
vix quidem agnosci possit. At ne ne- 
atram aetatem siTe inTidami siTe tan- 
tarum sterilem epum dicamuai en tibi 
aimilem tertium a Winkelmanno in urbe 
eenspectnm, En ejus Tcrba ih epistola 
aeripta XXTIII« Decembris 1765, quae 
exstat in parte L ejos epistoIaram> quae 
editae snnt Dresdae anne 1777^ V^S*- ^7'* 
en tibif ait,. unum ex reccniissimis et 
maxime memorabiliBus inventis. Grat^ 
eum intelligo numum aeneum^ ab urbe 



Magnesia M^ Ciceronis honori signa^ 
tuifu Repertus a rustico in agro RonuH 
nOf,et a guodam veterum numorum pro» 
pola^ homine mogni in hoe negotio usuSf 
fuia limus adhuc inhaeserat^ pro mumo 
jlugusti in Graeea guapiam eotonia 
cuso emptus est^ Eum subinde nactus 
eruditus abbas Sartius monachus Ca^ 
maldkdensis detexit scriptum fuxta co- 

put: M* TTA. KI etc. Ejas ipsius 

numi meminit etiam Christephoms Ama- 
duthis in editis nuper Monumentis Ma* 
thaeianis classe I. tab. Xl. testatas et 
%se,, emptmm a Kaare Sartio, et nnnc 
adservari BaTennae in Maaeo Classensi 
fratrum Camaldulensium^i ut Vero nu- 
mum ipse describit, apparet, esse Tr- 
siniano,. ut ^uttam. guttae, almillimam. 
Aliom id genas sibi ebtstnm ad me scri- 
psit eraditBS Coosinerjus Gallicus Thes- 
salonicae consnl,. tn quo hinc: MAP- 
K02. T0TAAI02. KIKEPON, illinc: 
MATNHTilN. TflN. AOO. 2inT. 
AOT. 0EOAOPO2% tjtpu utrinque iis* 
dem. 

SimiKttm historiam namomm enar- 
raTi. lam et eeram «ypijc/onff inTesti- 
ganda. Satis eenstat ex ipsius Yrtini li- 
teris, quas testes adhibet Faeiaadna «}, 
numum in nrbem delatnm contihno in 
snspectis habuisse Trsinnm , persensisse 
teehnae» odoratnmque faltaciae signsi 
et Tenditerem in malae frandis jndi- 
dttm Tocasse. Addit idem, Tiros artis 
Bostrae perilosi qai olim Parmae, et 
Buper Meapoli nnmum inspexere, de» 
texisse adscititiam aeraginia coloram, 
et alicnbi Kmae indida. Ihter Tarian* 
tes has avtoptanim sententias qvornm 



a) AnimadT. philol. p. 50. b) Comm. htst. T. II. p. 429. c) I. c 



TVLLIA. 



329 



deniqoe jndicio standom ? Ego , qni na« 
mnm non Tiderim, neqoe condemnare 
ab ea parte, neqne recipere posssm. 
Omissis igitur ancteritatibas nna mibi 
argamenta eitrinseca permissa Ttdea, 
quibas sccandnm artis nostrae praece- 
pta admotis facile est nnmoram simi- 
liam omnium sparios natales detegere. 
Ac primnm qaidem qaid ad Ciceronem 
nostrum Magnesia Sipjli? Fuic is pro- 
oonsul Ciliciae, ad quam jnrisdictionem 
tnm pertinoere quoqoe Cyprusr Pisi" 
dia, Pamphjlia, Lycaonia, et tres 
dioeceses Asiaticae, CibTratica, Syn- 
nadensis, Apamensis. At Magnesia in 
Lydia stta eodem tempore Q. Minotio 
Tbermo propraetori Asijse paruit, Qua 
ergo de caasa.tam diligefitem in obser- 
Tando bomine alieno Magnesiam statue- 
mos? AdTcrtit ad banc lapidem Anto» 
nius Faber *), qoem adea ot declinaret, 
adserity esse cusum numisma a Magne^ 
sianis sub Quinti fratris imperio , sub 
quo omnes jisiani compiura^ maxima^ 
que benefaia a Cieerone aeceperunt^ ob 
quae publicos honores illi decreverunt, 
quormm Cicero ipse meminit epistoia L 
ad Quintum fratrem lib. L et adAtticum 
X. V* ep. ult. EnimTcra reperio m 
priore es citatis epistola, qoo tempore 
Q. Cieero propraetore Asiam rexit, (fuit 
aotem in ea inde ab anno Y. C. 698) ci« 
Tttates Asiae pro magnis Marci meritis^ 
et maximis Qointi beneficiis ad coikimone 
otrioaqoe templom, et monomentom pe« 
conias decrensse, qoem tamen hono- 
rem non aceipiendom potaTeront. In 



epistola altera refert Cicero loqoens de 
ciyftatibos soae jarisdictienis: nuiios ho^ 
nores nisi verborum decerni sino^ sta^ 
tuas f /ana ^ rt^^mmaprohibeo^ nec sum 
ulla re alia molestus Myitatibus* Qoi 
]Vrohiboerat , ne sibi ponerentor statoae, 
et templa , qoos tamen benores in pro* 
consoles collatos non bis roodo testimo» 
niis doeemor, sed etiam a Soetonio ^), 
an is permissoros faisset , ot sua imagi» 
ne signaretor nomus? an istod aoaora 
Asia? an in tanto numero hominnm Ro- 
manorom de proTineiis praeclare meri* 
tornra Tel onieom exstat exemplom, 
quod doceret , slante rep. TiTcntis capat 
etsi amplissime de se meriti monetae 
paUicae illatom? Praesidom, patrono* 
romque frequenter legimus nomina, at 
.xgnoramas Toltom. T. Quinetio Flami* 
nino Cbalcidenses Euboeae ob praeclara 
•oa adTCrsum se merita bonores diTinos 
habnere ^), at caput e;as iiiserere mo- 
netae ausi non sunt. r^imirum urbis in 
hoc exemplom secutae sunt proTinciae, 
eum caput in nnmis propositnm semper 
sommi fastigii , et inimicom libertatis siv 
habitanv* Huic graTissimo argumenta 
si addas insolentem aTersae tjpum nullo 
pacto ad TCterem modum comparatnm, 
ac praeterea tria ejus exemplaria reperta 
in uno fere agro Romano , tanto a Ma- 
gnesia ibterTallo disitante, quando hac- 
tenns ex ipsa Ljdia, cnjus ciTitatnm no- 
mis mnsea nostra abnndant, alter simi- 
lis allatns non est» aatis credo apparet, 
nnmos hos esse opns obscorae offieinae, 
et obi repertos, ibi et natos. Tamen 



a) l.c. 
p. ni. 578. 

{FoL r.) 



b) in Aug. c. 52. 



c) Reines. Synt. inser. T. I. p. 292. Plut. in Flsmin. 

T t 



339 



TVRILLIA. VALERIA. 



nniniim-maaei Clasaensis, Ae qao egisa- 
pra 9 safiragio sao genainam appellat cL 
lacobas Blancanias *)• 

Ergo ex nnmis nihil habemas 'Sabsi- 
dii, ad ▼eram samfni hajas oratorisi 
ac philosophi -capiradam imaginemi* 
Neqae malto plas solatii capidis nobis 
offernnt monumenta alia* Yetas fama 
nobilitayit protomen.marmoream, sqaae 
est Jlomae in aedibus Mathaeorum , . et 
credita referre.Ciaeronem tanto certio- 
re fiducia, qaod ejns iiomen inscriptam 
offert. At mihi, qui monumentam ad« 
carate inspeii, literae neqaaqaam ye- 
tns opus Yisae saqt, sed noTiciant, qaa 
in sententia faere alii quoqne* Atqne 
ut acripturam yere antiqnam demas» 
ipsa facies qaam miser-e ab aetatis in- 
jariis vexata fuit! lacerae nares, labia^ 
mentnm. Qnibos conspectb TJiIneribna 
Tenit mihi in mentem.ejas,.qnod Maro 
apad inferos accidisse Aeneae memo- 
r^t, qui cum forte .Tidisset hominem 
Ificcrum .crud^liter pra, et truncaj inr 



hoaesto vuinere nares^^ in hae formae 
conTersione vix adeo agnovit Deipho- 
bum Trojannm, longo sibi in yita osa 
cognitnm. At recens manus , qnae toI- 
nera sanaTit, qno qaa^so duce effecit, 
ne in partibns laesis restitaendis aat ad« 
dendo peccaret, .ant minnendo? Pla- 
res alias.Ciceronis effigies sererior cri* 
sis expanxit, ne quidem aatis ad fidem 
Talido oiceris in gena afgnmento. Bestat 
tamen crednlis , quoram se aspectn de- 
lectent, non Tulgaris Ciceronnm copia, 
qnos recitat cL Amadutios ^) , ana iis 
Gupiditate fidenLf aciente , nimirom qood 
ait Gaesar ^), quae volumujt^ et credi^ 
mus libenter^ et quae sentimus ipsi^ 
reiiquos sentire speramus^ 



M. TTAAL inseriptnm nnmis Te* 
menothjrarnm Lydiae, qnos edidere 
Morellins, aliique, non pertinere ad 
Ciceronem nostrnm, difpataTi in :mo- 
neta hojns urbia* 



T F n I LZ I Jl. 

Huic forte tribuendus denarius cum tatnm in moneta Antonii IIlTiri ad an« 
e^igraphe : D. TYR. , qaem Tide reci- nnm Y. C, 728. 



r A L E R I Jl. 



Gens ex Sabinis profecta, in patri- 
ctam et plebeiam distincta. Cognomina : 
Aeisculus^ Catullus^ Flaecus.^ Messal^ 
luj^ et Barbatus forte» 

m 
jicisculus. 



ACISCYLYS. Caput fuvenile dia- 
dematum imminente astro^ erini' 
bus per cincinnnos pendentibus^ 
pone malleus in cuspitem desi^ 
nens.^ omnia intra coronam» 



a) Cril. de anliq. stud. p.XX. b) 1. c. c) Bell. civ. L.II. c.27. 



VALERIA. 



351 



L. YALERiyS. Caput muliebre colliga^ 
iii JUo erinibus^ intra coronam. AR* B« 

Eadem adversa. 
L. VALERiyS. Volucris capite virgi^' 
neo gaieatOj cufussinistrolateri adhae» 
rent cljrpeuj^ et duae hajtae intra co* 
ronam* AR. Ri 

Eadem adversa^ ^ed abest eorona* 
L. VALERiyS. Europa tauro lcnte gra- 
diente vecta utraque manu veium expli" 
eat. AR. R* 

Restitutus etiam a - Trt^ano. (Ifos* 
Caes.) RRRR.^ 

ACISeyLy^. Capwt SoHs ra- 

diatum^ pone maileus similis, 
L. yALERiyS. Luna in citi^ bigis. 
AR.R. 

Restitutus etiam a 1)rajanOf sed scri» 
pto ACISCOLyS^y saltem juxta Morel- 
iii picturam. RRRR. 

ACISCyLyS. Caput lovisy pone 

malleus similis^-omnia intra co^ 

ronam» 
L. yALERiyS* Mulier in duas piseium 
caudas desinens. AB« R* 

Protome Victoriae. 
ACISCyLy& Maiicus similis. Qniir. 
RR. 

In omnilKis hit, nt Tidemus, numie 
comparet maHeos , cujos una transyersa 
pars in cospidem abit. Glossariom Tetos 
sic: jicisculus KarofAOfj et jlcisculum 
ana/ptof^ o^v^. Foit ergo instromeoiom 
in latomiis adhiberi solitom , ipsomqoe 
adlnsio ad cognomen ^cisculi^ ot in Po- 
blicia yidimos adstitoi malleolom ad in« 



dicandonr Malleoli cognomen. yide si« 
mile instromeiiton»-, et ad eosdem oso» 
in numo Damastii Epiri *)• Ceterom de 
yaleriis cognomine Aciscoli nifail pro- 
ditunr reliqoere Teteres. Ignoramaa 
adeo, qots foerit hic Aciscolos, qoi tam 
oopiosos, et elegantes, et molliplicis ar- 
gomenti nomo^^signavit/ 

Denarii L antica proponit capol So* 
lis, at cojus sit eapot moliebre parlis 
aTOrsae, ignoro* Havercampas caput Si- 
bjUae statoit, sed non probat. 

Denarii II. argomentom mrrom, de 
qoo copiose dasputatum» Monstrum istod 
yrsinns Sirenen dixit, ut et Monlfao- 
conus ^), qtiae sententia jure repudiata 
est, cum Sirenum longe aliam esse for- 
mam ex Petroni» Turpiliani denariis con- 
stet. Causeus illud in gemma repertum 
jam Chimaeram dixit «) , jam amule- 
tom «^). Chimaera, nisi senso latiore, 
dici neqoit, amoleti yero modom tcI 
propterea non habet, quod typus hic in 
moneta ipsa exstat. Spanhemius «), 
yailtantius, HaTcrcampus, Winchelman- 
nus 9 9iYem Stjmphalidendixere, quos 
aeque falli , quod tantorum Tirorum 
pace dictum sit, certus sum. Constat 
de Stymphalidum figora cum ex descrt- 
ptione TOterum, tum monumentis ipsis, 
quae cum aTis in his denariis proposi- 
tae forma nuUatenus conspirant. Pausa- 
niaa s) eas sic describil: magnitudine 
sunt gruibus pareSf simites- vero ibidi^ 
bus, rojtrum autem vaiidius habent, ne* 
que ita curvatum, ut ibides* NoIInmin 



«) Vol. II. pag. i64. b) Bisr. It«l. pag. igi. 

d) Mus. Rom. Tom. L tab. 46. e) Tom. I. pag. 256- 

g) in Arcad. c. 22. 



c) Gemm. aat. fig. Part. II. n. 180. 
in Stosch pierr. grav. p* 2T9* 

T t a 



332. 



VALBBt4. 



nostra rolacr^ rostrum, laeriis ¥111108. 
virgineas. Aactores reliqaiy qoi Stjm* 
phalidom meminerei nihii de facie ma- 
liebri adferont,. quod utiqoe omnium 
minime dbsimolandom fiierat. At qeque 
monomenta Spanhemio, et seqoacibos 
favent. In numo D^icaeensiom com capite 
Maximi Caesaris edito a Frolidiio ' «^ 1 
et in altero Perinthiorom cum capite 
Qordiani ^) fingitur Hcrcules Gtjmpha* 
lidaa telis configens. In uumo.Stjmphali 
Pell^riniano lucolentom est ayis qaput 
com collo longiore. Com rostro fingun* 
tur etiam in marmore anaglypbo Herco- 
lis labores sistente, qood edidit Win- 
ohelmannus. (Mon. antichi scop. iium* 
65.) ^olla in omnibus his facies 'mulie* 
bcis» Alii Harpyiam eredidere , et adsen- 
tirem fais, si certum esset, hoc tjpo mf* 
thologicora aliquod animal proponi. Sane 
in nonnuUis proraus conspirat oom TOr- 
bis VirgiUi c): 

yirginci voluQrum vultus^ turpissU 

mo ventris 

Proiuvies^ uncaet/ue manus, et pai' 

lida semper 

Ora fame, 

Tzetzes eas hoo ritu pingit 4): cu A^ 
fTviici h Q^uxji dra a^xray, crafiofrot «yu- 
ncdf^ 7(^(f^ct xo^y iX^^^'9 Harpjfiae in 
Thraeia aures ursorum^ eorpora vuitu^ 
rum^ facies virginum habentes. Hinc 
Tidemus, in Harpjiii spectato Tolucrum 
Tultu mythologis eonTenire, qoare et 
Hesiodos eas Tocat ^jtinofAiis , bene coma^ 
tas «). 



Yariorom igi^ur erodilorum senlen- 
tias si. aodias, habebjs in hoc tjpo Si- 
renen, Chimaeram, Stjmphalida, Har- 
pyiam, amoletom, et quid non? Sed 
enim com hamm quamlibet Terae, ju- 
staeque difficultates impugnent, a?er- 
tendum a fabolarom monstris animom, 
et tjpi explicatom, ut saepe alias, a 
sjmbolis petendam plane existimo. Per- 
suadet istud gemma proposita in museo 
Odescalcho ^), et apud Causenm s), in 
qua sistitur eadem Tolucris capite Tirgi- 
neo g^Ieato com.hasta et cljpeo, prae- 
terea (sed qood abest in nomis nostris) 
insistit ri^mo oleae, et Medosae capiti. 
yidemos ergo , in .utriusqoe gener^ mo- 
nomentis jaliod artificibos propositom 
non foisse, qoam lepido qoodam modo 
omnia Palladis attribota in onum confer» 
re, atque, si ita loqui fas est, his quod- 
dam Palladis tropaeom statoere. Sed 
cum ad noctoae capot minus apte qua- 
drare Tideretor ^alea , eo a tronco arol- 
80 ipsios deae capot imponere placoit. 
En tibi alteram Miner?am , non qoalis e 
loyis, sed artificom cerebro pFOsiloit. 
Scripseram baec, quumserius Tiderem, 
istud ipsum jam foisse animad?ersom 
erodito Hodolphino Venoto >>)• ^ 

Oenarii Y. monstrom Yaillantins, et 
HaTercampos Amphitriten adserunt: uti- 
nam Tadem citassent, qui emi infeme 
piscem pronunciet. Hesiodns eam iSa^ 
^f , pulchros talos habentem Toeat* Si- 
milem figuram Spanhemius Nereiden 
Tocat i). At laudati semper Nereidum 
pedes, ut de Thetide 0?idius ^). 



a) lY. Tenf, b) Mus. Albani. e) Aen. L.III. t.216- 

e) Thcog. T. 267. Tom. II. n. 50. g) Mus. Rom. 1. c. 

p. 2i. Tora. I. p. 253. It) Epist. heroid. XX. 61. 



d) ad Gassandr. t. 653« 
h) Mus. Albani Vol. II. 



VALEHIA. 



233 



Et Thetidi qualej vix rear <4se 

pedes. 
Pftamatheii Hesiedos x^'^^^'^^ ^«/««ir, 
corpore gratioso insignem Tocat •)• Si- 
mili forma , (jaalis ia hoo immo preponi- 
tor, foitDerceto, de qaa Tide dicta ia 
namis Ascalonis ludaeae* 

Denarii reiiqai obvios habent typos. 

Catullus. 

L. VALER1V8. CATVLLVS. ni- 
VIB« A« A. A* F. F. ia aeneis panria 
sub Aogasto signatis. R« 

Flaceusm 

Caput Palladis alatum pone X, 

in aiiis: XVI. 
C. VAL. C. F. FLAC. Victoria in citis 
digis^ infia. ROMA. AR. C. 

Protome Victoriae y pone varians 

litera alphabeti^ aut MiruUum 

aliquod sigiiium* 
C. VAL. FLA. IMFEBAT. EX. 8. C. 
jiquila legionaria inter duo signa miii' 
taria^ quorum uni inscriptum H, alteri 
P. AB. C. 

Protome Victoriae^ prae qua X. 
L. VALERI. FLACGI. Mars stans d, 
hastam s. tropaeum^ hinc apeXy inde 
spica^ 

Incertom, qois foerit C. Valerios 
Flaecos imperator, qoem prodit dena- 
rios alter, cam foeriat his nominibos 
plores Tiri illostres. C. Flaceom impe- 
ratorem nominat Cicero ^). ATCrsam 
explicatam Tide in gente Neria, nam 
otrobiqoe eadem est, sed-ex caosa di- 



Tersa. Nerias signa denariis snis into- 
lit, qaia qoaestor foit, cujus corae ea 
cammissa foere, ot in ejos nomis dixi* 
mos, at Valerios noster, qoia impera* 
tor foit, et talis in hoc denario dicitur. 
Verisimile enim est, hunc C. Valeriom 
Flaccom conscripsisse legiones, qoae 
ab aoctore dictae sont Kalerianae^ et 
qoarom mentio ita LaGoUi hello Mithri- 
datico apod LiTiom c), Sallostiom, et 
aliqooties apod Dionem, qoo etiam, 
aoctore legio XX. dicta foit Valeria ^)^ 
€t qood epitheton oonfirmant nomi Vi*- 
ctorini Aog. 

L. Valeriom Flaccam, qoem dena* 
rios III. sistit, fuisse flaminem^ persoa* 
' det adposalos apex. Bini . memorantor 
Locii Flacci flamines, Tetostior flamen 
Martialis , et consol V. C. 628 , de ^oo 
Cicero «)• Alter flamen item MartiaKsi 
ot testator idem ^^ qui praetor Cice- 
roni consoli in detegendis Catilinae insi» 
diis praesto fuit, qoemque serius Cicero 
oratione, qoae exstat, defendit. £ro-« 
diti alii denarium honc priori^ alii po- 
sterieri triboont. Mallem com HaTcr- 
campo posteriorem soadente istod re- 
eentiore ejos forma. 

« 

Messoijia. 

MESSAL. F. Protome Paliadis 
galeata obverso tergo^ j. hastam 

PATEB. COS. 8. C. Sella curulis. AR. 

BBB. 

VOLVSVS. VALEB. MESSAL. inl 

VIB. A. A. A. F. F. in aeoeis Aogosti 

n. formae. C. 



a) Theog. t. 260. b) pro Quinctio c. 7. 

e) Phil.XL C.8. f) de diTioat. L.I. c.46- 



c) Epit. L. XCVm. d) L. LV. 5- 23. 



334 



VALERIA. 



MESSALLA. IIIVIB. A. A. A.F. F. 
eonjunctus cum GALLVS. APRONIVS. 
8ISENNA. in aeneis UL formae sob Aa- 
gasto casis^ C 

Insignis namns prior^ idemqde raris- 
simus satis per se eloqaitnF, ei inscri- 
ptum MESSAL/am 'Filium eo ipso aano 
sese feriandum cnrasse, quo pater cM' 
sul eraU Anno V. C« 701 fasti habent 
eonsnlem M. Valerinm Messallam ,. ra|r- 
■tts anno 728 celebrem M. Valeriunf 
Messallam CorTinonu At dispataturi 
cujus oonsalis filius hoc denario note- 
tor. In priorem propendet Vrsinus, 
ia ^osteriorem HaYercampus. Vtrius- 
qae rationes ejos momenti sont, ut in- 
cevtam deniqoe leottHrem relinquant. 
Sella • curnlis refertur ad honorem coi^ 
sulatua , m in numis SoUae , et Pompeji 
Bafi cos^* 

Numns IK pr^pter praenoraen Volusi 
obseB?ari meretur. Diximus principio, 
gentem Valeriam fuisse ex Sabinis oriun- 
dam. Nimirum Valerius fuit Sabinas, 
qui popularibus auis propter TiPgmes 
raptas* irritatis^, ut cum Romanis ia foe- 
dus coirent, persuasit, at testatur Plu- 
tarchus ■). £um Dionysius Halic. Ouo- 
'Kgtrtrov OvaKs^tov Tocat ^). £x hujus 
posteris fuisse oriundum P. Valerium 
cogaomine Poplicolam, qui primus Ro- 
mae consul fuit, eodem loco docet 
Plntarchtts, et ab hoc derirari suae ne- 
tatis Valenos, testatur Cicero c). Vi- 
dentur ergo Valerii Messallae praeno- 
men Volusi rursum adoptasse ad jaetan- 
dam generis ^ntiquitatem. Idem Volusi 



nomen in agnomen cessit. &ic in faslis 
ad V. C. 344 legitur consul C. Valerias 
Politos Volasus, et ad V; C. 768 L. 
Valeriu» Potili F. Messalla Volosos, 
et ad quem yerisimile est, nomam, de 
quo agimus , pertinere. Is subinde pro- 
consnl Asiae perhibetur a Seneca <>), 
cum trecentos nna die securi percos- 
sisset, incedens inter cadayera ynlta 
superbo proclamasse Graece: o rem re^ 
giam !' quis haec rex fehlsset ? 

Barbatus forte. 

M. ANT. mP. AVG. IHVIR. 

R. P. C. M. BARRAT. Q. P. 

Caput Antonii nudum* 
Caput et epigraphe Octaviani. AV. 
(Pembrocfc tab. XII.) RRRR. AR. C. 

Appianos in haec yerba «): Bu^po' 
riog Se AtrcoviH rafjLiag etc. qoem locom 
corrigendum suadet Vrsinus, et resti- 
tuendum ex hoc denario Ba^^arog. Ve- 
mmr^ nt Barbati Messaliae ex auctoribus 
priscis cognoscuntur , qnibns adde et 
Quinctios , et Horatios Barbatoa ez Li- 
Tio , sic etiam Barbatii, nam praeter Ap- 
pianum Cicero quoque Barbatioa ha- 
bet 9» ct numos coloniae Corinthi cum 
capite Augosti M. Barbatiom, et ro 
BARBAT. , quod in numo legitoTy ae- 
quo Barbatium» quam. Barbatom indi- 
care potest. Non igitur, saltera quod 
ad hunc nnmom attinet, aolicitanda 
Appiani lectio. Vide plora apud Ha- 
▼ercampom p* 480. Additas literaa Q. 
P. verisimiliter legendas (^uaestor Vre- 
praetore^ diximos alibi g). 



») In Poplic. sub im*t. b) L. II. p. 111. c) pro Flaco cap.li. 
e) BcU. civ. L. Y. c. 31. Phil. XIIL c. 2. g) VoL IV. p. 248. 



d) de ira L.II. €.5. 



• \ 



VALGIA. YAaGVKTElA. VJLTJNIA. VEWTIDIA. 33$ 



4^ AL GJA. 



NumiiB Goltzianm. 



V- A R G rir TE lA. 



De ordine non constat» Ipsa etiam 
gent panim memorata. 

M. YARG. Caput Palladii ala^ 
tum , juxta X. 



Ittpiter in lentis quadrigis s. fulmer^ d. 
palmae ramum , in imo ROMA« AR. C. 
M. YARG. in lemiasibas, trienti&aa, 
gaadrantibos. C* 



r jt Tim A. 



Nami Goltsiani* 



rENTIDIA. 



Gens ignobilis, vtt Sicetvr. 

M. ANT. R. P. C, Caput M. 

Antonii nudum barbatum. 
P. VENTIDL PONT. JMP. Fir nudus 
stans d. hastam^ s. rarrium. (Mna» Caea*, 
sed ia Horelliano est: P. T£NT/) AB. 

RRR* 

P. Yentidias Bastns in Piceno natns 
genere hnmili capto a Pompejo Strabone 
Ascalo paer adkoc in triampho Romae 
circomdactas postea sordido maloram 
commercio Titam tolerant.^ A lalio Cae* 
sare in GalKas dactns per ejas amici* 
tiam remp. capessere coepit, factasqae 
tribomxs plebis, pontifex, et Y. C. 711 
eodem anno, qao praetor erat, in lo« 
cam mortaiPedii soffectos consal, qaod 



adeo non ferendum Tisnm popnlo, nt 
Tolgo per compita cantarentor Tersicali, 
^oos serTaTit Gellias *): 

€!oncurrite omnet augures^ huru» 

spices^ 
Portentum inusitatum corrflatum est 

recens. 
Sam muhs quifricnbat^ considfo' 

ctus est. 
* 
At -tdem Y. C. 715 a M. Antonio lega» 
tas in Sjriam missos Labienom , qoi, ot 
in gente Atia diximns , a Romanis pa- 
lam defecit, et Orientis proTincias a 
Parthis odjotes TezaTit, TiTom ^sepic, 
>ac paoUo post Crassi bianiam Tindex 



•) L.XV. «.4. 






3S6 



VERGINIA. VERRIA. VETTIA. 



Parthes ingenti cTade adfecit caeso Pa* 
eoro Orodis filio , primttsque de Parthis 
triiiinpha?it V. C. 716 *), qttam miram 
fortanae conTersionem his Tersibiu no« 
tayit lavenalis ^) ; 

Ventidius quid enimj quid TulliusT 

anne aiiud quam 



Sidus^ et occuiti miranda potentia 

/atil 
Servis regna dabant^ captivLt fata 

triumphos* 

Beliqna, qaae ad nonim honc homi- 
nem perticrentf ride apad Dionem, 
Pliniam , Gelliam , YaL Maximum , Yel- 
lejom. 



rERGimiA^ vel rERGILIA. 

Ad alterotram ex his referontar numi inscripti : Y£R« CAB« OGYL. , qaos 
" in Caryilia, et Ogttlaia.i. 



r E R R I A. 



T. Yerrius Hm in namxs Caesaraagnstaei sod foi hoc non pertinet. 



r E TTl A. 



Gena antiqoa : Cognomina ludex Sa^ 
binusy Boianujy Jfiger» 

ludex SaHnus» 

SABINYS. S. C. Caput nudum 
barbatum\ juxta monmgremma 
TA. 

T. VETTIVS. IVDEX. rir togatus ve- 

ctms leniis Hgis^ s. Aastam. Sanlae»* 

rati. AB. B« 

T. Vetlsos ladex praetor nrbanvs u 

Pighio ad annnm V. C* bq/S eraitmr. 

Sed Toriaimile eal, denariam hnsc ad 



Tetostiorem aliqoem Vettiom pertinere, 
qood nomi hi omnes serrati sont* Prae- 
euate hoe namo Vrsinosr et Patinas'<^) 
eontendont, quoties apod Ciceronem, 
▼el Saetoniom ad nomen L. Vettii» qoi 
conjorationis CatiKinariae iodicioia fe* 
cit^ additor IndeXf pro hoc veponen- 
imm.Iudex. Aodax oratiow Vettiaa ab 
hia aoctoribaa dicitar indeXf qoia re- 
Tora iadex foit, at idem Cicero alibi 
Serius index ^)^ et maltia locia aliia» 
atqM at ab aaetoribaa dicitor rettius 
imieXf ittk etiam rettii imdieio •). I>eat- 



•) Plut. in Anton. pag.931. Fragm. Gapitol. apud Gruter. pag. 297* b) Sat. VII. t. 199. 
c) ad Sueton. c. 17. in Gaes. d) ad QuinL fratr. L. IL tp.3. e) Cic. in Vstin. c. f 0. 



VETVRIA. 



33Z 



qae Cicero ad Atticum L. !!• ep. »4» 
quae tota de Yeltii indiciis agit| yet* 
tius iilcf illc noster index* Anctoram 
igitar Terba, qoae mana medica nott 
egentv intacta relinqoenda» 

Commentatorea nostri nomen SABI« 
NVS, qaod eat in horam denariomm 
anticay in nominibos Vettii non agoo- 
scnnt, sed ad ipsum regis Tatii, qoi 
Sabinas fait, adstitotum capat refe^ 
rant* At car iidem in gente Titoria 
idem illod nomen eidem Tatii captti 
adjectum esse cognomen Titnrii admit*- 
tunt, in Yettia non ferant? Absterrue^ 
rit Tiros' eraditos, qaod Vettio jam 
eat cognomen lYDEX- Yeram an non 
seepe Romanis praeter oognomen fait 
agnomen , nt ; Cornelius Lentuiuj Spin- 
ther? Praeiyit sententiae meae Nori* 
sios ■), qni mihi ex Capitolino Yettiam> 
Sabinum indicaTit, tum et marmor Gro» 
teri ^), in qao habes: P. Y£TXIO. P. 



F. CAIL SABINO, in qaibos Sabinuc: 
eertnm est cognomen* Yettias ergo di^ 
oitur Sabinas ex> eadem causa, ex qoa* 
Titurias, et TOro Tidetur aimilOt faiase 
Tettium e« liSf qui regnante Romola* 
oomposita Romanoa inter et SabinoO' 
paee Romae restitere, quorum aliquot^ 
memoriae prodidit Dionjsius Halic* ^)» 
EnimToro Plutarehos Sp. Yettium di' 
aerte Bominat mortao Bomulo interre* 
gem , dom Nama suceederet <^). 

Typum partis aTorsae, quia praeter 
conjecturas nihil adferre possum, pra* 
dens praetereo* 

♦ e- 

Bolanus*' 

Froconsul Asiae in namia Sm]Fniaer 
quam 



Higer. 

. Proconsul Asiae in aomia Apameae^ 
Phrjgiaew 



fTE T r RI Jti 



Gens Tetus et* patriciaj 

TL YET, Caput galeatum larui^ 
gine vestitum ypone TL 
ROHA, Vir ingeruouiatui porcam' te^ 
net^ guam adstantes duo miiites hastati 
baciilis continguntm^ 

Dubitatam Yrsino et Peri«onio, sit» 
ne denarius hic Yeturiis potias, an Yet- 
tiis tribuendus , cum monogramma 
YET. utrinque possit accipi. Yerum 
cum de Yettiis non constet, eos 'Hbe- 



rii pnrenomihe usos, Kabeamos autem' 
TL Yeturium Philonem flaminem «), 
gena Yetoria haud dubie praeferenda. 
Caput anticae HaTorcampus censet esse 
Virtutis. In definienda aTOrsa Tariant 
eruditi* Snspicatur Yrsinos, indicari 
foedus inter* Romulum, et Tatium 
ictum, cui feriundo forte Yeturius ali- 
quia interfuerit, praecipue cum Yetu- 
rium Mamurium ancilium opiiicem jam 
regnante Numa Romae ezatitisse constet 



a) Genot. Piss. Biss. L c. 5. b) pag. 486* n. 7- 
pag.64. e) Pighius Annal. T.U. p. 120. 

{roi. r.) 



c) Anl. L.II. p.iil. d) in Numa 



Y u 



338 



y.ET V 



▲liis foedtis TttllBia.HostniaAi inter et 
Albanos initum praeplaceti at Haver-; 
campo foedaa Romanorum cdm sociis 
ItaliaCi quohia deniqoe post pertinax 
bellam jns civitatis datum est« Qaid- 
quid erit / istad certum , tjpnm foedos 
aliqaod respieere. Nam ^ejas ritas a f e* 
ciali porco saxo silice ' percasso perage- 
batur, qaem liberaliter describit Li« 
irias *)y et magis appoaite ad nomiJia- 
jas tjpam Yirgilias ^): 

'fo/^ iidem inter se poiito ^ertamiwf 

regee 

^rmati^Iopis antearai^ paterasgue 

tenentes 

Jltabant^ eticaesmjungeiant Jbedera 

p^rca* 

'fljttsdem modi fitam describit alibi Tir- 
filius ^y Similis tjpos, atque eodem 
sensu exstat etiam ia nomis Antistiae, 
^iLcerrarum.Campaniae, ac praecipue in 
Samnitieis. 

Haic ITetarii denario Yrsinas, et 
Morellius subjecerunt insignem aureum 
sequentem : 

•.Capita duo 'iaibefhia in Jani mo» 
rem* 
BOMA« Similis typus. AV. RRR. ' 

Numus idem operis elegantissinix est 
.etiam in museo Caesar^o. Cum is nifail 
in se contineat, qno se gentis Yeturiae 
numum profiteretur, haud dobie eum 
viri praeclari propter tjpi similitudinem 
liuc adegere. Yerum dixicontinuo, tj- 



pum similvm m aliis quoqae Bamis 
exstare. Omjtto foederis .tjpum, qoi 
est in avjersa, de quo egi oonUnao, et 
CQpiosins in numis geotis Antistiae. De 
sola antica sant nonnulla 4>bserTanda 
Gemiaatam in bac capatlanam pleri- 
que dixere. Non diCBteoi:, foederis li- 
tum «cum lano recte posse eon^poni. 
Enimvero apad Yirgilium narrantem, 
qup pacto Xatinas et Aeneas maetata 
sae in pacis conditiones iverint, liati- 
nus praeter terram, maref et £deca te* 
atatur quoque 

.Latonaeque genus duplex^ lunum' 

gue bjLfrontem 4). 

Ad quem versam ita Ser viua: Rite hune 
(lanum) quoque invocat^ quia ipse fth 
ciendis foederibus praeest. Namgue post^ 
quam Romulus^ et Titus Tatius in foe- 
derwconvenerunt^ lano simulacrum dw' 
plicis frontis effectum est ^ quasi ad 
imaginem duerum populorum. Similia 
alibi idem commemorat «)• ITerum late 
disputavi in namis gentis Fonteiae, in 
Romanis lanum semper liberaliter bar- 
batum proponi'fnisse stflitum, linis^vero 
€apitibas saepe restitutam ister daos 
populos concordiam luisse indicatam. 
Accedit, non videri praeclarnm hanc 
numum-Romae fuisse signatum propter 
caasas , quas alibi hoc ipso in -rolamine 
inflicavi 0» tmde minor ^ropensionis in 
lannm causa. 



t * 



a) L. I. <:.24. b) Aen. VIII. 639. c) Aen. XII. 169. d) Aen.XII. 198. e) ad 

Acn.I. 29J. f) pag.51 et 35. 



y:ibia. 



33g 



jrrs l Ai^ 



Geos pldbm. Cofooaixiia' in Roma- 
nit Pajuaj.Varu4^ in Mterni» Manu44 

PaniOm 

FANSA* Caput jippoUinis ^ jt^ae 

guo variantes literac, vel mi* 

nuta jigiiia variantia* 
C. yiBIVS; C. F. Paliai citis quadri* 
gis . vecta d.^ ut videtur , minutum . trO' - 
paeum^ j* hajtam» AB. C. 

PANSA. Paiias eodem moda ve- 

cta. 
C. yiBiyS. C. F. Palliu eodem modo 
vecta. AR. C 

C. FAN6A. — C yiBI. PANS. in m* 
sibus , . in qaibas tres navium prorae» C. 
HaTercampns citatos* denarios C.yi- 
bio Pansae consuU tribuit, et fignatos 
tanta copia ad condncendos milites, 
ijnos consul ipsey^ C. 711 adyersns M. 
Antomnm Mntinam doxit,. apod q^am 
nrbemi etsi praelio victory saucioa ex 
Tulneribus obiit. At saltem denarins 
isf qnem primo loco descripsi, altins 
aeTum postulat, nam illa aetate, cui 
eum Hayercampns infert, Tix amp)ins 
yideo aut alpbabeti literas, ant notas 
aritbmeticas numis insertasi quid qnod 
et ipsnm borum denariomm opus , . que- 
rum numems est ingens 9 majorem baud 
dnbie antiquitatem prodit» Tutius- ei^ 
go bic denarius tribuetnr C. yibio sea- 
patri , . sen STO , com in bis numis,. et 
quos mox proferenras , habeamns C. F. 
C. N. Densrius II. , . qui etiam est in 
mnseo Caesareo, et alibi passim, istud 



babet praeter morem, qjnod enndenv 
ofierat ntrinqne tjpum careatqne eo^- 
q«o partes anticae insigniri solent. Cur 
in bis nnmis exstent e£Ggi^s ApoUi- 
nisy.et Cererisi mibi ignotnm, at non 
HaTcrcampo, q^i p^rspexit, indicari* 
bonores , quibns ante consnlatnm insi- 
gnis fnit, nimimm praetor cnm esset, 
edidit ludosAppUinares, et aediiis cu- 
rnlis Ceriales. Nibil -sane bac in re^dixit 
a se aliennnu - 

PANSA. Ccput Bacchi. 
C* yiBiyS. C. F. C. N. Ceres vecta in 
draconum bigis sJ^rdentem taedam prae— 
firt* In alMi^Ceres gradiens capite spicis 
eoronato singulis manibus singuias tae^ - 
das praefert ante eam aratrum. AH. C« 

PANSA« Caj^t juvenile iaurea^- 

tum , prae quo variantia sigilla* - 
C. yiBiyS* C. F. Ceres gradiens singu- 
lis manibus singuias taedas praefert co^ - 
rrtite porcaj omniaintra iauream. AB. C. 

PANS A. Persona. Panos^ pone 

pedum. 

c. yiBiys. c. F. c. n. royis; Axyn. 

luppiter jixur capite imberbi^ et ra» 

diato seminudus sedens- d.-pateram^ s. 

hastam.^A.1^0 H*- 

PANSA. Persona PanoSf hede» 
rUy et corxmbis redimitam 

C-^yiBiyS. C F. Persona Panos^.prae 

qua tibia^.vei aiiud. AA. C« 

Liber et alma Ceres in denariis nn* 

mero L deseriptis typps facinnt. ytmm^ 
nnmum simili^ ferre. ctiltnconjun- 

Vs tt»3 



340 



VIBIA. 



iCtum habes «tiam ili ^olteia. Percam 
Cereri seciatam jam yidiihas in numis 
fleusinis Atticae, cujas causam dixi- 
mus, quod animal istad propter illata 
agris damna Cereris gratissima victima 
est habitum. At quo modo illud in prae- 
sente denarie Cer)erem piacide praece- 
dere fingituc, istud amicam potius 'so* 
cietatem indicat , quam confirmat Plutar- 
chus, cum refert •), primam fuisse 
suem, quae cum rostro terram finderet, 
arationem, ac TOmeris usnm docuit, 
quem et dictum vpts adfirmat dno ri^ vo^, 
a porca. Aegjptios quoque jacta super 
Kili limum semente iAduxisse porcorum 
greges, qui calcanda , fodiendaque terra 
semen occulerent. 

lOVIS. AXYR. in denarto 11. «OTua 
tjpus. Dicitur lOYIS in nominandi 
casu, ut in numis Domitiani lOVIS CY- 
STOS. leyis Anxuris meminit qnoqoe 
Tirgilius ^): 

Circaeumque jugum^ queis IVPPh 

TER jtJSXFRrS arvU 
PraesidcU 

Ad quem yersum notat Servius': eirea 
tractum Campaniae colebatur puer lup» 
piter^ qui Anxurus dicebatur^ quasi 
«y#u fu^», id eit: sine novacula^ quia 
barbam nunquam rasisset. Hanc ^actum 
Camp^niae propias indicat Piinius «): 
Terrania oppidum lingua Volscorum 
Anxnv dictum. EtFestus^)t yinxurvo' 
cabatur^ quae nunc Terracina dicitur 
Volscae genls, Haec si ▼era, raleat Ser- 
yii fabula, el etjmon Graecum atsv |u^8, 



4icamusque, sic dlclum loyem a loco, 
ut Dianam ab Epheso. Denarius ipse 
yeram nobis lovis Axuris formam si- 
stit, Tideturque per caput radiatum, et 
imberbe esse idem cum ApoUine, seu 
Sole, ut Ycjuppiter gentis Caesiae, et 
iuppiter Heliopolitanus , de quo egimns 
in moneta Heliopolis Coelesyriae* De 
loYc , eodem cum Sole , yide etiam Ma- 
crobium «). 

Antica denarii IU. et IY« personam 
offert* Eam Sileni dixere eruditi, et 
referendam ad Liberalia a Pansa aedile 
celebrata existimant. At non satis in 
ea Silenum Tideo. Deus hie fere re- 
caWaster est, at personae hpjus firons 
probe comata. luxta plerumque ad- 
stituitur pedum, aut organnm musicum, 
at Silenus in nno fere suo utre acquie- 
Tit Quis yero negabit, haec omnia 
aptius couTenire Pani contentb Teterum 
inonumentis? Fnere haec instrnmenta 
propria non pastorum modo , sed ipsius 
Pancs, quod manifeste docent numi 
Arcadam , et , quae in his sita , Mega- 
lopoleos. Apud Theocritnm formosns 
pastor Daphnis ivStro Tlee^t raSt. Tvf 
Tfi^rers^ Sofoxag^ ro XocyM^oXor x. r. K 
haec Pani dedicavit: tres tibias^ pedum 
etc. Confer ^qnaeso faonnn personas de- 
HMiorum cnm certis Panos capitibas, 
quae sunt in nnmis Panticapaei Tanri- 
cae, atqne nt in his diximns, illatnm 
in ejus monetam hnjus dei capnt pro- 
pter adlnsionem ad nrbis nomeu , cnjns 
prims sjllaba iNod nnmen ennnciat, 
ita idem placuisse Pansae jure possnm 
conjioere. Ad -quem Pansam Tideantar 



a) Sjrapos. L. IV. probl. 5. 
c) Stturn. L. I. c. 23. 



b) Aen. YII. 799. c) L.IIL p. 153- d) in Anxur. 



VIBIA. 



341 



perlinere hi denarily ad proximos na« 
mot monebo* 

LIBERTATIS. Caput muliebre 

laureatum. 
C. FAI^SA. C. F. C. N. Roma galeata 
clypeis iruidens d^ hastae innixa^ x. pede 
globum premit^ et ab advolante Victo* 
riola coronatur. AR. R« 

C. PANSA. Persona Panos. 
ALBINYS. BRYTI. F. Duae dexterao 
junctae caduceum sustinent» 

ladicio HaTercampi nami omnes C 
Yibii Paosae hactenus citafti ca$i sunt a 
Pansa oonanle, et eo quidem ipao an- 
no, qae consal fait, nempe Y. C. 711. 
Dixi taprai horam alios yetastioris vi- 
deri fabricae, qaam nt potaint hnic 
anno adcommodari. Accedit, mirnm 
sane esse» denarios tanto namero (nam 
incredibilis est eonim Tis) Fansae con» 
tnlis nnias nomine foisse signatos, qaan- 
do conlegae Hirtii, et pari potestate 
praediti ne nnom qaidem ed hanc an- 
nnm habemas. Terias credam, hnnc 
posse statoi ordinem namoram Pansae. 
Praecednnt hand dnbie ii, qnos priore 
loco descripsL Saadet istad cnm fabri» 
ca, nt dixi, TCtnstior, tam simplex C. 
F. omisso C. N. Hi ergo ad Tetostio- 
rem qaendam Fansam referendi, ac 
forte patrem Pansae con^snlis. Qoot 
altero loco proposni, inscriptos pleros- 
qne C. F. C. N., ei lubenter tribuo, 
qui consnl fait, sed nallam Tideo cam- 
sam adserendi, esse eo etiam eonsale 
signatos, cnm antea in aliquo ejas ma- 
gistralo feriri potaerint. At binos de- 
narios, qoos tertio hoc loco proposoi, 
in ipsnm ejos consolatum cadere non 
inficior» com ejos aoni historiam pro- 



palam eloqoantnr. In priorls enlm an- 
tica sislitor effigies libertatis, in aTei> 
sa Romae; nimirom Pansa mbTit arma 
in M. AntODinqi , qiri , qood omnia ar- 
bitrAto soo et inimica libertati agere 
Tideretor, hoslis r^poblicao ex S. C. 
dictos.€st. lo denario altero jongitor 
Pansa cos. com Albino Brati F., qoem 
^ndem cnm D. Brato faisse in luniis 
Brutis dixtmos. Fuit is eodem anno 
proconsol Galliae ciierioris-, sed a M. 
Antonio, qni eam provinciam per Tim 
occopaTerat^ Motinae obsessos, ab ad- 
correntibns deinde Hirtio et Pansa cos. 
relata iasigni Tictoria, sed quae ntri- 
qoe consoli fatalis foit, in libertatem 
adsertos. Yide historiae Rom. scripto- 
res passim* 

Eni. r. OTIBIOT. nAN2A. in 
nnmis orbiom Bithjniae^ qaem foisse 
«fos procoosolem^ eoodemqoe cam illo, 
qoi postea Y. C. 711 consul fuit, dixi- 
«nos in prolegomenis ad nomos Bithj- 
niae* 

M. Tibins Pansa proconsol io nomo 
Ephesi, 

F^arus* 

Caput muliebre taureatum^ 
C. yiBIYS. YARYS. f^enus seminuda 
avcrsa stans propter oolumnam. in spe» 
culum intuetur. AY. (Mos. Caes.) RRRR. 
AR. R« 

Protome Palladis d. hastam^ s. 

clypeumm 
C. VI3I VS. VARVS. Mulier aiata stans 
d» vestis sinum a pecLore faciem ^ersus 
adducit. AV. (Mas. Caes.) RRRR. 

Caput PaUadis. X Hercules stans. — 
Caput Rerculis barbatum laurealum. 



942; 



TILLIA. 



Z PatUis Sieephora- stana, — CaputBao- 
chi. X Pantheriseus ad aram adsiUenSf. 

« 

4Uper ifua personaj.et juMa tkjrrjus.^ Jn 
Qmnibus eadem epigraphe. AB. R; 

Caput M. Anionii barbatum. 
e, V1B1V8. VARVS, Fenus stans d.J^t- 
doriolam^ s..cornucopiae.. AR\ R. 

Caput OctaviarU nudum.. 
6- VXBIVS; VARVS^. PaUas Sicephor^ 
stans. AR« R* 

Quis- faertt 6* VibiiM Varos , ob*ti* 
nato Yetenim ad eam prodendum silen- 
tto nsqoe modo^ignoramus». Quare satia 
mirari non poasam^ eum ab Havercam* 
QO dici itliam' C» Vibii Eansae coasii* 
lis ^), de quo supr» egimus, qoin vel 
lefissimO' argumento sententiam stabi*» 
liat. Es numis duobus postremis elucet, 
fuisse eum Hllvirum nH>netalem, ant 
alio qoopiam in magistrata constitutum. 
pauUo post dictatori» caedem , et ini» 
tum iUviratom, qiiod docet adhaereos. 
Antonii raento barba, qnam is sub III vi- 
ratns primordia aloit,. ot in hojoa m^ 
neta dicetor. 

Nomos- primos aoreoa ignotos BflDrel- 
lio in hoc metallo, et omnibos, qoi 
praecessere ,. exstaC' in museo Caesareo, 
et editoa eliam est a Liebeo ex. moseo 
8axo-gothano ^). l\ecte is qoidem Vr- 
ftini et Vaillantii jodicia corrigit, qoi, 
qnod Veno$ sinistra. tenet, capaolam.. 



aot bacillam seo pinserant^ seo- dixe-^ 
ront, Verom hic qooqoe me jodice £sl- 
litor,. qoando* deam maho praeferre 
eoncham adserit. Ih integerrimo mo« 
sei Caesarei locolentom video spectilom, 
gratisaimas Veneris. ejoaqoe discipola- 
Fum delicias, ad qood illa fi«qaenter 
in Teterom monomentis illecebras soas 
explorat. Qoare aie de* illa Calliraa- 
chaS'<^):; 

-Hi • - • Kmt^^' Jr StMjyta )^aK7tC9 

iXoitra 
rioXhaxs* Tur dvras itg ^kuredijKf 

Al Venus mtidum aes (specolom) 

capiens 
Suepe candem bis aliter disposuit 

wmam. 

4 

Nomom' II; in solo, qood aorim, 
raoseo Caetfareo reperias. Esse deam 
Nemesin, patet ex tjpo non moltom 
ablodente,qoi obyios est in nomis Clao- 
dii Aog. inscriptia PACI. AVGVSTAE, 
qoos vide; 

Numi reliqui iiihil« dignom noslris 
stodiis sofiicittnt, 

« 
Marsus. 

C. Vibios Marsos- ' procos« in. nomis 
raonicipii Vticensis^ 



jr/ JB L I A.. 



Nomos^ Gbluianiis. 



«) Pag,442. b) p»g.3e. c) in Pallad. v.21. 



VliSfiaA. VIPSASTIA: VISELLIA. VIT£LLU. VMMIDIA. 343 



r iir I c I A. 



Geot plebeia 

CONCOROIAE, .{in uno musei 

Caes. i^x^^yi&igx CONCORDIAL) 

Caput Concordiae laureatum» 

L, VINICL Ficioria propere gradiens s. 

oblongum palmae ramum tejwt^ cuiih 

ligatae guatuor laureae. AR. R* 

L. VINICIVS. L. F. mVIR. m de- 
nariit cmm capite Angusti, cujns inho- 
rom nno memoratnr trib. potestas VIIL , 
qnae coepit V* C. 736» q«o umo hos 



namoe recensebimns, qaomm tjpi in 
Angnsti laudibns, yiis munitts et hono^ 
nbus Parlhicis Tersantur. Videtor hic 
L. Yinicius fuisse filius Luciif quem fa- 
sti V. C. 791 inconsnlibns suffeetis me- 
morant. Gens Yinicia sub Tiberio claris* 
sima exstitit, ex ^na fuit M. .Yintoius, 
qni luliam LiTillam Germanici ftliam Ti- 
berii neptem uxorem duxit, et-cai Vel« 
leius libroa suos dedicarit. 



V 1 P S AJH I Jl. 



lCVipsMu Agrippae nnmos Tide in moneta imperatorom* 



VISELLIjL 



Vftmus Goltsianos. 



VITELLIA. 



P.Vitellias proct>s. in nnmo Nico- egimns ia prolegomenis ad kmmos Bt 
mediae cum capite Germanici, de quo fliyniae. 



irjUJHIDIA. 

An patricia, an plebeia, aon satis EriL KOlTAAt^ATOlr, in numis 

constat. Cognomen Quadratus. Antiochiae Sjriae , quos Tide. 



344 



VOCaNIA. yOLGATIA. VOLTEIA. 



jr O C O N I A. 



Gen» prebeia. Cognomen Vitulus., 
Caput /. CaesarU- laureatum^. 
Q. VOCONIVS. VITVLVS , addilo ih 
aliis: Q. DESIGN. S. C. Fitulus stans.. 
MR. B. 

DIVI. IVLI. F^ Ctiput Ootamani 
barbatulum* 
Similis aversa. AV. BB. 

Tjpas yitnli adlu»ionem ad nomen 
&cit , etsi animal in denariis his propo- 
aitam magis yideam. ad taurom acce* 



. dere. Apparet, Q. Voconium 
miViram monetalem piaullo post Cae- 
aaris yiolentam mortem, et talis cam 
^^ssnt, fnisse Quaestorem 'DESlG^atum. 
Apertius istud loquuntur nnmi Ti. Sem- 
pronii Gracchi addito IIIIViB. Q. DE- 
SIG. , cnjos nnmi cum anrei qaoque 
jsint, et perinde capita cum I. Caesaris, 
tam Octaviani barbati praeferant, patet, 
titnimque una in eodem magistrata foisse 
constitatttm* 



V O L C jtT I A. 

Numns Goltzianns.. ^ 

AJias VOLC. in maseoPembrocIi^*)'^^^ Volicaram Arecomidoram Galliae. 



r O LTE I A. 



Ihcerti ordinis. Gognomen Artf^e^.. 

Caput lovis. 
M. VOLTEI. M. P. Templum quatuor 
coiumnarum. AB. B. 

Caput Herculis inAerbe leonis 

exuviis tectum.. 
M. VOLTEI. M. F. Aper Erymanthius. 
AB. B. 

Caput Baechi vel Baeckae hedera 

et corymbis redimitum. 
M. VOLTEI. M. F. Ceres ardentes tae- 
das praetendens in draeonum bigisy.pone 
variantia minuta sigilla. AB. C. 

Caput Palladis^ fnisi forte est 



Martis juvenis) pone variantia 

minuta sigiila. 
M. VOLTEI. M. F. Cjbele leonum bigis 
vecta^ superne notae arithmeticae Grae* 
cae: C. KT. KC. SA. O0. etc. AB. C. 

Harercaiiipas repadiatis omnibus eo* 
ram sententiis^ qui praecessere, auda* 
oter hoa denarios in tempoca HlTironira 
oonfert, et in his a M. Volteio IIII?iro 
monetali laudes lulii Caesaris extolli. 
Vt saepe alias, ita etiam^hoc loco pa« 
rum commode namoram aetatem discre- 
yit. Cum tot soppetant denarii inde a 
I. Caesare, de quoram aetate certo 



a) Part. III. tab. 19. 



volvmnia; volvsia 



19 • i» 

040 



coBttat ^ TeKm mihi yel mivm eonim 
genas proferal, in qno ?anMitia liaee 
sigilla, ant iiotae aridimeticae exstft- 
rent. Ex qno apparet, morem hiuie 
jam pridem anliqttatwBi nnmoaqne^ om* 
ses, fjui ea praefemnt, remotiori ae* 
tati deberi; Qois sit hie H. Toheiney 
com ezigiia sfit linjas gentis inter t#> 
teres mentio, tncertnm, Typi explic»- 
tionem non deaiddrant* Stngulares snmt 
BOtae Oraeeae in denario^ postremo. Al- 
phabett Graeci literas ia aKoram qaSr 
dem denariis jam yidimasy. at 10- nnUe 

alio mmieros Graeeos. 

m 
• ♦ 

Caput mulicbre laureatum. - 



Hk. yOiiTEI. IL K Tripus^ cui serpens 
otvolviimr^ juxta: 8^ CL D^ T«. Saat 
AiLB. 

Addftas kne titerae. alii expIicaBt:^ 
S. a Hitf Y^rtia^ alitt Hedieat^^AiptA 
iMaes eeniectBneu 



Strabe^ ^ 

Caput Io9ijypone variaas iitera- 

uiphabetL 
U TGL, £. F. STRAB^ Europa taar0 
veeta^ pome fubnen^ nrfra foUum^ hef 
dorae. Sont serraci« AH. C« 

Slihil de Tblteio SlnJbeno^ apnd T^ 
teres reptriaa»- 



roLvansi^: 

« 

L. Yolumnins Ilvir in nnmis coloniae Tiae, qaorom ille cnllti -solis-, haec Ii»» 
incertae com capilibos Neronis^ etOoUk nae proponitnr* 



r O Ljr S I A. 

Yolastns Satnminas praeses Sjriae , AntiochiBe Syriae i et Aehnllae Bynace- 
et Africaet cujns nomos yide^in monetB nes^ 



BVMI INCERTI FAMILIARrM. 



Vrsinns, YailTantins, Morellins fauic 
clas8i, qnae famiMamm numos comple* 
ctitnr, snbjecere nnmos alios, qnos i/i- 
certos dizere, non optimo 8ane, nt yi* 
detnr, consilio, Nam 'femiliarum nu* 
mos non alia de causa appellamus , 
quam quod gentis , vel familiae B*. no^ 
men sistunt. Hoc si absit , cur ad hanc 

{roL r.) 



seriem referantnr> non video i praeci- 
pue cum fere horum omuibus alia faci- 
le, iisque propria statio possit adsigna- 
ri« Sic , ut Horeltii solum incertis im* 
morer, qni id genus numos majore nu- 
mero ▼ulgaTit, h qui tjpos continent 
in familiariim numis obTios , ut : ca- 
put galeatunr alatum, Dioscuros equi- 

X X 



346 



TSYm INCERTI FAMIWARVM. 



les, Yictoriam in bigis etc. cojvs gene- 
ris habemas denasios , qainar^os., sester- 
tios, ad eam classem pertinent, qaae 
monetam stante rep. sigaatam, qnam 
consalarem dicimas., contineti qvare et 
nos eam sapra Sectione I. recensaimns. 
II. K, qai VRBS. ROMA, vel INVI- 
CTA. ROMA jnscriptam Jiabent, in sae- 
cala Gonstantini M« , yel Gothoram Ita- 
iiae regain snnt dimoTendi. III. Malti 
•nnt, qni neqae familiae nomen, neqae 
imperantis capat .prodant, qnos tamen 
^x certis indiciis constat, Aagastoram 
a^tati deberi. Horam plares descriptos 
Tidebis ia namis Aagasti ad anniim 
V. C. 734 9 tnm in moneta' Galbae , et 
Vitellii. In nonnnllis tamen id genas 
denariis imperiam minns tato potest de- 
^niri. IV. Qni inscribantnr JTALIA, 
^el literis Oscis nomine Papii MatBi., 



Tcl Vitellii, signatos credimos tempore 
belli socialis, et referri solent inter na- 
mos Samniticos, inter qms etiama me 
describanlnr* 

His ergo in snas clasaes rite tribatis 
.yix jam sopersant, qnos inter incertos 
famiiiaram reponas. Alii, qni per de« 
xartata Tocabula variis possent familiis 
adplicari, jam per ipsnm hoc opns cer* 
tae caidam familiae probabili .conjectn- 
ra snnt illigati,' ut denarii, in qoibns 
T. Q. yel TI. Q. familiae Qninctiae. In 
aliia epigraphe Jbarbara non .qnidem Jft- 
miliam incertam efficit, sed jiamam bar- 
banim, de quo gernere, quodcOpiosom 
est iiiiiac serie, egimos .alibi« Alii Titio, 
ot yidetort monetarii, de familia incer- 
tos nos relinqaont« Hajas generis yide- 
Jtor esse qoinarios mosei Caesareli in 
iqoo legitor : CROT« 



PINIS VOLVMINIS V. 



I N D I C E S III. 



IK VOLVMEN V. 



QVORVM, 



h estv CogaomiaBiDt 

m 

Ih Inscriptionuin* 



IIL Rerum» 



IN D E X L 



c ac s o Mijs r M. 



AcisCQliu 


• Taleriae* 


Aviola 


- Aciliae* 


Agrippa 


« Lnriae, Tipsaniae. 


Bala 


* Aeliae. 


AhaU 


- - Serriliae* 


Balbos' 


-^ AciliaCf Antoniae, 


Ahenobarbtti 


- Domitiae. 




Attiae, Coeliae, 


Albiniis. 


- Postnmiae* 




Comeliae , llin- 


Antiatica» 


- Maeniae. 




diae, Naeyiae, 


Aqninos 


- Caeciliae. 




Thoriae; 


Asiagenes 


•- Comeliae. 


Barbatns forte 


- Yaleriae» 


Atratinns 


- Semproniae*' 


Bassns 


&etilieni, Pompo^ 


Angnrinns* 


• Minnciae. 


• 


niae. 

X S 3 



348 




INDEX I. 






Bibaluft 


* 


Calparniae. 


Culleo 


• 


Terentiae* 


Blandas 


-_ 


Rubelliae. 


Dolabella 


- 


Corneliae. 


Blasio 


• 


Corneliae. 


Dossenus 


-- 


Bubriae* 


Bolamis ' 


- 


Yettiae. 


'Fabatus 


^- 


Bosciae. 


Brocclias 


- 


Fuxiae* 


Faustalus 


- 


Pompeiae. 


Bratus 


» 


luniae* 


* Faustus 


- 


Comeliae* 


Baca 


•• 


Aemiliae* 


Felix 


•- 


Comeliae. 


Barsio 


m 


luliae. 


Firmus- 


■- 


Pasidieni* 


Caeicianas 


- 


Cassiao. 


Flaccas 


- 


Pomponiae, Roti- 


Caepio 


- 


Seryiliae. 


• 




liae, Thoriae, Ya- 


Caesar 


« 


luliae* 






leriae. 


Caldas 


- 


Coeliae» 


Floms 


- 


Aquilliae. 


Calenus 


- 


Fuiiae. 


^rugi 


- 


Galpumiae« 


Calvinoa 


- 


Domitiae» 


Gal - - 


- 


Memmiae* 


Capella 


■-■ 


Naeyiae. 


Galba 


- 


Sulpiciae. 


Capito 


- 


Fonteiae , Hariae. 


Gallus 


- 


Asiniae, Caniniae, 


«k 




Oppiae. 






Liyineiae, O^l* 


Capitolinns 


- 


Petilliae. 






niae. • 


Carbo 


m 


Papiriae. 


Gem - • 


- 


Aboriae. 


Casca 


- 


Serviliae. 


Geta 


- 


Hosidiae* 


Cato 


■«• 


Poroiae. 


'Glabrio 


- 


Aciliae* 


Catullaa 


- 


Yaleriae« 


Grac - - 


- 


Antestiae. 


Celer 


- 


Cassiae, 


Graccai 


- 


Semproniae. 


Celsus 


- 


Papiae« 


Hemic - • 


- 


Flayiae. 


Censorinos 


- 


Marciae. 


Hispaniensis 


- 


Fabiae. 


Cerco 


- 


Lutatiae* 


JSjpsaeus 


m 


Plantiae. 


Cestianus 


- 


Plaetoriae* 


Italicos 


- 


Siliae. 


Cethegus 


- 


CorneIiae« 


ludez 


• 


Yettiae* 


Chilo, Cilo 


- 


Flaminiae* 


lunianas 


- 


Liciniae* 


Cicero 


- 


Tulliae. 


'liabeo 


- 


Fabiae. 


Cinna 


- 


Corneliae* 


Labienos ' 


- 


Atiae. 


Cocles 


- 


Horatiae. 


liscon 


- 


Attiae. * 


Corbulo 


- 


Domitiae. 


'Laeca 


- 


Porciae* 


Cordos 


- 


Muciae. 


Lamia 


■m 


Aeliae. 


Comntus 


- 


Caeciliae. 


'Lariscolvs 


- 


Accoleise* 


Cossus 


- 


Comeliae. 


Lentulos 


- 


Comeliae. 


Costa 


- 


Pedaniae. 


Lepidus 


• - 


Aemiliae» 


Cotta 


- 


Aureliae» 


Libo 


- 


Marciae , SerflM^ 


Crassipes 


- 


Furiae* 

• 






niae, forld et In- 


Crassus 


- 


Canidiae, LioiiiiM. 






niae, et Statiliae. 


Crispinas 


- 


Quinctiae. 


Licinus 




Porciacv 



COGNOMINVM. 



349 



LimeUnas 


' - Mamiliae* 


Pitio 


* Semproniae. 


Longiniis 


- Cassiae* 


Pins 

1 


* Caeciliae , Pom* 


Longtts . ^ 


- Mnsidiae» 


• 
• 


peiae. 


Lncanns 


- Terentiae. 


Plancns 


-- Mnnatiae , Plan- 


Lopercat 


- Galliae* 




tiae. 


Lupns 


- Comeliae. 


Platorinns 


• Snlpiciae* 


Macer 


- Clandiae, Liciniae, 


PoIIio 


- Asiniae, Mindiae. 




Sepnliim. 


Priscns 


- Tarquitiae. 


Magnns 


- Pompeiae. 


Proclns 


• Cominiae, Snlpi- 


Malleolns 


- Pobliciae. 




ciae* 


Marcellinw 


- Corneliae* 


Pnlcher 


• Claudiae. 


Marcellos 


• CIandiae« 


Porpnreo 


- Fariae. 


Maridianns 


^ Cossntiae. 


Qnadratns 


• Tmmidiae» 


Marsos 


- Yibiae. 


QuinctiliaattS 


- Noniae. 


Maximns 


«- Egnatiae , Fabiae* 


Reginns 


- Antestiae* 


Mensor 


- Farsuleiae* 


tlegnlns 


- Livineiae* 


Messalla 


- Yaleriae. 


Restio 


- Antiae. 


Metellns 


• Caeciliae* 


Rocns 


- Crepereiae* 


Molo 


» Pomponioe* 


Rafos 


• Anreliae, .Cadiae,. 


Mncianns 


- Liciniae* 




-Clandiae, Cordtae, 


Mnrcns 


- Statiae« 




Luciliae, Maectae, . 


Mnrena 


• Liciniae. 




Mesciniae,Minnc]ae, 


Musa 


^ Pomponiae. 




Pacuriae, Plotiae, 


Naso 


- Antoniae, Axke. 




Pompetae, Pom- 


Natla 


- Pinariae. 




poniae , Pupiae , 


Nerra 


. Cocceiae, Liciniaey 




Sulpioiae, 




8iliae« 


Rnlltts 


^ Serriliae. 


Nemlind» 


- Snilliae. 


Rns - • 


- Aufidtaei 


Niger 


- Yetttae. 


Sabmns 


* Mioatiae , Ttto- 


Nonianns ^ 


• Considiae. 




riaoi Yetttae. 


Otho 


- Salme. 


Sabnla 


- Cossntia^, 


Paetns 


- Aeliae, Ca6s^nni«e, 


SaKnator 


- Oppiae. 




Considiae* 


Saranns 


^ AttlUe. 


Palicanns 


• Lolliae. 


Saseraa 


- Hostilise. 


Pansa 


- Neratiae, Tililae. 


Satnrainns 


* Sentiae, Yolnsiae. 


Patemos 


«• Fabriciae. 


Scarpns 


* Pioariae. 


Panllns 


- Aemiliae. 


Scanras 


• Aemiliae , Anre- 


Philippns 


- Marcilie* 




liae. 


Philns 


- Fnriae. 


Scipio 


- Comeliae.- 


Pictor 


* Fabiae. 


Secnndtts 


- Arriae. 


Puo 


- Calpnmiae* 


Sejanns 


- Aeliae. 



350 






INI>£X B. 






Scr - - 


- 


Hwliae 


Torqoatua 


. 


Ilanliaev 


Silanas^ 


- 


CaeciKae, I 


aniaei' Trigenunas 


- 


Curiatiae* 


Silianas- 


-■ 


Liciniae. 


Trie 


• 


Lacretiae. 


Sila» 


« 


Sergiae* 


Trogos- 


- 


Hariae. 


Sisenna 


• 


Comeliae* 


Tobola» 


- 


Hostiliae» 


Spinther 


- 


Comeliae; 


Tallos 


- 


Haeciliae* 


Btola 


-• 


Liciniae» 


Tardos 


• 


Papiriae* 


Strabo 




Yolteiae» 


Turpilianae 


- 


Petroniae* 


Sofenas- 


- 


Noniae* 


Vala 


• 


Namoniae- 


SoUa 


- 


Comeliae* 


Varro 


• 


Terentiae* 


Salpicianos 


- 


Qninctiaei' 


Varoe 


• 


Planciae, QaiAeli- 


Sardinna 


• 


Naeviae*. 


- 


^ 


liae, Vibiae. 


Tampilo» 


- 


Baebiae* 


Vetoe 


- 


Antistiae* 


Taaras 


m 


Statiliae«. 


Vitoloa 


• 


Veconiae. 


Thermo» 




Uinaciae*. 


• 




- 



INDE X DL 



IJHCRIPTIONFU. 



A. A. A. F. F. 64* 

A« C. i66. 

AD. FRV. EHV* EX. a G. \5^ 

AED. CVR. 229. 

AED. PL. 198. 

AIMILIA. REF. ia6. 

ALEXANDBEA. ia3. 

ANGVS. HARCL a^Sw 

A. P. F. 64. 

APOLLINI ACTIO. 1*7;. 

A. PV. 64. 239. 3a6. 

AQVA. HAR. 248. 

ARG. PVB. 64. 3o5. 

AVGVR. 195. 
A*PA. i33. 

BACCHIVS. IVDAEV8. t^ft 



BON. EVENT. 3of. 
CLEHENTI^. »30. 

CLEHENTIAE. CAE8ARI8. 3o6. 

CLOACIN. 258. 

GONCO]U)IA. 129. &i9« 258. 

CONCORDUI. 343. 

COS. QVINQ. 170. 

CVR. X. FL. EX. S. C 64. 16». 

DEL PENATE8. 139. 

D.PP. 3i8. 

D. 8. 8. 168. 291. 264. 

EID. HAR. 274. . ' 

EHERITA. 164., 

ERVC. 177. 

EX. A. P. Ycl EX. A. PV. 64. 209V 219V 
228* 



INSCAlFTlOHYSL 



3S1 



F. C. 

FEELIX. 194« 

FERON. 370. 

FIDES. sS3. 

FLA.MEN. MARTIALI8. i8s. 

FLORAL. PRIMYS. 3o8. 

FOED. P. R. CYM. GARINIS. iSy. 

FORT. P. R. 3i3» 

FORTYNAE. ANTIATES. t<)8. 

F. P. R. 143. 

G. P. R. 181« 

G. T. A. 1&3. iS4« 
HERCYLES. MYSARYH. s83. 
HIS. 175. 
HISPAN. 288. 
HONORI. S04. 
HONORIS. 236* 
A. P. 181. t6|. 333. 
IUiyiR.PRI.FLA.tis. 

lovis. Axm 339. 

I. S. M. R. 334. 

ITAL. 330. 356. 

LARE. i56. 

L. D. 175. 

LEG. Vin. 373. 

LEIRERTAS. 184. 

LIRERT. 166. 

LDBERTAS. i55. 

LIRERTATIS. 336. 34t* 

MAG. IVVENT. 365. 

MEMMiyS, AED, CERIALIA. PREI- 

MVS. FECIT. 35i. 
M. LEPIDVS* AN. XV, PR. H. O. C 8. 

tt3. 
MONETA. 374« 
MONETA. SAEVTARIS. i63. 
NEPT. 303. 
NVMA. 160. 
NVMA. POMPILL 345. a83« 



O. C. S. 143. 

OSCA. 182. so3. 

P. A. 64. 198. 

PATER. COS. 338. 

PAXS. 123. 

PIETAS. 334. 33o. 

P. P. 218. 

PR. L. V. P. F. 263. 

PREIVER. CAPTVM. 375. 

PRI. FL. 64. 

PRO. VALETVDINE. CAEgARIS. 8. 

P. Q. R, ^37. 
PBOVOCO. 386. 
PVTAEL. 8CRIR0N. 3ot. 
Q. C. M. P. 1. i53. 
QVIRIN. 30& 
QVIRINVS. 35i. 
AEX. ARETA8* iSi. 37«. 
BO/na. 320. 266. 
ROMANO. ROMANOM. 48. teq. 
PHMH. PXlMAinN. 47- 
SALVS. 23o. 
SALVTIS. 119. 
S. C. D. T. 345. 

8EX. NONI. PR. L. V. P. F. ubt. 
8IRVLLA. 244. 
SICIL. 143. 
80RS. 273. 
TER. PAVLLV8. iSo. 
TRIVMPV8. 267. 
TVSCVL. 3i8. 
TVTOR. REG. i33. 
VALETV. 119. 
VEST. 166. 
VESTALIS. 173. 
VICTRIX. 286. 
VUVIR. EPVLO. 175. soS. 
VIL. PVH. 301. 
VIRTV8. i4a 



352 



INDEX m. 



I N D E X HL 



R E R r M^ 



A« Tarie in nnmx9 sorxptQiiK tSI 
Aciscalos, instrunxentnm in latomtis, 

adlusio ad cognomen Aciscali isa de- 

nariis yftleriae».33». 
Adlasio ad nomen, ejasque ezempla» 

qo* 
Adoptione nomina adoptati mutata » et 

quomodo* S^* 
Aediles patricii, plebeii, Cereales. 198» 
Aediles coroles selia curalt usi , plebeii 

&ubseIHo commani. 199. 
Aediles ladis Cerealibas praefaere. tif^ 
Aedilitas famigerata Scaari. x32* 
Aemilia fiasilic». 126. Phrjgiis colanxnis 

nobilis. ibicL 
Aemxlias Paallas Persex rictor. i3o»^ De 

eo tridaum triumphat* ibid^ 
Aeneas Anchisen efferens. 236» 
Aerariam in aede Saturai* 260.^ 
Aes graye Bomanorum* 5* 
Aesculapins specie serpentis Epidauro 

Romam yeetas. 207. axx. £}us tem- 

plum in insula Tiberina aii.. 
Agnomen Bomanorum. 55» 
Agnomina cur a Remanis adscita, et 

unde peiita. 58. 
Ahenobarbas cognomen gentxs Domitiae, 

ejnsqae origo. soi. 
AI. scriptum pro AE. 74. 
Alae Palladi competunt. 84. 



Alexander, M. et Caraealta^ xn lani mo- 

rem conjuncti* 2x7. 
Alphabetam, Latinorum habait litei^s 

XXI. 76. ' 
Alphabeti literae selitariae in nomis £a- 

miliaramy 75* eaeque partim Latini, 

partim Graeci» ibidseq* Earum yarie 

positarum modt^ 76» Aliquot familiae 

integrum alphabetum offeranC. ibid. 

Alphabeti literarum denarxis inscri- 

ptarum caasae. 77. Errores yarioram 

in iis ezplicandis. ibid. 
Ammonis caput x^G. 273. 
Anagniae signata moneta Antoixii Illyiri. 

68. 
Anci Marcii capat in denarits gentis 

Marciae » et cur. ^I\h. s^B* 
Ancus Marcius n^glecta sacra ad morem 

Numae reyocat. 948. 
Andriscns a Metello yictus. x5x. 
Antigonus rex ludaeae ab AntOBio III- 

yiro secari percussns» 3x4> 
Antium Fortunae templo celebre. ftqS. 
Antius Restio legem sumptuariam ferf* 

xSq. 
Anionius Illvir Anagniae monetae suae 

ofiicinam habuit. 68. * . 
Anxur, vei Axnr leyis epilfaeton, et 

unde ductum. 34o. 
Aper in yexiliis Ilispanorum. 176. Ve- 



RERVM. 



353 



nabulo transfixus. 204. Aper Erj- 
manthiDs* 344* 
Apollo Actias* Ejus aignum. 137. 
Apollinis Yejoyis caput,. et attributa; 

i56. 
Apolloniae Ulyrici signata moneta Ro-^ 

mana. 68. 
Apros colonia Thraciae. Ei a Sestino 

tributi numi. 266. 
Aqua Marcia ab Anco Hareio in urbem 

derivata, subinde restituta. 248. Ea^' 

dem in denariis Marcii Philippi. ibid. 
Aquillius fugitiTorum in Sicilia victor. 

142. In bello Aristonici fontes- Te- 

neno inlicit. ibid. 
Ara maxima Herculis. 139; 
Archaismi in literarum forma. 73. Eo- 

rum catalogus. ibid^ Archaismi in 

scribendis yerbis. 74* 
Archjtas Tarentinus perperam ex nnmo 

captus. 290. 
Aretas Arabiae rez M. Scauro supplex« 

i3i. 
Argentum signatnm, factum, infectum,. 

et quod inter haec discrimen» 4>* 
ArgusYIjssis canis in denariis Mamiliae* 

243. 
As, ejnsque partes. 4« Assis nota in nu- 

mis. ibid. Ejus yaria notio. ibid. As 

primum librae pondere; 5« Sensim 

dominutns, ejnsque deminutionis Ta" 

riae epochae. 6« seq. Ejns repentina 

deminutio impugnatur. 8. 
Asses Romani diversi ab assibus nrbinm 

Italicarum. 11. Inter ntrosque discri- 

men. ibid* 
Asiagenes diotus L. Comelins Scipio, et 

cur. i88. 
Auctores, qui numos familiarnm illo- 

strarunt. 11 3*. 

{Foi. r.y 



Augur dictus in numis Co^nuficius. ^96. 
Aureae monetae peregrinae magna Ro- 

mae copia. ^i. 
Auri ad argentum ratio. 3o. 
Aurora in denariis Plautiae* 277. Ejns 

•qui, et quot* ibi^L 

« 

Bacchius ludaens supplex in denariis 

Plautiae. 278. 
Baeohus. Ejus caput in denariis Cas- 

siae* 167. Sagittis armatos. i8o. co^ 

ronatur a Pallade. ibid. 
Balaustium in denariis SerTiIiae. 3ii. 
Barbam magnam habnere yetnstiorer 

Romani; 246, 
Basilica. Yide j^cmilia.' 
Bidental qnid? 3o2. 
Bigati nnmi. 19. 

Bilanx capiti mnliebri adstitnta. i35. 
Bocchns Nnmidiae rex in denariis Fan-' 

sti Sttllae filii 193. Yictoriae signa 

in Snllae gratiam in^ Capifolio dedicat*- 

193. 
Bonus Erentns in disnariis Scriboniae; 

3o3. Idem cnm Felicitate , et Avropc- 

rtdu ibid. Ejns imagines jam hoc 1 jam 
• illo sezn. ibid. 

Bos cnrrens, infra qnem serpens. 47* 
Bncephalns qnanti emptna . a PhiIippo4 

26« 
Btillae a pneris nobilibns gestatae origOt 

et nsns. 123* 
Buteo, accipitris gennSf et oognomen 

Fabiae, etcnr. i37. 

C literae enm G, etGraecomm T adfi* 

nitas. 74« 
Calpus Numae filins anctor generis Cal* 

pnrniorum. i6o. 
Camelns Arabnm Tectora. i32. effictns 



354 



INDEX 



in deoariis Aemlliaei i3i» et Flautiae. 

Camillas lanoni Honetae temphim tta- 

tttiti i63. 
Canes Laribas adstitati, et cur« iS^» 
Canis ex prora prospectans in annulo 

Galbae. i36. 
Capita partis anticae. 8o. Ea distingnen- 

di non raro difficultas. 8i. Eorum de- 

acriptio, et catalogus. idid. 
Capita regum domesticorum , et extero« 

rum. 83. 
Capita Tirornm illustrium, quamdiu Ti- 

«ere, tnferre numis yetitum. 83. 329* 
Capitum in lani morem junctorum co- 

piosa exempla« ai6. Qui bujus mon- 

«tri anctores? ilfid, Quae ejus signifi- 
. caiio? ibid* jeg, 
Capra YejoTis Tictima. aiq. 
Cascd primum luL Caesari ictum tulit. 

307. 
CASSEIi/J scriptum pro CASSIi/j, 7$. 
Cassius Longinus jndex seTcrus. i66* 

Dictus propterea reorum scopulns* 

iHd. Ejus dictnm solennet cui bono? 

ibid* 
Cato Floralibas interest, mos discedit 

aio. 
Centauri cum Hercnle pugna. 4?* Gen- 

tauri Hercalis jugales. 147* 
Ceres in dracpnnm bigis. 339« 344« gi*^- 

diens jcomite porca. 339* cum taedis 

adstituto aratro. ibid» 
Cerialium auctor Memmias. aSs. 
Cbronologia numorum (amiliarum. iii. 
Cicer pro Cicerone positam. 90. 
Ciceronis numas cistopboras Laodiceae 

Pbrjgiae cusns. Sa^. Ejus nami alit 

eum epigrapbe Hagnesiae Sipjli du- 

Wae fidei, Ss^. Eornm historia. ibid. 



Cieeronis protome marmorea Romae in 

aedibus Malbaeomm. De ea judicium* 

33o. 
Cicero poculo dedicando cicer insculp- 

sit. i36. In ejus Tilla fontes oculis sa- 

lubres scaturiunt. i38« 
Ciconia attributum Pietatis, et cur* 

i53. 
Cingulnm in Piceno ^ondit Labienus. 

145. 
Circe gentis Mamiliae anctor. 942» 
Civis serTati tjpus. 255. 
Claadiae feminae a praeclaris £actb in- 

eljtae. 173. 
Clementiae caput in clypeo. i3i. 
Cocles Horatius Tictor bostinm, -et flu- 

rainis. 2s5. 
Coelestis deae simulacrum in numis Sci- 

pionis. 154. 
Cognomen Romanbnim. 55. Cognomina 

€ur a Romanis adscita. 58. Y«ide illa 

^ucta. ibid* 
Comilii forma in ^enariis Hostilii^ ^atib^ 

Hussidii, 258, Stliae) 3i3. Dietum 

etiam OTile. 258. 
Compendia scripturae in numis familia- 

rum. 71. 
Consulatus bomini non Italo delati pri- 

mum in Balbo exemplum. 179. 
Comelia uxor Panlli Lepidi. 128. Filia 

Scriboniae, soror luliae Augusti filiae. 

ibid. 
Cossus CorneKus Larti Tolumnio spolia 

detrabit, et loTtFeretrio offert. 186. 

Crocodtlus in nnmis Canidiae. 161. 

» 

Cui bono, dictum Cassio judici familiape. 
i66. 

Cupido delpbino Tectns, 178. 239* sal- 
tanS| 179» in birco eqoitans. 219. Fre- 
quens in nnmis Egnatiae. 204. 

Curatores denarioram flandoram. 64. 



B.£aVM. 



535 



Curiatii Tergeminu i qq. 

C/bele in leonam bigis> ib^. 344* 

Decasses niiiiii. i3. 

Denaritts nnintts argenteos. i&» Caasa 
numinis. idid». Ejus pondus. idid» 
Comparatus cura drachma Auica. idid. 
et 32. £jus in nnmis notae, i^. tjpi 
idid. Denariu& noniuinqttaia scripsdre 
aactores pro drachma. 39, 

Desnltores in denariis Marcii Censorini. 
246. "Vnde sic.YOcati. idid^ Pileo co« 
nico tecii, et cur. 247» Foere sjm- 
bolam Dioscarorum.. idid^ 

Dianae capuit in denariis Planciae* s^S* 

Diana comite cane in denariis Postn- 
miae. 28& cam apro. 225« in bigis 
cerTorum. 120. DianaEphesiain.de- 
nariis Lentnli. 182« 

Diana Sallae in somni» yisa». 124.. 

Dianae templam in A.Tenlino y et sacri- 
iicia. 286. 

Dioscnri in argentets Tetnstissimis. 4^* 
in diTcrsam equitantes in denariis 
SerTiliae, qao sensu? 3ii*eqaosad 
fontem potant, nunoii yictoriae adla- 
cum Regillensem. 287. lidem cnm dis 
Penatibos. 319. Eorumfelis apparitio. 
287. 

Domitii Abenobarbi Tariit in bellis oiTi- 
libas fortuna* ao2« Neronis abaTas* 
ibid. 

Dromas in nnmis Lollii.. 237« 

Dupondii nami. t4. 

EI scriptam pro L ^S. 

Elephanti in nnmis Metellomm testes 
Tictoriae de Asdrubale captis eorum 
CXXe i5i. Elephanti loricati* i53. 

Elephanti ricta tectnm capnt symbolum 
Africae. i54- 195« 



Emerita in denariis Cat^isiae* 164* No^ 

men traxit ab emeritis militibos ab 

Augusto in hanc nrbem tradootis, 

iAid* 
Epaphroditas dicitur SuIIa. 190. 194. 

Qoae hujus Tocabuli aigniiicatio. 194; 
Epigraphes modos in scribendis familia- 

rum nominibos in harnm numis. 70. 
Equns Marti et soli sacer, 49* Eqni 

transTectio. 282. Equis Romanomm 
. injecta stragnla. 146. 
Eumolpus Herculem lyra canere docet* 

284, 
Enropa taoro. Tocta. 345* 

Fabias Salutis aedem pfngiti et inde 

Pictoris cognomen tnlit. 209. 
Fabius Labeo in Creta rem bene gerit- 

20& 
Fabricins pons. 2ro« 
Familia quid significet. 55w 
Familiamm nami. Eorum chronoJogim 

111. 
Fasces cnm secari in nnmis Canidiae. 161 • 
Faustalus pastor eum geminis ia dena* 

riis Pompeiae. 280. 
Febris pro numine cnlta. 86» 87. 
Felicis nomen sibi imponit Snllas et 

cur. 193. 
Felicitatis inaaditae exemplom in Me- 

tello. i5i 
Feronia Sabinonim dea. 271» 
Fidei capnt. 233. 
Flamen Qairinalis. 2o8. 209« 
Flora dea, quae ejus origo. 309. Ejns 

caput. 172. Ejas Romae caltas , et fc" 

sta» 309. 
Floralia ludi 3o8. qai primas ea fece- 

rit. 309. Intermissay et renoTata. 

ibid. Bis celebrata. ibid. Fn bis licen- 

ua. 3io. 

Yy 2 



356 



INDEX m. 



Flos in numis AqQillii Flori. i43. 
Foederis ilieandi litas et tjpas, ^37* 

3 10. 337. etiam in namis non Roma- 

nia. 34- Foederibus praeest lanaa. 

2T7. 
Fonteii a Fonto lani filio oriandi. 2 14, 

T^scalo Romam profeeti. ai8« 
Fonteii Capitonis character. 220« 
Fontea in bello yeneno iniicit Aqaillios. 

142. 
Fontas lani filias. 2i4« Ab hoc gena Fon- 

teia. ibid. ^ 

Fortitudo .Romanis dea non fait. i43. 
Fortonae freqaens Romae caltus. 3i3. 

£i omnia se debere profitetur Solla* 

iq3. 
Fortunae Antiates in denariis Rastiae. 

298« 
Frater pius parentem effert in denariis 

Herennii. 224« 
Fnlminam precurationem Numam docet 

luppiten 3o2. £a condendi ritas 

ibid. 

G varie in namis scriptam. 74. 

Galba a Tiberii aTaritia fraade circum- 

Tcntas* 26« 
Galea regum Macedoniae cum cornibus 

hircinis in denariis Marciae« 249. 
Genii in numis familiarum. 85» Genio- 

mm yaria distribatio , et natura. ibid. 

Genii tam yirtutes, quam yitia, et 

mala. 86. Genii regionum, nrbium, 

popalorum. 87. Genii mali. 88« Ge- 

hii deorum instar Cupidinis efficti. 

^19. 
Genius populi RomanL 87. 181. i83. 

Ejus Romae templum. i8t* 
Gens. Inter hanc, et familiam discrimen* 

65. 
Gigas a loTO fulmine percussus. 189. 



Globttli unciarum notae. 4* Insident 
etiam numos extra nrbem signatos. 
i3. Saepe juxta literas solitarias po- 
siti. 77. 

Gracnlus forte in nnmo Antestii. i36. 

Grjphas in denariis Papiae. 267. 

H aspirata antiquitas exclosa. 76« 171. 

Harpyiarum forma. 332. 

HaTercampas (Sigebertus)* De ejus 
comraentariis in numos familiamm ju- 
diciam. 114« £jas ad conjecturas pro- 
pensio perstringitar. 80. 

Hercales Yictor, seu triamphslis, sic 
dictus ob caesum Cacum. i^q* In 
bigis Centauroram. 147« Leonem 
suffocans. 379. Cam apro suo, 344« 
£jtts cum CentaarO' pugna. 4?« '^\oa 
insignes Tibure honores. 178. 

Hercales Musarum in denariis Fompo- 
niae. 283. Ejns aedes a FulTio Nobi- 
liore Romae erecta. ibid. Lyra canit. 

284. 
Here^tas instar assis. 6. 
Hermae bicipites. 217. 
Hermeracles in numis Rubriae* 296. 
Hirco inequitans Tir pileo Phrjgio te- 

Gtus in denario Comelii Cethegi. 180. 

Puer alatus inFonteia. 219. Hircomm 

bigae in denariis Reniae. 291. 
Hispaniae caput in denariis Postumiae. 

288. 
Honoris capnt. 204« s36« Ejas et Tirtu- 

tis aedem statuit Marcellns, 256. al- 

teram C. Marias. ibid* 
Horatii Tergemini. 199. 

lanicalum a lano conditnm. 21 5. 

lanas uniTersi temporis praeses. si5* 
faciendis foederibus praeest. 338. la- 
niculi conditor. 2i5. Ejus caput in 



AfiRVUL 



357 



atsibiis» ei CDr. 14. A.es primvs m- 
gnarit ibieU Qao cuUa a Ramanis 
eflfictas. 21 5. Caput aemper barba* 
tam. ai6. Cor biceps. ibid. Addi* 
tam habet lanolam, Tel palosi et 
cor. ai5. laoi capot in ndmis etiam 
extemis, ibid* lani iiliaa Fontus, unde 
Fonteii. 3 14« 

Imperator iteram Salla ex eodem bello 
dictos. i^i. 

Impietatis et Neqaitiae ara. iS^. 

Index in Cicerone neqoaqaam in ludes 
coirigendam. 836* 

logortha yinctas SoUae traditos in nomis 
et in annolo. iqS. 

lono Moneta, cor sic dicta. i63* 

lano Sispita* Ejas cognominis -etjmo- 
logia. 193* obi ciilta« ibid^ Ejos for- 
ma, et coUos extemos* 994« Ejas 
colendae ritos« ibid* Coltos in orbem 
admissas« 295. 

lono Sispita in denariis Comofieiaet «95« 
MettiaCt a53. Papiae, 267« Proci- 
liae, 289« Rosciae, 292« Thoriae, 
324« 

loppiter triomphator. 221« Gigantem fal- 
minans. 189. Eleotherins, et Helle- 
nios in denariis Lentoli. i8s« Axar 
com sois attribotis in denariis Yibiae* 
339« lovis capot imberbe in nomis 
Cassiae« 167« lori Feretrio Marcellos 
spolia opima offert. 171. iteram Cor- 
nelios Cossos. 1 86. lori O^im in Oljm- 
picis sacrificant athletae» i38« 

H scriptam pro C« 75. 

L« varie in nomis scriptom, praecipne 
com nomeri ▼ice ponitor. 74« 

Labienos Cingoli conditor« i45« Ejos 
filios ad Parthos transit» et pT0?in« 



cias Bomanas infestat* ibid. ae Par- 

thicom imperatorem appellat. ibid* a 

Ventidio ?incitor. 146« 
Lar Tolomnias a Coraelio Cosso in acie 

caesos. i86. 
Lares in denariis Caesiae« i56« Eoram 

natnray et monns. iS^. 
Larices, in haa motatae Phaethontis so-' 

rores. 116. 
LaTiniom ab Aenea conditum, et qoae 

•ejos caosa. 821« Saepe a scriptoribas 

com Lana?io permotatam. 267. ^eq* 

293« 
Lectistemiom in denariis Coelii Caldi 

176. 
Lentolas Spinther pater pontificatnm 

maximam lol. Caesaris ambit. 184« 

Consol Ciceronis exolis reditam im^ 

pense orget. ibid. Ejos in hello ci?ili 

?aria fortona. ibid^ 
Lentolus Spinther filias se inter Caesa- 

ris percossores falso jactat. 184« i85« 
Leo cer?om depascens« 204« In annolo 

Pompeji M. 195. 
Lepidi annorom XY« poeri nobile belU 

factom. 1-33. 
Lepidos Ptolemaex regis tater. i23« 
Lex Papia in denariis Papiae. 268« Lex 

Porcia de pro?ocatione in denariis 

Porciae. 286« Lex somptoaria lata ab 
' Antio Bestione. 139. Lex tabellaria 

Cassiif 166« Eadem a Coelio Caldo 

ampliata. 175« 
Libella namos argenteos« 17, 
Libertatia capot. 184« 212. 236« 34 ■• 
Librae Romanae pondos» 6» 
LicintasNer?aPseodo-persei ?ictor« 233. 
Literae solitariae« Yide Alphabetum. 
LocoUea pecania* 191« 
Locallaa aoctor monetae Locolleae. 69^« 
Lodi Apollioares celebrati caosa ^ieto- 



55a 



INDEX iir. 



riae. i5q. Indicantar in denariis Cal- 

pumiiy et co^*. i58. 
liudornm saecularium mentia ia dena- 

riis Sanquiniae* 39^« 
Ludorum votivorum auctor Nonius*. 262* 
Lupae e^ aquibe pugna in denariia Pa- 

piae. 267. 
Lupus Marti sacev y ei cur. 3oo. 

llagistratus in niimis familiarum* 60«. 

Sacriy et profani, eorumqne catalo- 
- gus* idid^ 

Magnesiae ad Sipylum irnmi cum eapite 
' Ciceronis- dnbiae iidei. 327« 
Malleolus in denariis Pobliciae cum ad« 

lusione ad cognomen Malleoli. 279, 
Mamilia gens ab Vljsse et Circe orinn- 

da* 242^* 
Manlins Ticto GaHo torqnem detraUt« 

244. Ynde Manlii Torquati. idid. Fi« 

linm yictorem secnri percutit. 245* 
Manlii domua..in officinam monetae- ma- 

tata. i63*. 
Marcellns Yirdemaram Gallorum ducem 

singulari certamine Tincit* 170« Spo<- 

lia opima Io?i Feretrio offert. 171. 

Ipse Gonsul quinquies. ibid» Sjracu^ 

sas capit.. idid^ 
Marcia gens a Noma et Anco docta». 246. 

248. 
Marcius vates ludornm ApoIIinartnm ana-^ 

aor, 159. 
Mars tropaeophoms in q^adrigis. 220. 

28». 
Marti sacer eqofas, 49. Ejus cnm lupo 

nexus. 3oOk 
Medu«ae caput». 197. 
Mereurins cum lyra in iramo Papiae. 

267. 
Mercurius in denario Mamiliae,. et cnr. 

242. Macitms Penelopes, idid^ 



Metellus felix sine aemnlo. i5i. 
Metellus Palladium ex llammis eripit^ 

l52. 

Minucius prava Sp. Melii consilia . sena* 
tui indicat» 254. Ideo statua illL posi* 
ta» et haec numis inserta. ilfid* 

Mnemosyne Musarum mater in denariis 
Poii\poniae. 285. 

Monetae caput in denario Plaetoriae. 
274. 

Moneta Innonis cognomen. i(>3i 

Monetae Romanae antiqnitas. 2* Mo« 
iieta Romana antiquissima quibns fue- 
vit notis insignis.. idid*. Antiquissima 
ex aere fuit. 3. Monetae aeneae cha- 
racteres. 9 le^» 

Moneta argentea Romana qnando feriri 
coepta 16; Ejus partes. 17. 

Moneta aurea quando feriri coepta. 28. 
Mooeta aurea noni videtur Romae con- 
stanter et certa quadam lege fuisse si- 

. gnata. 37. 67« 

Monetae anreae et argenteae jns penes 
Augostos, aeneae penes senatum. 64. 

Monetae signandae negotinm ad qnos 
pertinuerit. 65. 

Moneta Romana etiam nonnonqaam ex- 
tra nrbem signata. 68. 

Monetae luL Caeaac aeryos praeficit» 62. 

^iia ad monetam pertinentia vidc 

jub Nnmi.. 

Mpnetariormm instrumenta in^ denariis 

Carisiae. i63* 
Monogrammata in numia familiarom , eo* 

rumque catalogns. 72« 
Morellius (Andreas). De ejns iconismia 

familiarum judicium. 114. 
Mncins insignis arcbitectas. 256. 
Mus in denariis Qainctiae. 291. 



RERYM. 



359 



Hosirom c^oros in denariitf Ponponiae. 
284. Earum cultus, et attributa. ibid. 
Earum Romae aedes communis cam 
Hercole Musageta» 283. 

N scriptom pro Numas. 26. 

Nayis in assibus , ejusque caosa. i4* 

Naosei doctrina de monetae Bomano- 

rom aoreae yariis epochis. 3o« In 

ezamen Tocatur. 33. 
Nemesis stans in denariis Yibiae, 342« 
Neplonus faippecampis yectus. i<)7. £jas 

templum in numis Domitiae. 202« 
Nereidum forma. 333« 
Nomina Romanorum. 55. Nomina genti* 

lia in lYS exeunt. 67. Nomina per 

adoptionem quomodo formata. 5^. 
Nonios ludorom votivorum aoctor. 262, 
Notae in assibus^, eorumqoe parlibos* 12* 

Notae arithmeticae. 78. 
Noma pecuniae Roraanae auctor. 2« Ab 

eo profecti Calpurnii. i6o« Ejus caput 

in Bomis Marcii Censerini, et cor«' 

246. item gentis Pomponiae. 283. 

Ab ejos filio Pompone Poraponii ge* 

nos docont. ibid. 
Numerius praenomen oni genti Fabiae 

proprinra. Sj. 209. 
Numi aenei consulares qui antiquissimi. 

9 4eq* An horum aliqui inde a Servio 

sppersint? 10. Eorom forma rotonda, 

oyalis, quadrilatera* 11. Anliqoissimi 

aenei an fosi ? ibid^ 
Nomi aenei pro yario pond«re Tarios 

fixosqoe habent typos. 1 1. jeq, 
Nomi terrati. 94« Qoae eorum sic for- 

mandorom caosa. ibid^ Eprom catalo- 

gus , 95. aetas. 96« 
Nomi qaadrilateri« 11. 
Nomi faniiliarttm. Eorom olilitas, 53. 

in qoo deficiant. 54« 



Nomns aoreus xttra^^^i^cfriK»^ etiam to* 
catos denarius. 29. Ejus pondus» 29. 
3o. Yaluit denarios XXY. 29. Tret 
aurei Martialis explicantur* 29* 

^lia ad numo^ pdrtinentia vide etiam 
4ub Moneta* 

scriptum pro AV. 75. 

Oceanis Oceani filia forie in denariis lo- 
liae. 228. 

01 pro OE. 75. 

« Oleae ramus pacis sjmboluni. i32* Ex 

eo pendentes tittae. ibid. ' 
Orestes Apollini supplex cnm ramo 

aleae. i32. 
Oscae Hispaniae signali denarii Lentali 

et Domiiii. 69. 182. 2o3. Non tamen 

eerom nomtne intelligendom argea*- 

tom Oscensae. i83. 
OV scriptum pro OE. 75. ^ 
Orile dictom comitium. 258. 

P yario tnoSo sctiptum. 74«' 

Pagnrus com papilione. 204* 

Pali lani capiti additi , et cor. 2 15. 

Palladiom a MeteUo ex fiammis serra^ 
tora. 1S2. 

Pallas Nicephora in nnmis CloTii. 173. 
Bacchom corbnans. 180. Ejos capot 
galeatum alatum in numis tam conso^ 
laribos, quam familiarum diu con* 
troTersnm. 84* Eam alis usam exera* 
plis probatnr, ibid. ac tuni est' fii- 
nerra Yictoria. ibid» Ejos •attribnta 
in dcnariis Cordiae. 178. Ejus omnia 
attribota lepide in unom collecta. 332. 

Pallor in denariis Hostiliae. 226. Ejos 
nominia origo , et munus. ibieL 

Pan magnos Mercorii et Penelopes 
filios 242« Panoa persona» 33^. 34o. 

Panicos terrores arertit deos Paror. 226. 




360 



ICIDEX m. 



Pantheoxi m denfrrii» luliaet ^^8* et 

Plaetoriae. 274« 
Papilio etim pagaro, ejosque incerta •»- 

gnificatio.. !io4« 
Patresy et ayi numia inscripli. Sg» 
Pavor in denariis Hostilii , ejasqne ori- 

go. 2a6. Panicos terrores ayertit. ibid^ 
Pecudes in antiquissima Bomanoram 

moneta signatae*. % jeq. Iropagnatur» 

lOw 
Pecunia onde dicta* 2« ^ 

Pegasas. 197. 

Penatesdii ande ducti. 3 19. Eoram ori- 

go,rris, munns. ibid. Yaria nomina» 

320* lidem eum Dioscuris, et Cabiris. 

3 19 seq. Eorum forma, et simulacra. 

3 19» 321* Eorum doctrina yalde con- 

fasa. 3^0, Penatiam magna Romae 

religio. 321., 
Perseus Macedoniae rez captiyus in mr- 

mis Paulli, i3o« 
Fersona Fauni , vel potius Sileni in de- 

narii» Xunii» 23i* Panos, 339. 40» 

Persona Gorgonea in denariis Plao* 

tiae» 277» 
Pes mensura instar assis. 4« 
Pes crassns humanus adlasio ad notnen 

Crassipedis. 220. 
Phaethontis sorores in laricea motatae»^ 

118. 
Philippei aurei copiosi Romae. 4i« 
Philippi T«. Maeedoniae regis caput in 

denmis Marcii Philippi* 249. Te- 

ctam galea cum comibas hircinis^ 

ibid* 
Pictbr. cognomenFabii^ qaia Salatis ae^ 

dem pinxit. 209^. 
Pietatis caput» i53. 224« 23o. Ejas sym» 

holum fratres pii. 224« 
Pius dictos Q. Caecilius MeteHiiSt et 

car» i52« 



Plautias apud Ondium esse legendam, 
non Cautius, aot aliter, iiamis stabili- 
tur. 277. 
PUnii narratio de namo Yictoriato im- 

pugnatur. 20» 
Pompejus. (Cn.) Ejus laudes* 28a. Qao 
tempore Magni cognomen sit adeptus. 
ibid. lllad genti Pompeiae aufert Ca- 
llgttlai restituit Claudius. ibid, Ejos 
annulo tria tropaea inscalpta. 194* 
item leo. 195. 
Pompo Numae filius, a quo Pomponii. 

283. 
Pondoy ejusqae compositaw 5Jeq. 
Pons Aemilius. 127. Fabricius. 210. 
Pontifici maximo permissum non fuit 

Italia egredi. 124. 
Perca Cereri et fragibas amica et ini- 
mica. 340* Inter foederis caerimonias 
immolata» i38« 
Pestumitts victoria ad lacum Regillen- 

sem clarus. 287. 
Praeco luderum saeculariam in denariis 

Sanquiniae. 3oo« 
Praenomen Romanorum, ejusque asus. 

65. 56, 
PriTernum a Plautio captum. 275. 
Provocantis ci?is Romani imago in de- 

nariis Porciae. 286'. 
Pseudeperseom vinoit Lictnios Nerya. 

233. 
Pseudophilippam Tincit Metellos. i5i. 
Ptolemaeua rez filie tutorem popolom 

Romanum testamento censtituit. i23. 
Purpura ex concharum generei ex qua 
purpura confici solita. 222. Eadem in 
numis ad cognomen Purpureonis adlu- 
dit. ibid, 
Puteal quid. 3oi. Pateal Scribonii in 
denariis PauUi Lepidi, et cnr. i3o» 



BERVM- 



30 1 



Q Mepe positttm pro C. 7& a65* 
Ij^aadrans namus, ejnsque tjpi. i6« 
l^aac^tores in provinciis signavere mo- 

netam. 69. Yrbani signa ■ulilaria in 

aerario serTabant. a6ow 
Quatoorfiri mooetales* Yide Trinm- 

virL 
Qoinarias nomas argenteos* 20. Cansa 

nominis* ibid* Ejos in nomis netae. 

Uid. Ejus Ijrpi in antiquissimis. ibid. 

Serios YiclcM^iam pro Ijpo habenti 

atqoe inde dicti Yietoriati» ibid^ 
Qaincanx numos, »5* Quineonces nami 

rarissimi. 48. 
Qoinqoatros minores institntae, et qoa 

occasione» 976. 
Qoirini capot in denariis Memmiae* 

95i. 
QYH pro CYM. »38» 

B£N. Ejos significatio ia nomo Hadria- 

ni* 103« 
Henones male a nonnoUis in denariis 

Rcniae Tiai, qoi re ipsa birci sont. 

n<)a* 
Reornm seopolos propter jodicioram se- 

yeritatem dictos Cassios* i66. 
REST. RESTITYIT. Ejus significaUe. 

io3. ^ 
Restitotionam nnmi. 97. Yariae de his 

aententiae. »o6r Qoi imperatores in 

nomis dicti restitatores? 98* Horom 

namorom catalogns. ibid. 
ROMA saepe familiaram, nomis inscri* 

ptnmt 70« etiam in monogrammate. 

7t. Idem nomen etiam monetae pe- 

regrinae nonnanqoam inscriptom. 34. 

44. Romae signam in nomo consolari. 

43. Romae Tetosta acta GdUonun Se* 

nonom beUo interiere. 8i^ 



Roscios comoedos. Prodigiom iUi im- 

missam. 993. . 
Rostra in denariis Lolliae. 236« 

Sabinaram raptos in denariia Titoriao; 

326. 
Sacerdotiom idem doos ez ana gent» 
- eodem tempore babere permi^som 
. non foit. 184. 
Sagittae Baccho tribotae. iSo. 
Salolio Cornelius a Iul« Caesare per I1»- 

dibriom in Africa dictos imperator.^ 

Salotis capot. 119. 23o. Ejas aedem tO' 

TCt lonius Bobolcus. 23o. 
Saturnns praeses agriculturae. iS^. la 

denariis Sentiae adlusio ad cognomen 

Satornini. 3e5. Ejos capot in dena» 
' riis Pisonis et Caepionis, 159. Ne^ 

rise, 260. Noniae. 261. In ejos 
.. aede aerariom,. et.signa militari». 

s6o. 
Scaoros Aretam Arabiae regem ad pa» 

cem compellit. i3i. Scaori aedilitae 

lodorom magniiicentia nobilis. i32. 
Scipio Metellos sommaa in Africa ad- 

Tersos lol. Caesarem imperator. i52. 
Scrofa com triginta socolis LaTinii con- 

dendi caosa. 32 1. 
Scota Macedonica Tictoriam de Pseode- 

philippa testantor. i52. 
Sella corolis. 237« Inter hanc, et sob- 

sellia commania discrimen. 317« Sel- 

la corolis inter £ssces, et secores. 222. 

Eadem cum fascibos sine secnribos. 

235. 
Sembella nomos argenteos. 17. 
Semis nomos aeneos^ ejosqoe typi, %&,* 
Septem triones in denariis Lucreliae* 

239. 



362 



INDEX III. 



Sergiaft fertitudinU prodigiuaEl* 3t>6. 
Serpens Aesculapii. 211, oto implexns. 

M7* lunoni Sispitae sacer. 394« 
Seryius rez pecuniae Romanae anctor. a. 
.Servioa praenomen gencis. Sulpieiae. 3 1 & 
Sestertius numns argentens* a3* Causa 

Mmlttii»* ibid* Sju» notae, ibid^ tf^ 

ft» ibii* Romanorum & sestertiis 

numerandi modus, ibid. seg* Sester- 

tius nomen adjectifum. a5. Sester** 

tii valor comjparate ad monetam iio* 

di^nam. 97. 
£estii in Brntnm etxam mortnum adfo- 

ctns non dissimulatne. 3i9# 
Sextans nnmus , ejusque Cf pt« 'V6. 
Sextarius instar assis. 9« 
Sibyllae eaput in denario Manlii. d^fiL 
Sx^ la soUtaria .91« 
JBiglae in nnmis famili«ft*am| ^ariuiique 

catalogns. 71. 
^igna militaria in qoaestotiii» cttstodia. 

a6o. 
€ilenus in denarii^Matcii CetttforiiiL 947. 
fiiren in numis PeiH*oiiiae; 971* fireiium 

forma, et nximwo»^ iBid. 
fiol in quadrigis. ^44« Soli satier eq^ov. 

49* Ejus caput inr d^Aariis Coeiii Caldi 

Cum adl^srone ad nomina. 176. 
Sors dea in denariis Plaetoriae. 374, 
Sptixn< in denario Carisiae. 164. Sphtfl- 

ge Augustus lii>enos signat. ibid. 
fipolxa opima in denario Claudir Mareel- 

li, f7ff. et Cossi Lentali. i8S. 
Statua inaurata Sullae postta. 191. ' 
fitolo cognonreix genfi» Liciniae , et nn- 

de. s34. 
StTmphafidnin foftifa* 33«. 
finbsellia commsnia. Eornm formai et 

ttsns. 317. 
Suffragiorum per tabellas anctov -Cas- 

sius. i66. 



fiuliae ingeuteB spiriins«ex ipso Tulla 
cogniti. 191 • Felix dicitur, et cur. 
193. Nihil sibi., omnia" Fortunae ac* 
cepta refert. 193. Filium propterea 
Faustum, iiliam Faustam appellar. 
ibid'. Yeneri Yictrici doTOtus. 190. 
Ab ea se Epaphroditum vocat* ibid^ 
Secundum qnietem a 'Dianu monima, 
131. ac propterea ejus in Dianam 
gratua animusb laa. Per Xuenllum 
-monetam in Peloponneso signatr 69. 
Eum inter, ao Mavium xniniieiiaaef 
-ojusqixo cattsae. 193. Sullae amittlo 
tria tropaea inscolpta. V94« 

^nlpieit dioti a a«o speotak 3aOb 

Tarpeia tirgo a Sabiois djpeorMa ia- 

jectu ^acstincta. 270. 3a6. 
Tarqninii Prisci filioa puer in pfaolio 

strenuus. xa3« 
Tatii Sabinorum regis capnt fai denariia 

Tituriae. 326. 
Taums irvnens ^lusio* ad' Jiomw Tho- 

rit. 324. 
Telegonus Yljslis filins Tnsculnni eon- 

dfit« 24«. ^x Mamilitt oooior gwado 

Hamilia^. ibfd* 
l^mini dev aignuni. ii6o. 
Temncius numns argenteus. X7. 
Thensaram formd. 2961 
Tbeophanes JI^til^naoiM CoM. BoHNim 

adoptat. 179. 
Thorii Balbi mirMV, Ot tntfoiOW isge« 

xiinm. 324. 
Tibieinixtt BiMaa' e<ohM^ redoiMique 

af jgimenfuitt m deiia#iitf PkMtae« 276. 
Timor a Spartatiia oomotv^atno; 87« 
Torquis Tofqaatomrtf docnvf 01 gosta- 

men. 280. Ejns cansa^ 244. 
Trajanus pocaniaai oranidaai eoflfbt. 

X09. 



acRysE. 



303 



TribinioriiiB pl. auctorilas a Lolllo re>- 

stitata. s36. 
Triens ntimasy ejasqne tjpi. i5« 
Tripondii nani. i4« 
Tri<pietra Siciiiae sjmbolain. i34^ Mfu 

Eadem ctnn inserto Medasae capite* 

TrioBphi capnt in denarte Paphie. 967* 

Triamphas Paalli de PerseOi ejosqae 
magnificentia. rSo. 

Triamviri monetales qaando Romae 
institoti. 61 • Ciceronis de his jocas* 
idid. Qaando pro Illriris constituti 
IIIlTiri monetales. 63* inter XX« ?i- 
ros habitL iiid, inde adlecti in ca- 
riam» 63» Qaamdia hic Ulyiratas 
daraverit. iiid. Qaa ratione notari 
in numis consneTerit 64« TriamTiri 
monetales etiam dicti emratores de- 
narioram flandoram* 64« IIlTirorvm 
et lAlTiroram monetaliam stante rep. 
catalogus. 64. 65. IIlTiros moneta- 
les restituit AugaAas. 69. illTiro- 
mm monetaliam nomina qnando in- 
soribi immis desiTerint* 64« 

Tropaea in namis Snllae. i^* Tropaea 
tria Pompeii M« annallo inscnlpta* 
194« itom SaHae. ibid. 

Tascalam a Telegono conditara. a4^ 
Ejas imsgo in denario Salpieiae. 3i8. 
In ea nrbe Dioscaroram cultas. 3 19« 

Tjpi in namis familiaram in genere» 79. 
Typipermatati, eoramqae specimina. 
4|a. Tjpi laadam domesticaram in 
nnmis familiaram. 88. 

T scriptum pro T, 76. 

y simplex pro daplice. fli3. a65* 

Y literae forma aberrans« 74« 

Y inscriptam t^bellae in denariis Cas- 
siaOi ejasqae significatio* 167. 



Vaillantios* De fcjtu commentariis in 

namos familiaram jadiciam. 114« Iit 

conjectoris nimios* 8o, 
Valerianae legiones. 333. 
YAerias Messalla in Asiae procoasnlattt 

arroganter cradelis. 334« 
Valetado a Romams d^a habita. 119. 

Ejas signam. ibid, 
Valli Romani formA in denario Numo^ 

niae. 263. 
Vanitas Romanoram in jactanda genet*is 

s«i antiqaitate. 88, seqm 
Varroni Terentio ani TiTonti ab JLsinia 

Pollione in bibliotheca statim poaita^ 

333. 
Vejuppiterin denariis Fonteii, si8, et 

Liciniae. a33. £jas capat, et attri^ 

bata. i56. i65. 
Ventidii singalare fatom* 335» 
Venas Anadjomene in namis credita» 

198. Venas Erjcina magno Romanis 

in honore. 177. Venas in bigis Cupi** 

dtnam. 228, Venas gentis laliae aa- 

ctor. Md* Sullae adsistit. 190. in spe- 

colam intuens. 84 k 
Venastas idem^ qaed r^af^^^iro^ , sea 

felix, faastas-, et nnde. 194. 
Veraa, sea adminicula ad sastentandnm 

stataarum pondos. 249» 
Vestae capat, et tempiom in denariis 

Cassiae. i66. 167» 
Vestalis Claadia in denario Clodii. 171« 
Vestales redintegrato jadicio condem* 

nantnr. i66. ; 

Victoriae Virginis aedes a Catone de- 

dicata. 286. 
Victoriae signa a Boccho in ^ailae gra- 

tiam in Capitolie dedicata. 193. 
Victoriatos namas idera cam qoinario. 

so. Caasa norainis. iiidm 
Villae in nrbe Tariae, earamqne asos* aoi« 

Z s s 



m INDEX m. REiaVM. 

llrdoininis GallorQm d«x a Harcello 
in acie caesas. 170 



Yirgo Lanavi^a Sispitae serpentem pa- 

.acena. 294« 
Tlyftses ex Ciree pater TelegonK 24^* 

Anctor gentis Mamiliae» idid. In pa- 

triam redux mendici habita in dena- 

riis Mamiliae* 243, 

« 

Tncianamas aeneas^. ejasqiie typi. i6* 
Yocales geminatae pro simplicibaa, et 
yicissim* 75* 



Yola. maoas in deaariis Pinarii Scarpi. 

273. • 
tTrna ad excipiendas suffragiorom tabel- 

las in denariis Cassii. s66. 
Yrsinas (FalTias). De ejas commentariis 

in namos familiaram jadiciam. ii3. 
Yulcani caput* 47. 147, i68. Valeanas 

jnnctus com Laribaa, et cur* 157. 

XS scriptiim pro X aolo. 76» 



Mono 




a^yj/. K/o./e. 






A 

L. 
P 



A A AA A 
C Q , 

r r 

V 



^